Қазақстан Республикасы Экологиялық кодексінің 305-бабы 5-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Қазақстан Республикасының
Қоршаған ортаны қорғау
министрлігінің
2012 жылғы 12 қаңтардағы
№ 6-ө бұйрығымен бекітілген
Қатты тұрмыстық қалдықтар полигонының әрбір секция бойынша газ мониторингін жүргізу әдістемесі

1. Осы Қатты тұрмыстық қалдықтар полигонның әрбір секция үшін газ мониторингін жүргізу әдістемесі (бұдан әрі - Әдістеме) қатты тұрмыстық қалдықтар полигонында (бұдан әрі - полигон) белгіленген мезгіл аралығында газ эмиссияларының саны мен сапасы және олардың өзгерісінің нақты деректерін алу үшін арналған.

пайда болған газдың мөлшері мен құрамын анықтауға болатын қалдықтардың қабатында;
жер бетіне газдардың бақылаусыз шығу жағдайларын анықтауға болатын полигонның бетіне және объектінің санитарлық-қорғау аймағында жүргізіледі.

4. Полигон бойының ішінде газдар үшін сүзгіге қарсы экранмен жабдықталған полигонның секциясына газ мониторингі үшін бір бақылау нүктесін орнату ұсынылады. Сүзгіге қарсы экраны жоқ полигондарда бақылау нүктелері қалдықтармен толтырылған алаңның бір гектарына бір бақылау нүкте тығыздығымен орнатылады.

5. Қалдықтар қабатына салынған мониторинг ұңғымалары газ шоғырының деңгейін және оның полигон бойында қозғалуына мониторинг жүргізу мақсаты үшін қызмет етеді. Бұл ұңғымалар газды жинақтау және шығару жүйесінен бөлек салынады және тек қалдықтардың ыдырау деңгейін және қоршаған ортаға әсерін анықтау үшін бақылау нүктелері ретінде қолданылады.

14. Сынама жүргізілген соң жұту құралдарды полиэтиленнен жасалған бітеуішпен жабылады және полиэтиленді қапшықта (ылғалдың конденсациясы жүргізілмеу үшін) сорбент қабатымен төмен термосқа орнатылады. Күкірт қос тотығы мен күкіртті сутек сынамаларын күн түсуден қорғау керек. Ауа температурасы 250С астам болса күкірт қос тотығына сынама тоңазытқышқа немесе полиэтиленды қапқа орнатылған және герметикалық жабық мұздардың тілімдері бар (термос көлемінің 20-30%) кең ауызды термосқа орнатылу керек.

Атмосфералық ауада ластаушы заттардың өлшенген шоғырлары шоғырдың бақылау мәнімен салыстырылады.
Тәулік бойы орташа шоғырдың мәні елді мекендер үшін шекті жол берілетін шоғырдың орташа тәуліктік мәнімен салыстырылады.
Ластаушы заттар бойынша атмосфералық ауа сапасының нормасынан арттыру байқалған жағдайда арттыру себебі анықталады.

18. Атмосфералық ауаның жай-күйіне бақылау жүргізу нәтижелері «Өндірістік экологиялық бақылау нәтижелері бойынша есептемеге қойылатын талаптарды бекіту туралы» Қоршаған ортаны қорғау министрінің 2013 жылғы 14 наурыздағы № 16-ө бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8376 болып тіркелген) бекітілген өндірістік экологиялық бақылау нысаны бойынша есеп түрінде ресімделеді.

Кварталдық есепте мыналар болады:

Жылдық есеп тоқсандық есепке кіретін, аталған ұстанымдардан басқа үш жылдың ішіндегі динамиканы талдаудан, ластану деңгейінің жоғарлауы немесе азаю себебін талдаудан, қоршаған ортаға кәсіпорынның әсерін кешенді бағалаудан тұрады.

Қатты тұрмыстық қалдықтар
полигонының әрбір секция
бойынша газ мониторингін
жүргізу әдістемесіне
1-қосымша
Бақылау желісін ұйымдастыру әдістері
Тех­но­ло­ги­я­лық объ­ект
Ке­зең­ді­лі­гі
Мо­ни­то­ринг объ­ек­ті­сі
Мо­ни­то­ринг нүк­те­сі­нің ор­на­ла­су ор­ны
Са­ны то­чек
Ба­қы­лау па­ра­метр­ле­рі
Ат­мо­сфе­ра­лық ауа
Тоқ­са­ны­на 1 рет
Ат­мо­сфе­ра­лық ауа­ның ла­ста­нуы
По­ли­гон­ның СҚА ше­ка­ра­сын­да
4
Кө­мір­су­тек­тер (ме­тан);
кү­кірт­су­тек;
кө­мір­тек қос то­тығы се­ры ди­ок­сид;
азо­та ок­сид;
азо­та ди­ок­сид.

Қатты тұрмыстық қалдықтар
полигонының әрбір секция
бойынша газ мониторингін
жүргізу әдістемесіне
2-қосымша
Ауа сынамаларын алуға арналған жабдықтардың тізбесі мен параметрлері
№
Зат
Ас­пап/қон­дыр­ғы­ның ата­луы
Қон­дыр­ғы­ның негіз­гі тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры
1
Кү­кірт қос то­тығы
ас­пи­ра­тор
Бел­гі­лен­ген кө­лем­ді шы­ғы­ны­мен ауа/газ сы­на­ма­ла­рын алу­ға ар­нал­ған.
Жұ­мыс ай­ма­ғы­ның ауа­сы мен ат­мо­сфе­ра­лық ауа­сын ба­қы­лау ке­зін­де бел­гі­лен­ген шы­ғын мен со­ру уа­қы­ты бой­ын­ша бел­гі­лен­ген кө­ле­мі­нің сы­на­ма­ла­рын жүр­гізу­ге мүм­кін­дік жа­сай­ды.
Тай­мер­мен жаб­дық­тал­ған жы­л­жы­ма­лы, көп­ка­нал­ды ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жаб­дық.
2
Азот қос то­тығы
3
Кү­кірт­су­тек
4
Кө­мір­тек қос то­тығы
Тұз­ды жап­қы­шы бар пла­сти­ка­лық бө­тел­ке
-
5
Кө­мір­су­тек­тер

Қатты тұрмыстық қалдықтар
полигонының әрбір секция
бойынша газ мониторингін
жүргізу әдістемесіне
3-қосымша
Улы заттарды анықтауға арналған индикаторлық түтіктердің тізбесі
№
Анық­та­ла­тын зат
Шар­тты бел­гі­лер ИТ
Өл­ше­не­тін шо­ғыр­дың диа­па­зо­ны, г/м3
1
Кү­кірт­су­тек
ГХПВ ТИ Н2S-1,5
0,01 -1,500
ГX-M H2S-0,0066
0,005-0,10
ГX-E H2S-0,0066
0,005-0,10
Кү­кірт­су­тек­ке ИТ
0,001 - 0,05
Кү­кірт­су­тек­ке КИТ
0,004 - 0,20
2
Кө­мір­тек ок­си­ды
ГХПВТИ СО-1,0
ГХ - М СО - 0,25
ГХ - М СО - 0,5
ГХ - Е СО - 0,25
ГХ - Е СО - 5
ИТ-СО
ТИ СО - 2,5
Кө­мір­тек ок­си­діне ИТ
ИТ-28;
BN-39
0,05 - 1,00
0,006 - 3,00
3,0 - 60,0
0,006 - 3,00
3,0 - 60,0
0,005 - 0,03
0,1 - 2,5
0,005 - 0,05
0,10 - 1,0
0,35 - 7,0
3
Кү­кірт ди­ок­си­ді
ГХПВ TH-S02-1,5
ГХ-М SO2-0,007
ГХ-Е SO2-0.007
ИТ-ДС
ТИ SO2-0,7
ТИ SO2-0,06
Кү­кірт ди­ок­си­діне ИТ
0,005 - 1,50
0,0057 - 0,2000
0,0057 - 0,2000
0,05 - 0,200
0,005 - 0,02

Қатты тұрмыстық қалдықтар
полигонының әрбір секция
бойынша газ мониторингін
жүргізу әдістемесіне
4-қосымша
Ауа сынамаларын сұрыптау параметрлері және оларды сақтау мерзімдері
№
Зат
Ауа кө­ле­мі,
дм3
Ас­пи­ра­ци­я­ның жыл­дамды­ғы
(ауа сы­на­ма­ла­рын алу жыл­дамды­ғы), дм/мин
Сы­на­ма­ның ұз­ақ­ты­лы­ғы, мин
Сақ­тау мер­зі­мі
Сы­на­ма алу­ға ар­нал­ған қон­дыр­ғы
1
Кү­кірт қос то­тығы
10
0.5
20
1 ай
Сорб­ци­я­лық тү­тіктер
2
Азот қос то­тығы
5-10
0.25 - 1
20
20 күн
Сорб­ци­я­лық тү­тіктер
3
Кү­кірт­су­тек
80-100
4-5
20
14 күн 5-8ҮС
Сорб­ци­я­лық тү­тіктер
4
Кө­мір­тек қос то­тығы
0.2-0.4
1 ай
Тұз­ды жап­қы­шы бар пла­сти­ка­лық бө­тел­ке
5
Өл­шен­ген заттар
200-400
20
20
1 ай
АФА – ХП сүз­гі­лер
6
Кө­мір­су­тек­тер
0.2-0.4
1 ай
Тұз­ды жап­қы­шы бар пла­сти­ка­лық бө­тел­ке

Қатты тұрмыстық қалдықтар
полигонының әрбір секция
бойынша газ мониторингін
жүргізу әдістемесіне
5-қосымша
Сынамаларды талдау әдістері
Па­ра­метр­лер
Әді­стің ата­уы
Кү­кірт қос то­тығы
КФК-3-01 фо­то­метр­де­гі фо­то­мет­ри­я­лық әдіс
Азот қос то­тығы
а-наф­тил­амин­бен фо­то­мет­ри­я­лық әдіс
Кү­кірт­су­тек
«Га­зо­хром 3101» ас­па­бын­да га­з­ды хро­мо­то­гра­фи­я­лық әдіс
Кө­мір­тек қос то­тығы
Ме­ти­лен­ды көк­тің пай­да бо­лу негі­зін­де фо­то­ко­ло­ри­метр­лік әдіс
Өл­шен­ген заттар
Гра­ви­мет­рия
Кө­мір­су­тек­тер
«Га­зо­хром 3101» ас­па­бын­да га­з­ды хро­мо­то­гра­фи­я­лық әдіс