Об утверждении Методических указаний по учету и определению ущерба, причиненного пожарами на территории лесного фонда Қолданыста
Басқа 0
Орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтау бойынша әдістемелік нұсқауларды бекіту туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәселелері» 2019 жылғы 5 шілдедегі №479 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі туралы ережесінің 15-тармағы 192) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
Тармақ 1
1. Қоса беріліп отырған Орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтау бойынша әдістемелік нұсқаулар бекітілсін.
Тармақ 2
2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Орман және аңшылық шаруашылығы комитеті (Е.Н.Нысанбаев) заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін және ресми жариялануын қамтамасыз етсін.
Тармақ 3
3. Осы бұйрық бірінші рет ресми жарияланған күнінен бастап он күнтізбелік күн өткен соң қолданысқа енгiзiледi.
Басқа 0. Орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтау бойынша әдістемелік нұсқаулар
Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы
министрінің м.а.
2012 жылғы 30 наурыздағы
№ 25-02-02/146 бұйрығымен
бекітілген
Орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтау бойынша әдістемелік нұсқаулар
Тарау 1. 1. Жалпы ережелер
1. Жалпы ережелер
Тармақ 1
1. Осы Орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтау бойынша әдістемелік нұсқаулар (бұдан әрі - Әдістемелік нұсқаулар) Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәселелері» 2019 жылғы 5 шілдедегі № 479 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігі туралы ережесінің 15-тармағы 192) тармақшасына сәйкес әзірленген.
Тармақ 2
2. Орман иеленушілер осы Әдістемелік нұсқауларға сәйкес орман қоры аумағында өрттен келтірілген залалды есепке алу және анықтауды жүргізеді.
Тармақ 3
3. Орман өртінен келтірілген толық материалдық шығындарға:
Тармақша 1
1) тікелей материалдық шығын:
орта жастағы, толысып келе жатқан, толысқан және құраған екпе ағаштардың, тамырынан зақымданған сүректердің жойылуының құны;
табиғи және қолдан өсірілген жас шыбықтардың, тұтас емес орман екпелерінің және алаңдағы өскіндердің зақымдануының зияны;
екінші дәрежелі орман ресурстарының зақымдануының зияны;
жанама орман пайдалану ресурстарының зақымдануының зияны;
жанып кеткен және бүлінген құрылыс нысандары, техникалар, қондырғылар және басқа да материалдық құндылықтардың бағасы;
Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілгендерді қоса алғанда, жабайы жануарлар мен өсімдіктердің жойылуының зияны;
Тармақша 2
2) жанама материалдық шығын:
орман өрттерін сөндірудің шығындары;
өрттің зардаптарын жоюға (санитарлық шаралар мен ормандарды өсіру жөніндегі шараларды жүргізу) шығындары;
суды сақтау, алқап- және топырақ қорғау, генетикалық, санитарлық-гигиеналық, сауықтыру және басқа да пайдалы орман қызметтерінің төмендеуінің зияны;
Тармақша 3
3) алып тасталды – ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 30.01.2017 № 43 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Тармақ 4
4. Орман өртінің түрі мен қарқындылығы ағаштардың, олардың жеке бөліктерінің және биоценоздың әр түрлі компоненттерінің жарақаттану немесе жану белгілері бойынша осы Әдістемелік нұсқаулардың 1-қосымшасына сәйкес анықталады.
Тарау 2. 2. Тікелей материалдық шығынын анықтау
2. Тікелей материалдық шығынын анықтау
Тармақ 5
5. Сүректердің жалпы сүректер запасының пайыздық жойылуы өрт түрлері есебінен және қарқындылығынан, екпе ағаштардың басым көпшілігі тұқымынан және ағаштың орташа жуандығына, орман өрті кезінде сүректердің түбірінен жойылуының көрсеткіштері бойынша осы Әдістемелік нұсқаулардың 2-қосымшасына сәйкес анықталады.
Тармақ 6
6. Сүректердің жойылу құны формула арқылы анықталады:
мұндағы:
Спд - сүректердің жойылу құны;
Стп - сүректердің бір текше метр төлем ставкасы;
М3 - сүректердің жойылу көлемі.
Тармақ 7
7. Қылқан жапырақты тұқымдардың табиғи және қолдан өсірілген жас шыбықтары, тұтас емес орман екпелері және алаңдағы өскіндері орман өртінен түгел жойылып кетеді.
Жапырақты тұқымдардың табиғи және қолдан өсірілген жас шыбықтары, тұтас емес орман екпелері және алаңдағы өскіндері әлсіз, орташа және күшті қарқынды өрт кезінде тиісінше 25, 50 және 100 пайыздарға зақымданады.
Тармақ 8
8. Табиғи және қолдан өсірілген жас шыбықтары, тұтас емес орман екпелері және алаңдағы өскіндерінің (бұдан әрі - жас шыбықтар) зақымданған кезіндегі зияндары, тиісті сала үшін қолданылатын 1 гектарға өсірілген жас шыбықтардың тамыр жайғанға дейінгі шығын бойынша анықталады.
Тармақ 9
9. Зақымданған жас шыбықтардың жасын есептегенде зиянын анықтау 1 гектарға өсірілген жас шыбықтардың тамыр жайғанға дейінгі шығынды осы Әдістемелік нұсқаулардың 3-қосымшасына сәйкес орманды қалпына келтіру шығындарына коэффициентіне көбейту жолымен анықталады.
Тармақ 10
10. Екінші дәрежедегі орман ресурстарының зақымдануының зияны, тиісті орман тұқымының түбірден ағаш сүрегіне босатылу төлем ставкасының 20 % көлемінде есептеледі.
Тармақ 11
11. Орманды жанама пайдалану ресурстарының орман өртінен зақымдануының зияны жергілікті өкілді органдарымен бекітілген орман пайдалану үшін төлем ставкаларын пайдаланып анықталады.
Тармақ 12
12. Мемлекеттік немесе жеке орман иелеріне орман өрті себебінен келтірілген зиян немесе жойылған құрылыс нысандарының, техникалардың, қондырғылардың және басқа да материалдық құндылықтардың, орманда тұрған (шектеу белгілері, аншлагтар, маңдайша жазулар, үгіт және насихат көрнекі құралдары, шағын сәулет үлгілері) зиян көлемі, олардың нарықтық құны негізінде анықталады.
Тармақ 13
13. Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілгендерді қоса алғанда, жабайы жануарлар мен өсімдіктердің жойылуының зияны формула арқылы анықталады:
мұндағы:
Ужр - Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілгендерді қоса алғанда, жабайы жануарлар мен өсімдіктердің жойылуының зияны;
Кж - Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілгендерді қоса алғанда, жойылған жабайы жануарлардың саны;
Рвр - жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы заңнаманы бұзумен келтірілген зиянды өтеу ставкаларының мөлшері;
Кр - Қазақстан Республикасының Қызыл кітабына енгізілгендерді қоса алғанда, жойылған өсімдіктердің саны;
РврБс - Қазақстан Республикасының орман заңнамасын бұзудан келтірілген залалдың мөлшерін есептеуге арналған базалық ставкалар.
Тарау 3. 3. Жанама материалдық шығынын анықтау
3. Жанама материалдық шығынын анықтау
Тармақ 14
14. Орман өртін сөндіру шығындары формула арқылы анықталады:
мұндағы:
Рт - орман өртін сөндіру шығындары;
Зп - орман өртін сөндіруге тартылған жұмыскерлердің еңбекақысы;
Смт - орман өртін сөндіру кезінде пайдаланылған машиналар, тракторлар, басқа да механизмдер қызметінің құны;
Сгсм - орман өртін сөндіру кезінде жұмсалған жанар-жағар май материалдарының және өрт сөндіру құралдарының құны;
Рп - өрт сөндіруге қатысқан жұмыскерлерді тамақтандыру шығындары.
Тармақ 15
15. Өрттің зардаптарын жоюға (санитарлық шаралар және орманды ұдайы өндіру жөніндегі шараларды жүргізу) шығындары көрсетілген шараларды өткізетін шығын бойынша анықталады.
Тармақ 16
16. Суды қорғау, алқап- және топырақ сақтау, генетикалық, санитарлық-гигиеналық, сауықтыру және басқа да пайдалы орман функциялары төмендеуінің зияны осы Әдістемелік нұсқаулардың 4-қосымшасына сәйкес ормандардың қорғалу категориясы бойынша зиянды бекіту үшін экологиялық коэффициенттің маңыздылығын, осы Әдістемелік нұсқаулардың 2 бөлімшесіне сәйкес есептелген сүректердің түбірінен жойылуы мен жас шыбықтардың зақымдануы жиынтығын көбейту арқылы анықталады.
Тарау 4. 4. Әлеуметтік материалдық залалды анықтау
4. Әлеуметтік материалдық залалды анықтау
Тармақ 17
17. алып тасталды – ҚР Премьер-Министрінің орынбасары – ҚР Ауыл шаруашылығы министрінің 30.01.2017 № 43 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.
Тарау 5. 5. Орман қоры аумағында өрттен келтірген залалды есепке алу
5. Орман қоры аумағында өрттен келтірген залалды есепке алу
Тармақ 18
18. Орман өртінен келтірілген зиян туралы мәлімет осы Әдістемелік нұсқаулардың 5-қосымшасына сәйкес үлгілер бойынша орман қоры аумағындағы орман өрттерін есепке алу журналында көрсетіледі.
Басқа 1. Ағаштардың, олардың жеке бөліктерінің және биоценоздың әр түрлі компоненттерінің жарақаттану немесе жану белгілері
Орман қоры аумағында өрттен
келтірілген залалды есепке
алу және анықтау бойынша
әдістемелік нұсқауларға
1-қосымша
Ағаштардың, олардың жеке бөліктерінің және биоценоздың әр түрлі компоненттерінің жарақаттану немесе жану белгілері
Өрт түрі мен оның интенсивтілігі
Өрт қауіптілігінің классы
Жанатын орман материалдарының түрі, олардың өзгешелігі мен жану ерекшеліктері
1
2
3
Төменгі жүгірмелі:
әлсіз
I-II
Жерге түскен жапырақтар, бұтақшалар, мүктер, қыналар, өткен жылғы құрғақ шөп жанады, жалынның биіктігі 0,5 метрге дейін, оттың таралу жылдамдығы минутына 1 метр. 1 м2 жану материалдарының запасы 0,3-1,2 килограмм.
орташа
II-III
Жерге түскен жапырақтар, бұтақшалар, мүктер, қыналар, бұтақтар, шөп төсеніштерінің үстіңгі қабаты жанады, жалынның биіктігі 0,5-1,5 метр дейін, күйген ағаш діңінің биіктігі 1-2 метр, оттың таралу жылдамдағы минутына 3-5 метр. 1 м2 жану материалдарының запасы 0,3-2,5 килограмм.
күшті
III-IV
Жалынның биіктігі 1,5-2 метр, күйген ағаш діңінің биіктігі 2 метрден жоғары, оттың таралу жылдамдығы 3-5 метр. 1 м2 жану материалдарының запасы 0,3-2,5 килограмм.
Төменгі тұрақты:
әлсіз
II-III
Жоғарыда көрсетілген жану материалдарынан басқа топырақтың үстіңгі қабатындағы тірі төсеніштер, төсеніштің шіри бастаған қабаты жанады. 1 м2 жану материалының запасы 0,5-3,6 килограмм құрайды.
орташа
III-IV
Қосымша орман төсенішінің жартылай шіріген қабаты жанады, ал ағаш діңгегі айналасындағы, түбір мен ағаштар қалдығы жердің минералдық қабатына дейін жанады, күйген ағаш діңінің биіктігі 10-12 метр.
күшті
IV-V
Орман төсеніші жердің минералдық қабатына дейін толық жанып кетеді, ағаштардың тамыр жүйелері де күйеді, олардың жекелегендері құлайды. Күйген ағаш діңінің биіктігі 10-12 метрден жоғары.
Топырақтық (топырақтық-шымтезек):
әлсіз
III
Сфагнум 7 сантиметр тереңдікке дейін жанып кетеді, тамырлар арасындағы шымтезек 30 сантиметр тереңдікке дейін күйеді.
орташа
IV
Сфагнумнан басқа шымтезек 25 сантиметр тереңдікке дейін жанып кетеді. Көптеген ағаштардың айналасында, олардың кесекті шымтезек бөлімі топырақтың минералды қабатына дейін жанады. Жекелеген ағаштар құлайды.
күшті
IV-V
Шымтезек қабаты толығымен топырақтың минералдық бөліміне дейін жанып кетеді. Ағаштардың жаппай құлауы байқалады.
Жоғарғы:
әлсіз
III
Ағаштың ұшар басының тұтастығы шамалы қылқан жапырақты, немесе құрамына жапырақ тұқымдылар кіретін екпелерде туындайды. Қылқан жапырақтылардың топтаса орналасқан учаскелері өрттен зақымданады.
орташа
III-ІV
Орман дақылдарында және табиғи жолмен өнген қылқан жапырақты тұқымдарда туындайды. Ағаштың үстіңгі қабатындағы өрт көлденеңінен де таралады, сонымен қатар төменгі қабат өртінен жиі алға шығып кетеді. Сүрекдіңнің басым бөлігі үстіңгі қабат өртінен зақымданады.
күшті
IV-V
Сүрекдің шымылдығы толығымен жанып кетеді. Күшті жел кезінде өрт тез таралады.
Басқа 2. Орман өрті кезінде сүректердің түбірінен жойылуының көрсеткіштері
Орман қоры аумағында өрттен
келтірілген залалды есепке
алу және анықтау бойынша
әдістемелік нұсқауларға
2-қосымша
Орман өрті кезінде сүректердің түбірінен жойылуының көрсеткіштері
№ р/н
Өрт
түрлері
мен
олардың
интен-
сивтілігі
Орташа
шеңбері,
см
балқа-
рағай
қайың
майқа-
рағай
шырша
самыр-
сын
қайың
терек
қатты-
жапырақты
тұқым-
дылар
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Төменгі жүгірмелі:
1
әлсіз
12-16
5
10
15
20
25
17
7
-
2
17-24
-
5
10
15
20
12
-
-
3
25-32
-
-
5
10
15
7
-
-
4
33 және одан жоғары
-
-
-
5
10
5
-
-
5
орташа
12-16
10
15
20
30
35
25
12
5
6
17-24
5
10
15
25
30
20
7
-
7
25-32
-
5
10
20
25
15
-
-
8
33 және одан жоғары
-
-
5
15
20
10
-
-
9
күшті
12-16
15-
20
30
50
55
40
18
10
10
17-24
10
15
25
35
40
30
12
5
11
25-32
5
10
20
30
35
25
7
-
12
33 және одан жоғары
-
-
15
25
30
20
-
-
Төменгі қабат тұрақты:
13
әлсіз
12-16
20
30
50
80
85
55
25
15
14
17-24
25
25
40
70
75
45
20
10
15
25-32
10
20
30
50
60
35
15
5
16
33 және одан жоғары
5
15
25
35
50
30
5
-
17
орташа
12-16
30
40
60
90
95
65
35
20
18
17-24
25
35
50
60
85
55
30
15
19
25-32
20
30
40
70
75
45
25
10
20
33 және одан жоғары
10
20
35
60
70
40
15
5
21
күшті
12-16
55
65
85
100
100
90
60
40
22
17-24
40
50
70
95
100
80
45
35
23
25-32
30
40
60
80
85
70
35
25
24
33 және одан жоғары
20
25
50
75
80
60
20
15
Топырақтық (топырақтық-шымтезектік):
25
әлсіз
12-16
65
70
80
90
95
85
-
-
26
17-24
60
65
75
80
90
80
-
-
27
25-32
50
55
70
75
85
75
-
-
28
33 және одан жоғары
35
40
60
65
80
65
-
-
29
орташа
12-16
80
85
95
100
100
100
-
-
30
17-24
70
75
80
95
100
95
-
-
31
25-32
65
70
75
90
95
90
-
-
32
33 және одан жоғары
50
55
70
85
90
80
-
-
33
күшті
12-16
100
100
100
100
100
100
-
-
34
17-24
100
100
100
100
100
100
-
-
35
25-32
95
95
95
100
100
100
-
-
36
33 және одан жоғары
90
90
90
100
100
100
-
-
Жоғарғы қабат:
37
әлсіз
12-16
15
85
60
90
95
55
25
15
38
17-24
10
70
40
85
90
45
20
10
39
25-32
-
60
20
80
85
35
15
5
40
33 және одан жоғары
-
50
10
75
80
30
5
-
41
орташа
12-16
40
95
80
100
100
65
35
20
42
17-24
15
90
75
95
95
55
30
15
43
25-32
5
85
60
85
90
45
25
10
44
33 және одан жоғары
-
75
20
80
85
40
15
5
45
күшті
12-16
100
100
100
100
100
90
60
40
46
17-24
50
100
80
100
100
80
45
35
47
25-32
25
95
70
95
100
70
35
25
48
33 және одан жоғары
-
90
60
90
95
60
20
15
Басқа 3. Орманды қалпына келтіру шығындарына коэффициент
Орман қоры аумағында өрттен
келтірілген залалды есепке
алу және анықтау бойынша
әдістемелік нұсқауларға
3-қосымша
Орманды қалпына келтіру шығындарына коэффициент
Өліп қалған жас шыбықтардың жасы, жыл
Қалқан жапырақты (самырсыннан басқа) және қаттыжапырақты тұқымдылар
Самырсын
Жұмсақ жапырақтылар тұқымдылар
1-5
0,91
0,91
0,91
6-10
1,00
1,00
1,00
11-20
1,16
1,16
1,16
21-30
1,41
1,41
-
31-40
1,72
1,72
-
41-60
-
2,32
-
61-80
-
3,45
-
Басқа 4. Ормандардың қорғалу категориясы бойынша зиянды бекіту үшін экологиялық коэффициенттің маңыздылығы
Орман қоры аумағында өрттен
келтірілген залалды есепке
алу және анықтау бойынша
әдістемелік нұсқауларға
4-қосымша
Ормандардың қорғалу категориясы бойынша зиянды бекіту үшін экологиялық коэффициенттің маңыздылығы
Орман қызметінің түрлері
Жолдар
№
Ормандардың қорғалу категориясы
Коэффициент
1
2
3
4
Суды сақтау
1
Өзендер, көлдер, су тоғандары, каналдар және басқа да су қоры нысандарының жағалауындағы тиым салынған орман алқабы
2,5
Қорғаныш
2
Мемлекеттік орман алқабы қорғанышы
3,0
3
Эррозияға қарсы ормандар
3,0
4
Халықаралық және республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы темір және авто жолдар, магистральдық тасымал құбырлары және басқа да линиялық құрылыстарға бөлінген қорғаныш орман алқабы
3,0
5
Халықаралық және республикалық маңызы бар жалпы пайдаланымдағы темір жолы және автожолдар бойындағы қорғаныш орман алқабы
3,0
6
Алқап- және топырақ қорғаныш орманы
2,0
Санитарлық-гигиеналық және сауықтыру
7
Қалалық орман және орман саяжайы
3,0
8
Елді-мекендердің жасыл аймағы және емдеу-сауықтыру мекемелері
3,0
Генетикалық және ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
9
Биосфералық және қорықтық-сепортерлікті қосқанда, мемлекеттік табиғи қорықтар орманы
5,0
10
Мемлекеттік ұлттық табиғи саяжайлар орманы
4,0
11
Мемлекеттік табиғат резерві ормандары
4,0
12
Мемлекеттік табиғат саяжайлары ормандары
4,0
13
Мемлекеттік қорықтық зоналар ормандары
5,0
14
Мемлекеттік орманның табиғи ескерткіштері
5,0
15
Генетикалық орман резервін қосқанда, ғылыми маңызы бар орман учаскелері
4,0
16
Ерекше құнды орман алабы
3,0
17
Жаңғақ кәсіпшілігі аймақ
2,0
18
Орман жеміс-жидегі екпелері
2,0
19
Субальпілік ормандар
2,0
Басқа 5. Орман қоры аумағындағы орман өрттерін тіркеу журналы*
Орман қоры аумағында өрттен
келтірілген залалды есепке
алу және анықтау бойынша
әдістемелік нұсқауларға
5-қосымша
Орман қоры аумағындағы орман өрттерін тіркеу журналы*
___________________________________________________
(орман иелерінің атаулары)
осы журналдың парақтары ___________
(жазба түрде) нөмірленген және тігілген
__________________________________
*журнал нөмірленеді, тігіледі, жетекшінің қолы
және орман иесінің мөрімен расталады
№
р/н
Күні және уақыты
өрттің шыққан орыны (квартал, телім, орман орамы, филиал, мем. мекеме)
орман өрті және оның толтырылған күні туралы хаттаманың №
орман өрті және интенсивтілігі
орман өртінің басталуы
орман өртін сөндірудің басталуы
орман өртін жайылтпаушылық
орман өртін жою
1
2
3
4
5
6
7
кестенің жалғасы
Өрт жайлаған аумақ, га
орман өртінің шығу себебі және оған кінәлі тұлға
өрт кіммен және қандай құралдың көмегімен байқалды
ортажастағы, толысып келе жатқан, толысқан, қураған
балауса ағаштар
орман көшеттері
өртеңдер
орман өспеген аумақ
Барлығы
орман емес аумақ
8
9
10
11
12
13
14
15
16
кестенің жалғасы
Өрт сөндіруге пайдаланылды
Орман өртінің зияны, мың теңге
Істі тапсыру туралы мәліметтер
адам-
күні
авто-
машина-
ауысым
трактор-
ауысым
барлығы
орман өртін сөндіру соның ішінде
сотқа
құқық қорғау органдарына
17
18
19
20
21
22
23
кестенің жалғасы
қылмысты ымты қозғау туралы мәліметтер
қаралу күні және сот шешімі
әкімшілік жазаға тарту және айыппұлды өндіріп алу туралы мәлімет
талап қою және зиянды өндіріп алу туралы мәлімет
алқаптың өрттен кейінгі өзгерісі туралы белгі
24
25
26
27
28