«Газ және газбен жабдықтау туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 9 қаңтардағы Заңының 5-бабының 14) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2012 жылғы 9 шілдедегі
№ 927 қаулысымен
бекітілген
Тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу және бекіту қағидалары

1. Осы Тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу және бекіту қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Газ және газбен жабдықтау туралы» Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 9 қаңтардағы Заңына (бұдан әрі – Заң) сәйкес әзірленді және газды есептеу аспаптары болмаған кезде тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу және бекіту тәртібін белгілейді.

Осы Қағидаларда қолданылатын өзге де терминдер мен анықтамалар Заңға сәйкес қолданылады.

СМГ-да тұрғын үй-жайларды жылытуға тұтыну нормалары айына жылытылатын алаңының бір шаршы метріне немесе жылытылатын көлемінің бір текше метріне килограмммен белгіленеді.

7. Ғимараттың жылытылатын алаңы сыртқы қабырғаның ішкі бетінің шегінде өлшенетін ғимараттың қабат (оның ішінде мансардтық, жылытылатын цокольды және жертөлелік) алаңы ретінде анықталады. Ғимараттың жылытылатын алаңына жылу шатырлары мен жертөлелердің, жертөленің (еден астының), суық жылытылмайтын кіреберістің, сондай-ақ суық шатырдың немесе мансард емес оның бөліктерінің алаңы кірмейді.
Ғимараттың жылытылатын көлемі бірінші қабаттың еденінен бастап соңғы қабаттың төбесіндегі бетке дейін өлшенетін ішкі биіктік бойынша қабаттың жылытылатын алаңы ретінде анықталады.

Тамақ дайындауға және суды ысытуға тауарлық газды тұтыну нормалары айына бір адамға шаққанда текше метрмен белгіленеді.
Тұрғын үй-жайларды жылытуға тауарлық газды тұтыну нормалары айына жылытылатын алаңының бір шаршы метріне немесе жылытылатын көлемінің бір текше метріне текше метрмен белгіленеді.

15. Тұтыну нормалары газбен жабдықтау объектілері орналасқан облыстардың, Астана және Алматы қалаларының табиғи-климаттық, демографиялық және әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерін ескере отырып әрбір үшін есептеледі және бекітіледі.
Ұқсастық әдісімен тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу тәртібі

Объекті өкілдерді таңдаған кезде мынадай шарттар сақталады:

20. Таңдаудың ең аз қажетті көлемін анықтаған кезде ерікті көлемге сынама таңдау жүргізіледі. Бірінші тәсіл талдау үшін таңдаудың қажетті көлемін қабылдауға негізделген. Егер осы таңдап алудың көлемі деректердің қажетті дәлдігін алуға жеткіліксіз болса, осы таңдап алуды қажетті көлемге дейін толтыру қажет.
Екінші тәсілде сыналатын таңдап алу әдетте бастапқы жиынның көлемінен 1 %-ға тең алынады. Осы сыналатын таңдап алудың негізінде түпкілікті таңдап алудың қажетті көлемі анықталады. Одан әрі берілген көлемдегі таңдап алу жүзеге асырылады және ол бойынша таңдап алуды зерттеу жүргізіледі.
Сыналатын таңдап алуды талдау мынадай дәйектілікпен жүзеге асырылады.
Алын ала алынған таңдап алудың орташа арифметикалық шамасы мынадай формула бойынша анықталады:
(1)
мұндағы:
n' – алдын ала таңдап алынған объекті өкілдер, пәтерлер (немесе үйлер) саны;
Xi – бақыланатын кезең ішінде объекті өкілдердің i бойынша бір адамға шаққанда газдың айлық орташа шығысы, м3;
– алдын ала таңдап алынған таңдап алудың орташа арифметикалық шамасы, м3.
Таңдап алу жиынтығының дисперсиясы мынадай формула бойынша есептеледі:
(2)
мұндағы:
– таңдап алу жиынтығының дисперсиясы.
Таңдап алу жиынтығының дисперсиясы таңдап алынған сынаманың деректері бойынша формула бойынша есептеледі:
(3)
мұндағы – таңдап алу жиынтығының дисперсиясы.
Шағын таңдау үшін (n<30) таңдап байқаудың орташа қатесі (м) мынадай формула бойынша анықталады:
(4)
Сынама алынған таңдап алу бойынша () шекті қатені мынадай формула бойынша анықтайды:
(5)
мұндағы t – сенім коэффициенті (Стъюдент өлшемі) – еркіндік дәрежесінің санына f=n'-1 және сенім ықтималдығына (нәтижелердің сенімділік деңгейі) байланысты негізгі орташа шама осы Қағидаларға 1-қосымшада келтірілген кесте бойынша айқындалатын таңдап алынған орташа шамадан қаншалықты өзгешеленетін ықтималдықтың нақты мәнін көрсететін параметр.
Егер үлкен сыналатын таңдап алу пайдаланылатын болса, онда шекті қатені бере отырып, оны сыналатын таңдап алу бойынша есептелген (нәтижелердің сенімділік деңгейінің қандай да бір мәні болғанда) шекті қатемен салыстыру қажет. Егер болса, онда сыналатын таңдап алудың көлемі жеткілікті және түпкілікті.
Егер болса, бұл аз көлемдегі таңдап алу кезінде болуы мүмкін, онда орташа шаманы анықтау үшін қажетті ең аз көлемдегі таңдап алу мынадай формула бойынша анықталады: қайта іріктеп:
(6)
іріктеуді қайталамай:
(7)
мұндағы:
n – таңдап алу жиынтығының, пәтердің (немесе үйдің) ең аз қажетті көлемі;
N – негізгі жиынтықтың көлемі (қаралып отырған топ бойынша газ жүргізілген пәтер (пәтер немесе үй) саны);
– таңдап алудың рұқсат етілген шекті қатесі ( алдын ала алынған таңдаудың шекті қатесінің шамасынан артық емес үлеске тең қабылданады, бірлік).
(6), (7) формулалар таңдап алудың ең аз қажетті көлемін береді.

21. Тауарлық газ пайдаланылған жағдайда газдың шығыны «Газдар. Көлемін анықтауға арналған шарттар» МЕМСТ 2939-63 бойынша стандарттық шарттарға келтірілген текше метрде есептеледі. Егер орнатылған есептеу аспаптарында температура бойынша немесе қысым бойынша арнайы түзеткіш болмаса, онда есептеу аспабы арқылы өткен газдың көлемін стандарттық шарттарға сәйкес келтіру мынадай формула бойынша есептеу арқылы жүргізіледі:
, (8)
мұндағы:
– стандарттық шарттарға сәйкес келтірілген газдың шығын көлемі, м3;
– есептеу тетігі бойынша есептеу аспабы арқылы өткен газдың шығыны, м3;
– есептеу аспабының немесе оның қасында орналасқан газ құбырының ішінде бар (артық) қысым, мм сынап бағанасында;
– атмосфераның барометрлік қысымы (750,1 мм сынап бағанасында деп қабылданады);
– есептеу аспабының немесе оның қасында орналасқан газ құбырының ішіндегі СМГ-ның бу фазасындағы нақты температурасы, оС.
(8) формулаға кіретін параметрлердің мәні тиісті аспаптардың көрсеткіштері бойынша немесе метеорологиялық қызметтің деректері бойынша қабылданады.

, (9)
мұндағы:
– газдың массалық шығыны, кг;
– стандарттық жағдайлар кезінде СМГ-ның тығыздығы, кг/м3, оны компоненттердің қоспадағы үлестік мәніне стандарттық тығыздықта жүргізілген компоненттердің жиынтығы ретінде анықтайды;
– стандарттық жағдайлар кезінде СМГ-ның i компонентінің тығыздығы, кг/м3;
– СМГ-ның i компонентінің көлемдік мәні, көлемдік %.
Егер СМГ компонентінің массалық (%) құрамы белгілі болса, онда оларды мынадай формулалар бойынша (10), (11) мольдік (%), содан кейін көлемдік (%) мәнге ауыстырады:
, мольдік % (10)
, көлемдік %, (11)
мұндағы:
, , – СМГ-ның i компонентінің массалық, мольдік және көлемдік мәндері, тиісінше – массалық %, мольдік %, көлемдік %;
– СМГ-ның i компонентінің молекулярлық массасы;
– стандарттық жағдайлар кезінде СМГ-ның i компонентінің сығылу коэффициенті.
СМГ-ның құрамына кіретін көмірсутектер үшін , , мәндер «Табиғи газ. Физикалық қасиетін есептеу әдістемесі. Тауарлық газды, оның компоненттерінің және оны қайта өңдеу өнімдерінің физикалық қасиетін анықтау» МЕМСТ-қа 30319.1-96 (бұдан әрі – 30319.1-96 МЕМСТ) сәйкес келтірілді.

26. Есептеу аспаптары пәтердегі барлық газ аспаптарына және аппараттарына орнатылған жағдайда жылытуға жұмсалатын газдың шығыны жергілікті жылыту жүйесі болған кезде тексерілетін объект өкіл бойынша және олар болмаған кезде осындай ұқсас объектілер бойынша газды тұтыну көлемінің арасындағы айырма ретінде анықталады.

, (12а)
Тауарлық газды пайдаланудың әрбір бағыты бойынша оны айлық орташа тұтынуды мынадай формула бойынша анықтайды:
, (12б)
мұндағы:
– бір адамға шаққанда немесе жылытылатын алаңның 1 м2 СМГ-ды айлық орташа тұтыну, кг/адам•ай немесе кг/м2•ай;
– бір адамға шаққанда немесе жылытылатын алаңның 1 м2 тауарлық газды айлық орташа тұтыну, м3кг/адам•ай немесе м/м2•ай;
– бақыланатын уақыт аралығындағы объекті өкілдер бойынша СМГ-ның нақты шығысы (1-ден n-ге дейін), м3;
– бақыланатын уақыт аралығындағы объекті өкілдер бойынша тауарлық газдың нақты шығысы (1-ден n-ге дейін), м3;
– есептеу аспабынан көрсеткіштер алынатын уақыт аралығы, күн;
– СМГ тұтынатын тұрғындардың тиісті саны, адам немесе жылытылатын алаңның мөлшері, м2;
– айдағы күндердің орташа саны ().
Маусымдық біркелкі еместік ескерілген жағдайда есептеу аспабынан көрсеткіштерді алуды жылдың салқын, өтпелі және жылы кезеңдерінде жүргізу қажет, ал жылдың әрбір кезеңі үшін айдың орташа ұзақтығын берілген өңір үшін олардың қабылданған ұзақтығына сәйкес анықтау қажет.

28. СМГ-ды пайдаланудың әрбір бағыт бойынша оны тұтыну нормасы мынадай формула бойынша анықталады:
, (13а)
Тауарлық газды пайдаланудың әрбір бағыт бойынша оны тұтыну нормасы мынадай формула бойынша анықталады:
, (13б)
мұндағы:
Нm - СМГ тұтыну нормасы, кг/адам•ай немесе кг/м2•ай;
Hv – тауарлық газды тұтыну нормасы, м3/адам•ай немесе м3/м2•ай;
К – есептеу аспаптары болмаған жағдайда газды шектен тыс тұтынуды есептеу коэффициенті (1,1 қолдану ұсынылады).
Есептеу әдісімен сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу тәртібі

, (14)
мұндағы:
– осы Қағидаларға 2-қосымшада көрсетілген бір адамға тамақ дайындауға кететін жылу шығының жылдық нормасы, МДж/адам•ай;
– СМГ жануының төменгі массалық жылуы, МДж/кг;
12 – жылдағы айлар саны.
СМГ жануының төменгі массалық жылуын (, МДж/кг) мынадай формула бойынша анықтайды:
, (15)
мұндағы:
– стандарттық жағдайлар кезінде СМГ-ның газ тәрізді компонентінің 1 м3 келтірілген СМГ-ның і компоненті жануының төменгі көлемдік жылуы, МДж/м3 («Табиғи жанатын газ. Жану жылуын, салыстырмалы тығыздығын және Вобб санын анықтаудың есептеу әдісі» МЕМСТ 22667-82 (СТ СЭВ 3359-81) деректері);
– СМГ-ның і компонентінің массалық мәні, массалық %;
– стандарттық жағдайлар кезінде СМГ-ның і компонентінің тығыздығы, кг/м3;
– СМГ-ның і компоненті жануының төменгі массалық жылуы, МДж/кг.
СМГ жануының төменгі жылуын есептеген кезде пропан-н-бутан шартты қоспасына арналған деректерді пайдалануға болады. Бұл ретте жеңіл компоненттер (метан, этан) пропанға көбейтіледі, ал ауыр компоненттер (пентан) бутанға көбейтіледі.
Осы Қағидаларға 3-қосымшада стандарт шарттар кезінде пропан және н-бутан үшін тығыздығы, сығылу коэффициенті, жануының төменгі көлемдік жылуы және олардың молекулярлық массасы (МЕМСТ 30319.1-96 бойынша), сондай-ақ оларда пропан мен бутан әртүрлі құрамда болған кезде СМГ жануының төменгі жылуының есептік шамасы келтірілген.
СМГ-ның құрамы туралы мәліметтер болмаған кезде мыналарды қабылдау ұсынылады:
жылдың суық (жылытылатын) кезеңінде «Сұйытылған көмiрсутектi жылу газдары. Техникалық шарттар» МЕМСТ Р 52087-2003 (бұдан әрі – МЕМСТ Р 52087-2003) және «Коммуналдық-тұрмыстық тұтыну үшін сұйытылған көмiрсутектi жылу газдары. Техникалық шарттар» МЕМСТ 20448-90 (бұдан әрі – МЕМСТ 20448-90) бойынша ПТ маркалы СМГ қолданылады, оның шартты орташа құрамы: пропан – 80 массалық %, н-бутан – 20 массалық %, жанудың төменгі жылуы 46,3 МДж/кг (90,9 МДж/м3);
жылдың жылы кезеңінде ПБТ, СПБТ маркалы СМГ пайдаланылады (МЕМСТ Р 52087-2003 және МЕМСТ 20448-90 бойынша), оның шартты орташа құрамы: пропан – 60 массалық %, н-бутан – 40 массалық %, жанудың төменгі жылуы 46,2 МДж/кг (90,9 МДж/м3).

, (16)
мұндағы:
– тамақ дайындауға жұмсалатын жылу шығысының жылдық нормасы, МДж/адам•жыл (осы Қағидаларға 2-қосымшадан алынады);
– СМГ-ның бу фазасында жануының төменгі массалық жылуы, МДж/кг ((15) формула бойынша есептеледі немесе осы Қағидаларға 3-қосымшадағы 3.2-кестеден алынады);
12 – жылдағы айлар саны.

, (17)
мұндағы:
– газбен су қыздырғыш болмаған кезде тамақ дайындауға және ыстық суға СМГ тұтынудың айлық орташа нормасы, МДж/адам•жыл (осы Қағидаларға 2-қосымшадан алынады);
– СМГ-ның бу фазасында жануының төменгі массалық жылуы, МДж/кг ((15) формула бойынша есептеледі немесе осы Қағидаларға 3- қосымшадағы 3.2-кестеден алынады);
12 – жылдағы айлар саны.

өңірдің климаттық параметрлері;
тұрғын үй-жайлардағы микроклиматтың параметрлері;
тұрғын үй-жайлардың орташа көлем-жоспарлық көрсеткіштері;
қабырғалардың материалдары және табиғи тозу бойынша өңірлердегі тұрғын үй қорын бөлу;
жылыту аппараттары мен пештердің орташа өлшенген пайдалы әсер коэффициенті (ПӘК) есептеуге арналған бастапқы деректер болып табылады;

ірілендірілген – өңірдегі тұрғын үй қоры бойынша жалпы статистикалық деректердің негізінде;
сараланған – тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін кейін ғимараттар тобының үлесіне сәйкес орташа мәнге келтіру;

4) тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін нормаларды саралап есептеген кезде жылытуға СМГ тұтынудың өңір бойынша айлық орташа нормасы, Нотср, кг/(м2•ай) немесе кг/(м3•ай), тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтарының үлестері бойынша орташа өлшенген шама ретінде мынадай формуламен есептеледі:
мұндағы:
(Нотай)i – ғимараттың өзгеше і тобы үшін СМГ тұтынудың айлық орташа нормасы, кг/(м2•ай) или кг/(м3•ай);
di – газды есептеу аспаптары болмаған кезде жеке (пәтерішілік) жылытылатын өңірлер бойынша жалпы пәтер алаңындағы ғимараттың і тобының үлесі;
m – ғимараттың қаралатын тобының саны.
Жылытуға СМГ тұтыну нормаларын есептеген кезде өзгеше топ ретінде ғимаратты (үйді) бөліп алады, ол мыналар бойынша ерекшеленеді:
көлем-жоспарлық көрсеткіштері (жылытылатын алаңның шамасы , ғимарат қабатының ішкі биіктігі және қабаттар саны);
ғимараттар (үйлер) қабырғаларының материалдары;
ғимараттардың (үйлердің) табиғи тозуы.
Өңірлерде кеңінен таралған тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін есеп жүргізуге қажетті орташа көлем жоспарлау көрсеткіштері осы Қағидаларға 4-қосымшада келтірілген.
Осы Қағидаларға 5-қосымшада көрсетілген нысандардың көмегімен СМГ тұтынудың өңірлік нормаларын анықтаған кезде өңірдегі тұрғын үй қорындағы үлесі көп di ғимараттардың (үйлердің) бірнеше өзгеше (і) тобы бөліп алынады. Одан әрі есеп СМГ тұтынудың нормаларын орташаландыра отырып (Нотай)i, әрбір өзгеше і тобының ішінен бір ғимарат үшін орташа көлем-жоспарлық көрсеткіштерге сәйкес (Нотай)i мынадай (18) формула бойынша орындалады;

не жылытылатын алаңның 1 м2 есептегенде Нотай, кг/(м2 •ай):
, (19)
не жылытылатын көлемінің 1 м3 есептегенде Нотай, кг/(м3 •ай):
, (20)
мұндағы:
Gжылoт– ғимаратты жылытуға СМГ-ның есептік жылдық орташа шығысы, кг/жыл;
– ғимараттың жылытылатын алаңы, м2;
– ғимаратың жылытылатын көлемі, м3.

, (21)
мұндағы:
– 8оС тең және төмен сыртқы ауаның орташа тәуліктік температурасын сипаттайтын жылыту маусымының ішінде ғимаратты жылытуға жұмсалатын жылу энергиясының шығыны, МДж;
– СМГ жануының төменгі массалық температурасы ((15) формула бойынша есептеледі немесе осы Қағидаларға 3-қосымшадағы 3-кестеден алынады);
– жылыту жүйесінің КСК (жылытатын пештер үшін =0,65...0,8, әртүрлі типтегі газ қазандықтары үшін =0,75...0,9).

, (22)
мұндағы:
– 20-22оС аралықта тұрғын ғимараттың тиімді температурасының ең аз мәндері бойынша қабылданатын ғимараттың ішіндегі ауаның есептік орташа температурасы, оС;
– 0,92 қамтамасыз етілген бес күндік қатты суықта сыртқы ауа температурасы, оС;
– пайдаланылатын тұрғын ғимараттарда сіңіру және желдету есебінен жылу ысырабын ескеретін ғимаратың жылу беруінің шартты коэффициенті, Вт/(м2 •оС);
– жылу беру кезеңіндегі сыртқы ауаның орташа температурасы, оС;
– жылыту маусымының ұзақтығы, тәулік;
– жылу беру кезеңінде нақты бұлтты күндері кезінде тік бетке күн радиациясының орташа шамасы, МДж/м2;
Аzoк – жылытылатын үй-жайларды жылытылмайтын үй-жайлардан, сыртқы ауадан және топырақтан бөліп тұратын қоршау құрылыс конструкцияларының ішкі бетінің жалпы алаңы, м2;
– ғимараттың жылытылатын алаңы, м2;
АF – жарық ойықтарының жиынтық алаңы, м2.
, , , , шамаларының мәндері нақты өңірлер үшін осы Қағидаларға 6-қосымшада келтірілген.
Аzoк және АF шамалары осы Қағидаларға 4-қосымша бойынша ғимараттың таңдап алынған өзгеше тобына сәйкес қолданылады.
коэффициенті осы Қағидаларға 7-қосымшада баяндалған алгоритм бойынша есептеледі.

8) тұрғын ғимараттарды (үйлерді) жылытуға СМГ тұтыну нормаларының бастапқы деректерінің тізбесі және оларды есептеудің нәтижелері осы Қағидаларға 8-қосымшадағы ұсынылған нысанда келтірілген.
Есептеу әдісімен тауарлық газды тұтыну нормаларын есептеу тәртібі

(24)
мұндағы Q1 – тамақ дайындауға жұмсалған жылу шығысының жылдық нормасы, МДж/адам (ккал/адам);
Q pн – өңір бойынша тауарлық газ жануының орташа нақты жылуы, МДж/м3 (ккал/м3), өткен 3-5 жыл үшін орташа шама ретінде анықталады; 12 – жылдағы айлардың саны, ай.

(25а)
мұндағы Q2 – газ су қыздырғыш болған кезде ыстық су дайындауға жұмсалған жылу шығысының жылдық нормасы, МДж/адам (ккал/адам);

(25б)
мұндағы Q3 – газ су қыздырғыш болмаған кезде ыстық су дайындауға жұмсалған жылу шығысының жылдық нормасы, МДж/адам (ккал/адам).

өңірдің климаттық параметрлері;
тұрғын үй-жайлардағы микроклиматтың параметрлері;
тұрғын үй-жайлардың орташа көлем-жоспарлық көрсеткіштері;
қабырғалардың материалдары және табиғи тозу бойынша өңірлердегі тұрғын үй қорын бөлу;
жылыту аппараттары мен пештердің орташа ПӘК есептеуге арналған бастапқы деректер болып табылады;

ірілендірілген – өңірдегі тұрғын үй қоры бойынша жалпы статистикалық деректердің негізінде;
сараланған – тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін кейін ғимараттар тобының үлесіне сәйкес орташа мәнге келтіру;

4) тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін нормаларды саралап есептеген кезде жылытуға тауарлық газды тұтынудың өңір бойынша айлық орташа нормасы, Нотср, м3/(м2Чай) немесе м3/(м3Чай), тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтарының үлестері бойынша орташа өлшенген шама ретінде мынадай формуламен есептеледі:
(26)
мұндағы:
– ғимараттың өзгеше і тобы үшін газды тұтынудың айлық орташа нормасы, м3/(м2Чай) немесе м3/(м3Чай);
d i – газды есептеу аспаптары болмаған кезде жеке (пәтерішілік) жылытылатын өңірлер бойынша жалпы пәтер алаңындағы ғимараттың і тобының үлесі;
m – ғимараттың қаралатын тобының саны.
Жылытуға газды тұтыну нормаларын есептеген кезде өзгеше топ ретінде ғимаратты (үйді) бөліп алады, ол мыналар бойынша ерекшеленеді:
көлем-жоспарлық көрсеткіштері (жылытылатын алаңның шамасы , ғимарат қабатының ішкі биіктігі және қабаттар саны);
ғимараттар (үйлер) қабырғаларының материалдары;
ғимараттардың (үйлердің) табиғи тозуы.
Өңірлерде кеңінен таралған тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтары үшін есеп жүргізуге қажетті орташа көлем-жоспарлау көрсеткіштері осы Қағидаларға 4-қосымшада келтірілген.
Осы Қағидаларға 5-қосымшада көрсетілген нысандардың көмегімен газды тұтынудың өңірлік нормаларын анықтаған кезде өңірдегі тұрғын үй қорындағы үлесі көп di ғимараттардың (үйлердің) бірнеше өзгеше (і) тобы бөліп алынады. Одан әрі есептер газды тұтынудың нормаларын орташаландыра отырып (Нотай)i, әрбір өзгеше і тобының ішінен бір ғимарат үшін орташа көлем-жоспарлық көрсеткіштерге сәйкес (Нотай)i
мынадай (26) формула бойынша орындалады;

не жылытылатын алаңның 1 м2 есептегенде Нотай, кг/(м2 •ай):
, (27)
не жылытылатын көлемінің 1 м3 есептегенде Нотай, м3/(м2 •ай):
, (28)
мұндағы:
Gжылoт– ғимаратты жылытуға тауарлық газдың есептік жылдық орташа шығысы, кг/жыл;
– ғимараттың жылытылатын алаңы, м2;
– ғимаратың жылытылатын көлемі, м3;

, (28)
мұндағы:
– 8оС тең және төмен сыртқы ауаның орташа тәуліктік температурасын сипаттайтын жылыту маусымының ішінде ғимаратты жылытуға жұмсалатын жылу энергиясының шығыны, МДж;
– жылыту жүйесінің КСК (жылытатын пештер үшін =0,65...0,75, жылыту аппараттары және әртүрлі типтегі газ қазандықтары үшін =0,75...0,82).
Жылыту құрылғыларын пайдалану мерзімдеріне және техникалық жай-күйіне байланысты олардың ПӘК шамасы жоғарыда көрсетілген шамадан біраз ерекшеленеді;

(29)
мұндағы:
– 20-22оС аралықта тұрғын ғимараттың тиімді температурасының ең аз мәндері бойынша қабылданатын ғимараттың ішіндегі ауаның есептік орташа температурасы, оС;
– 0,92 қамтамасыз етілген бес күндік қатты суықта сыртқы ауа температурасы, оС;
– пайдаланылатын тұрғын ғимараттарда сіңіру және желдету есебінен жылу ысырабын ескеретін ғимаратың жылу беруінің шартты коэффициенті, Вт/( м2ЧоС);
D оптәу. – жылу беру кезеңінің тәуліктік градусы – ғимарат салынатын ауданның температуралық-маусымдық сипаттамасын көрсететін және жылу беру кезеңінің ішінде ғимаратың жылуды тұтынуы мен жылу жүктемесін есептеу үшін пайдаланылатын көрсеткіш, оСЧтәу.;
– жылыту маусымының ұзақтығы, тәулік;
– жылу беру кезеңінде нақты бұлтты күндері кезінде тік бетке күн радиациясының орташа шамасы, МДж/м2;
Аzoк – жылытылатын үй-жайларды жылытылмайтын үй-жайлардан, сыртқы ауадан және топырақтан бөліп тұратын қоршау құрылыс конструкцияларының ішкі бетінің жалпы алаңы, м2;
АF – жарық ойықтарының жиынтық алаңы, м2.
, , , , шамаларының мәндері нақты өңірлер үшін осы жобалау мен құрылысқа арналған қолданыстағы нормалар бойынша қолданылады.
Аzoк және АF шамалары осы Қағидаларға 4-қосымша бойынша ғимараттың таңдап алынған өзгеше тобына сәйкес қолданылады.
коэффициенті осы Қағидаларға 6-қосымшада баяндалған алгоритм бойынша есептеледі.

қызмет көрсетушінің ресми бланкісінде объекті өкілдерде газды тұтынуға жүргізілген өлшеу актісі;
өлшеу кезінде пайдаланылған аспаптарды тексеру туралы куәліктің көшірмесі;
өлшеу жүргізілетін тұрғын үйлердің техникалық паспорттарының көшірмелері;

тұтыну нормаларына есептеу жүргізілетін тұрғын үйлердің техникалық паспорттарының көшірмелері;
есептеу жүргізілетін ғимараттарда қолданылатын жылу беретін пештің немесе газ қазандығының техникалық паспортының көшірмесі.

Уәкілетті органның өтінімді қарауға қабылданғаннан кейін жазбаша нысанда қажетті ақпаратқа сұрау салуы мүмкін.

Бұл ретте, уәкілетті орган тұтыну нормалары бекітілгеннен кейін күнтізбелік 5 күн ішінде ол туралы қызмет көрсетушіге жазбаша нысанда хабарлайды.
Тұтыну нормаларын қолданысқа енгізу тұтыну нормалары бекітілген айдан кейінгі айдың бірінші күні жүзеге асырылады.

Бұл ретте, қызмет көрсетушінің осы Қағидаларда белгіленген есептер мен талаптарға сәйкес келмейтін материалдарды ұсынуы тұтыну нормаларын бекітуден бас тартуға негіз болады.

47. Тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну нормалары қолдану мерзімі кемінде үш жылды құрайды, бірақ бес жылдан аспайды және осы кезең ішінде көп пәтерлі үйде немесе жеке тұрғын үйде тауарлық және сұйытылған мұнай газын тұтыну көлемі (саны) кемінде бес пайызға өзгерген кезде көп пәтерлі үйлердің немесе жеке тұрғын үйлердің конструктивтік және техникалық параметрлері, сондай-ақ абаттандыру дәрежесі, климаттық жағдайлары өзгерген жағдайда қайта қаралуға жатады.

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
1-қосымша
Сенім ықтималдығының әртүрлі мәні үшін Стьюдент коэффициенті
Ер­кін­дік дә­ре­же­сі­нің са­ны f=n’-1
Се­нім ық­ти­мал­ды­ғы
0,2
0,1
0,05
0,02
0,01
5
1,476
2,015
2,571
3,365
4,032
6
1,440
1,943
2,447
3,143
3,707
7
1,415
1,895
2,365
2,998
3,499
8
1,397
1,860
2,306
2,896
3,355
9
1,383
1,833
2,262
2,821
3,250
10
1,372
1,812
2,228
2,764
3,169
11
1,363
1,796
2,201
2,718
3,106
12
1,356
1,782
2,179
2,681
3,055
13
1,350
1,771
2,160
2,650
3,012
14
1,345
1,761
2,145
2,624
2,977
15
1,341
1,753
2,131
2,602
2,947
16
1,337
1,746
2,120
2,583
2,921
17
1,333
1,740
2,110
2,570
2,898
18
1,330
1,734
2,101
2,552
2,878
19
1,328
1,729
2,093
2,539
2,861
20
1,325
1,725
2,086
2,528
2,845
21
1,323
1,721
2,080
2,518
2,831
22
1,321
1,717
2,074
2,508
2,819
23
1,319
1,714
2,069
2,500
2,807
24
1,318
1,711
2,064
2,492
2,797
25
1,316
1,708
2,060
2,485
2,787
26
1,315
1,706
2,056
2,479
2,779
27
1,314
1,703
2,052
2,473
2,771
28
1,313
1,701
2,048
2,467
2,763
29
1,311
1,699
2,045
2,462
2,256
30
1,310
1,697
2,042
2,457
2,750
шек­сіз­дік
1,282
1,645
1,959
2,326
2,576

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
2-қосымша
Халықтың коммуналдық-тұрмыстық мұқтаждарына арналған газ шығыстарының жылдық нормалары
Га­з­ды тұ­ты­ну­шы­лар­дың си­патта­ма­сы
Жы­лу шы­ғы­сы­ның нор­ма­сы,
МДЖ/адам х жы­лы­на
(мың ккал/адам х жы­лы­на)
Га­з­бен жаб­дық­та­ған кез­де газ пли­та­сы неме­се ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған ыстық су­мен жаб­дық­тау болған жағ­дай­да:
та­у­ар­лық газ
СМГ
4 100 (970)
3 850 (920)
Га­з­бен жаб­дық­та­ған кез­де пәтер­де газ пли­та­сы және газ су қы­здыр­ғыш болған жағ­дай­да (ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған ыстық су­мен жаб­дық­тау бол­ма­ған жағ­дай­да):
та­у­ар­лық газ
СМГ
10 000 (2 400)
9 400 (2 250)
Га­з­бен жаб­дық­та­ған кез­де пәтер­де газ пли­та­сы болған және ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған ыстық су­мен жаб­дық­тау және га­з­бен су қы­здыр­ғыш бол­ма­ған жағ­дай­да
та­у­ар­лық газ
СМГ
6 000 (1 430)
5 800 (1 380)

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
3-қосымша
Пропанның, н-бутанның және олардың қоспаларының физикалық-химиялық қасиеті
3.1-кесте. Стандарттық жағдайлар кезінде пропанның және
н-бутанның қасиеті және олардың молекулярлық массасы (МЕМСТ
30319.1-96, МЕМСТ 22667-82* бойынша)
Кө­мір­су­тек­тің ата­уы
Тығ­ы­зды­ғы, ро_с, кг/м3
Сығ­ы­лу ко­эф­фи­ци­ен­ті, z_c
Жа­ну жы­луы­ның тө­мен­гі кө­ле­мі, q_­но, Дж/м3
Мо­ле­ку­ляр­лық мас­са­сы, кг/моль
про­пан
1,8641
0,9834
86,53
44,09
н-бу­тан
2,4956
0,9682
114,27
58,12
3.2-кесте. Сұйытылған көмірсутекті газ жануының төменгі
жылуының пропанның және бутанның құрамына тәуелділігі
Про­пан
Бу­тан
q_­но
q_нв
мас­са­лық %
кө­лем­дік %
мас­са­лық %
кө­лем­дік %
Мдж/м3
Мдж/кг
95
96,2
5
3,8
87,60
46,40
90
92,3
10
7,7
88,65
46,35
80
84,3
20
15,7
90,90
46,30
70
75,7
30
24,3
93,25
46,25
60
66,8
40
33,2
95,75
46,20
50
57,2
50
42,8
98,40
46,10
40
47,2
60
52,8
101,20
46,00
3.3-кесте. Стандарттық жағдайлар кезінде сұйытылған көмірсутекті
газ тығыздығының көмірсутектердің құрамына тәуелділігі
СМГ-ның ком­по­нент­тік құ­ра­мы, ма­са­лық %
СМГ-ның ор­та­ша тығ­ы­зды­ғы, кг/м3
про­пан
бу­тан
95
5
1,8881
90
10
1,9127
80
20
1,9632
70
30
2,0176
60
40
2,0738
50
50
2,1344
40
60
2,1975

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
4-қосымша
Жылытуға тауарлық және/немесе сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеу үшін тұрғын ғимараттардың (үйлердің) орташа көлем-жоспарлық көрсеткіштері
Жы­лы­ты­ла­тын алаң, Аот, м2
Жы­лы­ты­ла­тын кө­лем, V от, м3; қор­шау кон­струк­ци­я­ла­ры­ның жал­пы ала­ңы, АУок, м2, жы­лы­ты­ла­тын үй-жай­лар­ды жы­лы­тыл­май­тын үй-жай­лар­дан, сырт­қы ауа­дан және то­пы­рақ­тан бө­ліп тұ­ра­тын қор­шау құ­ры­лыс кон­струк­ци­я­ла­ры­ның іш­кі бе­ті­нің жал­пы ала­ңы; жа­рық ой­ық­та­ры­ның жиын­тық ала­ңы, А F, м2, ғи­ма­рат қа­ба­ты­ның әр­түр­лі іш­кі би­ік­ті­гі h от, м
h от
2,0
2,3
2,5
2,7
3,0
1
2
3
4
5
6
7
Бір қа­бат­ты бір пәтер­лі және оқ­ша­у­лан­ған тұр­ғын үй
15-тен 25-ке дей­ін
V от
40,0
46,0
50,0
54,0
60,0
А У ок
76,0
81,4
85,0
88,6
94,0
А F
3,6
4,1
4,5
4,9
5,4
26-дан 35-ке дей­ін
V от
54,0
62,1
67,5
72,9
81,0
А У ок
96,0
102,3
106,5
110,7
117,0
А F
4,2
4,8
5,3
5,7
6,3
36-дан 45-ке дей­ін
V от
80,0
92,0
100,0
108,0
120,0
А У ок
132,0
139,8
145,0
150,2
158,0
А F
5,2
6,0
6,5
7,0
7,8
46-дан 65-ке дей­ін
V от
108,0
124,2
135,0
145,8
162,0
А У ок
168,0
177,0
183,0
189,0
198,0
А F
6,0
6,9
7,5
8,1
9,0
66-дан 95-ке дей­ін
V от
160,0
184,0
200,0
216,0
240,0
А У ок
232,0
242,8
250,0
257,2
268,0
А F
7,2
8,3
9,0
9,7
10,8
96-дан
120-ға дей­ін
V от
-
248,4
270,0
291,6
324,0
А У ок
-
312,6
321,0
329,4
342,0
А F
-
9,7
10,5
11,3
12,6
121-ден
145-ке дей­ін
V от
-
310,5
337,5
364,5
405,0
А У ок
-
380,4
390,0
399,6
414,0
А F
-
11,0
12,0
13,0
14,4
146-дан
175-ке дей­ін
V от
-
372,6
405,0
437,4
486,0
А У ок
-
448,2
459,0
469,8
486,0
А F
-
12,4
13,5
14,6
16,2
176-дан
205-ке дей­ін
V от
-
434,7
472.5
510,3
567,0
А У ок
-
516,0
528,0
540,0
558,0
А F
-
13,8
15,0
16,2
18,0
1
2
3
4
5
6
7
Бір қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
115-тен 170-ге дей­ін
V от
355,0
383,4
426,0
454,4
497,0
А У ок
450,0
460,4
476,0
486,4
502,0
А F
13,0
14,0
15,6
16,6
18,2
171-ден 225-ке дей­ін
V от
495,0
534,6
594,0
633,6
693,0
А У ок
582,0
594,0
612,0
624,0
642,0
А F
15,0
16,2
18,0
19,2
21,0
Екі қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
300-ден 480-ге дей­ін
V от
990,0
1069,2
1188,0
1267,2
1386,0
А У ок
732,0
756,0
792,0
816,0
852,0
А F
30,0
32,4
36,0
38,4
42,0
481-ден 660-қа дей­ін
1440,0
1555,2
1728,0
1843,2
2016,0
А У ок
1038,0
1069,2
1116,0
1147,02
1194,0
А F
39,0
42,1
46,8
49,9
54,6
661-ден 840-ге дей­ін
V от
1890,0
2041,2
2268,0
2419,2
2646,0
А У ок
1344,0
1382,4
1440,0
1478,4
1536,0
А F
48,0
51,8
57,6
61,4
67,2
Үш қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
460-тан 730-ға дей­ін
V от
1485,0
1603,8
1782,0
1900,8
2079,0
А У ок
882,0
918,0
972,0
1008,0
1062,0
А F
45,0
48,6
54,0
57,6
63,0
731-ден 1000-ға дей­ін
V от
2160,0
2332,8
2592,0
2764,8
3024,0
А У ок
1233,0
1279,8
1350,0
1396,8
1467,0
А F
58,5
63,2
70,2
74,9
81,9
1001-ден 1270-ге дей­ін
V от
2835,0
3061,8
3402,0
3628,8
3969,0
А У ок
1584,0
1641,6
1728,0
1785,6
1872,0
А F
72,0
77,8
86,4
92,2
100,8

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
5-қосымша
Жеке (пәтерішілік) жылытуға тауарлық және/немесе сұйытылған мұнай газын тұтынып өңірдің тұрғын үй қорындағы тұрғын ғимараттардың (үйлердің) өзгеше топтарын бөлу
Жы­лы­ты­ла­тын алаң бой­ын­ша үй­лер­дің өзге­ше топ­та­ры, м2
Өңір­дің тұр­ғын үй қо­рын­да­ғы үле­сі*, %, тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың (үй­лер­дің) би­ік­ті­гі мы­на­дай болған кез­де, м
Ес­керт­пе
2,0-ден 2,5-ке дей­ін
2,6-дан 3,0-ке дей­ін
3,1-ден 3,5-ке дей­ін
Бір қа­бат­ты бір пәтер­лі және оқ­ша­у­лан­ған тұр­ғын үй
15-тен 25-ке дей­ін
26-дан 35-ке дей­ін
36-дан 45-ке дей­ін
46-дан 65-ке дей­ін
66-дан 95-ке дей­ін
96-дан 120-ға дей­ін
121-ден 145-ке дей­ін
146-дан175-ке дей­ін
176-дан 205-ке дей­ін
Бір қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
150-ге дей­ін
150-ден 240-қа дей­ін
241-ден 330-ға дей­ін
331-ден 420-ға дей­ін
420-дан жо­ға­ры
Екі қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
300-ге дей­ін
300-ден 480-ге дей­ін
481-ден 660-қа дей­ін
661-ден 840-қа дей­ін
840-тан жо­ға­ры
Үш қа­бат­ты көп пәтер­лі тұр­ғын ғи­ма­рат
460-тан жо­ға­ры
460-тан 730-ға дей­ін
731-ден 1000-ға дей­ін
1001-ден 1270-ке дей­ін
1270-тен жо­ға­ры
Бас­қа тұр­ғын ғи­ма­рат­тар
Өңір бой­ын­ша жиы­ны
100%
* Мүм­кін­ді­гін­ше өңір­дің тұр­ғын үй қо­рын­да­ғы тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың (үй­лер­дің) өзге­ше топ­та­ры­ның үле­сін (жы­лы­ты­ла­тын алаң бой­ын­ша) көр­се­ту және ірі­лен­ді­ріп ба­ға­лау

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
6-қосымша
Жылытуға тауарлық және/немесе сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларын есептеуге арналған климаттық параметрлер
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның субъ­ек­ті­сі
, ҮС
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең
, ҮС
, сут.
, Мдж/м2
V, м/с
1. Аста­на қа­ла­сы
-35
-8,1
216
1591
5,2
2. Ал­ма­ты қа­ла­сы
-25
-1,8
167
1001
1,1
3. Ақ­мо­ла об­лы­сы
-33
-8,1
217
1520
5,5
4. Ақ­тө­бе об­лы­сы
-33
-6,7
193
1421
4,5
5. Ал­ма­ты об­лы­сы
-26
-3,6
171
1466
1,6
6. Аты­рау об­лы­сы
-24
-2,8
176
1342
5,3
7. Шы­ғыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
-37
-7,3
204
1684
2,7
8. Жам­был об­лы­сы
-24
-2,3
153
1001
3,2
9. Ба­тыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
-30
-5,4
191
1358
4
10. Қа­ра­ған­ды об­лы­сы
-32
-6,9
204
1591
4,9
11. Қо­ста­най об­лы­сы
-33
-8,1
214
1450
4,8
12. Қо­ста­най об­лы­сы
-25
-4,6
174
1485
4,2
13. Маң­ғы­стау об­лы­сы
-17
-1
161
909
-
14. Пав­ло­дар об­лы­сы
-34
-8,6
213
1514
4,3
15. Сол­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы
-36
-8,6
222
1302
5,7
16. Оң­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы
-18
-2,6
163
1001
2,5

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
7-қосымша
Сіңіру және желдету есебінен жылу ысырабын ескеретін ғимараттың жылу беруінің шартты коэффициентін анықтау алгоритмі

, (7.1)
мұндағы:
– 1,0 кДж/(кг•оС) тең келетін ауаның үлестік жылу сыйымдылығы;
– (7.3) формуласы бойынша анықталатын жылу беру кезеңінде ауа алмасудың орташа еселігі, сағ.-1;
– ішкі қоршау конструкцияларының болуын ескеретін ғимараттағы ауа көлемін төмендету коэффициенті (=0,85 ұсынылады);
– ғимараттың жылытатын көлемі, м3 (осы Қағидаларға 4-қосымша);
Аzoк – жылытылатын үй-жайларды жылытылмайтын үй-жайлардан, сыртқы ауадан және топырақтан бөліп тұратын қоршау құрылыс конструкцияларының ішкі бетінің жалпы алаңы, м2 (осы Қағидаларға 4-қосымша);
k – екі қабат жеке ағашы бар терезелерге арналған жарық өткізу конструкцияларына қарсы жылу ағынына әсер етуді есептеу коэффициенті, k=8;
– жылу беру кезеңінде ағынды ауаның орташа тығыздығы, кг/м3, мынадай формула бойынша анықталады:
, (7.2)
мұндағы:
– 20-22ҮС аралықта тұрғын ғимараттың тиімді температурасының ең аз мәндері бойынша қабылданатын ғимараттың ішіндегі ауаның есептік орташа температурасы, оС;
– жылыту кезеңінде сыртқы ауаның орташа температурасы оС, осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес нақты өңір үшін қабылданады.

, (7.3)
мұндағы:
– (7.4) формуласы бойынша анықталатын желдету жүйесі арқылы ғимаратқа келетін ағынды ауаның көлемі,м3/сағ.;
– (7.5-7.8) формуласы бойынша қоршау конструкциялары арқылы ғимаратқа сіңіретін ауаның көлемі.

Ұйымдастырылмаған (табиғи) ағын кезінде желдеткіш жүйесі арқылы тұрғын үй ғимаратына (үйге) келетін ағынды ауаның көлемі , м3/сағ., мынадай формула бойынша анықталады:
, (7.4)
мұндағы – табиғи желдету кезінде ағынды ауаның ең аз көлемінің жоғарлау коэффициенті, бұл мынадай факторларға байланысты:
реттелетін желдету торлары мен клапандардың болмауына;
есіктердегі, терезелердегі тығыз емес (саңылаулардың) болуы;
ғимараттардың қоршау конструкцияларының нормативтік емес ауаны оқшаулауы.
Өңірдегі тұрғын үй қорының басым жағдайын ескере отырып, аталған факторлардың болуына байланысты практикалық есептердегі коэффициентін былайша қабылдау қажет:
1,1-ден 2,0 дейін бір фактор болғанда;
1,5-ден 2,5 дейін екі фактор болғанда;
2,2-ден 3,0 дейін үш фактор болғанда.

; (7.5)
; (7.6)
; (7.7)
, (7.8)
мұндағы:
– қоршау конструкциялары арқылы ғимаратқа (үйге) сіңіретін ауаның көлемі (жарық ойықтары мен кіретін есіктерді толтыруды қоспағанда), кг/с;
– жарық өткізетін мөлдір конструкциялар арқылы, кг/с;
– кіретін есіктер арқылы, кг/с;
Аzoк – жылытылатын үй-жайларды жылытылмайтын үй-жайлардан, сыртқы ауадан және топырақтан бөліп тұратын қоршау құрылыс конструкцияларының ішкі бетінің жалпы алаңы, м2, (осы Қағидаларға 4-қосымша);
– жарық ойықтарының жиынтық алаңы, м2 (осы Қағидаларға 4-қосымша);
– кіретін есіктердің жиынтық алаңы, м2 (бір кіретін есікке орташа =2 м2);
– қоршаған конструкциялардың сыртқы және ішкі беттеріндегі ауа қысымының айырмасы, Па, 7.5- кіші бөлімде белгіленеді;
– ғимараттың коршу конструкцияларының ауаның өтуіне нормаланған қарсылығы, м2 •сағ.•Па/кг
– жарық өткізу конструкцияларының ауаның өтуіне нормаланған қарсылығы, м2•сағ.•Па/кг (ағаш терезелер үшін =0,167 м2•сағ.•Па/кг);
– кіретін есіктердің ауаның өтуіне нормаланған қарсылығы, м2•сағ.•Па/кг (тұрғын үй ғимараттарының кіретін есіктері үшін =0,452 м2 сағ.•Па/кг).

, (7.9)
мұндағы:
– ғимараттың биіктігі (бірінші қабаттың еденінен сору шахтасына дейін биіктігі), м;
– сыртқы ауаның үлестік салмағы, Н/м3, мынадай формула бойынша анықталады:
; (7.10)
– ішкі ауаның үлестік салмағы, Н/м3, мынадай формула бойынша анықталады:
; (7.11)
– жылыту кезеңіндегі желдің орташа жылдамдығы, м/с, және - жылыту кезеңінде сыртқы ауаның орташа температурасы ҮС, осы Қағидаларға 6-қосымшаның 6.1-кестесіне сәйкес нақты өңір үшін қабылданады.

Тұрғын үй ғимараттарының (конструкциялардың, бөліктерінің немесе олардың учаскелерінің) нақты тозуы тозудың нақты белгілері бойынша және олардың сандық бағасы бойынша бағаланады.

Мынадай формула бойынша:
, (7.12)
мұндағы:
r – пайдаланып жатқан тұрғын үй ғимараттарындағы нормаланған ауаның өткізгіштігін арттыру коэффициенті;
– сіңіру және желдету арқылы жылу ысырабын ескеретін Вт/(м2 •оС), ғимараттың жылу беруінің шартты коэффициенті (7.1) формуласы бойынша анықтайды.
7.1-кесте. Қазақстан Республикасының өңірлерінде ғимараттардың
қабырғаларының материалдары бойынша тұрғын үй қорын бөлу және
қабырғалардың материалдары мен конструкцияларының ауа
өткізгіштігіне орташаланған қарсылығы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның субъ­ек­ті­сі
суық, t, н, оС
Жы­лы­ту ке­зе­ңі
оп, t, н, оС
оп, z, от сут.
оп, I, ср Мдж/м2
V, м/с
1. Аста­на қа­ла­сы
2. Ал­ма­ты қа­ла­сы
3. Ақ­мо­ла об­лы­сы
4. Ақ­тө­бе об­лы­сы
5. Ал­ма­ты об­лы­сы
6. Аты­рау об­лы­сы
7. Шы­ғыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
8. Жам­был об­лы­сы
9. Ба­тыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
10. Қа­ра­ған­ды об­лы­сы
11. Қо­ста­най об­лы­сы
12. Қы­зы­лор­да об­лы­сы
13. Маң­ғы­стау об­лы­сы
14 Пав­ло­дар об­лы­сы
15. Сол­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы
16. Оң­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы
7.2-кесте. Қазақстан Республикасының өңірлерінде жылдар бойынша
ғимараттарды салу, табиғи тозуы бойынша пайдаланып жатқан
тұрғын үй ғимараттарындағы нормаланған ауаның өткізгіштігін
арттыру коэффициенттері
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның субъ­ек­ті­сі
Са­лы­ну жыл­да­ры бой­ын­ша пәтер­лер­дің үле­сі, %
Та­би­ғи тоз­ған ғи­ма­рат­тар­да­ғы пәтер­лер­дің үле­сі (алаң бой­ын­ша), %
Нор­ма­лан­ған ауа­ның өт­кіз­гіш­ті­гін арт­ты­ру ко­эф­фи­ци­ен­ті, (г)
1920 жы­л­ға дей­ін
1921 - 1945
1946 – 1970
1971 - 1995
1995 жыл­дан кей­ін
0-ден 30 дей­ін
31-ден 65 дей­ін
65 жо­ға­ры
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1. Аста­на қа­ла­сы
2. Ал­ма­ты қа­ла­сы
3. Ақ­мо­ла об­лы­сы
4. Ақ­тө­бе об­лы­сы
5. Ал­ма­ты об­лы­сы
6. Аты­рау об­лы­сы
7. Шы­ғыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
8. Жам­был об­лы­сы
9. Ба­тыс Қа­зақ­стан об­лы­сы
10. Қа­ра­ған­ды об­лы­сы
11. Қо­ста­най об­лы­сы
12. Қы­зы­лор­да об­лы­сы
13. Маң­ғы­стау Қа­зақ­стан об­лы­сы
14. Пав­ло­дар об­лы­сы
15. Сол­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы
16. Оң­тү­стік Қа­зақ­стан об­лы­сы

Тауарлық және сұйытылған мұнай
газын тұтыну нормаларын есептеу
және бекіту қағидаларына
8-қосымша
Тұрғын ғимараттарды (үйлерді) жылытуға тауарлық және/немесе сұйытылған мұнай газын тұтыну нормаларының бастапқы деректері және оларды есептеу нәтижелері
8.1-кесте. Есептеуге пайдаланылатын бастапқы деректер және
олардың көздері
Нор­ма­тив­тер­ді есеп­те­у­ге қа­жет­ті ба­стап­қы де­ректер­дің тіз­бе­сі
Бел­гі­ле­нуі
Өл­ше­мі
Де­ректер кө­зі
1
2
3
4
Кли­мат­тық па­ра­метр­лер
0,92 қам­та­ма­сыз еті­л­ген бес күн­дік қат­ты суық­та сырт­қы ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы нақ­ты өңір үшін же­ке қа­был­да­на­ды
оC
6-қо­сым­ша
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де сырт­қы ауа­ның ор­та­ша тем­пе­ра­ту­ра­сы нақ­ты өңір үшін же­ке қа­был­да­на­ды
оC
6-қо­сым­ша
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең­нің ұз­ақ­тығы нақ­ты өңір үшін же­ке қа­был­да­на­ды
тәу.
6-қо­сым­ша
Ғи­ма­рат­тың төрт қа­с­бе­тін­нің жиын­тығ­ын ес­ке­ре оты­рып, жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де нақ­ты бұлт­ты күн­де­рі ке­зін­де тік бет­ке (қа­быр­ға­лар­ға және те­ре­зе­лер­ге) күн ра­ди­а­ци­я­сы­ның ор­та­ша ша­ма­сы
Мдж/м2
6-қо­сым­ша
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де жел­дің жыл­дамды­ғы нақ­ты өңір үшін же­ке қа­был­да­на­ды
V
м/с
6-қо­сым­ша
Тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың үй-жай­ла­рын­да­ғы мик­ро­кли­мат­тың па­ра­метр­ле­рі
+20ҮС/+22ҮС ара­лық­та тұр­ғын ғи­ма­рат­тың ти­ім­ді тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның ең аз мән­де­рі бой­ын­ша қа­был­да­на­тын ғи­ма­рат­тың ішін­де­гі ауа­ның есеп­тік ор­та­ша тем­пе­ра­ту­ра­сы
tв
оC
Нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
Тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың ор­та­ша кө­лем-жос­пар­лық көр­сет­кіш­те­рі (ғи­ма­рат­тар­дың өзге­ше топ­та­ры үшін)
Ғи­ма­рат­тың жы­лы­ты­ла­тын ала­ңы
Аот
м2
4-қо­сым­ша
Ғи­ма­рат­тың іш­кі би­ік­ті­гі
hот
м
4-қо­сым­ша
Ғи­ма­рат­тың жы­лы­ты­ла­тын кө­ле­мі
Vот
м3
4-қо­сым­ша
Сырт­қы қор­шау кон­струк­ци­я­ла­ры­ның жал­пы ала­ңы
м2
4-қо­сым­ша
Тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың жа­рық ой­ық­та­ры­ның жиын­тық ала­ңы
м2
4-қо­сым­ша
Есік­тер­дің ой­ық­та­ры­ның жиын­тық ала­ңы
А дв
м2
6-қо­сым­ша
Тұр­ғын ғи­ма­рат (үй) қа­ба­ты­ның са­ны
N
-
-
Тұр­ғын ғи­ма­рат­тың (үй­дің) би­ік­ті­гі
hзд
м
hот (N + 1,5)
Тұр­ғын үй қо­ры­ның нақ­ты жай-күйі
Қа­быр­ға­лар ма­те­ри­ал­да­ры мен кон­струк­ци­я­ла­ры­ның ауа өт­кіз­гіш­тікке қар­сы­лы­ғы
Rинфок
м2 х ч х Па/кг
-
Нор­ма­лан­ған ауа өт­кіз­гіш­тіктен ар­тық ко­эф­фи­ци­ент
r
-
-
СМГ пай­да­ла­ну ти­ім­ді­лі­гі
Өт­кен 3...5 жыл үшін өңір бой­ын­ша СМГ-ның бу фа­за­сын­да жа­нуы­ның ор­та­ша нақ­ты жы­луы
Qнв
Мдж/кг
-
Пай­да­ла­ну шар­тта­ры мен ұз­ақ­тығ­ы­на тәу­ел­ді жы­лу бе­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры­на (жы­лы­ту ап­па­рат­та­ры мен пеш­тер) ор­на­ты­л­ған ор­та­ша өл­шен­ген ПӘК
зот
үлес бір­лі­гі
-
8.2-кесте. Жылытуға СМГ тұтыну нормаларын есептеу нәтижелері
Есеп­теу нәти­же­ле­рі­нің тіз­бе­сі
Бел­гі­ле­нуі
Өл­ше­мі
Мәні
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де сырт­қы қор­шау кон­струк­ци­я­ла­ры ар­қы­лы ғи­ма­рат­тың жал­пы жы­лу ысы­ра­бы
Qоптн
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де тұр­мыстық жы­лу­дың тү­суі
Qопбт
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де күн ра­ди­а­ци­я­сы­нан те­ре­зе ар­қы­лы жы­лу­дың тү­суі
Qопср
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де ғи­ма­рат­ты жы­лы­ту­ға жұм­са­ла­тын жы­лу энер­ги­я­сы­ның шы­ғы­ны
Qопот
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де жы­лы­ту­ға СМГ-ның есеп­тік шы­ғы­сы
Gопот
кг/жыл
Жы­лы­ту­ға СМГ-ның есеп­тік жыл­дық ор­та­ша шы­ғы­сы
Gжылот
кг/жыл
Жы­лы­ты­ла­тын алаң­ның 1 м2 үшін СМГ-ды тұ­ты­ну­дың ай­лық ор­та­ша нор­ма­сы
Найот
кг/(м2 х ай)
Жы­лы­ты­ла­тын алаң­ның 1 м3 үшін СМГ-ды тұ­ты­ну­дың ай­лық ор­та­ша нор­ма­сы
Найот
кг/(м3 х ай)
8.3-кесте. Жылытуға тауарлық газды тұтыну нормаларын есептеу нәтижелері
Есеп нәти­же­ле­рі­нің тіз­бе­сі
Бел­гі­ле­нуі
Өл­ше­мі
Мәні
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де сырт­қы қор­шау кон­струк­ци­я­ла­ры ар­қы­лы ғи­ма­рат­тың жал­пы жы­лу ысы­ра­бы
Qоптн
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де тұр­мыстық жы­лу­дың тү­суі
Qопбт
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де күн ра­ди­а­ци­я­сы­нан те­ре­зе ар­қы­лы жы­лу­дың тү­суі
Qопср
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де ғи­ма­рат­ты жы­лы­ту­ға жұм­са­ла­тын жы­лу энер­ги­я­сы­ның шы­ғы­ны
Qопот
МДж
Жы­лу бе­рі­ле­тін ке­зең ішін­де жы­лы­ту­ға та­у­ар­лық га­з­дың есеп­тік шы­ғы­сы
Gопот
м3/жыл
Жы­лы­ту­ға та­у­ар­лық га­з­дың есеп­тік жыл­дық ор­та­ша шы­ғы­сы
Gжылот
м3/жыл
Жы­лы­ты­ла­тын алаң­ның 1 м2 үшін та­у­ар­лық га­з­дың тұ­ты­ну­дың ай­лық ор­та­ша нор­ма­сы
Найот
м3/(м2Чай)
Жы­лы­ты­ла­тын алаң­ның 1 м3 үшін та­у­ар­лық га­з­дың тұ­ты­ну­дың ай­лық ор­та­ша нор­ма­сы
Найот
м3/(м2Чай)