«Қаржы ұйымдары беретін білім беру кредиттерін кепілдендіру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 248 қаулысын іске асыру мақсатында БҰЙЫРАМЫН:

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2013 жылғы 19 наурыздағы
№ 97 бұйрығымен
бекітілді
Білім алушыларға қаржы ұйымдары беретін білім беру кредиттері бойынша кепілдік мөлшерін белгілеу ҚАҒИДАЛАРЫ

1. Осы білім алушыларға қаржы ұйымдары беретін білім беру кредиттері бойынша кепілдік мөлшерін белгілеу Қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) «Қаржы ұйымдары беретін білім беру кредиттерін кепілдендіру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 21 ақпандағы № 248 қаулысына сәйкес әзірленді және қаржы ұйымдары беретін білім беру кредиттері бойынша кепілдік мөлшерін анықтау тәртібін (бұдан әрі – кепілдік мөлшерін анықтау) белгілейді.

3. Кепілдік мөлшері Кепілдік туралы өтінім берілген күнге дейінгі академиялық мерзімдегі (семестр) білім алушының үлгеріміне байланысты. Егер бұрынғы академиялық мерзімдегі (семестр) үлгерім туралы ақпарат болмаған жағдайда қабылдау емтихандарының қорытындысы не ұлттық бірыңғай тестілеу (бұдан әрі - ҰБТ) немесе кешенді тестілеудің (бұдан әрі - КТ) нәтижелері пайдаланады. Егер білім алушының бұрынғы академиялық мерзім (семестр) үшін немесе бірнеше бұрынғы академиялық мерзімдер (семестр) үшін оқу ақысы бойынша қарыздары бар болса, оның үлгерімі кепілдік алуға өтініш түскен күнге соңғы академиялық мерзімнің (семестр) қорытындылары бойынша есептеледі.

оқуға түсушілер (талапкерлер) үшін ҰБТ/КТ сертификатына немесе оқуға түсу емтихандарының нәтижелеріне сәйкес;
білім алушылар (студенттер) үшін транскрипте белгіленген Grade Point Average (бұдан әрі - GPA) негізінде соңғы академиялық мерзім (семестр) бойынша жоғары оқу орны берген анықтамаға сәйкес.

оқуға түсушілер (талапкерлер) үшін ҰБТ/КТ сертификатына сәйкес;
білім алушылар үшін жоғары оқу орынның соңғы академиялық мерзім (семестр) бойынша транскрипте белгіленген Grade Point Average (бұдан әрі - GPA) негізіндегі анықтамасына сәйкес. GPA болмаған жағдайда бес балдық жүйе бойынша үлгерімнің орташа арифметикалық балы есепке алынады.

5. Арнайы немесе шығармашылық дайындықты қажет ететін мамандықтарға оқуға түсушілердің үлгерімі ҰБТ/КТ нәтижелері бойынша (екі пән бойынша: қазақ немесе орыс тілі және Қазақстан тарихы) арнайы (шығармашылық) емтихандардың қорытындылары есепке алына отырып есептеледі. Арнайы (шығармашылық) емтихандардың саны – екі.

6. Қазақстан Республикасы жоғары оқу орындарына (бұдан әрі - ЖОО) магистратураға оқуға түсушілердің үлгерімі қабылдау емтихандары қорытындыларының пайыздық мазмұндағы орташа арифметикалық мағынасын шығару арқылы есептеледі. Қабылдау емтихандары әртүрлі білімді бағалау жүйелері (әріптік жүйе, пайыздық мазмұнда, дәстүрлі жүйе, балдардың цифрлік баламасы) бойынша бағаланған жағдайда үлгерім әр емтихан бойынша пайыздық мазмұнда бөлек есептеліп, алынған қорытындылардың орташа арифметикалық мәні анықталады.

8) Қазақстан Республикасы аумағында өз қызметін жүзеге асыратын ЖОО-ларда білім беру қызметтерін көп балалы, толық емес және тұрмысы төмен отбасылардағы, жетім және ата-ананың қамқорынсыз қалған, мүгедек не ата-анасы мүгедек немесе зейнеткерлік жасқа жеткен студенттер мен магистранттар үшін жеңілдікті шарттармен жүз пайыздық кепілдікпен.

12. Осы Қағидалардың 11-тармағының 1)-7) тармақшаларында көрсетілген білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламалары бойынша білім беру кредиті қарыз алушыға әр қайсысы бір академиялық кезең (семестр немесе жыл) үшін оқудың құнынан аспайтын бөлек транштармен беріледі, білім беру кредиті қолма-қол ақшасыз тәртіппен оқу орынның есепшотына аударылады. Осы қағидалардың 11-тармағының 8) тармақшасында көрсетілген білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша білім беру кредиті қарыз алушыға ЖОО-да оқудың барлық кезеңіне беріледі.

13. Осы Қағидалардың 11-тармағының 1) тармақшасында қарастырылған жағдайда кепілдік мөлшері кепілгердің кредитордың алдындағы кепілдікті міндеттемесінде әр қарыз алушы бойынша осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау 1-кестенің негізінде белгіленеді.

14. Осы Қағидалардың 11-тармағының 2) тармақшасында қарастырылған жағдайда кепілдік мөлшері кепілгердің кредитордың алдындағы кепілдікті міндеттемесінде әр қарыз алушы бойынша осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау 2-кестенің негізінде белгіленеді.
Осы кепілдік беру бағдарламасы бойынша білім беру қызметтерінің құнына анықтама-шотта (инвойста) шығын туралы мәліметтер көрсетілген жағдайда оқу орнында тұру және тамақтану, сақтандыру шығындары кіреді.

15. Осы Қағидалардың 11-тармағының 3) тармақшасында қарастырылған жағдайда кепілдік мөлшері кепілгердің кредитордың алдындағы кепілдікті міндеттемесінде әр қарыз алушы бойынша осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау 3-кестенің негізінде белгіленеді.

Білім беру кредитінің мөлшері тұрақсыз шама болып табылады және қарыз алушының үлгеріміне қарай осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау 5-кестенің негізінде өзгереді.

Бұл бағдарлама Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі шеңберінде шарт жасасқан және жинақтаған сомасы оқудың ақысын толық төлеуге қажетті соманың кемінде елу пайызын құрайтын қарыз алушыларға қатысты қолданылады.

20. Осы Қағидалардың 11-тармағының 8) тармақшасында қарастырылған жағдайда кепілдік мөлшері осы Қағидаларға «Негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау» 2-қосымшаға сәйкес 8-кестенің негізінде білім беру кредитін нақты пайдалану мерзімі ішінде аударылған кредиттік желі мен сыйақының сомасынан 100% (жүз пайызды) құрайды.
Жеңілдікті білім беру кредиттері Қазақстан Республикасының білім беру ұйымдарында күндізгі оқу бөлімінде ақылы негізде оқитын және жоғары білім берудің кәсіби оқу бағдарламасын меңгеріп жүрген, оның ішінде базалық медициналық білім, сондай-ақ магистратура бағдарламалары бойынша оқитын Қазақстан Республикасының азаматтарына ұсынылады.

Қаржы ұйымдары тарапынан білім
алушыларға ұсынылатын білім беру
кредиттері бойынша кепілдеменің
мөлшерін анықтау қағидаларына
1-қосымша
Төрт балдық жүйе бойынша цифрлік баламасына сай келетін білім алушылардың оқудағы жетістіктерін бағалаудың әріптік жүйесі
Әріп­тік жүйе бой­ын­ша ба­ға
Бал­дар­дың цифр­лік ба­ла­ма­сы
Пай­ы­здық маз­мұ­ны
Әдет­те­гі жүйе бой­ын­ша ба­ға
А
4,0
95-100
5
А-
3,67
90-94
В+
3,33
85-89
4
В
3,0
80-84
B-
2,67
75-79
С+
2,33
70-74
3
С
2,0
65-69
С-
1,67
60-64
D+
1,33
55-59
D
1,0
50-54
F
0
0-49
2

Қаржы ұйымдары тарапынан білім
алушыларға ұсынылатын білім беру
кредиттері бойынша кепілдеменің
мөлшерін анықтау қағидаларына
2-қосымша
Негізгі қарыз сомасынан есептелетін кепілдік мөлшерін анықтау
1-кесте. ЖОО-ларда және жоғары оқу орнынан кейін білім беретін ұйымдарда оқу ақысын төлеу мақсатында қаржы ұйымдары тарапынан ұсынылатын білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­де­ме пай­ыз мөл­ше­рін анық­тау па­ра­метр­ле­рі
50 %
65 %
80 %
95 %
ҰБТ (қа­зақ неме­се орыс тіл­де­рі (бі­лім алу ті­лі), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән) /ке­шен­ді тест нәти­же­ле­рі бой­ын­ша үл­ге­рім
50-ден 65 бал­ға дей­ін
66-тен 80 бал­ға дей­ін
81-нен 90-ға бал­ға дей­ін
90 бал­дан жо­ға­ры
Ем­ти­хан сес­си­я­сы­ның нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ағым­да­ғы үл­ге­рім (бес бал­дық жүйе)
3,5-нан 3,8 бал­ға дей­ін
3,9-ден 4,2 бал­ға дей­ін
4,3-ден 4,5 бал­ға дей­ін
4,5 бал­дан жо­ға­ры
GPA
1,33-тен 1,99 дей­ін
2,00-ден 2,66 дей­ін
2,67-ден 3,66 дей­ін
3,66 бал­дан жо­ға­ры
Пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы үл­ге­рім
55-тен 64 дей­ін
65-тен 74 дей­ін
75-тен 89 дей­ін
90-нан 100 дей­ін
2-кесте. Шетелдік ЖОО-ларда және білім беру курстарында білім беру қызметтерінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан ұсынылатын білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­ден­ді­ру пай­ы­зы­ның мөл­ше­рін анық­тау көр­сет­кіш­те­рі
50 %
65 %
80 %
ЖОО-лар­ға оқу­ға тү­се­т­ін­дер үшін ҰБТ/КТ нәти­же­ле­рі бой­ын­ша үл­ге­рім
4-тен 4,24 дей­ін
4,25-тен 4,74 дей­ін
4,75 және жо­ға­ры
GPA
2,67-тен 2,9 дей­ін
3-тен 3,33 дей­ін
3,34 және жо­ға­ры
Кре­дит­тік жүйе бой­ын­ша пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы үл­ге­рім
75-тен 84 дей­ін
85-тен 89 дей­ін
90 және жо­ға­ры
Бес бал­дық жүйе бой­ын­ша үл­ге­рім
4-тен 4,24 дей­ін
4,25-тен 4,74 дей­ін
4,75 және жо­ға­ры
3-кесте. Техникалық, кәсіптік және орта білімнен кейінгі білім беретін ұйымдарда білім беру қызметтерінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан ұсынылатын білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­ден­ді­ру пай­ы­зы­ның мөл­ше­рін анық­тау па­ра­метр­ле­рі
50 %
65 %
80 %
95 %
2 пән бой­ын­ша – қа­зақ неме­се орыс ті­лі және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры нәти­же­сін­де­гі үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін)
20-дан 25 бал­ға дей­ін
26-тен 30 бал­ға дей­ін
31-тан 35 бал­ға дей­ін
35 бал­дан жо­ға­ры
бі­лім бе­ру, құқық­та­ну, эко­но­ми­ка, ме­ди­ци­на және фар­ма­цев­ти­ка ма­ман­дық­та­ры бой­ын­ша та­лап­кер­лер үшін 2 пән бой­ын­ша – қа­зақ неме­се орыс ті­лі және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры нәти­же­сін­де­гі үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін),
25-дан 30 бал­ға дей­ін
31-дан 40 бал­ға дей­ін
41-тан 45 бал­ға дей­ін
45-ен жо­ға­ры
3 пән бой­ын­ша – қа­зақ неме­се орыс ті­лі, Қа­зақ­стан та­рихы және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры нәти­же­сін­де­гі үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер)
30-дан 40 бал­ға дей­ін
41-тан 50 бал­ға дей­ін
51-ден 60 бал­ға дей­ін
60-тан жо­ға­ры
бі­лім бе­ру, құқық­та­ну, эко­но­ми­ка, ме­ди­ци­на және фар­ма­цев­ти­ка ма­ман­дық­та­ры бой­ын­ша та­лап­кер­лер үшін 3 пән бой­ын­ша – қа­зақ неме­се орыс ті­лі, Қа­зақ­стан та­рихы және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры нәти­же­сін­де үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер),
35-тен 45 бал­ға дей­ін
46-тен 55 бал­ға дей­ін
56-тен 65 бал­ға дей­ін
65-тан жо­ға­ры
ҰБТ/КТ нәти­же­ле­рі бой­ын­ша үл­ге­рім
30-дан 45 дей­ін
46-тен 55 дей­ін
56-тен 65 дей­ін
65 бал­дан жо­ға­ры
Ем­ти­хан сес­си­я­сы бой­ын­ша ағым­да­ғы үл­ге­рім (бес бал­дық жүйе)
3,5-тен 3,8 дей­ін
3,9-ден 4,2 дей­ін
4,3-ден 4,5 дей­ін
4,5 бал­дан жо­ға­ры
GPA
1,33-тен 1,99 дей­ін
2,00-ден 2,66 дей­ін
2,67-ден 3,66 дей­ін
3,66 бал­дан жо­ға­ры
Кре­дит­тік жүй­е­ге сәй­кес пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы ем­ти­хан сес­си­я­сы­ның нәти­же­ле­рі бой­ын­ша үл­ге­рім
55-тен 64 дей­ін
65-тен 74 дей­ін
75-тен 89 дей­ін
90-нан 100 дей­ін
4-кесте. Алынып тасталды - ҚР Білім және ғылым министрінің 30.12.2013 № 517 бұйрығымен (алғаш ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
5-кесте. Қазақстан Республикасының ЖОО-ларында білім беру қызметтерінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан 100 % кепілдемемен үлгерімі жоғары студенттерге берілетін білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­дік пай­ы­зы­ның мөл­ше­рі
100 %
Үл­ге­рім­ге бай­ла­ны­сты кре­дит со­ма­сы­ның мөл­ше­рі
70 %
85 %
100 %
ЖОО-лар­ға та­лап­кер­лер үшін ҰБТ (қа­зақ ті­лі неме­се орыс ті­лі (бі­лім ал­ған тіл), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән)/ке­шен­ді тест нәти­же­ле­рі бой­ын­ша үл­ге­рім
70-тен 79 дей­ін
80-нен 89 дей­ін
90 және жо­ға­ры
GPA
2,00-ден 2,66 дей­ін
2,67-ден 3,33 дей­ін
3,34 және жо­ға­ры
кре­дит­тік жүйе бой­ын­ша ЖОО-лар­да бі­лім алушы­лар­дың пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы үл­ге­рі­мі
65-тен 79 дей­ін
80-нен 89 дей­ін
90 және жо­ға­ры
ЖОО-лар­да бі­лім алушы­лар­дың бес бал­дық жүйе бой­ын­ша үл­ге­рі­мі
3,75-тен 4,24 дей­ін
4,25-тен 4,74 дей­ін
4,75 және жо­ға­ры
6-кесте. Қазақстан Республикасының ЖОО-ларында білім беру қызметтерінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан ЖОО-ның қатысуымен 100 % кепілдемемен үлгерімі жоғары студенттерге берілетін білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­ден­ді­ру пай­ы­зы­ның мөл­ше­рін анық­тау па­ра­мен­тр­ле­рі
100%
100%
80 %
20 % ЖОО ке­піл­де­ме­сі
95 %
5 % ЖОО ке­піл­де­ме­сі
ҰБТ (қа­зақ неме­се орыс ті­лі (бі­лім алу ті­лі), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән/ке­шен­ді тест бой­ын­ша үл­ге­рім
80-нен 90 бал­ға дей­ін
90 бал­дан жо­ға­ры
Ем­ти­хан сес­си­я­сы­ның нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ағым­да­ғы үл­ге­рім (бес бал­дық жүйе)
4,2-ден 4,5 бал­ға дей­ін
4,5 бал­дан жо­ға­ры
GPA
2,67-ден 3,66 дей­ін
3,66 бал­дан жо­ға­ры
Пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы үл­ге­рім
75-тен 89 дей­ін
90-нан 100 дей­ін
7-кесте. Қазақстан Республикасының техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орыннан кейінгі (магистратура) білім беру ұйымдарында білім беру қызметтерінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан Мемлекеттік білім беру жинақтау жүйесі шеңберінде берілетін білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­ден­ді­ру пай­ы­зы­ның мөл­ше­рін анық­тау па­ра­метр­ле­рі
100%
тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік, ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім бе­ру ұй­ым­да­ры­на тү­се­т­ін­дер үшін
ҰБТ (қа­зақ неме­се орыс ті­лі (бі­лім алу ті­лі), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән) /КТ қо­ры­тын­ды­ла­ры бой­ын­ша үл­ге­рім
30 бал­дан кем емес
2 пән – қа­зақ неме­се орыс ті­лі және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры­ның қо­ры­тын­ды­ла­ры­на сәй­кес үл­ге­рім (негіз­гі ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін)
20 бал­дан кем емес
бі­лім бе­ру, құқық­та­ну, эко­но­ми­ка, ме­ди­ци­на және фар­ма­цев­ти­ка ма­ман­дық­та­ры бой­ын­ша тү­су­ші­лер үшін 2 пән – қа­зақ неме­се орыс ті­лі және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры­ның қо­ры­тын­ды­ла­ры­на сәй­кес үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін),
25 бал­дан кем емес
3 пән – қа­зақ неме­се орыс ті­лі, Қа­зақ­стан та­рихы және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры­ның қо­ры­тын­ды­ла­ры­на сәй­кес үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін)
30 бал­дан кем емес
бі­лім бе­ру, құқық­та­ну, эко­но­ми­ка, ме­ди­ци­на және фар­ма­цев­ти­ка ма­ман­дық­та­ры бой­ын­ша та­лап­кер­лер үшін 3 пән – қа­зақ неме­се орыс ті­лі, Қа­зақ­стан та­рихы және ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша қа­был­дау ем­ти­ханда­ры­ның қо­ры­тын­ды­ла­ры­на сәй­кес үл­ге­рім (жал­пы ор­та бі­лім негі­зін­де оқу­ға тү­су­ші­лер үшін)
35 бал­дан кем емес
жо­ға­ры және жо­ға­ры оқу орын­нан кей­ін­гі (ма­ги­стра­ту­ра) бі­лім бе­ру ұй­ым­да­ры­на тү­су­ші­лер үшін
ҰБТ (қа­зақ неме­се орыс ті­лі (бі­лім алу ті­лі), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән) /КТ қо­ры­тын­ды­ла­ры бой­ын­ша үл­ге­рім
50 бал­дан кем емес
Қа­был­дау ем­ти­ханда­ры­ның қо­ры­тындысы бой­ын­ша үл­ге­рім
50 бал­дан кем емес
Ағым­да­ғы үл­ге­рім
Ем­ти­хан сес­си­я­сы (бес бал­дық жүйе)
3,5 бал­дан кем емес
GPA қо­ры­тындысы бой­ын­ша
1,33 бал­дан кем емес
пай­ы­здық маз­мұн­да
55 бал­дан кем емес
8-кесте. Жеңілдікті шарттарда көп балалы, толық емес және тұрмысы төмен отбасылардан шыққан, жетім және ата-анасының қамқорынсыз қалған, мүгедек не ата-анасы мүгедек болып табылатын немесе зейнеткерлік жасқа жеткен студенттер мен магистранттарға Қазақстан Республикасы аумағында өз қызметін жүзеге асыратын ЖОО-ларда білім беру қызметінің ақысын төлеу үшін қаржы ұйымдары тарапынан берілетін білім беру кредиттерін кепілдендіру бағдарламасы бойынша:
Ке­піл­ден­ді­ру пай­ы­зы­ның мөл­ше­рін анық­тау па­ра­метр­ле­рі
100%
ҰБТ (қа­зақ неме­се орыс ті­лі (бі­лім алу ті­лі), Қа­зақ­стан та­рихы, ма­те­ма­ти­ка және таң­дау бой­ын­ша пән) /КТ қо­ры­тын­ды­ла­ры бой­ын­ша үл­ге­рім
65 бал­дан кем емес
Ем­ти­хан сес­си­я­сы­ның қо­ры­тындысы бой­ын­ша ағым­да­ғы үл­ге­рім (бес бал­дық жүйе)
Бар­лық оқу ке­зе­ңі үшін «жақ­сы» «өте жақ­сы» ба­ға­ла­ры­на сәй­кес ба­ла­ма ба­ға­лар
GPA
Пай­ы­здық маз­мұн­да­ғы үл­ге­рім