2008 жылғы 10 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ :

2. Банктер және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар (акцияларының бақылау пакеті ұлттық басқарушы холдингке тиесілі ұлттық даму институты болып табылатын банкті қоспағанда) осы қаулы қолданысқа енгізілген күннен бастап бір ай ішінде Қағидаларға сәйкес Провизияларды (резервтерді) есептеу әдістемесін әзірлесін және бекітсін.

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Қаржы министрлігі
Министр Б. Жәмішев
2013 жылғы 29 шілде

Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі Басқармасының
2013 жылғы 25 ақпандағы
№ 65 қаулысымен
бекітілген
Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес провизиялар (резервтер) құру қағидалары

1. Осы Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес провизиялар (резервтер) құру қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) 2008 жылғы 10 желтоқсандағы «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының Кодексіне сәйкес әзірленген және банктер (ұлттық даму институты болып табылатын, акцияларының бақылау пакеті ұлттық басқарушы холдингке тиесілі банкті қоспағанда) және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар үшін халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес провизиялар (резервтер) құру тәртібін белгілейді.

3. Провизиялар (резервтер) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына, № 39 «Қаржы құралдары: тану және өлшеу» халықаралық қаржылық есептілік стандартына (бұдан әрі – № 39 ХҚЕС) сәйкес, сондай-ақ шартты міндеттемелер бойынша провизиялар (резервтер) құрылған жағдайда – № 37 «Бағалау резервтері, шартты міндеттемелер және шартты активтер» халықаралық қаржылық есептілік стандартына (бұдан әрі – № 37 ХҚЕС) сәйкес құрылады.

болашақ ақша ағындарының болжамдары айқындалады. Актив бойынша қамтамасыз ету болған кезде осындай қамтамасыз етудің құны болашақ ақша ағындарының болжамын ұлғайтады;
болашақ ақша ағындарының дисконтталған құны мынадай формула бойынша есептеледі:
, мұнда
PV – болашақ ақша ағындарының келтірілген құны;
CF – болашақ ақша ағындарының болжамы;
r – пайыздың тиімді мөлшерлемесі;
t – актив бойынша ақша ағындары болжанатын жылдар саны;
провизиялардың (резервтердің) мөлшері активтің провизияларды (резервтерді) есептеу жүзеге асырылатын күннің басында қалыптасқан баланстық құны мен болашақ ақша ағындарының дисконтталған құны арасындағы айырма ретінде айқындалады;
пайыздың тиімді мөлшерлемесі ауыстыру әдістемесін немесе «КІМ» (кірістіліктің ішкі мөлшерлемесі) Microsoft Office Excel автоматтандырылған функциясын немесе басқа да осындай автоматтандырылған функцияларды қолдану арқылы есептеледі;

кредиттік тәуекелдің Әдістемеде белгіленген ұқсас сипаттамалары бойынша топтастыру жүзеге асырылады. Біртекті активтерді жіктеу кезінде активтер бірдей клиенттің талаптары бойынша туындаған жағдай кредиттік тәуекелдің ұқсас сипаттамалары ретінде қабылданбайды;
провизиялар (резервтер) Әдістемеде белгіленген тәртіпке сәйкес есептеледі.

№ 37 ХҚЕС-ке сәйкес есептелген сомасының және № 39 ХҚЕС-ке сәйкес есептелген әділ құн мөлшерінің ең үлкені ретінде айқындалады.

провизиялардың (резервтердің) мөлшерлері бойынша ақпарат – Қағидаларға 1-қосымшада белгіленген 1-нысан бойынша;
болашақ ақша ағындарының дисконтталған құнының есебі – Қағидаларға 1-қосымшада белгіленген 2-нысан бойынша;
құнсыздануына байланысты провизиялар (резервтер) құрылған жеке актив бойынша деректер – Қағидаларға 1-қосымшада белгіленген 3-нысан бойынша.
Салық кезеңінің ішінде тіркелімдер электрондық түрде толытырылады және сақталады және мемлекеттік органдардың сұратуы бойынша қағаз тасымалдауышта ұсынылады.

Қаржы ұйымының атқарушы органы Әдістемені, сондай-ақ Әдістемеге енгізілетін өзгерістерді және (немесе) толықтыруларды бекітеді.
Банктік және Қазақстан Республикасының банк заңнамасында көзделген өзге операцияларды жүргізуге лицензиясын Қағидалар қолданысқа енгізілген күннен кейін алған қаржы ұйымдары банктік және Қазақстан Республикасының банк заңнамасында көзделген өзге операцияларды жүргізуге лицензия алған күннен бастап бір ай ішінде Әдістемені әзірлейді және бекітеді.

4) кредиттік тәуекелдің құнсыздану белгілері жоқ жеке активтерді және біртекті активтерді топтастыру жүзеге асырылатын (мысалы, кредиттік тәуекелді бағалау немесе қарыз алушының географиялық орналасқан жері, кепілдің түрі, мерзімінің өту мерзімі және басқа факторлар ескерілетін жіктеу негізінде) ұқсас сипаттамалары;

16. Қаржы ұйымы бекітілген Әдістеменің көшірмесін, Қағидаларға 3-қосымшада белгіленген нысан бойынша Әдістемеге енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулар туралы ақпаратты Әдістеме, Әдістемеге өзгерістер және (немесе) толықтырулар бекітілгеннен кейін бес жұмыс күнінен кешіктірмей уәкілетті органға ұсынады.
Бекітілген Әдістемені қарау нәтижелері бойынша уәкілетті орган бекітілген Әдістеменің көшірмесін алған күннен бастап күнтізбелік алпыс күннен кешіктірмей қаржы ұйымына Қағидаларға 4-қосымшада белгіленген нысан бойынша ескертулердің болмауы немесе болуы туралы хабарлама жібереді.
Әдістемеге өзгерістерді және (немесе) толықтыруларды қарау нәтижелері бойынша, сондай-ақ банк қызметі мәселелері бойынша бақылау мен қадағалауды жүзеге асыру барысында уәкілетті орган қаржы ұйымына Қағидаларға 4-қосымшада белгіленген нысан бойынша ескертулердің болмауы немесе болуы туралы хабарлама жібереді.
Уәкілетті органның ескертулері осы тармақтың екінші және үшінші бөліктерінде көзделген уәкілетті органның хабарламаларында айқындалған мерзімдерден кешіктірілмей жойылады.
Қағидалардың 15-тармағында көрсетілген негіздер бойынша өзгертуге және (немесе) толықтыруға жататын Әдістеме уәкілетті органның ескертулері жойылғанға дейін, сондай-ақ оны халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келтіргенге дейін қолданылмайды.

Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына және
Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есептілік
туралы заңнамасының
талаптарына сәйкес
провизиялар (резервтер)
құру қағидаларына
1-қосымша
Провизиялардың (резервтердің) мөлшері жөніндегі ақпарат
1-нысан
№
Көр­сет­кіш­тер
Ақ­па­рат
1
Есеп­ті күн
2
Шар­ттың нө­мі­рі және кү­ні
3
Қар­сы агент­тің ата­уы
4
Шар­ттың қол­да­ны­луы ба­стал­ған күн
5
Шар­ттың қол­да­ны­лу мер­зі­мі аяқ­тал­ған күн
6
Шарт ва­лю­та­сы
7
Қар­жы ак­ти­ві­нің Шар­тта көр­се­ті­л­ген со­ма­сы
а) ше­тел ва­лю­та­сы­мен (егер шарт ұлт­тық ва­лю­та­да бол­ма­са)
б) тең­ге­мен (егер шарт ұлт­тық ва­лю­та­да бол­ма­са, со­ма­сы шарт жа­сал­ған күн­гі ба­ғам бой­ын­ша көр­се­ті­ле­ді)
__________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның лауазымы, аты-жөні, қолы
_________________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның тікелей басшысының лауазымы,
аты-жөні, қолы
2-нысан
Болашақ ақша ағындарының дисконтталған құнының есебі
№
Ақ­ша ағын­да­ры ке­ліп тү­се­тін бо­лжам­ды күн
Шарт ва­лю­та­сын­да­ғы негіз­гі бо­ры­шты өтеу
Шарт ва­лю­та­сын­да­ғы кі­рі­стер­дің %-ын өтеу
Жиын­тығы, шарт ва­лю­та­сы­мен
Қам­та­ма­сыз ету­ді өт­кі­зу­ден алы­на­тын бо­лжам­дық құн
Кел­ті­рі­л­ген құн
1
2
3
4
5
6
7
1
2
…
tn
__________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның лауазымы, аты-жөні, қолы
__________________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның тікелей басшысының лауазымы,
аты-жөні, қолы
3-нысан
Құнсыздануына байланысты провизиялар (резервтер) құрылған жеке актив бойынша деректер
Р/с
№
Кү­ні
Ба­лан­стық құ­ны
Қам­та­ма­сыз ету­ді өт­кі­зу­мен бай­ла­ны­сты емес бо­ла­шақ ақ­ша ағын­да­ры (тө­лем­де­рі)
Тү­зе­ту ес­ке­рі­ле оты­рып ес­ке­ріп, Ке­піл­мен қам­та­ма­сыз ету­ді есеп­теу әді­сте­ме­сіне сәй­кес ай­қын­дал­ған ке­піл­дің және бас­қа қам­та­ма­сыз ету­дің құ­ны
Қам­та­ма­сыз ету­ді өт­кі­зу­дің бо­лжам­ды мер­зі­мі
Пай­ы­здың ти­ім­ді мөл­шер­ле­ме­сі
Бо­ла­шақ ақ­ша ағын­да­ры­ның (тө­лем­де­рі­нің) дис­конт­тал­ған құ­ны
Қа­лып­та­сты­ру (та­ра­ту) үшін қа­жет­ті про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) мөл­ше­рі
Шар­ттың та­лап­та­рын­да­ғы өзге­рі­стер жө­нін­де­гі ақ­па­рат
Негіз­гі бо­ры­штың қал­ды­ғы
% есеп­тел­ген бе­ре­шек­тің қал­ды­ғы
Қа­лып­та­сты­ры­л­ған про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) мөл­ше­рі
Бас­қа да % кі­ріс
Ж и ы н ­ т ы ғ ы
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
1
Құн­сызда­ну­ға бай­ла­ны­сты про­ви­зи­я­ны (ре­зерв­ті) ба­стап­қы құ­ру кү­ні (t0)
2
Про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер) мөл­ше­рін қай­та қа­рау кү­ні (t1)
3
Про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) мөл­ше­рін қай­та қа­рау кү­ні (t2)
…
………
n
Про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) мөл­ше­рін қай­та қа­рау кү­ні (tn)
__________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның лауазымы, аты-жөні, қолы
__________________________________________________________________
ақпарат беру үшін жауапты адамның тікелей басшысының лауазымы, аты-жөні, қолы
______________________________
* Сыйлықақының/дисконттың амортизацияланбаған бөлігі көрсетіледі

Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына және
Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп пен
қаржылық есептілік
туралы заңнамасының
талаптарына сәйкес
провизиялар (резервтер)
құру қағидаларына
2-қосымша
Нысан
Қаржы ұйымы қалыптастырған провизиялардың (резервтердің) сомаларына ескертулердің бар немесе жоқ екені туралы хабарлама
20__жылғы «___» ________ № ________
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қаржы нарығын және қаржы
ұйымдарын бақылау мен қадағалау комитеті ___ жылғы ________ №_______
тексеру жүргізуге арналған тапсырмаға сәйкес
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
(ұйымның мекенжайы)
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
(ұйымның атауы)
қызметін тексеру нәтижелері бойынша төмендегіні хабарлайды:
ескертулердің жоқ екені туралы
келтірілген кестеге сәйкес ескертулердің бар екені туралы
Р/с
№
Шар­ттың №
Тең­ге­де­гі про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) со­ма­сы (бух­гал­тер­лік есеп де­ректе­ріне сәй­кес)
Ко­ми­тет­тің есеп­те­ріне сәй­кес про­ви­зи­я­лар­дың (ре­зерв­тер­дің) со­ма­сы
Тү­зе­ту мер­зі­мі
1.
2.
…
Комитеттің басшысы ____________________________________________
(аты-жөні, қолы)
Орындаушы _____________________________________________________
(аты-жөні, қолы, телефоны)
Қорытындыны алды ______________________________________________
(ұйым қызметкерінің аты-жөні, қолы, күні)
Қорытынды салық төлеушіге жіберілді
_____________________________________________________________________
(жіберу және (немесе) алу фактісін растайтын құжаттың атауы, күні, нөмірі)

Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына және
Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есептілік туралы заңнамасының
талаптарына сәйкес провизиялар
(резервтер) құру қағидаларына
3-қосымша
Нысан
Әдістемеге енгізілген өзгерістер және (немесе) толықтырулар туралы ақпарат
№
Әді­сте­ме­нің тар­ма­ғы, тар­мақ­ша­сы
Өзге­рі­стер және (неме­се) то­лық­ты­ру­лар ен­гіз­ген­ге дей­ін­гі ре­дак­ция
Өзге­рі­стер және (неме­се) то­лық­ты­ру­лар ен­гіз­ген­нен кей­ін­гі ре­дак­ция
Өзге­рі­стер және (неме­се) то­лық­ты­ру­лар ен­гі­зу қа­жет­ті­лі­гі­нің негіз­де­ме­сі (тү­сін­дір­ме­сі)*
Ен­гі­зі­л­ген өзге­рі­стер және (неме­се) то­лық­ты­ру­лар нәти­же­сін­де про­ви­зи­я­лар (ре­зерв­тер) мөл­ше­рі­нің өзге­ру­ін есеп­тік ба­ға­лау
1
2
3
4
5
6
1
2
…
n
_____________________________________________________________________
қаржылық ұйым басшысының не оның орнындағы адамның лауазымы, аты-жөні, қолы
________________________
*Өзгерістердің және (немесе) толықтырулардың енгізілетін түзетулері
нәтижесінде провизиялар мөлшерінің өзгеруін есептік бағалаумен
бекітілген өзгерістерді және (немесе) толықтыруларды енгізу
қажеттілігінің негіздері беріледі

Халықаралық қаржылық есептілік
стандарттарына және
Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік
туралы заңнамасының талаптарына сәйкес
провизиялар (резервтер) құру
қағидаларына 4-қосымша
Нысан
Әдістемеге ескертулердің болмауы немесе болуы туралы хабарлама
____ жылғы «___» ________ № ____
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ______________________________
_____________________________________________________________________
(ұйымның мекенжайы)
_____________________________________________________________________
(ұйымның атауы)
келтірілген кестеге сәйкес Әдістемеге өзгерістердің болмауы туралы
Әдістемеге ескертулердің болуы туралы хабарлайды.
Р/с
№
Жо­ба­ның құ­ры­лым­дық эле­мен­ті
Жо­ба­ның ре­дак­ци­я­сы
Ес­кер­ту
Тү­зе­ту мер­зі­мі
1.
2.
…
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің
басшысы немесе басшысының орынбасары ________________________________
(аты-жөні, қолы)
Орындаушы _______________________________________
(аты-жөні, қолы, телефоны)
Хабарламаны алды ____________________________________________________
(ұйым қызметкерінің аты-жөні, қолы, күні)
Хабарлама салық төлеушіге жіберілді
_____________________________________________________________________
(жіберу және (немесе) алу фактісін растайтын құжаттың атауы, күні, нөмірі)