Об утверждении «Программы развития Щучинско-Боровской курортной зоны» Күшін жойған

«Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамыту бағдарламасын» бекіту туралы 📌 Ескерту. Күші жойылды - Ақмола облыстық мәслихатының 28.10.2004 № 3С-8-4 шешімімен. Облыстық жұмыс тобының басшысы, облыс әкімінің бірінші орынбасары, Қазақстан Республикасы Үкіметі ведомствоаралық комиссиясының мүшесі А.С. Сейітжановтың баяндамасын тыңдай отырып және жан-жақты талқылап, облыстық мәслихат жергілікті атқарушы органдардың бұл аймақтағы әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешу бойынша біраз жұмыстар жүргізіп жатқанын атап өтті. Қазақстанның басқа аймақтарымен салыстыру анализдері, олардың аумақтарында үлкен курорттық кешендер орналастыру мәселесінде, табиғи рекреациялық демалыс аймағын пайдалану деңгейін жақсарту, әлемдік тәжірибелерді қолдану негізінде оның шағын түрлерін дамыту мүмкіндігі бар Щучье-Бурабай курорттық аймағының мүмкіншілігі зор екенін көрсетті. Бұл аудан көпшіліктің демалысын ұйымдастыруды сәтті шешу үшін өте қолайлы. Сонымен бірге, мұндағы жағдайдың бүгінгі күні төмендегідей екенін ескеруіміз қажет: -курорттық аудан өзге нысандармен, құрылыстармен, автокөліктермен, зиянды қоқыс-қалдықтармен ластанып, экологиялық апаттың жоғары дәрежесіне жетті; -табиғи судың балансы дағдарыс жағдайында; -курорттың материалдық-техникалық кешені мүлдем ескірді (ғимараттары, инженерлік жүйелері, құрал-жабдықтары және т.б.); -аумағын жайлыландыру деңгейі, жолдарын, тротуарларын, қоршауларын, көшелердің жарығын, демалыс бақтарын көгалдандыруын, шағын сәулеттерін және тағы басқаларын коса алғанда, өте төмен деңгейде; -тамақтандыру проблемалары шешілмеген (жеткілікті ассортимент пен қажетті сапалы экологиялық таза азық-түлікпен қамтамасыз етілмеген); -сервис жағдайы қанағаттанғысыз (көлемі шектеулі, ассортимент аз және көрсетілетін қызмет түрлерінің сапасы нашар, әсіресе көңіл көтеру саласында фирмалық қызмет көрсетілмейді); -демалушылар үшін жедел байланыс проблемасы шешілмеген; -курорттық аймақта демалушыларға көлік қызметін көрсету мәселесі шешілмеген (курорттық аймақта жаяу немесе жолда кездескен көлікпен ғана жүру мүмкін); -демалушылардың жеке басы мен мүліктерін қылмыскерлерден қорғау тиісті жолға қойылмаған. Осы кемшіліктер курорттық аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамуын тежеп отыр. Курорттық аймақты дамыту және қордаланған әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешу үшін қолайлы жағдайлар жасау мақсатында, Ақмола облыстық экономика басқармасы «Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамыту Бағдарламасын» әзірледі. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының жергілікті өкілетті және атқарушы органдары туралы» Заңының 40-бабының негізінде, облыстық мәслихат ШЕШІМ ЕТТІ:

1. «Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамыту Бағдарламасы» бекітілсін.

2. Курорттық аймақтың нысандарын сауықтыруды қалпына келтіру және одан әрі дамыту мақсатында депутаттардың төмендегі ұсыныстары Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарауына ұсынылсын: -аймақтың бірегейлігі мен Қазақстан Республикасы үшін маңыздылығын, экономикалық, құкықтық және ұйымдастыру мәрелелерін нығайту қажеттігін ескере отырып, Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамытудың аумақтық емес, Мемлекеттік бағдарламасы дайындалсын; -Щучье-Бурабай курорттық аймағын дамытудың бас жоспары әзірленсін, оны бекіткенге дейін барлық дәрежедегі құрылыс жүргізушілерге жер учаскелерін беруге мораторий енгізілсін; - аймақтың аумағында қай ведомствоға тиесілі екеніне қарамастан курорттық нысандарды лицензиялау енгізілсін; -Салық кодексінде курорттық аймақты дамыту бағдарламасының инвесторлары үшін 10 жылға салық төлеу жеңілдіктері мен преференцияларын беру қарастырылсын; -«Экология» мақсатты бағдарламасын қаржыландыруды жыл сайын мемлекеттік инвестициялар бағдарламасына енгізе отырып жүзеге асырсын; -Щучье қаласына дейінгі өндірістік су құбырының кұрылысын аяқтау үшін 389 млн теңге және оны қайта ашу мен іске қосу үшін 60 млн теңге, сонымен қатар тазалау қондырғысы нысандары құрлысын аяқтау үшін 200 млн теңге алдыңғы кезекте бөлінсін; -курорттық аймақтағы әртүрлі меншікке жататын субъектілердің жұмыстарын үйлестіру қажеттігіне байланысты Ақмола облысының әкіміне ерекше өкілдіктер беріліп, аппарат құрамына облыс әкімінің орынбасары - курорттық аймақтың кураторы қосымша бірлігін енгізуге рұқсат етілсін.

3. Ақмола облысының әкіміне мынадай ұсыныстар жасалсын: -аймақтың санаториялық-курорттық және сауықтыру нысандарын үйлестіру және дамыту, сонымен қатар азаматтардың көпшілік демалысын басқару және бақылау мақсаттарында жеке туризм және курорттық жұмыс басқармасы құрылсын; -Ішкі істер министрлігінің Щучье аудандық ішкі істер бөлімінің құрамында 10 адам бар аймақтық экологиялық полиция бөлімшесін қалпына келтіру туралы өтініші қаралсын.

4. Осы шешімнің жүзеге асырылуын бақылау аграрлық мәселелер, өнеркәсіпті дамыту, көлік байланыс, құрылыс, азық-түлік пен экология жөніндегі тұрақты комиссияға жүктелсін.

Щучинск-Бурабай курорттық аймағын дамыту БАҒДАРЛАМАСЫ Мазмұны І. Тарау Кіріспе 3 ІІ. Тарау Шортан-Бурабай курортты аймағының қазіргі жағдайы 6 2.1. Жалпы мағлұматтар 6 2.2. Табиғат жағдайлары 11 2.3. Тарихи мәдениет қоры 13 2.4. Экологиялық жағдайы 16 2.5. Демалыс индустриясының жайсыры 20 2.6. Қызмет түрлерімен қамтылу деңгейі 30 2.7. Туризмнің дамуы 36 2.8. Щучье ауданының әлеуметтік экономикалық төлқұжаты 42 ІІІ. Тарау Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту стратегиясы 59 3.1. Инфрақұрылымын дамыту 59 3.2. Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамытужөніндегі шаралардың негізгі бағыттары және оны қаржыландыру көздері 62 IV. Тарау Қорытынды 116 Бағдарламаның негізгі параметрлері Бағдарламаның толық атауы ІЦучинск-Бурабай аймағын дамыту бағдарламасы Бағдарламаны жасаудың мегізгі мақсаты Курорт аймағын дамыту және толғағы жеткен әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешу үшін қолайлы жағдайлар туғызу Бағдарламаның негізгі міндеттері Курорт аймағын инфрақұрлымын жетілдіру және одан әрі дамыту; Қолда бар санаторлық-сауықтыру нысандарының материалдық-техникалық базасын нығайту және дамыту; Қызмет көрсетуді жақсарту және көрсетілегін қызмет түрлерінің саны мен сапасын арттыру; Басқарудың бірыңғай органын және туристік орталық құру; Туризімнің барлық түрлерін дамыту және тартымды туристік имидж жасау; Курорт аймағын дамыту үшін экономикалық және кұкықтық жағдайлар жасау; Бағдарламаны жасаушы Ақмола облысының экономика басқармасы Бағдарламаны орындаушылар Облыс әкімі аппаратының, Щучье ауданының құрылымдық жұмыс буындары, туристік фирмалар Бағдарламаның орындау мерзімі 2000-2003ж.ж. Бағдарламаны дайындауға негіздер Қазақстан Республикасы Президентінін 2000жылдың 24 наурызындағы № 01-9/14 «Астана қаласының» дамыту туралы» хаттамалық шешімі. Қазақстан Республикасы Президентінің 2.05.2000жылғы №12-7/17 тапсырмасы. Қазақстан Республикасының Премьер Министрінің Қазақстан Республикасы Президентінің 2.05.2000жылғы №12-7/17 тапсырмасына 2000 жылдық 5 мамырдағы 5872 тапсырмасы Қазақстан Республикасы Президентінің 2000жылдық 6 маусымындағы №12-17/17-3 тапсырмасы. Қазақстан Республикасының Премьер Министрінің орынбасары Д.К. Ахметовта өткен кеңестің 2000жылдық 14 маусымындағы №005-153 хаттамалық шешімі. Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің басшысында өткен кеңестің 2000жылдық 26 маусымындағы №04-5/13 хаттамалық шешімі. Қазақстан Республикасының Премьер Министрінің орынбасары Д.К. Ахметовты өткен кеңестің 2000жылдың 18 маусымындағы №11-49/5872 хаттамалык шешімі.

І. Кіріспе Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамытуға деген өткір кажеггілік КСРО тарағаннан кейін, бұрынғы Одақтас республикалардың аэаматтары жаппай дем алатын Ресей, Украйна, Грузия, Прибалтиканың дәстүрлі ірі демалыс аймақтарына транспорт пен курорт қызыметіне бағаның өсіп кетуіне байланысты қазақстандықтардың басым бөлігінің қолы жетпеуге айналған соң туындады. Қазақстанда қазір елдегі тілек білдірген адамдардың бәрін халықтың қалтасы көтеретіндей арзандау бағаға мәнді демалыспен қамтамасыз ете алатын өзінің қуатты курорт базасы жоқ болып отыр. Сондықтан, бұл проблеманың шешімін тек Щучинск-Бурабай курортты аймағының негізінде өзіміздің айта қаларлықтай ірі курорт кешенімізді құру арқылы ғана іздестіріп көруге болады. Щучинск-Бурабай курортты ауданының дамуын бір жүйеге келтіруді көздеген соңғы нормативтік акт 1984 жылдың 24 сәуірінде Министрлер Советінің №160 «Көкшетау обылысындағы Щучинск-Бурабай курортты ауданын дамытудың бас жоспарының жобайы туралы» қаулысы. Аталған нормативтік актіде осынау аймақты дамытудың бас жоспарының негізгі қағидалары көрініс тапқан. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы Заңдарының өзгеруіне байланысты жоғары аталған Қаулы осы мәселе бойынша қолданылып жүрген.бірқатар актілермен сәйкеспейді. Аталмыш мәселенің шешімін қарастыру жөнінде бұрынғы Көкшетау әкімшілігі тиісті жұмыстар жүргізген. Мәскеу қаласындағы орман шаруашылығы нысандарын жобалау жөніндегі Ресей мемлекеттік жобалау іздестіру институты 1992 жылы «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғат паркін жобалаудың техникалық - экономикалық негіздерін жасады (7 том, 20 кітап). Осы құжаттардың негізінде 1996 жылы құрамына Зеренді және Шалқар курортты аймақтары кірген «Көкшетау» ұлттық паркі құрылды. Ал, Щучинск-Бурабай аймағы осы жобаны жүзеге асырғанда, одан тыс қалды. Щучинск-Бурабай курортты аймағын одан әрі дамыту мәселесі бойынша 4.01.1996 жылы Көкшетау облысының әкімімен Қазақстан Республикасының Президентіне хат жолданды, ол хат «Жаңа Астананы» дамыту барысында ескеру керек деген белгімен Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Ә.Қ. Қажыгелдинге жіберілді. Бұдан кейін экология және табиғи ресурстар Министрлігінің ұсынысымен 1998 жылы Солтүстік Қазакстан облысының әкімшілігі мынадай жұмыстарды қолға алды:

1. Солтүстік Қазақстан облыс әкімінің 27.08.98 жылғы №182 «Щучинск-Бурабай курорт аймағының санитарлық-экологиялық жағдайы туралы» шешімі қабылданды;

2. Солтүстік Қазақстан облысының курортты аймағының инфрақұрлымын дамыту жөніндегі шаралар тізбесі жасалды.

3. 1998-2000жылдарға арналған Щучинск-Бурабай курортты аймағының «Таза көлдер» бағдарламасы жасалды.

4. Солтүстік Қазақстан облысының әкімі Д.А. Ахметовпен Щучинск- Бурабай курортты аймағын экологиялық сауықтыру жөнінен арнайы бағдарлама қабылданып, бекітілді (№ 07-1237, 28.08.1998 жыл);

5. 27.01.1998 жылы қабылданған және облыс әкімімен бекітілген. 1999-2000 жылдары Солтүстік Қазақстан облысында «Қоршаған ортаны қорғау» бағдарламасына Щучинск-Бурабай аймағы жөніндегі шаралар енгізілді. 1998 жылы Қазақстан Республикасы білім, мәдениет және денсаулык сақтау Министрлігінің Солтүстік Қазақстан Университетімен «Бурабай» арнайы экономикалық аймағын құрудың 3-томдық ғылыми негіздемесі жасалды және ол облыс әкімі Д.К. Ахметовпен бекітілді (1 - «Бурабай» арнайы экономикалық аймағы туралы ереже, 2 - концепция, 3 - Техникалық-экономикалық негіздеме). Щучинск-Бурабай аймағы Ақмола облысына қосылғаннан кейін осы мәселе бойынша хат жазысу одан әрі жалғасты: Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі О.М. Балғымбаевқа Щучинск-Бурабай курортты аймағына ерекше мәртебе берудің мүмкіндігі туралы мәселе қарау жөнінде 28.04.1999 жылы №1/п-322 хат жолданды, оған барлық мүдделі министрліктер мен ведомстволардан бұл ұсынысты қолдайтындықтары жөнінде жауап алынды. Үстіміздегі жылдың мамыр айында видеоконференцияда Қазақстан Республикасының Президенті көпшілік назарын Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту және Кекшетау өндірістік су қубырынын құрылысын аяқтау қажеттігіне аударды. Щучинск-Бурабай аймағының аумағында емдеу-сауықтыру нысандарын пайдалану мәселесі бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің 02.05.2000жылғы №12-7-17 тапсырмасына орай, Премьер-Министрдің Бірінші орынбасары А.С. Павловқа 2000 жылдың 12 шілдесінде №2/4-1010 хат жолданды. Осы хаттың қорытындылары бойынша 14.06.2000жылы Қазақстан Премьер-Министрінің орынбасары Д.К. Ахметовтың жетекшілігімен кеңес өткізіліп, онда №11-37/005-153 хаттама шешімімен Ақмола облысының әкіміне белгіленген тәртіппен бір ай мерзім ішінде Қазақстан Республикасының «Бурабай» ұлттық паркін ұйымдастыру туралы қаулысының жобасьн енгізу. Қазақстан Республикасының туризм және спорт жөніндегі Агенттікпен, сондай-ақ осыған мүдделі Министрліктер және ведомстволармен бірлесе отырып, Щучинск-Бурабай курортты аймағының санаторлық-сауықтыру кешенін дамытудың аймақтық бағдарламасын жасау тапсырылды. Аталған мәселе 2000 жылдың 26 маусымында Қазақстан Республикасы Президенті әкімшілігінің жетекшісі С.С. Қалмырзаевта өткен кеңесте қаралып, онда курортты аймақтың көлдерін сақтау, аймақтың инфрақұрлымын: коммуналдық кызметті, автомобиль жолдарын, жергілікті және мобильді байланысты, қоғамдық пайдалану және денсаулық сақтау нысандарының жай күйін жақсарту мақсатында №04-5/13 хаттама шешімімен Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Бурабай» улттык паркін ұйымдастыру туралы Қаулысының қабылдаңуын тездету және Щучинск-Бурабай курортты аймағында туризімді дамытудың кешенді бағдарламасын жасау жөнінде шаралар қабылдау және Көкшетау өнеркәсіптік су қубырын құрлысын аяқтау (үстіміздегі жылдың үшінші тоқсанында) тапсырылды. Президеттің Әкімшілігі мен Үкіметтің осы тапсырмаларын жүзеге асыру мақсатында: Ақмола облысы Әкімшілігінің 04.07.2000жылғы №1-275р жарлығымен Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту бағдарламасын жасау жөніндегі жұмысшы тобының құрамы қайта қаралып, топ жетекшісі болып облыс әкімінің бірінші орынбасары А.С. Сейітжанов, топ орынбасарлары болып әкім орынбасарлары Д.З. Әділбеков, С.Ж. Жалмағамбетова, К.М. Отаров, М.А. Мұртазаев тағайындалды. Бүгінгі күнге дейін атқарылған жұмыстар:

1. Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Бурабай» мемлекеттік ұлттық паркін ұйымдастыру туралы Қаулысының жобасы әзірленіп, Қазақстан Республикасының Әділет, табиғи ресурстарды және қоршаған ортаны қорғау Министрліктеріне, Қазақстан Республикасының жер қатынастары жөніндегі Агенттігіне жіберілді.

2. Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту бағдарламасының жобасы жасалып, келісу үшін Қазақстан Республикасының туризм және спорт жөніндегі Агенттігіне жіберілген еді, одан бағдарламаға қосу орайындағы ұсыныстармен 04.07.2000жылғы №1-1-6/2155 хат келіп түсті.

II. Щучинск-Бурабай курортты аймағының қазіргі жағдайы

2.1. Жалпы мағлұматтар Техникалық-экономикалық негіздеме материалдарына, жаңадан ұйымдастырылғалы отырған «Бурабай» мемлекеттік ұлттық паркіне («Бурабай» МҰТП) жер бөлу жөніндегі шаруашылыкаралық жер қатынастары жобасына, Щучье ауданы әкімінің 26.07.2000жылғы №2 Еңбекшілдер ауданы әкімінің 25.07.2000жылғы №181 шешімдеріне сәйкес Ақмола облысының әкімі 2000жылдың 14 тамызында №541 «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғи паркін ұйымдастыру мақсатында жер бөлу туралы шешім қабылдады. Бұл шешімде былай ұйғарылды:

1. Табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігінің «Бурабай» мемлекеттік ұлттық паркін осы мақсатқа қосымшада көрсетілген жер категориялары мен тәлімдері бойынша жалпы алаңы 84124 гектар жер учаскілерін бөле отырып құру жөніндегі ұсынысымен келісілсін.

2. Жаңадан ұйымдастырылатын «Бурабай» МҰТП-іне берілетін жалпы көлемі 84124 гектар жерлер «айрықша қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері» санатына жатқызылсын.

3. Қазақстан Республикасының үкіметінен осы шешімді бекіту сұралсын. Щучинск-Бурабай курорт аймағының жалпы алатын аумағы Қазақстан Республикасының колданылып жүрген «Рекреациялық пайдалану аймағындағы айрықша корғалатын табиғи аумақтар туралы» заңының шеңберінде қарастырылатын болады. Ақмола облысы әкімінің 4.08.2000 жылғы №541 шешіміне қосымша Жаңадан ұйымдастырылатын «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғат паркіне тұрақты пайдалануға берілетін жерлердің экспликациясы Жер­ле­рі алы­на­тын жер пай­да­ла­ну­шы­лар­дың ата­у­ла­ры Ше­ка­ра­мен ал­ған­да­ғы жал­пы жер кө­ле­мі Бар­лық бөгде пай­да­ла­ну­да­ғы учас­ке­лер Бе­кі­ті­л­ген жер кө­ле­мі Со­ның ішін­де Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы же­рі Егі­стік жер Кө­п­жыл­дық егі­стер Ша­бын­дық жай­ы­лым аға­штар бас­қа­сы Щучье ауданы 1. «Бурабай» ПОЛК-і 67677 271 67406 9598 696 20 1891 6991 48227 9581 2. Ауданның басы артық жерлері 9068 64 9004 8157 8157 847 3. «Самарбай» орман шаруашылығының қосылған ағаштары 220 220 220 4. Қазақ орман шаруашылық ғылыми-зерттеу институты 6167 120 6047 10 9 1 5736 301 4. Барлығы 83132 455 82677 17765 705 21 1891 15148 54183 10729 Еңбекшілдер ауданы «Бурабай» ПОЛК-і 1447 1447 1149 298 Барлығы 84579 455 84124 17765 705 21 1891 15148 55332 11027 Оның құрамына демалыс мекемелері кешендерінің жалпы кешендік маңыздары қызмет көрсету кәсіпорындардың, жалпы пайдаланудағы орман алқаптарының, көшелердің, жолдардың, автотұрактардың, өнеркәсіп нысандарының, курорттық маңызы бар ағаштардың, елді мекендердің, су көздерінің, резервтегі және басқада тарриториялардың жерлері кіреді. Бурабай көлдерінің тобына Бурабай баурайындағы Әулиекөл (Боровое), Айнакөл (Үлкен Шабақты), Шабақкөл (Кіші Шабақты), Қатаркөл (Қотыркөл), Шортанкөл (Щучье) сияқты ірі көлдер мен орман арасындағы шағын көлдер: Аққукөл (Лебяжье), Горное, Светлое, Қарасу (Карасье) жатады. Айнакөл (Үлкен Шабақты) көлі Щучинск қаласынан солтүстікке қарай 16,5 шақырым қашықтықта жатыр. Суы ешқайда ақпайды. Оңтүстік жағалаудан көлге Құрқұрсық (Громотуха) құяды. Суы тұщы. Макрофиттер көп өсе коймаған (қоға, құрақ, қамыс, шабындық, т.б). Зоопланнтон мен бентос бойынша өсімдігі орта деңгейдегі су көздеріне жатады. Аборигендік ихтиофаунасы: плотва, сазан, табан балық. Келіп кіргені - сазан, рипус, қара балық және табан балық. Кәсіпшілік аулау жүргізілетіні-алабұға, сазан, плотва және қара балық. Солтүстік жағалауында «Майбалық» шипа жайы қоныс тепкен. Су жиынтығының жалпы келемі - 150 шаршы километр. Көл айдынының аумағы - 22 шаршы километр. Суының орташа мөлшері- 240миллион текше метр. Минералдануы- 4,0-6,0 г/л, қаттылығы 3-5 мг/экв (орташа қаттылық). Суының химиялық қүрамы-гиброкарбонатты, натрийі үстемдеу және магний иондары айтарлықтай мөлшерде. Ластану индексі- орташа деңгейде ластанған, класс-3. • Шортанкөл (Щучье) көлі Щучинск қаласының іргесінде орналасқан. Көлдің суы тұщы. Қоға, құрақ, шабындық, сүмүгінің сирек түрлері кездеседі Аборигендік, яғни, байылғы ихтофаунасы-плотва, алабұға, шортан, крйін жіберілгендері - көксерке, сиг тектес - рипус, сиг - лудога, пелядь, сигтің гибридтері. Осылардың ішінен ауланатындары плотва мен алабұға, көбіне оны әуесқойлар аулайды. Жағасында сазбалшықпен емдейтін атақты Щучье шипажайы орналасқан. «Зеленый бор», «Ботагөз», «Жекебатыр», «Светлый», «Көкшетау», «Астана» шипажайлары мен демалыс үйлері турбаза да кеңінен мәлім. Жалпы суының жиынтығы-64,4 шаршы километр, көл айдынының орташа аумағы-18 шаршы километр. Орташа су көлемі-225 миллион текше метр, ал, суының қаттылығы -2,0-2,5 мг/экв (жұмсақ). Судың химиялық құрамы гидрокарбонатты-кальцийлі. Ластану индексі орташа деңгейде ластанған, класс-3. Көл суы Щучинск қаласын ауыз су және шаруашылық суымен қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ, тұрғындар мен дем алушылардың шомылу, тағы басқа да өзге қажеттеріне пайдаланылады. • Әулиекөл (Боровое) көлі. Көкше тауының шығыс жақ етегінде орналасқан. Көл бетінің аумағы 10 шаршы километр, су жиынтығының жалпы көлемі 164 шаршы километр. Көлдің ең терең тұсы 5,7 метр. Су қорының жалпы мөлшері 36,2 миллион текше метрді құрайды. Көлдегі су тұщы, жүмсақ және мөлдір, мирералдануы жыл бойы 0,1-0,5 гр/л, қаттылығы 1,0-1,5 мг/экв (өте жүмсақ). Судың химиялық құрамы-гидрокарбонатты- кальцийлі. Ластану индексі ортанша ластанған, класс-3. Көл ағысты. Оған оңтүстік-шығыс жағалаудан Сары ж, батыстан Иманай бұлақтары және атауы жоқ тағы екі бұлақ құяды. Көлдің өзінен Құрқұрсық (Громотуха) өзені ағып шығады. Оның ұзындығы 1,5 километр, артық суын Айнакөл (Үлкен Шабақты) көліне құяды. Көл суы «Бурабай» әскери санаторийі, республикалық туберкулезге қарсы үлкендер мен балалар санаторийлері және облыстық туберкулез санаторийінің сауықтыру орындары үшін ауыз су және шаруашылық мұқтаждықтарына пайдаланылады. Көлде сондай-ақ жұрт суға түсіп, спорттық-демалыс шаралары өтеді. Зоо және фитопланктонның дамуы жағынан азығы орташа су көздеріне жатады. Балықтардан плотва, алабұға, рипус, табан балық басым. Жазда балықтардың ұдайы жиі өлуі көлде тұқының (карптың) қалыпты өсіп-өнуіне кедергі жасайды. Балық аулауға шек қойылған. Көлдің жағасында XIX ғасырдың екінші жартсынан белгілі Бурабай курортты аймағы орын тепкен. • Шабақкөл (Кіші Шабақты) көлі Көкше (Синюха) жотасынан Солтүстік- батысқа қарай орналасқан. Суы ащылау. Акватория негізінен ашық, жағадағы су асты құмдақ, ортасына қарай балшықтау, балдырлы. Қаттылау өсімдіктер 3 метр тереңдікке дейін ұшырасады. Ертеден келе жатқан ихтофаунасы: плотва, табан балық, шортаң, жіберілгендері: көксерке, рипус, ряпушка, пелядь, муксун. Табан балық, көксерке, алабұға өнеркәсіптік маңызға ие. Су жинағының жалпы көлемі - 139 шаршы километр, көл бетінің орташа аумағы - 21 шаршы километр, суының орташа көлемі - 131 млн. шаршы метр, минералдануы литріне 2,3-2,7 грамм, қаттылығы 15-25 мг/экв (өте қатты). Судың химиялық құрамы хлоридтінатрийлі, магний едәуір көп. Ластану индексі - ластанған, класс-5. Су көзі шомылуға, спорт пен демалыс мақсатында пайдаланылады. • Қатаркөл (Қотыркол) көлі Қотыркөл селосының іргесінде жатыр. Көл зоопланктон биомассасының жоғарылығымен ерекшеленеді. Аборигендері - плотва, алабұға, негізімен, соларды аулайды, кейін жіберілгендері - рипус, карп, қара балық және табан балық. Олар сирек кездеседі. Қатаркөл көлінің жағасына көбіне «Оқжетпес», «Чайка», «Арман», С.Сейфуллин атындағы, «Спутник», «Простор», «Лесная сказка», және тағы басқа да балалардың демалыс және сауықтыру орындары орналасқан. Су жинағышының жалпы көлемі - 29,9 шаршы километр, су айдынының орташа аумағы - 4,5 шаршы километр. Су құрамы жағынан гидрокарбонатты - натрийлі болып келеді, қаттылығы - 3,8 мг/экв (орташа қатты), ластану индексі - өте лас. Көл ағысты емес, құятын су көздері жоқ, сондықтан, суы азайып, таяздана түсуде. Суы тұщы. Тұрғындар суға түсуге, спорт пен демалыс шаралары, мал суаруға және бау-бақшаға суға пайдаланады. «Бурабай» санитарлық - экологиялық аймағы көлдерінің морфометрикалық сипаттамасы № Көл­дің ата­уы Кө­ле­мі, шар­шы км. Ұзынды­ғы, км Ең жал­пақ ені, км Ор­та­ша те­рең­ді­гі, м. Ең те­рең же­рі, м. Су кө­ле­мі млн.метр куб. Жа­ға­сы­ның ұзынды­ғы, км көл­ді­кі Су жи­на­ғы­ш­ті­кі 1. Бурабай 10,5 164 4,6 3,2 2,9 5,7 36,2 13,6 2. Үлкен Шабақты 22,5 150 7,4 4,2 10,8 37,0 250,0 31,0 3. Кіші Шабақты 21,0 139 13,6 2,7 6,3 12,0 131,0 29,0 4. Щучье 18,6 64 7,2 3,4 14,1 28,4 265,0 20,3 5. Майбалық 1,0 5,8 2,2 0,6 2,0 6,0 2,2 3,8 6. Қотыркөл 4,3 29,9 3,4 1,65 4,2 7,7 19,0 9,8

2.2. Табиғат жағдайлары Аймақ территориясы Қазақтың ұсақ шоқыларының солтүстік тұсына қарай орналасқан Көкшетау қыратының ажырамас бөлігі болып табылады. Абсолюттік белгілері шамамен 210-948 метр аралығында ауысып отырады. Жоталы-төбелі рельеф Щучье қаласынан Бурабай поселкесіне дейін жалғасып жатады. Шашыраңқы жатқан төбелер мен бөктелердің арасында айта қаларлықтай кең жазықтар-тегіс, аздап толкындалып келген тұстары, жатаған шоқылары бар тік рельефті жерлер жиі ұшырасады. Ұзындыгы 30 шақырым негізгі Көкшетау тау жотасы оңтүстіктен солтүстікке таға тектес созылып келген. Көкше (Синюха) шыңы теңіз деңгейінен 947 метр биіктікте жатыр. Тауды құраған граниттер жылдар бойы желдің арқасында кісі қызығарлық керемет формаларға ие болған. Олар осы аймақтың әсем табиғаттың ажырмас бір бөлігін құрайды. Мұның бәріне көлдер де қайталанбас көрік береді. Щучинск-Бурабай курортты аймағының климаты контиентальды болып келеді. Қысы тез келеді, суық, әрі ұзақ. Ал, жазы ыстық, тез өте шығады, жауын-шашын көбіне аз түседі. Көпжылдық бақылаулар бойынша ең суық ай - қаңтар, ең төменгі температура -35 градус, ең ыстық ай - шілде +35 градус. Бір жылда түсетін орташа ылғалдың мөлшері 310-330 мм. Жыл бойы ылғал әркелкі түседі, ең көп түсуі жазға, шілде -тамыз айларына келеді. Желдің қатты соғуы көктем мен қысқы уақытта байқалады. Ауа райының қолайсыз жағдайларына ерте көктемдегі құрғақшылықты, топырақ эрозиясын тудыратын көктемгі қатты желдерді, көктем кешіккенде болатын қатқақтар мен ерте күзгі қатқақтарды жатқызуға болады. Соңғы көктемгі қатқақтар маусымның 1-2 онкүндігінде, ал, алғашқы күзгі қатқақтар тамыздың 2-3 онкүндігінде байқалған. Щучинск-Бурабай курортты аймағының аумағында қалқан жапырақты және жай жапырақты ағаш түрлері, тал-шіліктер өседі. Өсімдіктер әлемі орман, шабындық, ми батбақ, дала, ащылы жерлерде өсетін өсімдіктерден тұрады, олардың 800-ге жуық түрі бар. Жан-жануарлар әлемі 305 түрден тұрады, бұл-Қазақстандағы барлық омыртқалы фаунаның шамамен 36%, әрі осының 40% тек қана осы арада өз тұқымдастарының өсіп-өніп, орныққан шекарасында мекендейді. Топырақ қабаты екі түрлі болып келеді: оңтүстіктегі қара топырақ және кәдімгі, үйреншікті топырақ. Олар бірыңғай өздері не басқа топырақтармен бірге жатады. Көбіне бұлай егіс алқаптарында кездеседі. Шалғынды қара топырақты жекелеген массивтермен, сондай - ақ, басқа топрақтармен аралас жатқан күйінде жаппай ұшыратуға болады. Ащылы жерлер де тұтас массивтермен, не белгілі көлемді алып жатқан шағын -шағын сортаңдармен кездеседі. Көбінде жайылымдарда болады. Сортаңдар ағаштардың маңайында молдау. Басқа топырақ топтары көп ұшыраспайды. Өсімдіктер жағынан аймақ ауа райы құрғақшыл болып келеді, шөптің түр- түрі мол, көк майса , боз коделі алқаптар қайың, көк терек шоқтарымен көмкерілген орманды -далалы оңірде орналасқан. Таулы-орманды белдеуде қалың ағаш жыныстары қарағай, қайың, теректерден тұрады. Көк майса, жусанды, гүлді шөп түрлері барлық аумаққа, тегіс және сәл толқындау жазықтар мен биік емес төбелердің баурайларының бәріне тән. Шоқылардың араларындағы ойпаңдар мен жазықтардың ойқы тұстарындағы шалғынды қара топырақтарда құнарлы, ара-арасында жусан сияқты ащылы шөптер басым. Шөптің шығымы ойдағыдай, біркелкі, азықтық қасиеті жақсы болып тұрады. Сәл ойлы-қырлылау болып келетін тегіс жазықтарда жатқан ащылы жерлерде дәмді сояу шөптер өседі. Шығымы нашар, бірде бар, бірде жоқ, азықтық құндылығы жоғары емес. Климатының құрғақшылығына байланысты өзен желісі нашар дамыған. Ағатын езендердің бірнеше жылғалары, сайлары бар. Су қорын көбіне қардан алады, нөсер жауған жаңбырлармен толығады. Курортты аймақ территориясында Бурабай, Щучье, Үлкен Шабақты, Қотыркөл, т.б. көлдер бар. Орташа есеппен алғанда, көлдердің су жинағыш алаңдарынан кететін су су балансының кіріс бөлігінің шамамен 60 пайыздайын құрайды.

2.3. Тарихи - мәдени қоры Құрамына Щучинск-Бурабай курортты аймағы кіретін Солтүстік Қазақстан облысының аумағын адамзат баласы өте ерте замандарда игерген. Өзен-көлдердің жағалауларында олар өз тіршіліктерін жасап, лашықтарын, еңбек құралдарын жасауға шеберханаларын қойған. Тас дәуірінің адамдары жартылай отырықшыл өмір салтын ұстанып, балық, аң аулаған, жерден өз несібесін теріп жеген. Энеолит дәуірінде (біздің эрамызға дейінг IV-ІІІ мыңжылдықтар) қазақ даласында алғашқы адамзат қауымдастығының өмірі мен ол сүрген қоғамда ірі өзгерістер болған. Мұнда жер бетінде тұңғыш рет жылқы түлігі қолға үйретілген. Осыдан бастап сан салалы жылқы шаруашылығы дамып, ол Заман үшін бүгінгі күннің көзімен қарағанда үлкен жетістік болып табылатын «Ботай» сияқты қоныстар пайда болады. Оларда жыл бойы 1,5 мың адам тұрған. Жылқы осы халыққа мінсе көлік, ішсе, жесе азық болады. Сөйтіп, оның саны көбейе түсіп, Евразияның кең даласын игеру басталады, ал, жылқының өзі бүкіл жер жүзіне жылдам тарай береді. Бұл дәуір далалық өркениеттің басталғандығын паш етіп, келесі мың жылдықтарда қола және ерте темір ғасыры дәуірінде одан әрі дамыды. Көшпелі малшылардың мәдинетін бірнеше мыңжылдықтар бойына көптеген халықтар мен нәсілдер жасады. Ол өзіне көне дәуір адамдарының шаруашылық және рухани өмір салтының сан қилы, бай тәжірибесін сіңірді. Далалық өркениет өзінің ішкі заңдылықтары бар, ғасырлар бойы жинақталған мәдени-шаруашылық құндылықтарының негізінде дамыды. Солтүстік Қазақстанның барлық көне тарихы бүкіл әлемдік игілік пен жаңалық біткеннің жолында Евразия халықтарының өзара байланысының белгілі бір тәжірибесін көрсетеді. Біздің эрамызға дейінгі бірінші мыңжылдықтың басында таптық қоғамдарды қалыптастыру процесі жүре бастады. Жапан далада пирамидалар мен қорғандар түрінде патшалардың керемет үлкен некропольдары салынды. Бірте-бірте тарихқа әлеуметтік, әскери-саяси процестердің әмірі жүруге айналды. Нақты жағдайға қарай материалдық және рухани мәдениет келіп тұрды, алайда, ол тұтастай алғанда, дала өркениетінің өзіндік ерекшелігіне сәйкес болды. Қазақтар бүгінгі жерлерін тұрақты мекендей бастағаннан кейін Бурабай өңірі Орта жүздің ең бай ұлыстарының біріне айналды. Тегі, бұл жер «Бурабай» деп («бура» сөзінен) сол кезеңде аталған болуы керек. Мұны белгілі поэтикалық аңыздағы кейбір жорамалдар бойынша Абылай ханның баласы Қасымханмен байланыстырады (Михайлов, 1979). Бурабайдың тарихы мен көрікті жерлері қазақ халқының ұлы перзенті, XVIII ғасырдағы ірі мемлекет қайраткері, даңқты бабамыз Абылай хан есімімен өте тығыз байланысты. Тұңғыш қазақ ғалымы, көрнекті ағартушы, атақты Шоқан Уәлиханов бабамыз да Бурабай массивінің ең биік шыңы-Көкше (Синюха) тауының етегінде туған. «Бурабай» ұлттық паркінің аумағында қазақ мәдинетінің алтын қорына енген Біржан Сал, Ақан Сері, Балуан Шолақ, Үкілі Ыбырай, Сәкен Сейфулиннің де мәңгі өлмес мұралары өмірге келген. 1849 жылы осы арада Қотыркөл станциясы (қазір Қотыркөл селосы) құрылып, бір жылдан кейін оның Щучье поселкесі (казір Щучинск қаласы) пайда болған. 1870 жылы казак Зубов Громотуха өзенінде Бурабай және Үлкен Шабақты көлдерінің арасында су диірменін салды. Болашақ Бурабай станциясы осылай емірге келді. Сонау 1878 жылдың озінде И.Я. Словцов «Қотыркөл, Бурабай мен Щучье Өкпесі ауратындар мен жөтел қысатындарға баяғыдан бері тамаша курорт ретінде белгілі» деп атап көрсетті. Алайда, тек 1910 жылы ғана дәрігер Емельянов Бурабайда түңғыш рет санаторий мен қымызбен емдеу орнын ашты. 1913 жылдың өзінде мұнда Батыс Сібір мен Уралдың қиыр түкпірлерінен бастап жылына 2 мың адам емдеуге жиналатын болды. Солай жазғы санаторийлер, дүкендер, асханалар мен кинотеатрлар ашылды. 1920 жылы курорт мемлекет меншігіне алынды. Ал, 1920-30 жылдары бүкіл Одаққа танымал бола бастады. 1938 жылы оның суреті Нью-Йоркте бүкіл дүниежүзілік көрмеге қойылды. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында Ф.Ф. Шиллингердің кешенді экспедициясы Бурабай массивінде мемлекеттік қорық жасауды ұсынды. «Бурабай» қорығын ұйымдастыру 1935 жылы басталды (ВЦИК-тің 0.1.06.1935 жылғы қаулысы). 1938 жылдың мамырында қорық жауып тасталып, оның бүкіл аймағында орман шаруашылығы кұрылды, алайда, 27.06.1938 жылы Қазақ ССР Совнаркомы мен ЦК КП (б) оны қайта қалпына келтірді. Соғыс жылдарында Бурабай поселкесіне КСРО Ғылым Академиясының көптеген қызметкерлері қоныс аударылды. Мұнда В.И. Вернадский, Н.Ф. Гамалея, С.А. Бертштейн, Г.С. Струмилин, В.М. Алексеев, Н.Д. Зелинский сияқты ірі ғалымдар өмір сүріп, еңбек етті, академик В.Н. Сукачев ағаш өсіру жағдайларымен танысып, олар туралы екі мақала жариялады. Өкінішке орай табиғатты қорғау шаралары мен демалыс шараларын бір- бірімен жіті үйлестіру орайындағы ізденістер 1951 жылы тоқтап қалды. Басқалары сияқты, «Бурабай» қорығы да жабылды. Оның аумағында орман шаруашылығы мен тәжірибелік аңшылық шаруашылығы құрылды. Осы сәттен бастап табиғат қорғау шаралары мен курортты дамыту жұмыстары бір-бірінен бөлек, келісіміз жүргізілді. Сөйтіп, манадан бергі ойымызды қорытындыласақ, Көкшетау қыратының таулы - орманды оазистерінің, ең аздымен, бүкіл Бурабай массивінің тамаша табиғат жағдайлары сонау көне дауірден халықты өзіне көптеп тартты. Бұл ара қазақ халқының тарихы мен рухани мұрасында да өзінің айшықты ізін қалдырды. Бурубай Солтүстік Қазақстанның табиғатын игеру, оны ғылыми зерттеу ісінде, мұнда алғашқы табиғат қорғау және емдеу-сауықтыру, демалыс орындарын ұйымдастыруда шешуші роль атқарды. Күні бүгінге дейін мұнда көптеген археология, ғылым, мәдениет ескерткіштерінің әлі сол бастапкы қалпында, табиғат, тарихи ортамен берік үйлесім тапкан күйінде тұрғаны да өте маңызды. Ақмола облысының аумағында өз қатарына жұмыс істеп жатқан және жобаланып отырған мұражайларды, этнографиялық және тарихи мәдениет ескерткіштерін біріктіретін бай тарихи-мәдени мол қор бар. Олар халықаралық және өз еліміздегі туризімді дамытуға пайдаланылуы тиіс. Мұның өзі Солтүстік Қазақстанда мекендеген халықтардың тарихы, мәдениеті, тұрмысы, салт-дәстүрлерінің басқалар арасында неғұрлым кеңінен насихатталып, кеңінен тарауына игі әсер етері сөзсіз.

2.4. Экологиялық жағдайы Кәсіпорын-ұйымдардың және мекемелердің табиғат қорғау мәселелеріне салғырттығынан Бурабай аймағында күрделі экологиялық жағдай қалыптасты. Жыл сайын жағасында негізгі емдеу-сауықтыру орындары, профилокторийлер, демалыс үйлері, балалар дем алатын жазғы лагерьлер орын тепкен Щучье, Қотыркөл Үлкен және Кіші Шабақты, Бурабай көлдерінің суы азайып барады. Көлдердің жағасымен ормандарда санитарлық тазалық жұмыстары да талапқа сай жүргізілмейді. Ағын лас суларды қабылдайтын дұрыс жабылмаған орларды пайдалану барысында көлдердің беті мен жер асты суларының ластануы орын алады. Щучинск-Бурабай курортты аймағы мен Бурабай поселкесінде емдеу-сауықтыру мекемелерінің көпшілігі сондаймен жабдықталған. Көлдердің органикалық заттармен ластану деңгейі (мг 02/л) Көл Жыл­дар 1974 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Щучье 2,41 - 1,43 - 1,54 - 0,73 - 0,90 - 1,12 - 2,69 - 2,46 - 1,12 - - Бурабай 3,81 1,27 1,90 - 2,41 - 2,24 - 1,12 - 1,12 - 4,03 1,34 3,58 1,19 1,57 - - Қотыркөл 4,98 1,66 4,26 1,42 5,21 1,74 10,64 3,55 8,96 2,99 10,08 3,36 17,75 5,92 14,14 4,71 10,1 3,37 50,26 16,75 Ескерту: қосылғышта - ОБҚп (оттегінің биологиялық қажтілігі, алынғышта ЖБК-нің асып кетуі (ең әрі дегенде жол беруге бртатын концентрация). Щучинск-Бурабай курортты аймағының территориясының ластануын анықтау жұмыстарын Солтүстік Қазақстан геологиялық экспедициясының күшімен «Қазрудгеология» ғылыми-өндірістік бірлестігі 1992 жылы жүргізген еді. Зерттеу Щучинск қаласының аумағының 70 пайызында топырақта қорғасын жол беруге болатын мөлшерден (ПДК) 2 еседен 3 есеге дейін, мышьяк 10 еседен 15 есеге дейін, мыс 3 еседен 20 есеге дейін асып түсетіндігін көрсетті. Бурабай аймағының территориясында топырақтың ауыр металдармен жол беруге болатын мөлшерден көп ластануы Бурабайдың өзінде, емдеу-сауықтыру орындарының негізгі бөліктері мен автомобиль жолдарының өн бойларында байқалады, сондай-ақ, Щучье, Үлкен және Кіші Шабақты көлдерінің жағалауларының кейбір жекелеген учаскелерінде тіркеледі. Топырақта ауыр металлдар белгіленген мөлшерден бірнеше есе, мәселен, қорғасын үш, кобальт 6, хром бес, никель алты есе асып түсетіні белгілі болды. Антропогендік-химиялық аномалияның (ауытқулықтың) автомашиналар қатынайтын негізгі жолдармен жылу қазандықтары тұрған жерлерге тәуелді екенін, ягни, оның сол араларда көп байқалатынын да айта кету керек. Табиғи-антропогендік генезистің проблемаларына бірінші кезекте көлдердің байқалып отырған гидрологиялық режимының бұзылуын, табиғат ортаның ластануын, өсімдік қабатының деградацияға ұшырауын, геологиялық ортаның өзгеруін жатқызған жөн. Әуе бассейнінің ластануы өнеркәсіптік аудандардан ауаның аймақарлық ауысуы мен жергілікті кәсіпорындардың, жылу беру көздерінің сыртқа түтін мен зиянды қалдықтарды шығаруынан болып отыр. Ауаны ластаудың жергілікгі жердегі негізгі көздері: өндірістік және жылу қазандықтары, темір жол станциясы, пешпен жағылатын жеке меншік үйлер, автотранспорт (барлық ластанулардың тең жартсына жуығы). Сөз болып отырған аймақтың экологиялық проблемалардың ішіндегі маңыздыларының бірі орман-тоғайлардың деградациясы, яғни, жойыла түсуі. Рекреациалық салмақты есепке алмастан антропегендік факторлардың топырақ пен өсімдіктерге ұзақ әсері орман фитоценоздарының биологиялық әр алуандығының бұзылуына және олардың ыдырауына әкеліп соғуы мүмкін. Сондықтан бұл жағдайды бақылауға алған, табиғи ресурстарды пайдалануды бір жүйеге келтірген жөн. Дегенмен, тұтастай алғанда, санитарлық-экологиялық аймақ территориясы атмосфералық ластануы орташа потенциалды аймақтарға жатады және атмосфералық ластанудың экологиялық көп қаупімен ерекшеленбейді. Щучинск-Бурабай аймағының табиғи ресурстарының пайдаланудың қазіргі тенденциясын сақтағанда курортты аймақ көп ұзамай өзінің рекреациалық және бальнеологиалық құндылықтарын сарқады, сөйтіп, табиғаттың тепе-теңдігінің өзгеруі түземестей сипат алады, мұндай жағдайда ұлттық паріктің құрылуы табиғи ортаның бұзылуына жол бермеуге бірден-бір дәнекер бола алады. Ашық су көздерінің санитарлық-экологиялық жағдайы • Әулиекөл (Бурабай) көлі Көл Бурабай поселкесі мен оған іргелес жаңбыр суларының канализациялары жоқ емдеу-сауықтыру орындарының территорияларынан ағатын жер беті ағын суларымен (жаңбыр, қар сулары) ластанып келеді. Сондай-ақ, Бурабай поселкесі мен санаторийлердің канализацияларының су жинағыштарындағы ағын лас сулардың бір орталықтандырылған суды сорып алып отыру жүйесінің жоқтығына байланысты көлге барып құю фактілері бар. Осының салдарынан соңғы жылдары ашық су көзінде судың санасының нашарлауы орын алып отыр. Айталык, 1996 жылы көл суында көлдің түсінің көрсеткіші нормадағы 35 градустың орнына 105 градусқа дейін төмендеді. 1998 жылы қышқылдылық көрсеткіші судың бір литріне 26,4 миллиграмға дейін түсіп кетті (нормасы 7 мг). 2000жылдың бірінші жарты жылдығында теңестірілген заттар көрсеткішінің де литріне 60 миллиграмға баруы байқалып отыр. Осы арада, Щучинск-Бурабай, Қотыркөл курортты аймағының фтор бойынша (санитарлық-токсикологиалық көрсеткіш) эндепикалық аймақтар болып табылатындығын да айта кету керек. Ашық су көздерінде фтор нормадағы 1,5 мг/литрдің орнына 2,2-ден 6,2 мг/литрге дейін барады. Әулиекөл көлінің суы ГОСТ-ың 2761-84 «Бір орталықтан шаруашылық-ауыз суымен камтамасыз ете алатын су көзі» және СанПин-нің №4630-88 «Жер үсті суларын фтор мен теңестірілген заттардың мөлшеріне катысты ластанулардан қорғау» талаптарына жауап бере алмайды. • Айнакөл (Үлкен Шабақты) көлі Көл біртіндеп құрғап келеді. Суында 1997 жылы көл түсі көрсеткішінің 71 градусқа, қышқылдылығының 14,4 мг/а, БПК-інің 7,7 мг/литрге дейін нашарлауы байқалды. 2000 жылы теңестірілген заттар көрсеткіші де төмендеп, 663 мг/л болып отыр. Су көзі халықтың суға шомылуына, спортпен айналысып, дем алуына пайдаланылады. Жаңбыр сулары құйылатын канализациялардың жоқ болуынан Бурабай поселкісінен келетін лай және тасқын сулары көлді ластау көзіне айналған. Көл суы СанПиН-нің №4630-88 «Жер үсті суларын фтор мен теңестірген заттардың мөлшелеріне қатысты ластанулардан қорғау» талаптарына жауап бермейді. • Шабақкөл (Кіші Шабақты) көлі Жаңбыр сулары құятын канализацияның жоқтығынан Дорофеевка селосы территориясынан ағатын ағын сулармен ластанады. Көл суы СанПин-нің №4630-88 «Жер үсті суларын фтордың мөлшеріне қатысты ластанулардан қорғау» талаптарына жауап бермейді. • Катаркөл (Қотыркөл) көлі Көлдің жағасында орналасқан Қотыркөл селосының территорясынан ағатын ағын сулармен ластануда. Оның үстіне барлық сауықтыру орындарының канализациясы ағын сулардың жинағышына қосақталып қойылған. Жинағыштардан ағын суларды уақытында әкетпеу, сөйтіп, оның ашық су көзіне құйылу фактілері орын алуда. Көл суы СанПиН-нің №4630-88 «Жер үсті суларын фтор мен теңестірілген заттардың мөлшеріне, көтеріңкі қышқылдыққа қатысты ластанулардан қорғау» талаптарына жауап бермейді. Соңғы алты жыл қатарынан (1996-2000 ж.ж.) Қатаркөл көлінде көлдің түсінің, қышқылдығының, оттегі деңгейінің көрсеткіштері нашарлап кету тенденциясы байқалуда. Түсінің көрсеткіші нормадағы 35 градустың орнына 301- ден 1350 градусқа дейін баруда. Қышқылдығы -4,3 пен 65,5 мг/л аралығында (норма әрі кеткенде 20,0). • Шортанкөл (Щучье) көлі Жүргізілген бақылау жұмыстарына сәйкес соңғы жылдары көлдегі су деңгейінің баяуы болса да, тұрақты түсіп келе жатқандығы аңғарылады. 1977 жылы көлде мына көрсеткіштердің: түсінің 71 градусқа дейін, қышқылдығының 14,4 мг/литрге дейін нашарлауы орын алды. Оттегіге деген биохимиялық қажеттілік те онша болмауда. 2000 жылы теңестірілген заттар көрсеткіші де нашарлай түсіп, 663 мг/литрге жетті. Көлдің негізгі ластану көзі мұнда да біреу. Щучинск қаласы мен жағасындағы сауықтыру орындарынан лай, кір ағып сулар құйылады себебі, оларды тежейтін канализация жоқ. Жағадағы екі емдеу-сауықтыру мекемесі қалалық канализация жүйесіне қосылмаған. Көл суы ГОСТ-ың 2761-84 «Бір орталықтан шаруашылық - ауыз суымен камтамасыз ете алатын су көзі» және СанПиН-нің №4630-88 «Жер үсті суларын фтор мен теңестірілген заттардың мөлшеріне қатысты ластанулардан корғау» талаптарына жауап бере алмайды. • Аққукөл, Горное, Светлое, Арасу, Ақкөл, Текекөл көлдері халықтың шомылуына, спорт және демалыс шараларына пайдаланады. Гост-ың 2761-84 «Бір орталықтан шаруашылық-ауыз суымен қамтамасыз ете алатын су көздері» және СанПиН-нің №4630-88 «Жер үсті суларын ластанудан қорғау» талаптарына сәйкес Щучинск-Бурабай, Қатаркөл курортты аймақтарындағы ашық су көздерінің 1999 жылғы және 2000 жылдың жартыжылдығындағы санитарлық-экологиялық сипаттамасы. Су көздерінің атаулары Су көздерінің категориялары Барлық жүргізілген тексеріс Соның ішінде Санитарлық- химиялық токсикологиялық. Соның ішінде сәйкес келмейтіні Микробиологиялық, соның ішінде сәйкес келмейтіні І. ІІ. 1999 2000 1999 2000 1999 2000 Шортанкөл көлі-Щучье көлі І. 20 20 20/20 19/19 8/- 18/- Әулиекөл көлі- Бурабай көлі І. 8 4 8/8 4/4 5/- 4/4 Айнакөл көлі-Үлкен Шабақты ІІ. 4 2 4/4 2/2 1/- 1/- Қарасу көлі- Карасье көлі ІІ. 2 1 2/2 1/1 - 2/- Майбалық көлі- Текекөл ІІ. 1 1 1/1 1/1 - - Қатаркөл көлі- Қотыркөл ІІ. 12 7 12/12 7/7 25/3 14/2 Барлығы: ІІ. IV. 47 35 47/47 34/34 39/3 39/2 Демалыс индустриясының жай-жапсары Щучинск-Бурабай курортты ауданының курортологиалық ерекшеліктері 19 ғасырдың өзінде белгілі болатын. Өткен ғасырдың 70-жылдарының басында іргелес жатқан облыстардың ұсақ және орта буржуазиасының демалысы үшін саяжай орнына пайдаланылған Бурабай поселкесінің негізі қаланды Бурабай көлінің жағасында қымызбен емдейтін емханасы бар алғашқы санаторий 1910 жылы салынып, онда жылына екі мыңға жуық адам денсаулықтарын түзеді. 1920 жылы РСФСР Бүкілодақтық Орталық Атқару Комитеті (ВЦИК) Бурабайдағы жеке меншік саяжайлар мен санаторийлерді национализациялау жөнінде қаулы қабылдады. Осыдан кейін сауықтыру орындарын дамыту қолға алынады. 1925жылы Бурабай мемлекеттік курорты ашылды. 1927 жылы Щучье-Бармашино көлінің жағасында алғашқы санаторийлер пайда бола бастады. Ақмола облысында Щучинск-Бурабай курортты аймағының профилактикалық-емдеу қызметін, демалысты ұйымдастыру саласында басқа да қызметтерді көрсететін 45 нысан орналасқан (қосымшаны қара). Олардың: *Мемлекеттік меншік формасындағысы-19, соның ішінде: -Министрліктер мен республикалық деңгейдегі ведомстволардың қарауында-14; -коммуналдык меншікте-5; * Жеке меншік формасындағысы-26, соның ішінде 3 нысанның кұрлысы әлі бітпеген. I.18 сауықтыру орындары, санаторийлер мен демалыс үйлері бар: соның ішінде: *мемлекеттік-республикалық меншік формасындағы 12 нысан. Коммуналдық меншік нысандары жоқ. Мемлекеттік сауықтыру орындары, санаторийлер мен демалыс үйлері Министрліктердің, Президенттің іс басқармасының, басқа мемлекеттік мекемелер мен кәсіпорындардың қарамағында болып келеді. Қазіргі уақытта Щучинск-Бурабай аймағындағы Қотыркөл көлінде орналасқан, ҚР ұлттық қауіпсіздік комитетінің балансындағы демалыс базасынан (бұрынғы «Полянка» балалар сауықтыру орталығы) басқа барлық мемлекеттік санаторийлер мен демалыс үйлері жүмыс істеп тұр. Жеке меншік формасындағы 6 нысан, бәрі іске қосылған. II.Ақмола облысының Щучинск-Бурабай курортты аймағында 15 балалардың сауықтыру лагерлері орын тепкен, соның ішінде: *мемлекет иелігінде - 6, оның 4-уі коммунаадық меншікте, екеуі республикалық меншікте. *жеке меншікте - 9 нысан, оның ішінде екеуі жұмыс істемейді. III.Облыс территориясында басқа нысандар (коттедждер, жататын жеке корпустар, аңшылар үйлері және басқалары) 9, оның ішінде мемлекет меншігінде 1 (коммуналдық) IV.Щучинск-Бурабай курортты аймағында жеке меншік формасындағы кұрылысы аяқталмаған 3 нысан бар. Щучинск-Бурабай курортты аймағы бойынша санаторийлер, демалыс үйлері, профилакторийлер, сауықтыру лагерьлерінің саны және жай-жапсары туралы мәлімет № п/п Ны­сан­ның ата­уы Ве­дом­ство­лық ба­ғы­ны­штығы Мен­шік тү­рі Пай­да­ла­ну­ға бер­ген жы­лы Жа­та­тын кор­пу­ста­рын­да­ғы орын са­ны Қа­лай пай­да­ла­ны­ла­ды Жал­пы жағ­дайы Ес­кер­ту Щучинск-Бурабай курортты аймағы 1 Бурабай (Бурабай көлі) тубсанаторийі Денсаулық сақтау министрлігі Республикалық 1902 жылдан 1987 ж. 310 Жыл бойы Емдеу шараларын ұйымдастыруға қажетті ғимараттардың бәрі бар 2 Республикалық «Бурабай» балалар туб.санаторийі (Бурабай көлі) Денсаулық сақтау министрлігі Республикалық 1934 жылдан 1969 ж. 150 Жыл бойы Қанағаттанарлық 3 «Оқжетпес» санаторийі (Бурабай көлі) Іс басқармасының медициналық орталығы Республикалық 1968-1982ж. 160 Жыл бойы Қалыпты 4 «Бурабай» әскери санаторийі (Бурабай көлі) Қорғаныс министрлігі Республикалық 1925 ж. 120 Жазғы уақытта пайдаланылады Жөндеуді қажет етеді 5 «Щучье» санаторийі АҚ (Щучье көлі) 72% федерация кеңесі; 11,5% Сулейменова Б.Р. 11,5% Чжен М.А. 5% еңбек ұжымы Жеке меншік 1935-1985ж.ж бастап 443 Жыл бойы Қанағаттанарлық жөндеуді қажет етеді 6 №7 корпустың аяқталмаған құрылысы (Щучье қаласы) «Целинтрасстрой» ААҚ Жеке меншік Аяқталмаған 7 №6 Саяжай (Щучье көлі) «Елім» агроцентрі ЖШС Астана қаласы Жеке меншік 1980жылы бастап 10 Жыл бойы Қанағаттанарлық 8 «Көкшетау» демалыс үйі АҚ (Щучье көлі) 10,4% «Көкшетау» АҚ, 89,6% жеке тұлғалар Жеке меншік 1965- 1978ж.ж 250 Жазғы уақытта Қанағаттанарлық 9 «Трансавто» ЖШС (бұрынғы кітапхана); (Щучье көлі) «Трансавто» -ЖШС Жеке меншік 1978 10 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 10 «ЦСКА» санаторий- профилакториі (Ботагөз) (Щучье көлі) Қорғаныс Министрлгі Республикалық 1977ж 120 Жыл бойы Қанағатта- нарлық 11 «Зеленый бор» санаторийі (Щучье көлі) «Зеленый Бор» ЖШС жекеменшік 1973ж 250 Жыл бойы Қанағаттанарлық 12 «Жеке батыр» санаторий-профилакторийі (Щучье көлі) ҚР ІІМ Республикалық 1973 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 13 «Светлый» санаторийі (Щучье көлі) «Светлый» ЖШС жекеменшік 1940- 1986ж.ж. бастап 250 Жазғы уакытта Жөндеуді қажет етеді 14 «Астана» санаторий-профилакторий (Щучье көлі) «Қазақстан темір жолы» РМК бөлімшесі Республикалық 1984-1990 ж.ж. бастап 300 Жыл бойы Қанағаттанарлық 15 «Алтын орман» турбазасы (бұрынғы «Золотой бор» турбазасы) (Щучье көлі) «Омарғалиев жөне К» ТС Жеке меншік 1968ж 150 Жазғы уақытта Жөндеуді қажет етеді 16 «Алтын орман» турбазасының аумағындағы 40 орындық жататын корпус «Степгеология» АҚ Макинск қ. коммуналдық 1990ж 40 Жазғы уақытта Жөндеуді қажет етеді 17 «Майбалық» санаторий- профилакторийі «БАТТ» корпорациясы 1978ж 60 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 18 «Қарасу» демалыс үйі (Қарасу көлі) ҚР Презитентінің іс басқармасы Республикалық Жыл бойы 19 Емдеу корпусы (бұрынғы «Автомобилист» санаторийі «Алаш» ЖТАҚ Алматы қ. Жеке меншік 1989 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 20 «Тұмар» ЖШС «Тұмар» ЖШС Жеке меншік 1981 30 Жыл бойы Қанағаттанарлық 21 «Брикас» ЖШС «Брикас» ЖШС Жеке менщік 1981 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 22 С.Сейфуллин атындағы санаторий- профилакторийі (Қотыркөл көлі) «Қазақстан темір жолы» РМК Республикалық 1980ж 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 23 «Ақ-Желкен» пансионаты ҚР Жоғары соты Республикалық 1971ж 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 24 «Сатурн» пансионаты Бурабай п. ҚР Сыртқы істер министрлігі Республикалық 1978ж 100 Жыл бойы Қанағаттанарлық 25 500 орындық аяқталмаған кұрылыс («Щучье» санаторийі мен «Золотой бор» турбазасының ортасында орналасқан) «Акбор» ЖШС Жеке меншік 500 Аяқталмаған 26 Үш жазғы үй «Яссауи» туристік фирмасы ЖШС Жеке меншік 1959 32 Жазғы уақытта Қанағаттанарлық 27 «Полет» ЖШС «Полет» ЖШС Жеке меншік 1989 32 Жыл бойы Қанағаттанарлық 28 200орындық жататын корпустың аяқталмаған құрылысы (Щучье санаторийінің аумағында) «КРЭК» ААҚ Жеке меншік 200 Аяқталмаған 29 «Ажаров» ЖШС «Ажаров» ЖШС Жеке меншік 1978 45 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 30 «Звездочка» балалар сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) «Таң» АҚ,Тайынша ауданы СҚО Жеке меншік 1979 100 5 жыл жұмыс істемейді Қанағаттанарлық 31 «Ракета» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Таиыншы ауданының әкімшілігі «Гранд- Поли» ЖШС-на жалға берілген коммуналдық 1958 275 Жазғы уакытта Жөндеуді кажет етеді 32 «Дашенька» (Космос) сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Мамонтова Г.В. Жеке меншік 1980 160 орындық Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 33 «Арман» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Уәлиханов аудандық әкімшілігі Коммуналдық 1979 320 Жазғы уакытта Жөндеуді қажет етеді 34 «Чайка» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) «Мицар» компаниясы ЖШС Жеке меншік 1978 150 Жазғы уақытта Жөндеуді кажет етеді 35 «Простор» сауықтыру лагері Щучье аудандық оқу бөлімінің балалар және жасөспірімдер спорт мектебі коммуналдық 1969 240 Жазғы уақытта Қанағаттанарлық 36 «Орленок» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) «Транд-Поли» ЖШС Жеке меншік 1960 120 Жүмыс істемейді Жөндеуді қажет етеді 37 «Ровесник» сауықтыру лагері (Воробъвка с.) Щучье аудандық білім бөлімі коммуналдық 1988 150 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 38 «Приозерное « профилакторийі («Юная смена» сауықтыру лагері мен «Керамик» профилакторийі біріктірілген) «Астана -финанс» ЖШС Жеке меншік 1989 320 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 39 «Полянка» сауықтыру лагері ҚРҰҚҚ Республикалық 1985 320 Жұмыс істемейді Жөндеуді қажет етеді 40 «Жезказганец» сауықтыру лагері «Қазақмыс» корпорациясы Жезқазған к. Жеке меншік 1977 360 орын Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 41 «Восход» сауыктыру лагері (Қотыркөл көлі) Боксит руда басқармасы Павлодар ЖАҚ-ының Арқалық филиалы Жеке меншік 1977 160 Жазғы уақытта Қанағаттанарлық 42 «Лесная сказка» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) «Ернұр»ЖШС Жеке меншік 1979 320 орын Жазғы уақытта Жөндеуді қажет етеді 43 «Огонек» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Қазақ ұлттық музыка академиясы Республикалық 1980 360 Жазғы уакытта Қанағаттанарлық 44 Республикалық «Оқжетпес» жастар сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) ҚР ақпарат және қоғамдық келісім Министрлігі Республикалық 1977 320 Жыл бойы Қанағаттанарлық 45 «Спутник» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) «Клен» ЖШС Щучинск Қ. Жеке меншік 5 «Клен» ЖШС,9,1%СМУ-4,84,8% «Екібастұзкөмір» МАҚ 1 Щучье аудандық кәсіподақ комитеті,0,1 % Көкшетау облыстық кәсіподақтар комитеті Сауықтыру орындарында дем алушыларға физиотерапевтік, су және саз балшықпен емдейтін емдердің барлық түрі ұсынылады. Жыл өткен сайын сауықтыру мекемелері белгілі бір профильге мамандана бастады. Щучье санаторийінде кардиологиялық бөлімше, «Жеке-батыр» санаторийінде компыотерлік диагностика бөлімшесі, лазермен емдеу, организмді элиталық жасандыру-вибромассаж және косметикалық биомассаж кабинеттері ашылды. Дем алушыларға барлық жағдай жасалған. Олар бассейндері бар сауналарға түсіп, жазда жағажайда күнге кыздырынады, қайық, катамаранда серуен құрады, туристік маршруттарға шығады. Бильярд, бар, бейнесалондар жұмыс істейді. 259 орындық «Алтын орда» туристік базасы курортты аймақтың табиғатына қызғылықты саяхаттар ұймдастырады. Бүгінгі таңда бұл өңірде төрт туристік фирма: «Лидер», «Турист», «Золотой бор» және «Глобус» туристік қызметпен айналысады. Щучье саяхат бюросы бірнеше экскурсиялық маршруттар бойынша танымдық және тақырыптық мақсаттардағы автобус саяхатын ұйымдастырады (Бурабай-Казақстанның інжу-«маржаны», «Бурабай-денсаулықтың кепілі», «Көкшенің жасыл алқасы» т.б.) Жыл сайынғы экскурсанттар саны 158 мың адамға жетеді. Өзінің жеке меншік көлігімен келіп дем алушылар саны жазда үш жүз автомашинаға барады. Өздігінен келетін осы тынығушылар жазда орта есеппен астына 10-15 мың адамды құрайды. Олар негізінен, Бурабай поселкесі мен Щучинск қаласына орналасады. Бұған қоса, шілде-қыркүйек аралығында жұрт көбіне жеке көліктерімен жеміс-жидек, саңырауқұлақ жинайды. Сөйтіп, жазда Щучинск-Бурабай курортты аймағында бір мезгілде дем алушылар саны қырық мың адамға жетеді. Демалыс түрлері бойынша бірмезгілдегі рекреациялық сыйымдылық № Дем алушылардың категориялары Дем алушылар саны (адам) 1 Стационарлық демалыс 8125 2 Туризм: - маршрутты туризм - өздігінен келіп дем алу 3500 500 3000 3 Тұрғын үй секторында жатып дем алушылар 25000 4 Жергілікті тұрғындар Барлығы 40580 Осы арада, қолда бар потенциал жеткіліксіз пайдаланылатындығын айта кету керек. Халық санаторийлерге жылына орта есеппен 40 пайыздың шамасында ғана келеді. 1999 жылы мұндағы сауықтыру орындарында 26510 адам дем алды, ал, курортты аймақтың мүмкіндігі жылына 60000 адамнан асады. Әлемдік тәжірибеде субтропикалық аймақ курорттарында рентабельділік деңгейі 110-120 пайызға жетеді, ал, орта белдеудегі курорттарда 80-85 пайыз болады. Щучинск-Бурабай курортты аймағында жаздың қысқа, қыстың ұзақ болуы жағдайында рентабельділікті ойын-сауық шаралары, демалыстың әралуан формаларын жетілдіру арқылы көтеру қажет. Қазіргі уақытта көлдердің жағасындағы ең көрікті жерлердегі жасыл желектерге салмақ көп түседі. Оларда кісі аяғы сиремейді. Келешекте курортты аймақтың рекреациалық мүмкіндіктерін және табиғатқа ұқыптылықпен қарау қажеттілігін ескере отырып, Бурабайдың бай табиғи ресурстарын танымдық және сауықтыру мақсатындағы демалысқа пайдаланған жөн болады. Қарастырып отырған терртторияның рекреациалық сыйымдылығын анықтау үшін «Бурабай» ұлттық Паркінің ТЭО-сында келтірілген есептерге жүгінген абзал. Орман және дала биогеоценозына жол беруге болатын рекреациалық салмақ нормалары Қазақ орман шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының экспериметтік мәліметтерінде анықталған. Ең әрі дегенде жол беруге болатын рекреациалық салмақтың есебі рекреациалық пайдалану жобаланып отырған сол территорияның өзі үшін жасалды. Орман биоценоздарының бұзылу деңгейін анықтайтын диагностикалық белгілер шкаласына, оның басып тасталуы, проективтік жамылғысы, аталмыш жерде өсе бермейтін ағаштар саны, жас шыбықтардың бүлінуі, бүлінген және деформациаланған ағаштардың саны кіреді. Аталған еңбекте жол беруге болатын рекреациалық салмақтың нормалары экспериментальді мәліметтердің негізінде есептеліп шығарылған. («Туризмді, экскурсияларды, көпшіліктің күнделікті демалысын ұйымдастырудың барысында табиғат кешендеріне түсетін рекреациялық салмақты анықтаудың және осы салмақтың уақытша нормаларының уақытша методикасы» бойынша, М., 1987ж.) Маусым ішінде ең әрі дегенде бір жолға жол беруге болатын орташа салмақ (дем алушылардың тығыздығы) Р=і/Т формуласы бойынша анықталады. Бұл арада Р-маусым ішіндегі бір жолға орташа салмақ (адам сағат/га), Т-сағатпен алғанда есепті уақыттың ұзақтығы (демалыс маусымы орташа есеппен 120 күн немесе 960 сағат). Мәселен, «Құрғақ жас қарағайлы орманның» биоценозы үшін есептер былай жүргізілді: 10 метр2 -ге тең модельді алаңды басып тастау ұзақтығы 7 минутты құрады. Демек, 1 сағатта 685,7 метр2 басып тасталады. Бұл-1 гектарда 8 сағат бойы 14,6 адамның болғанына тең, I экспер. =14,6 адам/га х 8 сағ.= 116,7 адам/сағ./га. Р экспер=116,7 адам/сағ/га:960сағ.=0,12 адам/га Орташа алғанда 10-нан 25 мг/га -ға тең жол-транспорт желісінің тығыздығын ескере отырып ең әрі дегенде жол беруге болатын салмақ нормалары 1,5 есе көбейтілген («Уақытша методика...»), сондықтан, Р есеп. = 0,12 адам/га х1,5 =0,18 немесе бүтіндей алғанда 0,2. Қарастырылып отырған территорияның басқа биоценоздары үшін де рекреациалық сыйымдылық осылай есептелген. Орман және дала биогеоценоздарыныц функционалды аймақтар бойынша табиғи жағдайдағы ең әрі дегенде жол беруге болатын бір жолғы рекреациалық сыйымдылығы, «Бурабай» табиғат кешеніне тынығушылардың бір жолғы рекреациалық сыйымдылығы, жағажайлардың жол беруге болатын рекреациалық сыйымдылығы таблицаларда келтіріліп, көрсетілген. Табиғи-сауықтыру орман кешенінің өсімдік әлеміне ең әрі дегендегі түсіруге болатын бір жолғы салмақ Жүй­е­ле­ніп оты­ра­тын ту­ри­стік ре­кре­а­ци­а­лық пай­да­ла­ну ай­ма­ғы Со­ның ішін­де се­ру­ен құ­рып дем ала­тын ай­мақ Ғы­лы­ми зерт­те­улер ай­ма­ғы Ре­кре­а­ци­я­ның жал­пы кө­ле­мі Ре­кре­а­ци­я­лық жа­сал­ған есе­бі Көлемі,га Рекреациялық сыйымдылығы Көлемі- га Рекреациялық сыйымдылығы, адам Көлемі, га Рекреациялық сыйымдылығы адам 21000 13000 5000 3000 5000 2000 26000 15000 Табиғи кешен жағажайларының жол беруге болатын рекреациалық шығымдылығы Жағажайлардың қолайлы учаскелері Жағажайлардың біршама қолайлы учаскелері Демалыс мекемелерінің жағажайлары Барлығы Көлемі, га Рекреациялық сыйымдылығы Көлемі га Рекреациялық сыйымдылығы Көлемі, га Рекреациялық сыйымдылығы адам Көлемі, га Рекреациялық сыйымдылығы 10,5 10500 85980 15,8 15800 312,9 112280 Табиғи кешеннің демалыс түрлсрі бойынша (мың адам) бір жолғы рекреациялық сыйымдылығы және келушілердің жылдық тасқыны Демалушылар категориясы Бір жолғы демалушыларды қабылдаудың ең әрі дегендегі мүмкіншілігі Жылдық ең жоғары рекреациялық салмақ Жоба бойынша жобаланған жылдық рекреациялық салмақ Түсетін ең жоғары салмақтан жобаланған салмақтың үлесі, % 1. Стационарлық демалыс 8,2 99,8 53,4 53 2. Туризм, қысқа мерзімді көпшілік демалыс 32,5 778 221,6 28 Барлығы: 40,7 877,8 275 31,3 1999 жылы демалыс үйлері мен санаторийлерде 28883 адам, соның ішінде 6500 бала демалды. «Бурабай» табиғи сауықтыру орман кешенімен 7825 адамға қызмет көрсетілді, қызмет көлемі 534,0 мың теңгені құрады. Өткен жылдың жазғы маусымында ұлттық парктың демалыс аймақтарында республикамыздың түкпір-түкпірі мен Ресейден 10 мыңнан астам туристер болды. Оларға 3,5 миллион теңгенің қызметі көрсетілді. Оның барысында өздігінен келетін туристердің маусымдық сипаттағы белсенді демалыстары көбірек көрініс берді. № Демалыс базасының атауы Ведомстволық иесі 1999 жылы демалғандар саны Щучинск-Бурабай аймағы 1 «Астана» санаторийі «Қазақстан темір жолы» РМК 4496 2 «Оқжетпес» санаторийі Президенттің іс басқармасының мед. орталығы 1500 3 «Щучье» санаторийі Кәсіподақтар фед. 600 4 Әскері санаторийі Қорғаныс Мин. 400 5 «Бурабай» санаторийі (туб.) Денсаулык сақтау Министрлігі 1700 6 «Бурабай» санаторийі (балалар) Денсаулық сактау Министрлігі 450 7 «Жеке батыр» санаторий-профилакторийі Ішкі істер Министрлігі 1900 8 «Светлый» санаторийі «Полет» АҚ, Омбы қаласы 600 9 «Ботагөз» демалыс үйі Қорғаныс Мин. 850 10 «Көкшетау» демалыс үйі «Колумб Казахстана» АК 750 11 «Золотой бор» турбазасы «Өмірғалиев және К» ГІТ 600 12 «Золотой бор» профилакторийі «Қазақстан жолдары» АО 4404 18250 Қотыркөл курортты аймағы 1 «Приозерный» санаторийі «Астана финанс» АО 260 2 «Майбалық» санаторийі «БАТТ» корпорациясы Алматың 450 3 «Брикас» отелі «Брикас» ЖШС 450 4 «Ажар» отелі 300 5 «Спутник» отелі 300 Балалардың сауықтыру лагерлері 6500 Барлығы 8260 Зеренді курортты аймағы 1 «Кооператор» санаторий-профилакторийі Тұтынушылар кооперациясы 180 2 «Зеренді» демалыс үйі «Алтын астық» ЖШС-ының сенімді басқаруында 348 3 «Шаңғы спортының арлагерлері Одағы» турбазасы Шаңғы спортының ардагерлері Одағы 100 4 Балалардың сауықтыру лагерлері (барлығы) Жеке тұлғалар 1510 5 ДЮСШ спорт лагері (барлығы) Зеренді аудандық спорт комитеті 185 2323 28833 1998 және одан арғы жылдардың мәліметтері жоқ. Стационарлық демалыс индустриясы 1998 жыл 1999 жыл Кешен қуаты 4600 4700 Жазғы кезеңде: Қуатты пайдалану коэффициенті 0,6 0,7 Бір мезгілде демалушылардың іс жүзіндегі саны 2760 3290 1 демалушыдан тәулігіне түсетін кіріс, теңге 700 800 Тәулігіне түсетін кіріс, млн. теңге 1,93 2,63 Жазғы кезеңдегі күндер саны 112 112 Кезең ішіндегі кіріс, млн. теңге 216,4 294,8 Басылу кезеңі: Қуатты пайдалану коэффициенті 0,1 0,12 Бір мезгілде демалушылардың іс жүзіндегі саны 460 552 1 демалушыдан тәулігіне түсетін кіріс, теңге 250 400 Тәулігіне түсетін кіріс, млн. теңге 0,12 0,22 Жазғы кезеңдегі күндер саны 253 253 Кезең ішіндегі кіріс, млн. теңге 29,1 55,9

2.6. Қызмет түрлері мен қам деңгейі. Қала мен курортты аймақтың сауда жүйесі 150 - ден астам нүктеден тұрады, олардың жалпы сауда алаңы 8,5 мың шаршы метр. Курортты аймақ территориясында барлығы 2880 орындық 23 қоғамдық тамақтандыру нысаны, соның ішінде қалада 780 орыңдық 9, сауықтыру орындарында 2100 орындық 14 қоғамдық тамақтандыру нысаны бар. Қала аумағында киім, аяқ киім тігу және жөндеу, шаш алғызу, сағат, тұрмыс техникасын жөндеу, суретке түсу сияқты қызмет түрлерін көрсететін 49 нысан орналасқан. Дегенмен, олардың ішінде киімді, тұрмыстық заттарды химиялық жолмен тазалайтын кәсіпорындар жоқ. Атауы 1998 жыл 1999 жыл 1.07.2000 Қоғамдық тамақтандыру орындары 24 35 44 Дүкендер 23 27 30 Демалыс алаңдары 15 15 23 Қайық станциялыры (оның ішінде арнайылары) 12(2) 12(2) 12(2) Жабдықталған жағажайлар 12 12 12 Прокатка беру пункттері 15 15 16 Киім тігу және жөндеу кәсіпорындары 8 8 8 Шаштараздар 4 7 10 Жөндеу шеберханалары 2 2 5 Аймақтың коммуникациялық жүйесі: Курортты аймақ АТС-ының жалпы нөмірлік сыйымдылығы 9200 нөмірді құрайды. АТС сыйымдылығымен кабель желілерінің шектеулі болуынан Щучинск қаласында телефон орнатуға 2000-ға жуық өтініш қанағаттандырылмаған. Щучинск қаласының телефон станциясында 5391 абоненттің 40 пайыздан астамы қосарланған телефон аппаратымен отыр. МСС, магистральдық және таратушы абоненттік желілер 1968 жылдан бастап салына бастады. Станцияаралық көптеген байланыстар, К-60, ИКМ - 15,30, ВО - 12, LVК – 12 канал құратын аппаратуралар жоқ. Қазіргі уақытта сауықтыру орындарында басшылар мен қызмет көрсететін персоналға 85 телефон мен 7 таксофон орнатылған, алты қалааралық сөйлесу пунктінде 9 телефон жұмыс істейді. Жүргізілген маркетингтік зерттеулер мынадай себептермен кірістердің кем алынып, жұмыс көздегендей болмай отырғандыгын көрсетуде: -Щучинск қаласындағы орталық АТСДШ-ның моральдық және материалдық ескіріп, тозуынан (30 жыл) қалааралық байланысқа автоматты шығу қамтамасыз етілмеуі; -АТС-тердің арасында СЛ-дің қажетті саны жетіспеуі (АТС - 4-ке жабдықтар жоқ); -Желіде әртүрлі АТС түрлерін (ДШ, АТСК-қалалық, селолық) пайдалану желінің нөмірленуін, өзара іс-қимыл сигналдарын ауырлатуы; -Сауықтыру орындары мен «Бурабай» ОУТ АТС-інде телекоммуникация қызметін көрсетудің осы заманға кешенді орталықтарын (факс, электронды пошта, жергілікті биллингімен интернет) ұйымдастыру мәселесінің шешілмеуі; -Жекелеген сауықтыру орындарына линейлік сыйымдылықтың жоқтары, телефон кабельдерін ұрлау мен оларға күн зарядтарының түсу оқиғаларының жиілеуі; -ОУТ қызметкерлері тарапынан дем алушыларға байланыс қызметінің көлемі мен түрлерін үлғайтуға ынтаның жоқтығы; -Демалушылар тасқынының маусымдық сипаты (маусым, шілде, тамыз); -Байланыс қызметінің түр-түрінің тікелей халықтың жаппай демалатын жерлерінде көрсетілмеуі (жағалауда, жағажайларда, жазғы кемпингтерде); Сауықтыру орындарының басым денінің әлі күнге қайта құрылу, бөліну, тіркелу жағдайынан шыға алмай отырғаны (60-тан астам заңды тұлға); - Жергілікті жерлерде тек орындаушыларының ғана жүріп, нақты басқарушылары мен иелерінің Астана, Алматы, Омбы, тағы басқа қалаларда отырғаны. Жолдарынын ұзындығы. Щучинск-Бурабай курорты аймағындағы жолдардың ұзындығы 306 километрге тең, оның 66 километрі Бурабай курортты аймағының жолдары, 240 километрі Астана-Щучинск тас жолы. Қазіргі уақытта Щучинск-Бурабай курортты аймағы арқылы 13 тұрақты маршрут өтеді, оның біреуі - қала маңына, 3-еуі аудан ішіне қатынайды, 9- қалааралық, 1-халықаралық. Бұл маршруттарда 30 автобус, 6 микроавтобус жолаушылар тасымалымен айналысады. Барлық бағыттар бойынша тәулік бойына алғанда қозғалыс жиілігі орта есеппен 1,5 сағаттан келіп отырады. Ең жақын әуежай Щучинск қаласынан 60 шақырым қашықтықта, облыс орталығының жанында. Оған республикалық, халықаралық жолдарының ұшақтары келіп қонады. Щучинск қаласында Бурабай темір жол станциясы орналасқан. Ол қаланы республикамыздың басқа аймақтарымен және таяу шет ел - Ресеймен байланыстырады. Бурабай курорты станциясының вокзалға-қызмет көрсетуші контингент санын ұлғайтпай-ақ тәулігіне 1500 жолаушыға қызмет көрсете алады. Вокзалдың өткізу қабілеті жылына 600 мың жолаушыға дейін қабылдап, жөнелтуге мүмкіндік береді. Қолда бар колайлы жағдай, екінші жолдар мен электрлендірілген учаске таяу болашақта қосымша қаржы салмастан арқылы қала маңына жүретін жолаушылар поездары қозғалысының жиілігін тәулігіне 20-25 жұпқа дейін арттыра алады. Сумен қамтамасыз етілуі. Щучинск қаласы мен оған іргелес жатқан Бурабай курортты аймағын сумен қамтамасыз етуде оте ауыр жағдай қалыптасып отыр. Қаланы сумен қамтудың бірден-бір көзі қазіргі уақытта Щучье мен Бурабайдың тұшы көлдері болып отыр. Көкшетау өнеркәсіптік су құбырының қурылысын тезірек аяктау Щучье мен Бурабай курортты аймағының ғажайып тұщы көлдері табиғатын сақтап қалу талабынан туындауда. Жыл сайын жоғарыда аталған көлдердің су жинағышынан ауыз су және шаруашылық-тұрмыстық қажеттерге суды үсті-үстіне ала түсуден, сол көлдердің деңгейі 1-1,5 метрге төмендей түсуде. 1993 жылы Солтүстік Қазақстан облысының Сергеев су қоймасы учаскесінде Көкшетау қаласына дейін ұзындығы 180 километр су құбыры жобаланып, салынған еді. 1997 жылы құбыр арқылы су беру тұтынылған су ақысының төленбеуінен тоқталып, ол күні бүгінге дейін жұмыс істемейді. Көкшетау-Щучинск су құбыры учаскесі аяқталмаған (Щучинск қаласына 12 шақырым қалып отыр), екі насос станциясы, ЛЭП, таза су резервуарлары, тағы басқа да қондырғылар салынбауда. Аймақты дамыту проблемаларын ойдағыдай шешу үшін аталмыш аудан бірқатар қолайлы факторларға ие екенін айта кету керек:

1. Мұнда тамаша табиғи-климаттық жағдайлар қалыптасқан Ауасының жанға шипа, дертке дауалығы, көгілдір әсем таулар, қарағай мен қайың, қыз алқасындай інжу көлдермен керемет жарасым тапқан ландшафтның әдемілігі; құмға бөккен жағажайларының майдалалығы жағынан Бурабай ТМД елдерінің кез-келген ірі курорттарымен қатар тұра алады. Негізгі табиғи-курорттық көрсеткіштер - бір жыл ішіндегі ашық жылы күндер саны, суға шомылу маусымының ұзақтығы, ауаның орташа жылдық температурасы бойынша Бурабай Қырым мен Кавказдың курортарынан кейін тұрса да, Ресей мен Прибалтиканың курортарынан алды тұрады. Денсаулыққа пайдалы қысқы демалыс түрлерін ұйымдастыру жағынан да Бурабай курортының мүмкіндігі мол.

2. Қазіргі уақытта ауданның курорттық потенциялы небары 10-15 пайызға ғана кәдеге асырылуда. Бұл - даму резерві ұшан-теңіз деген сөз.

3. Аталған аудан индустриалды, халқы тығыз орналасқан аймақтары (соның ішінде Ресейге де) жақын жатқанына, трансмемлекеттік әуе, темір жол, автомобиль магистральдарының бәрі бар болуына орай, курорт ісін дамытуда өте- мөте қолайлы географиялық жағдайға ие.

4. Мемлекетіміздің жаңа бас қаласы - Астана қаласына іргелес орналасқандықтан, Бурабай мемлекет және коммерциялық құрылымдардың мүддесі үшін ресми және тағы басқа да ірі республикалық конгрестер, форумдар, жәрмеңкелер, кездесулер, аукциондар өткізуге бірден-бір жайлы орын бола алады, ал, мұның өзі курортты аймақты дамытуга да қолайлы мүмкіндіктер туғызады.

5. Өзінің рентабельділік деңгейі бойынша облыстың негізгі сеніп отырған товарлы өнімі - астықтан түсер кірістен асып түсетін ірі курорт бизнесі (шет ел тәжірибесінен алып қарағанда) аймақтың экономикалық дамуын жеделтетіп қана қоймай, егін шықпай қалатын қолайсыз жылдары тығырыққа тірелетін оның экономикасына тұрақты серпін береді. Бұған қоса, ірі курорт бизнесі - аймаққа керек болып отырған капиталдардың жақсы келуі, салық бюджеттен тыс төлемдердің артуы, халықты жұмыспен қамтамасыз ету проблемасының шешілуіне қол жеткізе түседі. Бурабай курортты аймағын дамыту мәселелерін ойластырып шешудің барысында мұндағы бүгінгі жағдай жағымды факторлармен қоса, мынадай колайсыздықтармен де сипатталатынын естен шығаруға болмайды: -курортты аймақтың бөтен денелі нысандармен, қондырғылармен, автотранспортпен, зиянды қалдықтармен, экологиялық ластанудың ең қатерлі шегіне жетуімен; -табиғи су балансының әсіресе, Щучье, Қотыркөл көлдеріндегі кризистік жағдайымен; -кезінде моральдық жағынан ескірген СниПтарды қолдану арқылы жергілікті жердің мүмкіндігіне орай, ең оңай архитектуралық-құрылыс жобаларымен салынған қазіргі әлі де пайдаланылып жүрген нысандардың моральдық жарамсыздығымен; -курорттың материальдық-техникалық базасының (ғимараттар, қондырғылар, инженерлік жүйе, жабдықтар, т. б.) айтарлықтай дәрежеде тозып, ескіруімен; -жолдарды, тротуарларды, қоршауларды, көше шамдарын, шағын архитектуралық формаларды, бау-бақша-парк желегін, тағы басқаларын бірге алып қарағанда, курорт аумағын көркейтудің төмен деңгейімен; -азық-түліктің шешілмеген проблемаларымен (курортты аймақтың кең жеткілікті ассортиментте және қажетті мөлшерде экологиялық таза тағамдармен қамтамасыз етілмеуі); -сервистің қанағаттанғысыз жайымен (әсіресі, ойын-сауық саласында көрсетілетін қызмет көлемінің шектеулілігі, ассортименттің жеткіліксіздігі мен сапаның төмендігі, фирмалық қызметтің олқы соғуы); -тынығушылар үшін жедел байланыс проблемаларының шешілмеуімен (бүгінде пансионат нөмірінен халықаралық байланысқа шығу немесе тұрып жатқан жерінен факс жіберу мүмкін емес мәселе); -курортты аймақтың аумағында тынығушыларға көрсетілер транспорттық қызметтің төмен сапасымен (қазіргі уақытта курорт ішінде негізінен, жаяу немесе жол-жөнекей көлікпен ғана қатынауға болады); -дем алушылардың өз жеке бастары мен мүліктеріне қылмыстық қол сұғышылықтан жеткіліксіз қорғалуымен; -курорттың соңына дейін айқындалмаған маусыммен ғана жұмыс істеу проблемасымен. Сонымен, бағдарламаның жасалуы мынаған сүйеніліп отыр: Мықты жақтары Әлсіз жақтары 1.1. Табиғи, ландшафтык, зоологиялык, гидрологиялық, топырақ жағдайларының, табиғат, мәдени және тарихи ескерткіштерінің бар болуы. 2.2. Санаторлық-сауықтыру базасы, туристік нысандар мен аймақтардын бар болуы. 3.3. Туристік ұйымдар жүйесінің бар, болуы. 4.4. Туризмді дамытуға туристік- экскурсиялық базаның бар болуы. 1.Негізгі санаторлық-сауықтыру нысандарының тозуы. 2.Коммуникациялар, мен сумен қамтамасыз етудің дамыған жүйесінің жоқтығы. 3.Тарихи-этнографиялық ескерткіштердің көбінің авариялық жағдайы. 4. Әлеуметтік нысандардың ведомстволық бытыраңқылығы. 5.Ақпараттық қамту базасының жоқ болуы. 6.Салық салу мен кредит беруде жеңілдіктің болмауы. Мүмкіңдіктер Қауіп-қатерлер 1.Табиғи-рекреациялық демалыс аймақтарын пайдалану деңгейін көтеру. 2.Әлемдік тәжірибені пайдалану -негізінде демалыстың мобильді формаларын дамыту. 1.Қадрлар потенциялын жоғалту. 2.Курортты аймақтың экологиялық жағдайына зиян келтіріп алу. Приоритеттер Стратегия 1. Нарықтық инфрақұрылымды, туризм мен демалыс индустриясын дамыту үшін қолайлы жағдайлар туғызу. 1.Демалыс пен туризмнің инфрақұрылымын дамыту. 2.Ақпараттық қамтудың базасын жасау.

2.7. Туризмді дамыту

2.7.1. Туристік рыноктың жайы мен проблемаларына сипаттама. Статистикалық мөліметтерге сәйкес облыста 1999 жылдың аяғына қарай 29 туристік операторлар тіркелген. Олардың ішінен туристік қызметпен 17 нысан айналысқан. Соның ішінде Көкшетау қаласы бойынша 9 турфирма, Щучинскіде - 5, Атбасарда - 2, Степногорскіде - 1, Ақкөлде - 1. 1999 жылы облыс турфирмалары 4875 туристке қызмет көрсеткен. Соның ішінде 3312 адам ішкі туризммен қамтылып, 217 экскурсия жасалған. Сөйтіп, 5766,5 мың теңгенің туристік қызметі көрсетіліп, мемлекеттік бюджетке салық, басқа төлемдер есебінде 691,966 мың теңге қаржы түскен Астана қаласынсыз, қазіргі Ақмола облысының әкімшіліктік шекарасы шеңберінде алынған облыста қызмет көрсетілген туристердің саны жөніндегі мәліметтер 1997 жылдан 1999 жылға дейінгі кезеңде туристік қызмет көрсету көлемінің бірсыдырғы өскендігін аңғартады. Облыс турфирмаларының негізгі қызмет түрі - Германия, Польша, ОАЭ, Түркия, тағы бсқа елдерге туристік жолсапар құжаттарын әзірлеу, визалық қызмет көрсету. Ішкі туризммен «Золотой Бор» және Щучинск қаласындағы «Турист» турфирмалары айналысты. Демалыс базалары мен сауықтыру орындарында қызмет көрсетілген туристердің саны 28833 адамға жетті. Бұған қоса, Щучинск-Бурабай және Зеренді курортты аймақтарында 30000 адамға дейін (шамамен алғанда) жоспарланбаған туристер дем алды. Облыста табиғи, инфрақұрылымдық және тарихи- культурологиялық сипаттары бойынша туристік ресурстарға жатқызуға болатын 4 нысан бар: 1.Щучинск-Бурабай аймағы - 7600 демалыс орны. 2.Зеренді аймағы — 1867 демалыс орны. 3.Ақкөл ауданы - 1040 демалыс орны. 4.Сандықтау ауданы - 500 демалыс орны. Ведомстволық бытыраңқылық, сауықтыру орындарының қызметін үйлестіретін органның жоқтығы рекреациялық аймақтың потенциалдық мүмкіндіктерінің тек 40 пайызға ғана пайдалануына әкеп соғуда. Бұл тұйықтан шығу үшін облыстық курорттар, санаторийлер, туризм және спорт департаментін құру ұсынылады. Әрі бұл орган басшысының өкілеттілігі облыс әкімі орынбасарының деңгейінде болуы керек.

2.7.2. Туризмді дамыту стратегиясы. Қазіргі уақытта экономикалық реформаларды тереңдету қажеттігімен қатар, бірінші кезекке Щучинск-Бурабай аймағы территориясында рекреациялық аймақтары, сауықтыру және туристік қызметінің кең спектрі бар мемлекттік ұлттық табиғат паркін құру арқылы Қазақстан Республикасында әлемдік деңгейдегі демалыс индустриясын дамытуға қолайлы қаржылық-экономикалық жағдайлар туғызу, экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізу міндеті шығарылады. Осыған байланысты Бағдарламаның басты стратегиялық мақсаты айқындалады. Ол-бір жағынан тұтынушылардың (жергілікті, сондай-ақ, шетелдік) туристік-рекреациялық қызметтерге қажеттіліктерін қанағаттандыруға сұраныстарын, ал, екінші жағынан аймақтың әлеуметтік-экономикалық дамытуына айтарлықтай үлесін қамтамасыз ететін экономиканың тұрақты даму шарттарының бірі ретінде Ақмола облысында бәсекелестікке қабілетті туристік- рекреациялық саланы қалыптастыру. Ақмола облысында туризмді дамыту стратегиясы облыстық бюджетке қаржының келуін қамтамасыз ететін, халықтың жұмыспен қамтылуын жақсартып, туристік бизнеспен тікелей және жанама байланысы бар, экономиканың көптеген салаларының ілгері басуына оң әсер ететін туристік қызметтің негізгі түрлері ретінде сырттан келетін туризм мен ішкі туризмді басым бағытпен дамытуды түсінушілікке арқа сүйеу керек. Ақмола облысында туризмді дамыту жөніндегі негізгі стратегиялық бағыттары: -Ақмола облысының тартымды туристік имиджін жасау; -Сырттан келетін және ішкі туризмді дамыту; -Туристік инфрақұрылымды дамыту; -Туризмді дамытуға қолайлы экономикалық және құқықтық жағдайлар туғызу жатады. Біздің еліміз өзінің дәстүрлі қонақжайлылығымен белгілі. Алайда сырттан келетін туризмді дамыту нарықтық экономика жағдайында ұдайы ұлғайтып отырған туристер тасқынын бері тарту үшін белсенді имидждік саясатсыз мұмкін емес. Бұл бағытта негізгі шаралар ретінде мынаны қарастыру керек: шет елдік туроператорларды қатыстыра отырып жыл сайын Астанада туристік көрме өткізу; ВТО жүйесі бойынша өткізілетін негізгі халықаралық туристік көрмелер мен шараларға қатысу; облыстың біртұтас экспозициясын қалыптастыру (қаржылай шығындарды үнемдеу жағдайында көрсетілетін қызмет спектірлерін неғұрлым тиіледі. Жарнамалауға мүмкіндік беретін туристік фирмалардың ұжымдық стенді); жоғары саналы баспаханалық жарнама материалдарын, жол көрсеткіштерін, сондай-ақ, өзіне облыста өткізілетін халықаралық бизнес-форумдар, конференциалар, көрмелер және спорттық шаралар туралы ақпараттарды біріктіретін ағылшын, орыс, тағы басқа тілдердегі жыл сайынғы дайджестерді шығарып, шет елдерде белсенділікпен тарату; Интернет жүйесінде облыстың туристік фирмаларының WЕВ - сайттарын жасау; облыстың туристік потенциалын терең зерттеп, жоғары сапалы туристік өнімді қалыптастыру; қалалық және шет елдік фирмалар арасында тығыз жұмыс байланысын орнату; шет ел журналистерімен жұмыс істеу және т. с. с. Ақмола облысының тартымды туристік имиджін қалыптастыруда туризмнің дамуын тежейтін және кедендік процедураларын жеңілдетудің маңызы да зор болмақ. Сондай-ақ, туристер көп болатын орындарда қазақ, орыс тілдеріндегі сөздер латын транскрипциясымен да тұратын ақпарттық таблолар мен жазуларды дайындап, орнату кажет болады. Сырттан келетін және ішкі туризмді дамыту. а) Сырттан келетін туризмді дамыту Қазақстанның экономикаға инвестициялар тарту саласындағы ашық саясаты жақын және алыс шет ел өкілдерімен іскерлік байланыс орнатуға мүмкіндік беруде. Көкшетау және Уокешо (АҚШ қалалары арасындағы бауырластық пен ынтымақтастық та қанат жайып келеді. Өткен жылдардың тәжірибесі шет елдердің біздің облыспен экономикалық және мәдени байланыстарға шығуға ынталы екенін көрсетуде. Осының бәрі іскерлі туризмнің дамыуына жақсы жол ашады. Әрі мұндайда сырттан келетін туристердің оны қарсы алатын жаққа елден шыққан туристерге қарағанда екі есе пайда әкелетіндігін ұмытпау керек. Іскерлі туризм әртүрлі мемлекет өкілдерінің көпсалалы тақырыптық көрмелерге, ғылыми-техникалық конференциялар мен бизнес-форумдарға кеңінен қатысуын қарастырады. Осы үшін қажет конгресс-орталықтар мен көрме кешендерінің құрылысына жұмсалатын шығындар келешекте туризмнің осы түрлерінен түсетін табыстармен өзін-өзі ақтайды. Соңғы уақытта демалыстың белсенді формалары оның пассивтік, яғни бәсең формаларын ығыстра түсуде, соған байланысты мәдени және спорттық сапарлар барған сайын кең тарап келеді, кейінгі кезде интенсивті туризмдегі ойын сауық компоненті танымдылықпен алмасуда, осыған орай, интенсивті турлар барған сайын мазмұнды және пайдалы болу тенденциясына ие болуда. Соңғы жылдары байқалып отырған халықтың топ мәдениетіне деген ықыластың қайта жаңғыру тенденциялары, потенциалды тұтынушының шынайы халық өмірін, халықтың салт-дәстүрі мен творчествосы және мадениетін танып-білуге деген мүдделілігі жаңа туристік ұсыныстарды қарау барысында ескеріле түсуі керек. Бұл жағынан Қазақстан қоғамының көп ұлттық ерекшелігіне негізделген мәдени-танымдық туризм шеңберінде әртүрлі фольклорлық этнографиалық шаралар ұйымдастыру тартымды болар еді. Мәселен: •фольклорлық фестиваль; •шет ел театрларының қатысуымен ұлттық театрлар апталықтары; •халық шеберлері мен ісмерлері бұйымдарының жәрмеңке-көрмелерін; •халықаралық шығармашылық конкурстар мен байқаулар, т. с. с. Арнайы мамандандырылған туризмнің перспективалы түріне және курортты аймаққа туристерді көптеп тартудың қосымша факторына экотуризмді жатқызуға болады. Оның барысында үйреншікті жағдайдан тысқары, біздіңше, «көшпелі» тұрмыс жағдайында дем алады. Бұл - экологиялық таза аудандары қатысты. Туризмнің бұл түрі дәстүрлі, көбіне цивилизациядан алашақ жатқан жерлерді жөн көретін туристердің шағын тобының демалысын қамтамасыз етумен ерекшеленеді. Туризмдегі бұл баламалы бағытты дамыту тұрмыстан ешқандай қиындық көрмеген қалталы, өмірге еркелеудей еркелеген, сондықтан, бас уақыттарын басқаша, ақылмен өзгешелеу өткізгілері келген шет ел туристерін біздің жаққа тарту тұрғысынан үлкен маңызға ие. Баламалы туризм және оның негізімен, мамандандырылған түрлері (орнитологиялық, флоралық т. б.) Ақмола облысындағы туризмді дамыту бағдарламасының елеулі құрамдас бөлігіне айналуы және айтарлықтай мемлекеттік қолдауға ие болуға тиіс. Баламалы туризмнің жалпы сипаттамалары: қызмет масштабы неғұрлым шағын, бағалар төмен. Соған байланысты мұндағы туристердің талабы дәстүрлі ірі отельдерге тоқтайтын туристердің талабынан өзгешелеу. Мұндай туристер өздері үшін жаңа жердегі уақытша ассимиляцияларға жақсырақ дайындалған және әлеуметтік жағынан әртүрлі жағдайларға көнбіс. Ақмола облысының географиялық орнығуы, Бурабай, Зеренді, Қорғалжын сияқты көркем табиғат қойнауларының көптігі мұнда аңшылық (батыс туристерінің лицензиямен аң аулауға деген сұраныстарын қанағаттандыру) балық аулау, су-спорт туризмі, тағы басқа да туризм түрлерін дамытуға қолайлы мүмкіндік береді. б) Ішкі туризмді дамыту. Халықтың әл-ауқатының жалпы жақсаруы ішкі туризмнің жылдам дамуына игі әсер ете отырып, бұған дейін туризмнің осы секторын алға бастыруға не істеліп, не қойғанына үлкен мән бергізбей қоймайды. Соңғы жылдары Ақмола облысының экономикалық және әлеуметтік өмірінде болып өткен игі өзгерістер туризм саласын элитарлық туризмнен оның сұраныс бар, қымбат емес, бұқаралық жаппай түрлеріне бет бұра отыр. айтарлықтай дәрежеде қайта құруға мұмкіндік береді. Оның барысында рас, жергілікті туристерге, соның ішінде әлеуметтік туристік өнімді тұтынушыларға көрсетілер қызмет стандартын жақсарту қажет. Себебі, эксперттік болжамдар бойынша болашақ туризмнің 60-70 пайызын-жергілікті халық құрайды да, тек 30-40% шет ел туристерімен тұрмақ. Бүгінгі таңда еліміздің бас қаласы Астанаға жақын орналасқан рекреациялық нысандар ретінде Щучинск-Бурабай, Зеренді курортты аймақтары мен Көкшетау каласына артып отырған ынта-ықылас оларды ішкі туризмнің дамыған орталықтарына айналдырудың бастау көзі болуы керек. Әрі бұл орайда, басым бағыт жыл бойы жұмыс істейтін ойын-сауық индустриясы мен мәдениет шараларына және нысандарына берілуі тиіс. (отбасылық демалыс үшін - зоопарк, цирк және т. с. с.; жастар жағы үшін - рок-фестивальдар мен басқа да шоу-қызықтар.) Іскерлік және мәдени-танымдық сапарлардың көбеюі экскурсиялық қызмет көрсету желісін жақсартуды талап етеді. Туристерге бұл тұрғыда, өзінің мазмұн-сипаты және ұзақтығы бойынша әр алуан маршруттар ұсынылуы керек. Оның басында жергілікті өлке танушылыр мен экскурсоводтардың тәжірибелерін де тиімді пайдаланған жөн. Жергілікті оқу орындарында кәсіби гидтер мен экскурсоводтарды саналы даярлау үшін тиісті жағдайлар жасау, жастарға экологиялык және патриоттық тәрбие беруді үнемі қолдап, ынталандырып отыру қажет. Сапалы және бағасы арзан қоғамдық тамақтандыру мен қоғамдық көлік жүйесін дамыту керек. Жақын жатқан жерлердің табиғаты жергілікті халық пен келетін меймандарды қысқа уақытқа табиғат аясына алып шығып отыруға, сөйтіп, демалыс күн маршруттарын ұйымдастыруға да жақсы мүмкіндік береді. Ақмола облысының тұрғындарын облыстық туристік базаларында спорттық туризмге тарту, балалар арасында спорттық-танымдық туризмнің дамуына жағдай жасау, сондай-ақ әртүрлі жеңілдіктер мен компенсациялар қарастыру жолымен әлеуметтік туризмнің дамуына қолайлы жағдайлар туғызылуын камтамасыз ету бүгінгі және алдағы күннің басты міндеттерінің бірі. Сыртқа шығатын туризмді ішкі туризмен ұштастыру алдыңғысына кететін қаржыны өз облысымыз, өз аймағымызда алып қалуымызға мүмкіндік береді. Ал, мұның жаңа дамып келе жатқан экономикамыздың жағдайында маңызы зор.

2.7.3. Облыстың туристік инфрақұрылымын дамыту. Облыстың туристердің тұрақты тасқынын қамтамасыз ететін инфрақұрылымын дамыту үшін төмендегідей салаларға қаржы салынуын қарастыратын бірегей жоспар жасалуы қажет: а) Ақмола облысының курортты қалалары мен облыс орталығын туризмді дамыту перспективаларын ескере отырып көркейту; б) қонақ үй базаларын дамыту; с) қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарын дамыту (ресторан, кафе, асханалар, жеңіл ас ішетін жерлер, т. б.) Туристерге қызмет көрсетуге қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарын ерікті түрде аккредитациялауды енгізу. Оның қорытындылары баспасөзде жарияланып, қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарына жақсы жарнама, облыс турфирмалары үшін туристерге жоғары сапалы қызмет көрсету мен тамақтандыру кепілі болар еді; д) жол-транспорт инфрақұрылымдарын дамыту (әртүрлі кызмет түрлерін көрсететін осы заманғы автомагистральдар жүйесі: техникалық қызмет станциялары, жанар-жағар май станциялары, автомобиль жуатын орындар және т. с. с.). Туристердің ішкі облыстық транспорт қажеттерін қамтамасыз ету үшін сондай-ақ, автомобильдерді прокатқа иманжүзді бағамен беру мәселесін де шешу керек; е) Ойын-сауық индустриясын дамыту (театрлар, кинотеатрлар, мұражайлар, аквопарк, зоопарк, цирк, диско-клубтар, гольф-клубтар, боулинг-орталықтар, бильярд, казино, варьете, әртүрлі спорттық қондырғылар және т. с. с.); т) туристерді алып жүретін кәсіби қызметті дамыту (гид-аудармашылар қызметі, экскурсиялық бюро жәнр т. с. с.), қалалық анықтама бюросы қызметін ұйымдастыру. Жыл сайын Ақмола облысындағы туристік саланың жайына мониторинг жүргізу, туристік салның жай-жақсары мен ондағы өзгерістерді анықтап отыру мақсатымен барлық туризм түрлері бойынша статистикалық есепті жетілдіру (туристердің келуі, қайдан және қанша, осы жақта болу мерзімі, сапарларының мақсаты, ж/б.) әрбір келесі кезең үшін нақты шаралардың қажетті кешенін анықтауға мүмкіндік береді. Туризмді дамыту үшін экономикалық және құқықтық жағдайлар жасау. Шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту шеңберінде Ақмола облысында туризмді одан әрі дамыту үшін туризм саласын жеңілдікпен кредит берілетін басым бағыттар тізіміне енгізу ұсынылады. Әрі мұндай жағдайды басым бағыттар ретінде ішкі және сырттан келетін туризмді, туристік инфрақұрылымды дамытуды ерекше ескере түсу керек. Туристік саланы дамыту үшін инвестициялық климатты жақсарту, инвесторларға жеңілдіктер қарастыру жолымен отандық және шет ел инвестицияларын тартудың маңызы өте зор.

2.8. Щучье ауданының әлеуметтік-экономикалық төлқұжаты. Әкімшіліктік-аумақтың құрылымы және халқы. Құрылған жылы 1927 ж Территориясы, мың кв. м. 5945 Тұрақты халқы, мың адам 82891 Оның ішінде: селолық 31043 қалалық 51848 Этникалық құрамы, % - қазақтар 31,5 - орыстар 45,0 - басқалары 23,5 Әкімшілік-аумақтық бірліктері -қалалар 1 -селолар 62 -жұмысшы поселкелері -селолық, поселкелік округтер 10 Жергілікті өкілетті органдары. -Депутаттар, барлығы 18 соның ішінде: облыстық мәслихаттың 3 аудандық маслихаттың 15 Өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымы Тіркелген заңды тұлғалар саны - барлығы 772 -мемлекеттік 153 -жеке меншік 619 Банкілер саны -банкілер филиалы 5 Коммуникациялар, км -автомобиль жолдары 831 Соның ішінде тас жамылғымен 621 қиыршық таспен 210 -су құбырлары 94,8 соның ішінде топтық-жылу трассалары 60,6 Байланыс, бірліктері. Телефон абоненттерінің саны 9091 Соның ішінде пәтерлердегі 7872 ұялы телефондар саны жоқ Білім беру саласы, мекемелер саны -мектеп жасына дейінгі 4 олардағы балалар саны 295 -күндізгі жалпы білім беретін мектептер 54 олардағы оқушылар саны 16086 -кешкі мектептер, олардағы оқушылар саны - -колледждер, кәсіптік-техникалық мектептер, лицейлер 8 олардағы оқушылар саны 2226 Мәдениет және спорт нысандары. -мұражайлар 4 -кітапханалар 37 -демалыс үйлері 7 -клубтар - ДЮСШ 1 -стадиондар 2 -футбол алаңдары 24 -волейбол, баскетбол алаңдары 30 Денсаулық сақтау саласының нысандары. -медицина мекемелерінің саны соның ішінде: ауруханалар 4 -емханалар - отбасылық-дәрігерлік амбулаториялар 12 -фельдшерлік-акушерлік пункттер 6 -фельдшерлік пункттер 11 қарттар мен мүгедектердің интернат-үйлері 1 -сәбилер үйі 1 -қонақ үйлер саны 1 -олардағы орындар 200 Сауықтыру мекемелері -санаторийлер, профилакторийлер мен пансионаттар 16 -демалыс үйлері 2 -демалыс базалары - -турбазалар 1 балалардың сауықтыру орталықтары 17 Өндірістік сала Көрсеткіштер 1998 жыл 1999 жыл 1. Өнеркәсіп Кәсіпорындар саны 25 25 Өнеркәсіп өнімдерінің (жұмыс, кызмет) көлемі, млн.тенге 1011,6 1266,5 Соның ішінде кәсіпорындар бойынша өнеркәсіп өнімдерінің физикалық көлемінің индексі, % 84 98,3 2. Ауыл шаруашылығы Жалпы өнім көлемі, млн. теңге 1583 3061 Соның ішінде: - егіншілік -мал шаруашылығы 526 1057 1939,5 1121,6 Барлық ауыл шаруашылығы құрылымдары 112 118 Шаруа қожалықтары 70 86 Шағын цехтар және олардың саны: Ұн өндіретін Өнім көлемі, тонна 4 10244 4 11140 Нан-тоқаш өнімдерін өндіретін Өнім көлемі, тонна Шұжық өндіретін Өнім көлемі, тонна 4 110 5 120 Өсімдік майын өндіретін Өнім көлемі, тонна 1 12 Макарон өндіретін Өнім көлемі, тонна 7 71 8 65 Жарма өндіретін Өнім көлемі, тонна 1 125 1 133 Сары май өндіретін Өнім көлемі - - Сүт өнімдерін өндіретін Өнім көлемі, тонна - 1 12 Алкогольсіз өнімдер өндіретін 3 4 Ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру Мал мен құс еті, тірідей салмақпен, тонна 5438 5472 Сүт, тонна 25455 25800 Жұмыртқа, мың дана 54237 65107 Жүн, тонна 54 56 Дәнді дақылдар өңдегеннен кейін, мың тонна 75,2 246,4 Картоп, тонна 10450 25200 Көкөніс, тонна 3080 6200 Мал мен құс саны, мың бас Ірі қара мал - барлығы Соның ішінде: сиырлар 24,2 11,8 24,3 11,9 Қой мен ешкі 15,1 15,2 Шошқа 6,7 6,8 Жылқы 5,4 5,6 Құс 729,2 729,3 Барлық ауыл шаруашылығы жерлері, мың га Оның ішінде егістік жер Дәнді дақылдар себілгені 394 207,6 137 394 217,6 137 Ауыл шаруашылығы өндірісіне инвестициялар, млн. теңге 48,5 160,4 3. Инвестициялық саясат Негізгі қорға инвестициялар, млн. теңге 41,9 38,0 Тұрғын үйлері пайдалануға беру, текше метрмен алғанда жалпы алаңы 5125 3049,6 4. Шағын кәсіпкерлік Жұмыс істеп тұрған шағын және орта бизнес нысандарының саны 693 998 Оларда жұмыспен қамтылғандар саны, мың адам 9795 11185 Өндірілетін өнім көлемі, млн. теңге 564,2 793,4 5. Товар айналымы Бөлшек товар айналымының көлемі 521,3 532,9 6. Әлеуметтік көрсеткіштер Экономикада жұмыс істейтін саны, барлығы, мың адам 26,6 23,5 Орташа айлық жалақысы, теңге 7400 7590 Ең төменгі күнкөріс шегінің мөлшері, теңге 3600 2600 Тіркелген жұмыссыздар саны, адам 3490 1589 Зейнеткерлер саны, адам 13323 12722 Мемлекеттік арнайы жәрдемақы алатындардың саны, адам 4806* 6833 Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алатындардың саны, адам 4087 4162 Отбасындағы балаларға жәрдемақы алатындардың саны, адам 3722 1797 Халықтың табиғи өсімі (кемуі), адам +72 -51 Көші-қон сальдосы, адам -2156 -1310 * 1.05.1999 жылдың мәліметімен. Щучье ауданының әлеуметтік-экономикалық жағдайы. Щучье ауданы 1927 жылы құрылған. Территориясы 6 мың шаршы километрге жуық, халқы 83 мың адам. 64 елді мекен, 11 территориялық- әкімшіліктік округке біріктірілген. Аудан орталығы - Щучинск каласы. Онда 45 мың адам тұрады. Ауданда 40-там астам ұлттық өкілдері өмір сүруде. Этникалық құрамы мынадай: қазақтар -31,5%, орыстар -45,0%, басқа ұлттар -23,5%. 1999 жылдың сәуіріндегі ҚР Үкіметінің қаулысымен аудан Солүстік Қазақстан облысының Құрамынан шығып, Ақмола облысының құрамына енді. Щучье ауданы Қазақстанның ең көрікті жерлерінің бірі болып табылады, өткен ғасырларда қазақтардың ұлт-азаттық күресі мен мемлекет болып қалыптасуына өлшеусіз үлес қосқан дара тұлғалардың есімімен тығыз байланысты бай тарихы бар. Осында ұлы қолбасшы және дипломат, кемеңгер Абылай хан үш жүздің басын қосқан. Осында оның даңқты ұрпақтары Қасым, Кенесары, Наурызбай дүниеге келген. Ауданның елді мекендеріне қазір осы аяулы бабаларымыздың есімдері берілген. Бұл жерде сондай-ақ, Біржан сал мен Балуан Шолақтың өмірлері өткен. Осы қасиетті топырақта белгілі мемлекет және қоғам қайраткері Әбілқайыр Досов пен белгілі әдебиетші ғалым, филология докторы, профессор Есмағамбет Ысмаилов туған. Щучье ауданы негізгі бағыты халыққа санаториялық-курорттық қызмет көрсету болып табылатын Щучинск-Бурабай курортты аймағының орталығы болып табылады. Аудан сонымен қатар, ауыл шаруашылығы өнімдерінің де ірі базасы. Аудан орталығы - Щучинск қаласында үлкен теміржол торабы, өнеркәсіп, транспорт, әртүрлі қызмет салаларының кәсіпорындары, мәдениет және денсаулық сақтау мекемелерінің үлкен шоғыры орналасқан. Ауданда сондай-ақ жалпы білім беретін 54 мектеп, аграрлық-техникалық, гуманитарлық-техникалық, ауыл шаруашылығы колледждері мен Қорғаныс Министрлігінің кадет корпусы, әскери спорт колледжі бар. Ауыл шаруашылығы Осы салада жүргізілген жекешелендіру және қайта құру жұмыстарының нәтижесінде қазір ауданда 118 агроқұрылым, соның ішінде 86 шаруа қожалығы, 26 жауапкершілігі шектеулі серіктестігі, 3 акционерлік қоғам 2 өндірістік кооператив жұмыс істейді. 1999 жылы 3 шаруашылық банкрот болып танылды (Абылайхан, Щучье, Юрьев өндірістік кооперативтері). 10 шаруашылық бойынша конкурстік өндіріс шаралары жүзеге асырылуда. Өткен жылы жұмысшы тобының шешімімен бірінші топқа 3 шаруашылық, екіншіге -17, үшіншіге -17 шаруашылық жатқызылды. Жер реформасын жүзеге асыру шеңберінде халыққа жер пайларын беру жөніндегі жұмыстар аяқталып, 16210 куәлік тапсырылды. Жерлерін егіске бере тұру жөнінде 15016 келісім-шарт жасалды. 1999 жылы жалпы өнім көлемі 3061 миллион теңгені, соның ішінде егіншілік өнімдері 1939,5 млн., мал өнімдері 1121,6 млн.теңгені құрады. Шаруашылықтардың барлық категориялары бойынша егіншілік саласындағы көрсеткіштер төмендегі мына таблицада келтіріледі: Көрсеткіштер 1995 жыл 1996 жыл 1997 жыл 1998 жыл 1999 жыл 2000 жыл 2001 жыл Барлық егіс алқабы, мың га. 202,4 195,1 187,1 168,5 168,5 193,4 193,4 Дәнді дақылдар - барлығы, мың га. 120,7 123,7 143,0 137,6 137,6 160,8 168,8 соның ішінде: -бидай 62,2 72,3 93,9 109,7 107,8 117,8 117,8 -қарақұмық 1,2 0,8 0,6 0,1 0,2 0,3 0,3 -майлы дақылдар 0,9 1,1 0,2 0,1 0,1 0,1 0,1 -картоп 2,2 2,1 1,8 1,61 1,75 1,75 1,75 -КӨКӨНІС 0,2 0,2 0,2 0,03 0,03 0,04 0,04 Астық өндіру- барлығы, мың тонна 123,7 147,8 167,8 75,2 273,4 192,4 193,7 соның ішінде: -бидай 68,4 74,5 114,8 59,1 196,7 138,1 139,1 -қарақұмық 0,4 0,2 0,1 0,1 0,14 0,2 0,2 -майлы дақылдар 0,3 0,4 0,1 0,1 0,2 0,2 0,2 -картоп 11,9 18,4 16,6 10,5 25,2 25,2 25,2 -көкөніс 2,1 1,5 1,7 3,1 2,6 3,2 3,2 Ауыл шаруашылығын дамытудың ең бір маңызды бағыты астық өндірісі болып табылады. 1999 жылы ауа райының қолайлылығы шаруашылықтардың барлық категориялары бойынша тазартылып, өңделгендегі салмағымен есептегенде, 246,4 мың тонна астық жинауға мүмкіндік береді. Бұл- өндірілген астық көлемі 1998 жылмен салыстырғанда 320% болды деген сөз. Дәнді дақылдар әр гектарының түсімі орташа есеппен 1998 жылғы 5,4 центнерге қарағанда 19,8 центнерден айналды (тазартылып, өңделгеннен кейінгі есеп бойынша). 1998 жылы картоп гектарына 25, көкөніс-31 центнер өнім берсе, былтыр тиісінше 120 және 52 центнер өнім берді. Мал басының көрсеткіштері Көрсеткіштер 1995 жыл 1996 жыл 1997 жыл 1998 жыл 1999 жыл 2000 жыл 2001 жыл Жыл аяғындағы мал мен құс саны: 54,4 39,2 24,2 24,2 24,3 26,8 28,1 Ірі қара мал, мың бас соның ішінде сиыр 24,0 18,0 12,9 11,8 11,9 12,2 12,8 шошқа 23,0 10,5 7,0 6,7 6,8 7,1 7,5 қой мен ешкі 45,0 30,5 16,2 15,1 15,2 15,2 19,2 жылқы 9,1 8,5 6,7 5,4 5,6 6 6,1 құс 1070,1 671,6 648,8 729,2 729,3 765,8 805 Өнім өндіру, мың тонна Ет 17,6 13,4 6,6 5,4 5,5 5,6 5,7 Сүт 41,4 31,6 24,7 25,5 25,4 25,5 25,55 Жұмыртқа, млн. дана 110,0 64,1 38,9 54,2 65,1 65,13 65,15 Жүн, тонна 167 116 87 54 56 60 60 12 ай ішінде ауданның шаруа қожалықтарының барық категорияларында, жеке меншікті қоса алғанда, мал басы өсті. Соның ішінде сиыр 1% өсіп, 11,9 мың басқа жетті. Жылқы -4% (5,6 мың бас), қой -100% (15,2 мың бас), шошқа -1,4% (6,8 мың бас), құс -100% (729,3 мың бас) өсті. 1999 жылдың қаңтар-желтоқсан аралығында мал өнімдерін өндіру шаруашылықтардың барлық категориялары бойынша өсті. Мал мен құс еті тірідей салмақта 0,6% (5,5 мың тонна), сүт -1% (25,8 мың тонна), жұмыртқа -20% (65,1 млн. дана), жүн -40% (31,6 тонна) көбейді. Өнеркәсіп. Ауданда 25 өнеркәсіп кәсіпорны тіркелген. Өнеркәсіп өнімдері көлемінің 41% энергетика, 29% -машина жасау және метал өңдеу, 26% өңдеу және ұқсату салаларының үлесіне тиеді. Өнеркәсіп салаларында барлығы 4,1 мың адам жұмыс істейді. Бұл бүкіл еңбек ресурсының 10%. Өнеркәсіп өнімдерінің көлемі өткен жыл ішінде қазіргі бағамен алғанда 1029,3 млн. теңге немесе арғы жылдың деңгейіне 106,5% болды. Соның ішінде өңдеу және ұқсату өнеркәсібінде -220,5%, машина жасау мен металл өңдеуде - 94,7%, құрылыс материалдары өнеркәсібінде -21,9%, ағаш және ағаш өнімдерін өндіруде -102,7%, шыны жасауда -1569%, тігін өнеркәсібінде – 71,8%, электр қуаты мен су өндіруде және бөлуде 97,2 пайызды құрады. Өнеркәсіп өнімдерін өндіру динамикасы Көрсеткіштер 1995 жыл 1996 жыл 1997 жыу 1998 жыл 1999 жыл 2000 жыл 2001 жыл Бүкіл аудан бойынша арғы жылға % есебімен 92,0 94,4 82,3 100,5 125,2 130,6 128,2 Машина жасау және металл өңдеу 94,6 78,4 199,6 243,7 100,3 104,7 101,3 Ағаш және ағаш өнімдерін өндіру 86,2 74,1 41,7 68,9 102,4 104,2 107,6 Құрылыс материалдары өнеркәсібі 84,1 98,1 75,4 54,9 96,7 102,1 106,1 Тігін өнеркәсібі 62,9 99,7 31,4 56,7 72,9 83,4 92,7 Өңдеу және тамақ өнеркәсібі 96,1 94,8 72,1 29,3 270,2 145,3 160,4 Шыны өнеркәсібі 43,8 39,4 90,1 185,7 159,2 180,1 182,3 Электр қуатын, газ бен суды өндіру және бөлу 100 111,6 104,8 224,2 97,3 110,0 105,6 Барлық өнеркәсіп кәсіпорындары бойынша дебиторлық қарыз 158 миллион теңгені құрады. Кредиторлық қарыз 171 млн. теңге, соның ішінде еңбек ақы толеу жөніндегі қарыз 33,1 млн. теңге, бюджетке салықтар бойынша қарыз 91 миллион теңге болды. Облыстық соттың шаруашылық істері жөніндегі алқасының шешімімен 1998-1999 жылдары 8 кәсіпорын банкрот болып танылды. Олар: «Шыны», «Май», «Ет комбинаты», «КМЗ», «Щучинск жиһаз», «Щучье құс фабрикасы» акционерлік қоғамдары, КСМК, «Агротағамдар» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Үш кәсіпорында («Шыны», «Май», «КМЗ» акционерлік қоғамдары) конкурстық өндіріс кезеңі аяқталып, олар таратылды. Жыл қорытындысы бойынша өңдеу және тамақ өнеркәсібінде өнім өндіру көлемінің екі еседен астам, ең көп өскені байқалады. 1999 жылғы мол астықтың арқасында ұн тарту саласывда 191,7 миллион теңгенің өнімі алынуына қол жетті. Бұл былтырғы жылдың деңгейінен 2,5 есе асып түседі. «Май» акционерлік қоғамын банкрот деп жариялау процедурасы аяқталып, оны өткен жылдың аяғында голланд әдісі бойынша өткізілген аукционда «Бурабай-құрылыс» жауапкершілігі шектеугі серіктестігі сатып алды. Қазіргі уақытта кәсіпорында шикізат базасын зерттеу, қондырғыларды жаңарту шаралары қолға алынуда, шаруашылықтармен сүт сатып алу жөнінде шарттар жасалуда. Завод жұмысқа алдағы көктемде кірісуді жоспарлап отыр. «Аграрий» ЖШС-ында сүт өнімдерін өндіру жолға қойылды. Мұнда тәулігіне 1000 литрге дейін сүт өңделеді. Қазір барлығы 3,2 миллион теңгенің 161,7 тонна өнімі шығарылды. Аудандағы қалыпты жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың бір ретінде «Азияэнергопроектмонтаж» акционерлік коғамын ерекше атап өтуге болар еді. Көптеген өндіріс орындарының қолын байлап отырған өнімді іске асыру проблемаларына қарамастан, мұнда басқалармен бәсекелесе алатын сапалы өнім өндіруге қол жетуде. Машина жасау және металл өңдеу өнеркәсібінде барлық шығарылған өнімнің 25 пайызы қазір осы кәсіпорынның үлесіне тиеді. Меншік түрінің бірнеше рет өзгеруімен кейін «Лотон» фирмасы сатып алған шыны заводында да биыл өнім өндіруге кірісті. Кәсіпорынның өндірістік қуаты тәулігіне 63 мың шиша шығаруға мүмкіндік береді. Аз уақытта 27 миллион теңгенің өнімі өндіріліп, аудан бюджетіне 4 миллион теңгеден астам кіріс түсті. Мұнда 244 адам жұмыспен қамтылған. Натуральды мөлшермен алғанда маңызды өнім түрлерін өндіру. Көрсеткіштер өлшем бірлігі 1995 ж. 1996 ж. 1997 ж. 1998 ж. 1999 ж. Сары май тонна 354,5 91 27 - - Ет пен субөнімдер тонна 4232 2643 1821 705 670 Шұжык өнімдері тонна 281 140 145 146 132 Құрама жем мың тонна 29,1 1 4,13 2,7 4,4 Тігін бұйымдары мың теңге 40440 38384 10355 5964 4286 Жылу жүйелері дана 12 8 2 81 196 Сүт өнімдері тонна 3063 2202 984 - 161,7 Нан-тоқаш өнімдері тонна 3911 6618 3372 3372 3386 Ұн тонна 2354 6436 7814 10244 11140 Шиша мың дана 3552 1695 1385 3550 2312 Құрылыс, транспорт. Ауданда құрылыс және жол құрылысы жұмыстарымен СМП-610, «Курортстрой», «Реал», «Бұлақ», «Бикгал» жауапкершілігі шектеулі серіктестері мен РСУ-16, ДЭУ ұйымдары айналысады. 1999 жылы жалпы алаңы 4240 шаршы метр түрлі құрылыстар пайдалануға берілді. Олардың арасында көлемі 3 мың шаршы метр 24 пәтер бар. Оның аумағы 2,8 мың шаршы метрге аумағы 23 пәтері жеке меншік құрылыс. Тұрғын үй салу өткен жылдың деңгейімен алғанда 60 пайыздың шамасында болды. Жалпы алаңы 294,7 шаршы метр 3 дүкен, тәулігіне 500 және 100 автомашинаға жанар-жағар май құятын 2 АЗС салынды. Бір жыл ішінде 37970 мың теңгенің негізгі қорлары іске қосылды. 113956 мың теңгенің күрделі қаржысы игеріліп, оның 78994 теңгесі құрылыс монтаж жұмыстарының үлесіне тиді. Көрсеткіштер 1995 жыл 1996 жыл 1997 жыл 1998 жыл 1999 жыл 2000 жыл 2001 жыл Барлық қаржы көздерінің есебінен пайдалануға берілген тұрғын үйлер: - жалпы алаңы, мың шаршы метр 21,2 13,7 4,3 5,1 3,0 2,0 2,3 - пәтерлер саны 228 148 42 63 24 - - соның ішінде жеке меншік құрылыс - жалпы алаңы, мың шаршы метр 5,7 7,0 3,8 3,8 2,9 1,9 2,3 - пәтерлер саны 56 73 36 40 23 - - Негізгі қорларды іске қосу, млн. теңге 107,3 72,3 36,1 22,1 38,0 - - Күрделі қаржы, млн. теңге 237,4 147,7 65,4 41,9 113,9 - - соның ішінде құрылыс-монтаж жұмыстары 149,5 103,7 46,5 25,2 79,0 - - Ауданда жүк және жолаушылар тасымалымен темір жол бөлімшесі, екі жүк, бір жолаушылар транспорты кәсіпорны, «Синегорье» фирмасы айналысады. Автомобиль транспортымен бір жылда тасымалданған жүк көлемі (№3064 автоколона, «Трансавто» ЖШС) 126,5 мың тонна немесе өткен жылдың деңгейіне 108% құрады. Автомобиль транспортымен 1382 мың жолаушы тасымалданды. Бұл-өткен жылдың деңгейімен алғанда 94%. Барлығы автомобиль транспорты кәсіпорындарымен 51 млн. теңге кіріс алынды. Көрсеткіштер 1995ж 1996ж 1997ж 1998ж 1999ж Автомобиль транспорты: - жолаушылар айналымы, мың адам/км 48652 366881 13707 8373 6048 - тасымалданған жолаушылар, мың адам 7131 6147 2852 1476 1382 -жүк айналымы, мың т/км 17014 9393 3568 6409 4394 - тасымалданған жүк, мың т. 212 150 56 118 127 Темір жол транспорты - жолаушыларды жөнелту, мың жолаушы 358 278 198 135,4 112,2 - вагондарды жөнелту, мың вагон 663 479 499 559 451 Бурабай курорты станциясының вокзалы тәулігіне 1,5 мың жолаушыға дейін қызмет көрсетуге қабілетті. Вокзалдың өткізгіштік қуаты жылына 600 мың жолаушыға қабылдап, жөнелтуге мүмкіндік береді. Коммуналдық шаруашылық. Аудан тұрғындарына коммуналдық қызмет көрсетуді үш мемлекеттік кәсіпорын («Горводоканал» басқармасы, қаланы санитарлық тазалау және көркейту жөніндегі кәсіпорын, Бурабай поселкесіндегі осы тектес кәсіпорын) жүзеге асырады. Олармен бірге, бұл жұмыспен сондай-ақ, жеке меншік кұрылымдар: «Ақбор-Термо», «Қайырымдылық», «Экология ГБ», «Бурабайэнергоопт», «СГ-Центр» жауапкершіліктері шектеулі серіктестіктері мен «Алаутрансгаз» акционерлік қоғамы Ақмола басқармасының учаскесі, «КРЭК» акционерлік қоғамының филиалы айналысады. Тұрғын үй қорын реформалаудың нәтижесінде 33 пәтер иелерінің кооперативі құрылды. Олар көп қабатты 210 үйге кызмет көрсетеді. Ауданда әлеуметтік салаға жататын нысандар мен тұрғын үй қорына 39 қазандық жылу береді. 1999 жылы 9 тұрғын үй автономды жылу жүйесіне көшірілді. Негізі жылу берушілер Щучинск қаласы мен Бурабай поселкесіне қызмет көрсететін «Ақбор-Термо» және «Қайырымдылық» ЖШС-лары болып табылады. Олар барлық жылытылуға тиісті аланның 70 пайызын немесе 280 мың шаршы метрін жылтып отыр. Су беру Щучье көлі мен жер асты су көздерінен және скважиналардан қамтамасыз етілуде. Су алатын насос станциясы Щучье көлінде, 1930 жылы салынған. Өндірістік қуаты бойынша тәулігіне 30,9 мың текше метр су сора алады. Су құбырының өткізгіштік қуаты тәулігіне 10,5 мың текше метр. Канализациялық тармақтардың жалпы ұзындығы - 68 шақырым. Су соратын канализациялық насос станциялары мен бас канализациялық насос станциясы ағын суларды тазартқыш қондырғыларға сорып алуды қамтамасыз етіп, онда ағын сулар толық механикалық және биологиялық тазартудан өткізіледі. Тазарту қондырғылары тәулігіне 16,4 мың текше метр су тазартады. Шағын кәсіпкерлікті дамыту. 2000 жылдың 1 қаңтарына дейін Щучье ауданында 916 шағын көсіпкерлік субъектісі, оның ішінде 197 заңды тұлға, 719 жеке тұлға тіркеуден өтті. Шағын көсіпкерлік саласында барлығы 3685 адам жұмыс істейді. Оның 2495-і шағын кәсіпорындарда еңбек етсе, 1190 адам жеке кәсіпкерлікпен айналысады. Кәсіпкерлік сауда-делдалдық қызмет саласында кең өріс алды. Онда орта және шағын бизнесте жұмыс істеушілердің 40%, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығында 13%, құрылыста 11%, қалған салаларда 23%-і еңбек етеді. Жыл басынан бері 322 жаңа жұмыс орны ашылды. Жыл басынан бері шағын кәсіпкерлік субъектілерімен 493,5 млн. теңгенің өнімі өндірілді. Бюджетке салық, басқа төлемдер есебінде 71182 млн. теңге қаржы түсті. Арнайы жер қорынан шағын кәсіпкерліктің 16 субъектісіне жалпы көлемі 4105 гектар жер бөлінді. Халықтың әлеуметтік жағынан аз қорғалған топтарын қолдау жөніндегі Жалпыұлттық қордан 1999 жылы бір кәсіпкерге нан - тоқан өнімдерін өндіру үшін 2 млн.теңге несие бөлінді, мұның өзі 15 жаңа жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. 1999 жылы екінші деңгейдегі банктермен барлығы 13696 мың тенге несие берілді. 36 пәтер шағын кәсіпкерлік нысандарына, соның ішінде 26-сы дүкендерде, 2-і тігін салонына, 3-уі офиске, 2-і қоғамдық тамақтандыру орындарына, 3-і дәріханаға қайта жабдықталды. Қазір шағын кәсіпкерлікпен айналысатын занды және жеке тұлғалардың еншісінде 2 диірмен (аудандағы 4 диірменнен), 19 шағын наубайхана (25 наубайханадан), 5 шұжық цехы, 3 алкогольсіз сусындар цехы, 5 макарон цехы (сегіз макарон цехынан), 19 жанар - жағар май станциясы (24 станциядан), 9 шағын базар, 40 қоғамдық тамақтандыру орны бар. Демалыс индустриясы Щучинск-Бурабай курортты аймағының курортологиялық ерекшеліктері сонау 19 ғасырда белгілі болатын. Бурабайдың денсаулыққа пайдалы әсем табиғаты адамдарды бұл жаққа көптеп тартты. Өткен ғасырдың 70-жылдарында Граматуха өзенінің бойында алғашқы диірмен пайда болды, көршілес облыстардың ауқатты адамдарына саяжайдың міндетін атқарған Бурабай поселкесінің іргетасы қаланды. Қымызбен емдейтін бірінші санаторий Бурабай көлінің жағасында 1910 жылы ашылды. Оған 1913 жылдың жазында екі мыңға жуық адам емделуге келді. 1925 жылы мемлекет күшімен Бурарбай курорты ашылып, 1927 жылға қарай Щучье көлінің жағасында «Бармашино» санаторийі; кейін «Светлый» демалыс үйі алғашқы тынығушыларды қабылдады. Қазір курортты аймақ территориясында 36 санаторий, демалыс үйлері, балалардың сауықтыру орталықтары жұмыс істейді. 1977 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Қатаркөл көлінің жағасында республикалық «Бурабай» жастар лагері ашылды. Мұндағы сауықтыру орындарында тыныс алу және жүрек-қан тамырлары, қозғалыс органдары ауруларын емдейді. Шипалы саз балшықпен, инемен, сумен ем жасалады. Осы заманғы медициналық құралдармен аурудың диагнозын қоюда көп жұмыстар атқарылуда. 1999 жылы мұнда 26,5 мың адам мазмұнды дем алып, соның ішінде 6,5 мың бала сауықтыру сеанстарынан өтті. Курортты аймағының мүмкіндігі жыл бойы 40,5 пайызға, соның ішінде жазда 100 пайызға пайдаланылды. Курортты аймақтың халқы мен тынығушыларына сауда және сервистік қызмет көрсетуді жақсарту нүктелері көптеп ашылып, 36 қоғамдық тамақтандыру пункті, 49 тұрмыстық қызмет нысаны жұмыс істейді. Еңбек рыногы 1999 жылдың басынан бері ауданның жұмыспен қамту орталығына 2058 адам жұмыс іздеп келді. Олардың ішінен 684 адам жұмысқа жіберілді, 443 адам жұмысқа орналасып (хабарласқандардың 21,5%), 1584 адам жұмыссыз деп танылды. Сөйтіп, жұмыссыздық деңгейі 6,9 пайызды құрады. Жыл аяғында екі кәсіпорын өнім шығармай құр тұрса, 8 кәсіпорын жартылай ғана жұмыс істейді, ал, 4 кәсіпорын толық емес жұмыс кестесіне көшті. 400 адам қазір амалсыз демалыста жүруге мәжбүр болса, қысқартылған график бойынша 621 адам еңбек етуде. 181 жүмыссызға 131 млн. теңгенің материалдық көмегі көрсетілді. Халықты жұмыспен қамтудың бағдарламасы бойынша өткен 12 айда жұмыссыз жүрген 190 адам қоғамдық жұмыстарға жіберілді. Квотамен 40 адам, оның ішінде 7 жас, көп балалы және жалғызлікті 3 ата-ана, зейнет жасына жақындаған 2 адам, 1 мүгедек, көптен бос жүрген 27 адам жұмысқа орналастырылды. 35 адам қайта кәсіби даярлықтан өтуге жіберілді. Ауданда оралмандардың 61 отбасы тұрады. Жалпы оралмандар саны 306 адам. 1999 жылы оларға конкурстық негізде 9 пәтер сатып әперілді. Көші-қон үрдісі 1995 ж. 1996 ж. 1997 ж. 1998 ж. 1999ж. Көшіп келді, адам санымен алғанда 1441 321 1027 1595 1808 Көшіп кетті, адам санымен алғанда 2446 1303 2818 3243 3118 Көші-қон сальдосы (+,-) -1005 -982 -1791 -1648 -1310 Щучье ауданы жағымсыз көші-қон сальдосымен ерекшеленеді. Әлеуметтік инфрақұрылым Аудан аумағында 14 мамандық бойынша мамандар даярлайтын 3 колледж жұмыс істейді. Бұған қоса, 1.09.1996 жылы Қазақстан Республикасы Қорғаныс Министрлігінің Кадет корпусы ашылды. Әскери спорт колледжі, әскери- техникалық мектеп те бар. Барлық студенттер саны 2226. Мектеп және мектеп жасына дейінгі білім жүйесі өзіне 53 жалпы білім беретін мектеп, темір жол мектеп-интернаты, 4 бала бақшасын біріктіреді. Оқу жылының басына дейінгі барлық оқушылар саны - 16086. 1998-1999 оқу жылында орта мектепті 859 ұл мен қыз бітірді, олардың 35-і білім ордасын үздік тәмәмдады. Мұнымен қатар, ауданда мектептен тыс мекемелер: өнер мектебі, балалар мен жасөспірімдердің спорт мектебі, балалар шығармашылығының орталығы жұмыс істейді. № 2 орта мектептің бастауыш сынып мүғалімі Л.В. Тюкачева республикалық «Жыл мұғалімі-99» конкурсының жеңімпазы атанды. Аудан тұрғындарының денсаулығы күзетінде 505 кереует орындық 4 аурухана: орталық аудандық аурухана, аудандық аурухана, туберкулезге қарсы күрес диспансері, тері-венерологиялық диспансері тұр. Сондай-ақ, бір ауысымда 1753 сырқатты қарай алатын 12 отбасылық дәрігерлік амбулатория, 43 ФАП және медпункт те өздеріне жүктелеген міндеттерді ойдағыдай атқарып келеді. Ауданда мұнымен бірге, 50 орындық сәбилер үйі, 100 орындық қарттар мен мүгедектердің интернат үйі бар. 1999 жылы денсаулық сақтау саласын реформалау одан әрі жүргізілді. Ақпан айында емдеу-сауықтыру мекемелерінің қызметін үйлестіріп отыру үшін аудандақ денсаулық сақтау бөлімі құрылды. Наурыз-шілдеде отбасылық дәрігерлік амбулаториялар заңды тіркеуден өтті. Ауданда 7 мәдениет үйі, 37 кітапхана, 4 мұражай бар. 5 халықтық көркем-өнерпаздар ұжымы: «Көкше әуендері», «Играй, гармонь» фольклорлық ансамбльдері, қазақ әндерінің хоры, ардагерлер хоры жемісті жұмыс істеуде. Балалар ұжымдары - «Оқжетпес», «Қазағым» өнер орталықтары да табыссыз емес. 1999 жылдың маусымында аудан көркемөнерпаздары үйірмелерінің байқауы откізілді. «Халықтар бірлігі мен сабақтастығы» жылында мәдениет үйлері, кітапханалар мен клубтардың қызметкерлері, шығармашылықпен еңбек етті. Ауданда қазіргі уақытта 12775 зейнеткер, әртүрлі жәрдемақы алатын тағы 4154 адам тұрады. Оларға зейнетақылары мен жәрдемақыларын төлеуде кідіріс жоқ. Көп балалы және әлеуметтік жағынан аз қорғалған отбасыларға көмек көрсету үшін жаппай оқуға тарту қоры құрылған. Оның тарапынан тұрмысы төмен отбасыларға оқу құралдарын, киім-кешек, аяқ киім алуға, балалардың мектепте тамақтануына 1995 мың теңге қаржы бөлінді. Аудан әкімінің шешімі бойынша 1999 жылдың сәуір және қыркүйек айларында тұрмысы төмен адамдарды қолдау жөнінде айлық жарияланды. Оның барысында 5,2 мың адамға 6,7 миллион теңгенің көмегі көрсетілді. Еңбек және әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінде үйге келіп әлеуметтік көмек көрсететін 4 бөлімше жұмыс істейді. 320 жалғызлікті адамдарға, соның ішінде 25 ұлы Отан соғысының ардагері мен мүгедегіне, 98 баласы жоқ қарттарға, 1-2 топтағы 84 мүгедекке, жас мөлшері бойынша зейнет демалысына шыққан 113 зейнеткерге әлеуметтік көмек үйде көрсетіледі. Ауданда 451 тұрмысы төмен отбасы, кедейшіліктің шегіне жеткен 310 адам есепте тұр. Оларға жеңілдікпен жемшөп дайындауға 500 гектар жер учаскесі бөлінді. Сондай-ақ, бау-бақша мен огород учаскелері үшін 1,2 гектар жер бөлініп, 1155 адамға киім-кешек үлестірілді, 14 адам интернат үйлеріне орналастырылып, 5 адам ыстық тамақ ішуге қоғамдык тамақтандыру орындарына бекітілді. Бюджет Жыл басынан бері субвенцияны қоса есептегенде, кірістердің түсуі жөніндегі болжам 99 пайызға орындалды. Болжанған 663,5 млн. теңгенің орнына іс жүзінде 662,9 млн. теңге қаржы түсті. Ауданның өз табыс көздері бойынша болжам 86,6 пайызға орындалып, жоспарлы 463,3 млн. теңгенің орнына 401,3 млн. теңге қаржы алынды. Жыл ішінде 200,2 млн. теңгенің трансферті, 61,3 млн. теңгенін несиесіне қол жетті. 1995ж 1996ж. 1997ж. 1998ж. 1999ж. Барлық кіріс 419,9 536,3 701,0 828 6629 Өз табыс көздері есебінен: Жоспар 340,0 503,4 467,4 272 463,3 Іс жүзінде 332,4 433,6 324,3 245 401,3 Орындалу % 97,3 86,1 69,4 90 86,6 Субвенция, млн.т. 79,9 85,7 370,5 583 261,6 Өзінің кірістері Кірістерді жұмылдыру мақсатымен мүмкіндіктер қарастырылып, шағын клирингтік операциялар жүзеге асырылуда, соның нәтижесідде жыл басынан бері аудандық бюджетке 48,2 миллион теңге қаржы түсті. Бюджет бойынша шығындар кіретін кірістер мен облыстық бюджеттен алынған трансферттер шеңберінде жүзеге асырылуда. Кредиторлық қарыздардың өсуінің алдын алу үшін қаржыны барынша үнемдеу жөнінде тиісті шаралар қарастырылуда. 2000 жылдың бірінші қаңтарына кредиторлық қарыз 78 миллион теңгені құрады. Мемлекеттік мекемелердің еңбек ақылары мен балалардың жәрдем ақылары бойынша қарыздар толық өтелді. Щучье ауданы бойынша негізгі кәсіпорындардын тізімі Ата­уы Ме­кен-жайы, те­ле­фо­ны Бас­шы­сы- ның аты- жө­ні, фа­ми­ли­я­сы Қу­а­ты Жыл­дар бой­ын­ша өнім кө­ле­мі 1995 1996 1997 1998 1999 а б в г д е ж з и «Агрореммаш» АҚ Қызметінін негізгі түрі: автомобиль, трактор, авто-двигательдерді жөндеу Степная көшесі, 110 үй Тел: 3-00-58 Юрин Г.А. 12 мың шартты жөндеу бірлігі 46613 мың теңге 40248 29800 224704 9461 Механикалық – қазандық заводы (1998 жылдан «Азияэнергопроектмонтаж» АҚ)- жылу беру жуйелерін құрастыру Өндірістік аймақ ауданы Тел: 4-9-35 Кондрашов В.А. 35918 мың тенге 12 дана 24846 8 6371 2 29777 81 53613 196 Шығыс РЭС-і эл. қуатын бөлу Энергетиктер көшесі, 21 Боргек А.К. Тәулігіне 7 МВт 641642 мың теңге 637,4 мың квт/сағ. 556,7 292,2 531, 6 147,1 340,9 122,2 293,5 90,6 «Еткомбинаты» АҚ 1998 жылдан «Бурабай» ЖШС ет.шұжық өнімдерін өндіру Заречная көшесі,44, тел: 30882 Строколис Н.Ф. Бір ауысымда 15 тонна ет және 2,7 тонна шұжық өнімдері 156752 мың теңге 4232 281 391559 1052 80 41730 1151 75 7268 19936 7133 30 12 «Щучье шыны заводы» АҚ (1999 жылдан «САФ шыны компаниясы) Шиша шығару Заводская көшесі 8 үй, Тел: 2-11-64 Рязанов В.Ф. 22 жылына млн шыны 18049 мың теңге 3552 мың дана 7988 1652 9061 1385 16900 3550 28944 2404 «Силуэт» АҚ «тігін өнімдерін өндіру» Трудовая көшесі,25, тел:42556 Зелинский Л.И. 33182 мың теңге 32749 6950 4629 1735 РСП-1 рельсті дәнекерлеу Щучинск өніркәсіп аймағы тел:63092 Сыздыков А.Б. 73186 мың теңге 176,1 км. 63147 74,1 67318 76,9 75081 169,7 65634 72,1 «Горводоканал» басқармасы суды бөлу Зеленая көшесі,2 В үй, тел: 44261 Лебедько С.С. Тазарту қондырғылары төулігіне 16,4 мың куб. метр. Су құбырлары тәулігіне 10,5 мың куб. метр. 15254,7 мың теңге су: 1652,5 мың куб. метр 15635,1 1999 22673 1032,6 16877,3 888,7 13374,3 891,6

ІІІ. Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту стратегиясы Куротты ауданның даму перспективасы туралы шешім қабылдамас бұрын Щучинск-Бурабай курортты аймағы территориясының мәртебесін анықтау немесе оны қайта бекіту қажет. Өйткені, бұған дейін Қазақ ССР Министрлер Советінің 11.01.1971 жылғы № 12 қаулысымен Бурабай курортты аймағы республикалық деңгейдегі курортқа жатқызылған болатын. Щучинск-Бурабай курортты ауданын дамытуға қатысты соңғы нормативтік акт - Қазақ ССР Министрлер Советінің 1984 жылғы 24 сәуірдегі № 160 «Көкшетау облысындағы Щучинск -Бурабай курортты аймағын дамытудың бас жоспарының нобайы туралы Қаулысы. Аталмыш нормативтік актіде осы аймақты дамытудың бас жоспары нобайының негізгі ережелері қарастырылған болатын. Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы заңдарының өзгеруіне байланысты жоғарыдағы қаулы осы мәселе бойынша қолданыстағы бір қатар заң актілеріне сәйкеспейді (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 04.06.1997 жылғы 1058 «Бурабай табиғат сауықтыру кешенін құру туралы» Қаулысы мен Қазақстан Республикасының 15.07.1997 жылғы «Ерекше қорғалатын табиғат аумақтары туралы» Заңына). Осыған байланысты ҚР Үкіметінің «Ақмола облысының Щучье ауданында «Бурабай» мемлекеттік ұлттық табиғат паркін ұйымдастыру туралы» Қаулысының жобасын қарауға ұсыну керек.

3.1. Инфрақұрылымды дамыту Телекоммуникация, байланыс Курортты аймақтың тұрғындары мен тынығушыларына халықаралық стандартқа сай келетін (мобильді байланыс қызметтернін қоса алғанда) қызмет түрлерін көрсету мына жағдайларда ғана мүмкін болады; -коммутациялық тораптарды минимизациялау; -каналдарды байланыстың сандық радиорелейлік және оптикалықталшықты желілері негізінде шоғылып топтау; -сымсыз абонент тұйықтарын игеру; -сандық желілерді қоюды ұйымдастыру; - байланыс құралдарын басқару және олардың диагностикасын автоматтандыру; -моральдық және мерзімі жағынан ескірген коммутациялық пайдалану мен желілік-кабельді қондырғылапжұрылысынан біртіндеп бас тарту; -қосымша техникалық және қызмет бөлмелерін ұстау, оларды жалға алу; -2420 телефондірнату, 2960 телефонды блоксыздандыру және темір жол ДМ автоматты-телефон станциясының 1700 телефонын қосу (абонентердің жалпы саны-7080) -абонент желісінің заңсыз қосып алулар мен қалааралық байланыстан «ұрлау) оқиғаларынан қорғалуына кепілдік беру; -телекоммуникацияның сандық құралдарының қызметтерін алға бастыру және ол қызметтерді сату; -АТС-4 және АТС-2 учаскелерінің аралығында оптикалық талшықты байланыс желесін тарта отырып, Щучинск қаласында АТС-4, АТС-2, Бурабай поселкесінде АТС-7, Зеленый Бор поселкесінде АТС-57 автоматты-телефон станцияларын, сондай-ақ, қолда бар өзге жалғаструшы және бөліп, таратушы абоненттік желілер сақталған жағдайда АТС-7 мен АТС-57 автоматты- телефон станцияларын ауыстыру; -курортты аймақтың барлығы автоматты-телефон станцияларын электрондыға алмастыру. Щучинск-Көкшетау қалалары, Щучинск қаласы мен Бурабай поселкесі аралығында сандық радиорелейлік байланыс желесін колдану ұсынылады. Щучинск қаласы, Бурабай, Зеленый Бор, Дорофеевка поселкесіндегі АТС үйлерінде 450 МГц диапазонындағы радиобайланыстың базалық станцияларын орнату арқылы сауықтыру орындары, демалыс аймақтарын түгел телефондандыру қажет. Қазақстан Республикасы Үкіметінің пошта байланысын модернизациялау жөнідегі бағдарламасына сәйкес Казпошта облыстық, аудандық пошта байланысы тораптарында компьютерлік техника орнатуды, инкассация қызметін дамыту, аудан орталықтары мен селолық елді мекендерге газет-журнал мен хат хабарды уақытында жеткізу үшін автотранспорт паркін жаңартуды, зейнетақы мен жәрдем ақыларды тасымалдап, таратуды қайта қолға алып, жандандыруды көздеп отыр. Пошта қызметінің дәстүрлі түрлерінен тыс, алдағы кезеңде валюталық айырбас пункттері, тұрғындардың депозиттерін қабылдау, кассалық қызмет көрсету, инкассация, ақша мен бағалы заттарды тасымылдау, зейнетақы қорларына клиенттер тарту және келісім-шарттар жасасу жөнінде брокерлік қызметтер, халықаралық жылдамдатылған пошта, электронды пошта, тағы сол сияқты басқа да жаңа қызмет түрлерімен бағыттары жүзеге асырылады. Транспорт Щучинск- Бурабай курортты аймағын дамытуға байланысты «Көкшетау авиакомпаниясы» ашық акционерлік қоғамы мемлекеттік қолдау мен инвестициялар есебінен мынадай қызмет түрлерін: -ЯК-40 ұшақтырымен аптасына 2 рет Алматы-Астана- Көкшетау-Омбы маршруты бойынша және кері бағытта (есебі қоса берілген); -АН-2 ұшақтырымен аптасына 4 рет Көкшетау-Степногорск маршруты бойынша және кері бағытта (есебі қоса берілген) әуе қатынастарын ашуды; -АН-2 ұшағымен: -Щучинск- Бурабай курортты аймағы; -Щучинск- Бурабай курортты аймағы-Шалқар; -Щучинск- Бурабай курортты аймағы-Зеренді; -Щучинск- Бурабай курортты аймағы-Баянауыл-Көкшетау маршруттары бойынша туристік экскурсиялар ұйымдастыруды ұсынып отыр. Бұл шараларды іске асыру үшін айына 13359,2 мың теңге каржы керек. Оған қоса, әуежайды ұстап, ие болып отыру үшін 20 млн. тенге қаржы тағы кажет. Бұл шығындар өзін үш жылда ақтауы тиіс. Үстіміздегі жылы темір жол транспортының қызметін пайдаланатын жолаушыларға үлгілі қызмет көрсету мақсатында мынадай шаралар қарастырылды: -2000 жылдың 28 мамырынан бастап бұрын Ақмола станциясына дейін жүрген №55/56 «Қызылорда-Көкшетау» поезының Көкшетау станциясына дейін жүруі қолға алынды; -Мамыр айынан бастап қосымша «Ақмола-Бурабай курорты» электропоезы жүретін болды (жүретін күндері-жұма, сенбі, жексенбі). -28 мамырдан бастап Бурабай курорты станциясында 13 купелік, 23 плацкарттық орынға бронь берілетіндей етіліп № 219/220 «Қарағанды- Қостанай» поезының жүруі қайта жолға қойылды; -№ 16 «Петропавл-Алматы» поезына 26 купелік орынға бронь беру қайта жөнге келтірілді; -№ 225 «Қарағанды-Қостанай» поезына Бурабай курорты станциясына 25 плацкарттық орынға бронь бөлінді. Щучинск - Бурабай курортты аймағының одан әрі дамуына және жолаушылар тасқынының өсуіне қарай жолаушыларға қызмет көрсету сапасын жақсартуға одан сайын дәйекті көніл бөліне түсетін болады. Щучинск - Бурабай курортты аймағын дамытудың қолға алынып жатқан кешенді бағдарламасына орай, Қазақстан Республикасының елордасы Астана қаласымен, көршілес Карағанды, Павлодар, Солтүстік Қазақстан, Қостанай- облыстарының орталықтарымен және Ресей Федерациясының Омбы облысымен жүйелі автобус байланысын орнату, осының маршруттары мен қозғалыс кестесін жасау көзделген. Бұған қоса, Ақмола облысы әкімінің жанындағы жолаушылар тасымалына құқық беретін тендерлік комиссияның шешімінің негізінде 2000-2002 жылдар аралығында аталмыш аймаққа жүретін автобустар маршруттарын көбейтуге де қолайлы мүмкіндіктер бар. 2000 жылдың 15-22 сәуірі аралығында өткен ашық тендердің қорытындысы бойынша 74 маршрутқа ие табылмаса да, 8 ауданды облыс орталығымен және Щучинск - Бурабай курортты аймағымен тікелей байланыстыратын автобус маршруттарын қоса алғанда, бұл бағыттағы перспективалар айта қаларлықтай зор. Ұзындығы 306 километрді алып жаткан Щучинск- Бурабай курортты аймағының жолдарын дұрыс қалыпқа келтіру үшін биылғы жылы бюджеттен 12,4 миллион теңге қаржы қарастырылған (ағымдағы жөндеуге және жолдарды ұстауға). Осы жолдардың 48 километрінің кедір-бұдыр жерлерін тегістеп, түзеу керек болып отыр. Биыл «Астана-Щучинск» автомобиль жолының 17 шақырымын жөндеуге 20,04 млн. теңге және жолдың жүретін жақтарына 15 шақырымға белгі қоюға 368 мың теңге қаржы бөлінді.

3.2. Щучинск - Бурабай курортты аймағын дамыту жөніндегі шаралардың негізгі бағыттары және оны қаржыландыру көздері Щучинск - Бурабай курортты аймағын сақтау және дамыту мақсаттарында төмендегідей бірқатар неізгі шараларды жүзеге асыру қажет: Республикалық бюджет есебінен: -курортты аймақты дамытудың бас жоспарын жасау-15 млн. теңге; -курортты аймақты дамытудың ғылыми негіздемесін жасау-5 млн. теңге; -Щучинск-Бурабйн курортты аймағының тұрақты мониторингін ұйымдастыру. Сумен қамтамасыз ету және экология. Республикалық бюджеттің қаржысы есебінен: Щучье ауданының көлдерін (әсіресе, Щучье көлін) сумен толтыру, сумен қамтамасыз етуді жақсарту және Щучинск қаласына дейін Көкшетау өнеркәсіптік су құбырының құрылысын аяқтау - 400 млн. теңге; Магистральды су құбыры тоқтағаннан бергі үш жылда оның техникалық жағдайы нашарлап, күрделі технологиялық жабдықтар құр тұруға айналды. Кәсіпорында 58 адам қалды, олар негізінен, күзетшілер, үш отбасы бас қондырғыларда тұрып жатыр. Желілік бөлімгі (ұзындығы 178 шақырым) коррозияның және топырақ қабатының әсерімен тозып, бүліне бастаған. Жақын елді мекендердің тұрғындары қара және түсті металын тонау үстінде. Техникалық - экономикалық есептер магистральды су құбырын қайта іске қосу үшін мына жұмыстарды атқару керек екенін көрсетіп отыр:

1. Бүкіл энергетикалық жабдықтары мен насос станцияларын ресконсервациялау - 8,5 млн. теңге.

2. Электр қуатын тәулік бойы беру, кемі 2МВт-4,8 млн. теңге (1 ай ішінде).

3. Бас қондырғыларда трансформаторларды ауыстыру - 2 млн. теңге.

4. №4 және №7 насос станцияларында трансформаторларды ауыстыру- 4 млн. теңге.

5. Қуаты 315 кВт су шаятын екі электромоторлар алу-1 млн. теңге.

6. Микрофильтрлердің, фильтрлер, шатырлар, сұқпалардың рецеркуляторларымен бірге алғанда тұндырғыштардың бас корпусының құрылысын аяктау-15 млн. теңге.

7. Магистральды құбырдың электрохимиялық қорғаныс жүйесінің құрылысын жүргізу-15 млн. теңге.

8. Эксплуатациялық шараларды жүргізуді бастау: •Техникалық байқау және жөндеу жұмыстарын жүргізе отырып машина-трактор паркін консервациядан алу-0,5 млн. теңге; •Хлор, коагулянт, жанар-жағар май мен көмірдің бір айлык корын жасау; •Трассада су ағатын жерлерді бүтіндеу-4,5 млн. теңге; •Байланыс құралдарын алу, оларды монтаждау және іске қосу-3,5 млн. теңге; •Мамандар даярлау (хлораторщиктер, лаборанттар, электриктер, ноагуляншылар) - 0,8 млн. теңге. Сонымен, осының бәрін іске қосуға барлығы 59,6 млн.теңге қаржы қажет. Бұған қоса, кәсіпорынның бюджетке 41,6 млн.теңге қарызы бар. Сонда өнеркәсіптік су құбырының кұрылысын Щучье қаласына дейін жеткізіп, аяқтауға 389 млн.тенге қаржы керек болып отыр (анықтама құжаттары бірге келтірілген). Егер осы су құбыры пайдалануға берілсе, онда алдын ала есеп бойынша Көкшетау қаласында 1 текше метр судың бағасы 41-43 тенге, ал, Щучинск қаласында 71-73 теңге тұратындығын да айтпай болмайды. Қазір қымбаттығына байлансты бұрынғы су алушылардың барлығы Көкшетау өнеркәсіптік су құбырының суынан бас тартқан. 1999 жылы «Көкшетаугорсельпроект» жобалау институты Бурабай курортты аймағы мен Бурабай поселкесінде канализациялық тармақтардың бірінші кезегінің құрылысының жобасын жасады. Фикальды ағын суларды ағызудың қарастырылған схемасы бойынша аталмыш жобамен мынадай жұмыстар ойластырылған: •Ішкі кварталдық тармақтарды бірлескен ағын сулар құйылатын олардың құрылысын жүргізе отырып, реконструкциядан өткізу және жөндеу; •Зеленый Бор поселкесінде канализациялық насос станцияларын реконструкциядан өткізу; •Бурабай поселкесі аумағында екі каналиациялык насос станциясының кұрылысын жүргізу; Жоғарыда көрсетілген осы жұмыстардың жалпы құны 712,6 млн. теңге. Оны қаржыландыру Қазақстан Республикасы табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігімен жүзеге асырылады. 1999 жылдың қыркүйегі мен қазанында Бурабай поселкесіндегі аталған нысандарда 60,8 млн. теңге қаржы игерілді. Оның 34,0 млн. теңгесін «Промтехмонтаж» ААҚ, 26,8 млн. теңгесін «А-Сервис» ЖШС игерді. «Промтехмонтаж» ААҚ қолдағы канализация тармақтарының канализациялық құдықтарын жөндеу, Бурабай поселкесіндегі № 12,14 тұрғын үйлердің маңайындағы ағын сулар ағызылатын орлардың резервуарларын ауыстыру, біріккен су жинағыштар қою жұмыстарын атқарды. «А-Сервис» ЖШС сыйымдылығы 5 мың текше метр резервуардың құрылысын жүргізу жөніндегі жұмыстарды бастады. Темір-бетон конструкцияларын монтаждап, қоюға котлован қазылып, резервуардың негізі бетондалды. Диаметрі 530 мм қысым жіберілетін канализациялық тұрбалар дайындалды. Қаржыландырудың тоқтатылуына байланысты қазір бұл жұмыстардың бәрі тұрып қалды. Шілде айында табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігі жоғарыдағы бағдарлама бойынша қалған жұмыстарды жалғастыру жөнінде тендер откізіп, онда тағы да «Промтехмонтаж» ААҚ мен «А-Сервис» ЖШС жеңімпаз атанды. Олардың алғашқасы 19 млн. теңге, соңғысы 26 млн. теңгенің қаржысын игермек. Қазір шартқа қол қойылып, жұмысты қаржыландыру қайта қолға алынды. Алайда, мәселені біржола шешу үшін бөлінген қаржы әлі де жеткіліксіз. Фикальды ағын сулардың автомашилармен тасылуын азайту үшін құс фабрикасы канализациялық - насос станциясының тұндырылатын алқаптарға дейін диаметрі 530 мм сығым коллекторының құрылысын (148 млн.терге) аяқтау қажет. Бұл мәселе бойынша облыс әкімі 200 млн. теңге қаржы бөлуді өтініп, республика Үкіметі мен табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігіне хат жолдады. Оған ҚР Премьер - Министрінің бірінші орынбасары А.Павловтан Қаржы Министрлігі, сондай-ақ табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігімен келісіп, ортақ бір ұсыныс енгізу жөнінде жауап келіп түсті. Қазақстан Республикасы Премьер — Министрінің орынбасарында болып өткен 14.06.2000 жылғы 11-37/005-53 «Ақмола облысындағы Щучинск- Бурабай курортты аймағының санаторлық-сауықтыру нысандарын қайта қалпына келтіру және одан әрі дамытудың барысы мен шаралары туралы» кеңесінің хаттаммалық шешімінің 3 пунктін орындау мақсатында әрі ҚР табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігінің аймақтық бағдарламасының негізінде Щучинск - Бурабай курортты аймағының Бурабай, Щучье, Үлкен Шабақты, Қарасу, Қатаркөл, тағы басқа көлдеріне су көздерін биологиялык мелиорациялау мақсатымен өсімдік қоректі балық түрлерін жіберу көзделуде. Бұл үшін ғылыми зерттеулер жүргізу және биологиялық негіздемелерді дайындау, оңтүстік облыстардың балық питомниктерінен өсімдік қоректі балықтардың личинкалары мен жұмыртқаларын әкелу, оларды орталық және солтүстік аймақтардың балық питомниктерінде өсіріп, екі жастағы өсімдік қоректі балықтарды одан әрі Щучинск-Бурабай аймағының көлдеріне әкеп жіберу, балық питомниктерін қайта жабдықтау үшін жылына кем дегенде 100 млн. теңге қаржы керек. Сонымен, барлығы: ♦ Воробьевка - Қотыркөл коллекторының құрылысын аяқтауға-250 млн. теңге; ♦ Бурабай поселкесі канализациясының құрылыс кезең-кезеңмен жүргізуге - 707,5 млн. теңге; ♦Щучинск каласының канализациясының - тазарту қондырғыларын жөндеуді және модернизациялауды қамтамасыз етуге - 5 млн. теңге; ♦Бурабай поселкесі мен курорты аймақтың сауықтыру мекемелерінен канализациялық ағын суларды тасып әкетуге арнайы автотранспорт құралдарын алуға- 19,5 млн. теңге; ♦Бурабай поселкесіндегі тұрғын үй секторының, санаторийлердің ағын су жинағаштары мен канализация тармақтарына реконструкция жүргізуге және су төгетін станция құрылысына да біраз қаржа қажет болып отыр. Жергілікті бюджеттің қаржысы есебінен: ♦Бурабай, Зеленый Бор, Қотыркөл және Щучинск қаласындағы қатты және сұйық қалдықтар полигонын дұрыс қалыпқа келтіру; көлдердегі жағажай аймақтарын тазартып, Бурабай поселкесінің қазандығындағы шлакты тасып әкету - 0,5 млн. теңге; ♦Бурабай курортты аймағын жер асты су көздерінен сумен қамтамасыз етудің жобасын жасау және оны іздестіру - 35 млн. теңге. Меншік иелерінің аз қаржылары есебінен: ♦Курортты аймақтың жылумен қамтамасыз ету нысандарын кезең- кезеңмен отынның экологиялық таза түрлеріне ауыстыру; ♦Жабайы аңдарды қорғау және өз төлі есебінен көбейту, олардың санын оңтайландыру, су көздеріне балық жіберу жөніндегі биотехникалық жұмыстарды жалғастыру; ♦Орман шаруашылығын жүргізудің өзіне орманды қайта қалпына келтіру, ағаш өсіру, зиянкестермен және аурулармен биологиялық күрес шараларын біріктіретін ғылыми-негізделген жүйесін жасау және енгізу; ♦Зақымданған жерлерге рекультивация жүргізу; ♦Зақымданған ландшафттарды қалпына келтіру жөніндегі жұмыстарды жүзеге асыру. Сауықтыру мекемелерінің комфорттылығын жақсарту Жергілікті бюджеттің қаржысы есебінен ♦Абылый хан алаңындағы ескерткіш қондырғының құрылысын аяқтау; Меншік иелерінің өз қаржыларының есебінен ♦Комфорттылықты жақсарту мақсатымен қолда бар курорттық қызмет көрсететін нысандарға реконструкция жүргізу; ♦Бітпеген нысандардың; «Кокшетау» демалыс үйінің асхана - клубының, Щучье көліндегі 500 орындық санаторийдің, «Щучье» санаторийіндегі 200 орындық корпустың, «Оқжетпес» санаторийіндегі коференц - залы бар асхананың модернизациялауды бірге жүзеге асыра отырып, құрылыстарын аяқтау; ♦Жалпы курорттық ойын - сауық нысандарындарының: Щучинск қаласында Дисней - ленд және аква - парктің, ипподромның, спорттық-концерт залының элементтері бар парктің, тау-шаңғы кешенінің, туристік кешеннің, Бурабай поселкесінде Дисней-ленд және аквапарк, жазғы театр, казино мен спорттық манеждің элементтері бар парктің құрылыстары мен реконструкцияларын жүзеге асыру; ♦мәдениет, сауда, тұрмыстық қызмет көрсету нысандарына жөндеу және қайта жаңарту жұмыстарын жүргізу. Инфракұрылым Республикалық бюджеттің қаржысы есебінен -Щучинск-Бурабай курортты аймағының жолдар жүйесі мен Щучинск қаласы арқылы өтетін Астана-Көкшетау автомобиль жолын қажетті деңгейде көркейте отырып, жөндеуден және реконструкциядан өткізу; Меншік иелерінің өз каржылары есебінен: - телефон желісін модернизациялауды жүзеге асыру; -элекртмен камтамасыз ету жүйелерін жөндеуден және модернизациядан өткізу; -жолаушылар тасымалында жүрген автобус паркін жаңарту. Щучинск-Бурабай курортты аймағын дамыту жөніндегі шаралар жоспары № Шаралар Инвестиция көлемі, млн. теңге Орындалу мерзімі Қаржыландыру көзі 1. Щучинск-Бурабай курортты аймағының бас жоспарын жасау 15,0 2000-2001 жж. Республикалық бюджет 2. ЩБКА-ны дамытудың ғылыми негіздемесін жасау 5,0 2000-2001 жж. Республикалық бюджет 3. ЩБКА-ның тұрақты мониторингін ұйымдастыру 2000 ж. бастап 4. Бурабай поселкесі канализациясының 1 кезенінің кұрылысы 700 2000-2002 жж. Республикалық бюджет 5. Бурабай поселкесі канализациясының 2 кезеңін жобалау (тарататын тармақтары, тазарту қондырғылары) 7,5 2000-2001 жж. Облыстық бюджет 6. ЩБКА-ны жерасты көздерінің есебінен сумен қамтамасыз етуді жобалау және оны іздестіру 35,0 2000-2001 жж. Облыстық бюджет 7. Воробьвка-Қатаркөл коллекторының құрылысын аяқтау 250,0 2000-2002 жж. Республикалық бюджет 8. ЩБКА-ның жолдары жүйесін қажетінше көркейте отырып, жөндеу және реконструкциядан өткізу 200,0 2000-2001 жж. Республикалық бюджет 9. Щучинск қаласының канализациялық тазарту қондырғыларын жөндеу және модернизациялау. Щучинск қаласының канализация тармақтары мен СБО кұрылысы 115,0 5,0 2000-2001 жж. 10. Телефон желісін модернизациялау 2000-2001 жж. Қазақтелеком 11. Жолаушылар тасымалы автопаркін жаңалау 2000-2001 жж. Өзіндік қаржыдан 12. Электр қуаты желілерін жөндеу және модернизациялау 2000-2003 жж. Өзіңдік қаржыдан 13. Комфорттылығын жақсарту мақсатымен қолдағы курорттық қызмет көрсету нысандарын реконструкциялау 2000-2002 жж. Өзіндік қаржыдан 14. Курорттық аймақ нысандарының жылу жүйесін экологиялық таза отын түрлеріне көшіру 2000-2003 жж. Өзіндік қаржыдан 15. Курорттағы бітпеген нысандар құрылысын тиісті модернизация жүргізе отырып аяқтау: -“Көкшетау” демалыс үйінің клуб-асханасы -“Щучье” көліңдегі 500 орындық санаторий -“Щучье” санаторийіндегі 200 орындық корпус -“Оқжетпес” санаторийіндегі конференц-залы бар асхана -“Спутник” ДОЦ -“Звездочка”,ДОЦ 2001-2002 жж. 2001-2003 жж. 2001-2003 жж. 2001-2003 жж. 2000-2001 жж. 2000-2001 жж. Өзіндік каржыдан 16. Бурабай поселкісі мен Щучинск каласының негізгі көшелеріндегі тұрғын үйлерді реконструкциялау және жөндеу 2000-2002 жж. Өзіндік қаржыдан 17. Жалпы курорттық ойын-сауық нысандарының құрылысы: Щучинск қаласында: -Дисней-ленд және аква-парк элементтерімен парк -Ипподром -Спорттық-концерт залы -Стадионды реконструкциялау Тау-шаңғы кешенінің құрылысы: -көтергіш -шаңғы трамплині -қысқа құлдилау және слалом трассасы -бобслей трассасы Туристік кешен құрылысын салу және реконструкциялау: -300 орындық орталық турбаза (реконструкциялау) -туристік лагерь Бурабай поселкесінде -дисней-ленд және аква-парк элементтерімен парк -жазғы театр -казино -спорттық манеж 2001 жылдан бастап Өзіндік қаржыдан 18. Абылай хан алаңыдағы ескерткіш қондырғының құрылысын аяқтау 2000-2001 жж. Облыстық бюджет 19. Сауда және тұрмыстық қызмет нысандарын жөндеу және реконструкциялау 2000-2001 жж. Өзіндік қаржыдан Щучинск-Бурабай курортты аймағындағы 20.06.2000 ж. есеп бойынша жеке кұрылымдардың меншігінде болған сауықтыру орталықтарын дамытудың шаралары № Нысанның атауы Дамыту жөніндегі шаралар Проблемалар 1. “Щучье санаторийі” АҚ (Щучье көлі) Қосымша туристік маршруттарды, қысқы демалысты ұйымдастыру Коммуникацияның экологиясы 2. № 6 саяжай (Щучье көлі) Туристік маршруттар және демалушылардың демалысын ұйымдастыру Байланыстың, ыстық су, коммуникацияның жоқтығы 3. “Көкшетау” демалыс үйі АҚ (Щучье көлі) Су астында жүзу жөніндегі туристік қызметті дамыту Экология, көлдің суының азаюы, байланыстың нашарлығы 4. “Трансавто” ЖШС (бұрынғы кітапхана) (Щучье көлі) Тынығушылардың демалысын мәнді ұйымдастыру Ыстық судың, коммуникацияның жоқтығы 5. “Зеленый бор” санаторийі (Щучье көлі) Ресторан мен казино ашу, қосымша маршруттар ұйымдастыру Экология, көлді тазарту, сумен қамтамасыз ету, байланыс нашар 6. “Светльій” демалыс үйі ЖШС (Щучье көлі) Қазандықты, бойлерді монтаждау, ыстық суды жолға қою Экология, сумен қамтамасыз ету, коммуникация 7. “Алтын орман” турбазасы (бұрынғы “Золотой бор” турбазасы) Көркейту жұмыстарын одан әрі жүргізу, қосымша туристік маршруттар ұйымдастыру Кабельдік байланыс жоқ, экология, электр қуатының жиі берілмеуі 8. “Майбалық” санаторий- профилакторийі (Текекөл көлі) Реконструкцияны аяқтау Байланыстың іркіліспен жұмыс істеуі 9. Емдеу корпусы (бұрынғы «Автомобилист» санаторийі Щучье көлі) Жұмыс істемейді 10. “Тұмар” ЖАҚ Туристік маршруттар мен тынығушылар демалысын ұйымдастыру Байланыстың, ыстық судың жоқтығы 11. Алмаз отелі (Щучье көлі) Туристік маршруттар ұйымдастыру, спорт құралдарын алу Экология, коммуникация 12. Үш жазғы үй (Щучье көлі) Туристік маршруттар мен тынығушылардың демалысын ұйымдастыру Байланыстың ыстық су, коммуникадаяның жоқтығы 13. “Полет” ЖШС (Щучье көлі) Туристік маршруттар ұйымдастыру, одан әрі көркейту жұмыстарын жүргізу Экология байланыс 14. “Ажаров” ЖШС (Текекөл көлі) Жұмыс істемейді 15. “Звездочка” балалар сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Іске қосу, қазіргі уақытта консервацияда Инвестордың жоқтығы, көлдің ластануы, жағажайдың жоқтығы 16. “Дашенька” балалар сауыктыру лагері (Қотыркөл көлі) Одан өрі көркейту жұмыстары Экология, коммуникация 17. “Чайка” балаларды сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Туристік маршруттар ұйымдастыру, одан әрі көркейту жұмыстары Байланыстың, ыстық судың жоқтығы 18. “Орленок” балаларды сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Қосымша туристік маршруттар ұйымдастыру, одан әрі көркейту жұмыстары Экология, көлдін ластануы 19. “Приозерное” профилакторийі («Юная смена» сауықтыру лагері, «Керамик» профилакторийімен біріктірілген) (Қотыркөл көлі) / Одан әрі көркейту жұмыстарын жүргізу, тынығушылардың демалысын ұйымдастыру Экология 20. “Жезказганец” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Жүзу бассейнін ашу Жағажайдың жоқтыгы, көлдің ластануы 21. “Восход” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Одан әрі көркейту, жұмыстарын жүргізу Жағажайдың жоқтығы, көлдің ластануы 22. “Лесная сказка” сауықтыру (Қотыркөл көлі) Жұмыс істемейді 23. “Спутник” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Туристік маршруттар ұйымдастыру, одан әрі көркейту Байланыстың жоқтығы, экология Жеке меншік кұрылымдардың қолындағы нысандардың материалдық-техникалық базасының жай-жапсары туралы мәліметтер № Ны­са­ның ата­уы Қол­да­ғы ба­ры Нө­мір­лер­дің жаб­дық­та­луы (нө­мір­лер­дің са­ны) Бай­ла­ныс Су Ке­ре­ует­тер Те­ле­ви­зор То­ңа­зыт­қыш Душ Жуы­на­тын бөл­ме Дә­рет­ха­на суық ыстық те­мір ағаш қа­ра-ақ түр­лі-тү­сті 1. «Щучье санаторийі» АҚ (Щучье көлі) 9-03-72 бар бар жоқ 300 10 6 30 бар сауна бар 2. № 6 саяжай (Щучье көлі) жоқ бар бар жоқ 10 жоқ 2 2 бар жоқ бар 3. «Көкшетау демалыс үйі» АҚ (Щучье көлі) 4-36-06 бар бар жоқ 250 15 2 ЖОҚ ЖОҚ монша бар 4. «Трансавто» ЖШС (бұрынғы кітапхана) (Щучье көлі) 3-02-21 бар жоқ жоқ 10 1 1 1 бар жоқ бар 5. «Зеленый бор» санаторийі (Щучье көлі) 9-03-48 бар бар жоқ 250 130 50 130 бар монша, сауна бар 6. «Светлый» демалыс үйі ЖІПС (Щучье көлі) 4-36-92 бар бар жоқ 120 1 2 3 бар 2 нөмірлі люкстерде бар 7. «Алтын орман» турбазасы (бұрынғы «Золотой бор» турбазасы) (Щучье көлі) 2-12-38 бар бар жоқ 160 жоқ 1 3 бар монша бар 8. «Майбалық» санаторий- профилакторийі (Текекөл көлі) 7-14-93 бар жоқ жоқ 100 жоқ 8 6 бар бар бар 9. Емдеу корпусы (бұрынғы «Автомобилист» санаторийі) (Щучье көлі) жоқ бар жоқ жоқ 100 жоқ 3 3 бар жоқ бар 10. «Тұмар» ЖАК (Щучье көлі) жоқ бар жоқ жоқ 30 жоқ 1 1 бар жоқ бар 11. «Алмаз» отелі (Щучье көлі) 9-01-59 бар бар жоқ 70 жоқ 6 6 бар жоқ бар 12. Үш жазғы үй (Щучье көлі) жоқ бар жоқ жоқ 32 жоқ 1 1 бар жоқ бар 13. «Полет» ЖШС (коттедж) (Щучье көлі) 4-37-12 бар бар жоқ 32 жоқ 4 10 бар сауна бар 14. «Ажаров» ЖШС (Текекөл көлі) Жұмыс істемейді 15. «Звездочка» санаторий- профилакторийі (Қотыркөл көлі) 2-12-43 Жұмыс істемейді, қаржысы бар инвестор керек 16. «Дашенька» сауықтыру лагері (Космос) (Қотыркөл көлі) 5-11-18 бар жоқ жоқ 160 жоқ 2 6 бар сауна бар 17. «Чайка» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ бар жоқ 150 жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ бар 18. «Орленок» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) 4-34-22 бар бар 250 жоқ жоқ 3 3 2 монша далада 19. “Приозерное” профилакторийі («Юная смена» сауықтыру лагері «Керамик» профилакторийімен біріктірілген) (Қотыркөл көлі) 4-35-05 бар бар жоқ 120 жоқ 60 15 бар сауна бар 20. “Жезказған” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) 2-13-43 бар бар 360 жоқ жоқ 5 жоқ бар жоқ бар 21. “Восход” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ бар бар 185 жоқ жоқ 2 жоқ бар жок бар 22. “Лесная сказка” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Жұмыс істемейді 23. “Спутник” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ бар бар жоқ 320 жоқ 2 жоқ бар сауна Бар Жеке меншік құрылымдардың қолындағы санаторлық-сауықтыру нысандарында көрсетілетін қызмет түрлері туралы мәліметтер № Ны­сан­дар­дың ата­уы Қыз­мет түр­ле­рі Ат­пен се­ру­ен­деу марш­рут­та­ры Жа­яу марш­рут­тар Бас­сейн Са­уық­ты­ру про­це­ду­ра­ла­ры Спорт за­лы Жа­ға­жай­лар­дың бар-жо­ғы Бар, ре­сто­ран­дар 1. «Щучье санаторийі» АҚ (Щучье көлі) бар бар бар бар бар бар бар 2. № 6 саяжай (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 3. «Көкшетау демалыс үйі» АҚ (Щучье көлі) бар бар жоқ жоқ бар 2 бар 4. «Трансавто» ЖШС (бұрынғы кітапхана) (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 5. «Зеленый бор» санаторийі (Щучье көлі) бар бар 2 бар бар бар 2 ресторан, 4 бар 6. «Светлый» демалыс үйі ЖІПС (Щучье көлі) бар бар жоқ бар спорт алаңы бар 1 бар 7. «Алтын орман» турбазасы (бұрынғы «Золотой бор» турбазасы) (Щучье көлі) бар бар бар жоқ спорт алаңы бар 1 шайхана, 1 бар 8. «Майбалық» санаторий- профилакторийі (Текекөл көлі) Реконструкция 9. Емдеу корпусы (бұрынғы «Автомобилист» санаторийі) (Щучье көлі) Жұмыс істемейді 10. «Тұмар» ЖАК (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 11. «Алмаз» отелі (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 12. Үш жазғы үй (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 13. «Полет» ЖШС (коттедж) (Щучье көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ жоқ бар жоқ 14. «Ажаров» ЖШС (Текекөл көлі) Жұмыс істемейді 15. «Звездочка» санаторий- профилакторийі (Қотыркөл көлі) Жұмыс істемейді 16. «Дашенька» сауықтыру лагері (Космос) (Қотыркөл көлі) жоқ бар жоқ жоқ спорт алаңы бар жоқ 17. «Чайка» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ спорт алаңы бар жоқ 18. «Орленок» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ бар жоқ жоқ спорт алаңы бар жоқ 19. “Приозерное” профилакторийі («Юная смена» сауықтыру лагері, «Керамик» профилакторийімен біріктірілген) (Қотыркөл көлі) бар бар 1 1 бар бар 1 шайхана, 1 бар 20. “Жезказганец” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ бар жоқ жоқ спорт алаңы ЖОҚ жоқ 21. “Восход” сауықтыру лагері (Қөтыркөл көлі) жоқ бар жоқ жоқ спорт алаңы жоқ жоқ 22. “Лесная сказка” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Жұмыс істемейді 23. “Спутник” сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) жоқ жоқ жоқ жоқ спорт алаңы жоқ 1 бар Ақмола облысының курорттық-сауықтыру нысандарын қайта қалпына келтіру және дамыту жөніндегі іс-қимыл жоспары Нысандар Жай-жапсары Жөндеу жөнінен атқарылатын жұмыстар Жөндеу жөнінен атқарылған жұмыстар Ұзақ мерзіміді жобалар Қазақстан Республикасының ішкі істер Министрлігі «Жеке батыр» санаторийі Жөндеу қажет боп тұр Ғимараттармен қондырғыларға ағымдағы және күрделі жөндеу Ғимараттармен қондырғыларға ағымдағы жөндеу жүргізілді, қалаған жұмыстар жоспарға сәйкес жазғы демалыс маусымы аяқталған соң жүзеге асырылады 1.Щучье көлі жағалауының аймағын тазалау және көркейту (2000-2002 жж.) 2.Ауыз сумен қамтудың қосымша көздерін табу (скважиналар казу) 2000-2001 жж 3.Қазандықты экологиялық таза отынға ауыстыру (2000-2001 жж.) 4.Бальнеологиялық және физио-терапевтік ем тәсілдерін ұлғайту (2000-2001 жж.) Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат, қоғамдық келісім Министрлігі Республикалық «Оқжетпес» жастар лагері Жөндеуді қажет етіп тұр Жататын корпустарда жөндеу жұмыстарын аяқтау (көлемі 20 млн. теңгеге дейін); коллектор мен тазарту қондырғыларын күрделі жөндеу; көлдің бүкіл бетінде қысқы агротехникалық шараларды жүргізу; көлге балықтың тиісті тұқымдарын жіберуді жүзеге асыру; көлде балықты қорғау инспекциясы жұмысын қамтамасыз ету Қар тоқтату жұмыстары жүргізіліп, нәтижесінде көл суы 15-17 сантимерге көбейді. Екінші жататын корпус пен қонақ үйге күрделі жөндеу жүргізілді. Санаторлық-курорттық мектеп ашуға құжаттар мен бөлмелер дайындалды. Осы мақсатта денсаулығы төмен балаларды емдеуге, оқытуға, реабилитациялауға бөлінген республикалық бюджет қаржысын тарта отырып, материадық-техникалық базаны нығайту қажет болып отыр 1.Материалдық техникалық базаны нығайтуға, соның ішінде машина-трактор паркін жаңартуға, қазандықты, асхана жабдықтарын жөндеуге, жиһаз, жабдықтар, басқа керек жарақ алуға мүмкіндік беретін шараларды жүзеге асыру. 2.«Қотыркөл» көлінің экологиялық жағдайын жақсарту жөнінде арнайы бағдарламаны қолға алу Қазақстан Республикасының білім және ғылым Министрлігі «Огонек» шығармашылық үйі Жөндеуді қажет етіп тұр Екі жататын корпуста, қазандықта, қонақ үй мен қызмет көрсетушілер бөлмелерінде күрделі жөндеу жүргізу Асхана, кір жуатын орын, ауыз су ыдыстары, су және канализация жүйелері, сантехика, монша, душ, клуб-асхана. Жөндеуден өткізіліп, өрт қалқандарына жарық берілді, жағажай қалыпқа келтіріліп, төңірек көркейтілді. Қазіргі уақытта бас жататын корпус, №4 жататын корпустың шатыры, өрт-насос станциясы, дөрігерлік амбулатория жөнделуде, қайық станциясы салынып, №4 корпусқа құбыр тартылуда Барлық ғимараттар мен қондырғыларды қалпына келтіріп, қазандықтың қуатын арттырғаннан кейін балалардың демалысын жыл бойы ұйымдастыру «Буревестник» лагері Жөндеуді қажет етіп тұр Жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын толық аяқтап, университет оқытушыларымен қызметкерлері қатарынан алғашқы тынығушыларды қабылдау. Лагерьдің күзет шарбағын тез дайындап, орнату. Тұратын бөлмелер мен асханаға жабдықтар, тоңазытқыш камералар, жүзгіш құралдар алу Су жүйесіне жөндеу жүргізілді, атап айтқанда, скважиналар қалпына келтіріліп, двигательдер ауыстырылды, асханаға 200 м. тұрба тартылды, ауыз су мен техникалық суға резервтік ыдыстар қойылды. Лагерь аумағы тазартылды, асхана мен тұрғын үйлер ішінара жөнделді, күзет шарбағы қойылды, асханаға керек жабдықтардың бір бөлігі, тоңазытқыш камералар сатып алынды Сауықгыру кешені функциясына қоса, лагерь негізінді оқу-тәжірибелік шаруашылығын құру көзделуде Қазақстан Республикасының әділет Министрлігі «Энергетик» пионер лагері Жөндеуді қажет етіп тұр Электр қуаты, су келмейді, жылу беру ісі ауыстыруды және реконструкциялауды талап етеді, барлық ғимараттарды жөндеу (шатырды, еден тақтайларын, т.б. ауыстыру) қажет; бассейнге жөндеу жұмыстарын жүргізіп, төңіректі көркейту, албарды калпына келтіру керек Ғимараттар мен қондырғыларда атқарылар жұмыстың көлемі белгіленіп, сметасы жасалды, электр қуаты мен су берудің схемасы ойластырылып, шешілу үстінде 1.Трансформаторлық подстанция, электр қуатын беретін сыртқы желілерді, албарды калпына келтіру; 2.Сыртқы су және канализация тармақтарын, скважина, насос қондырғыларын жөндеу; 3.Асхана мен 48 орындық корпуста ішкі жөндеу жұмыстарын жүргізу; 4.Қазандық, монша, жылу беру жүйелерін реконструкциялау; 5.Жататын корпустарды, әкімшіліктік ғимарат, бассейнді жөндеу; 6.Төңіректі көркейту Қазақстан Республикасының Әділет Министрлігі Қазақстан Республикасының Қаржы Министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетіне 20 маусымда №19-4-9/2280 хат жолдап, «Прогресс ашық үлгідегі акционерлік қоғамын ұстауға қаржының жоқтығына байланысты жоғарыда аталған базаны жекешелендіруге қарсы емес екендігін хабарлады Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау істері жөніндегі Агенттігі Үлкендердің республикалық «Бурабай» туберкулез санаторийі Жөндеуді қажет етіп тұр Су құбыры тармақтарын, бұрынғы асхананы емдеу-дене шынықтыру залымен емдеу-денешынықтыру шеберханасына реконструкциялау, шолу алаңы бар баспалдаққа реконструкция жүргізу (2000-2001 жж.) Жұмсақ құралдар мен жабдықтар, ағымдағы шаруашылық істері үшін басқа заттар сатып алынды (1020 мың теңгеге) кір жуатын, тынығушыларды тіркейтін орындардың, асхананың сыртқы жәіне ішкі жөндеу жүмыстары жүргізілді, төңірек көркейтіліп, бойлер жөнделді, 2416 мың теңгеге су құбыры жүйесін шаю және дезинфекциялау жүмыстары жүргізілді, қазір қазандықты қысқа дайындау, емдеу-дене шынықтыру корпусын жөндеу қолға алынуда Республикалық «Бурабай» балалар туберкулез санаторийі Қанағаттанарлық Босатылған балалар-жасөспірімдер туберкулез санаторийін кардиология ғылыми-зерттеу институтының реабилитациялық бөлімшесін орналастыруға қайта жабдықтау Ағымдағы және шаруашылық мақсаттар үшін материалдар мен заттар, жұмсақ инвентарь, барлық бу казандықтарын сұйық отынға көшіру үшін қазандықтар, дезинфекциялық құралдар сатып алынды, дезинфекция жүргізілді, 2424 мың теңгенің күзеті қамта- масыз етілді. Ғимаратқа ағымдағы жөндеу жүргізілді, монша жөнделді. Осының бәріне 1853,9 млн. теңге қаржы кетті Кіре беріс жолдардың құрылысын жүргізу және жөндеу (2002 ж.) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік кіріс Министрлігі ҚР мемлекеттік кіріс Министрлігі 2000 жылдың 23 маусымдағы №ДВР-4-1-9/5628 хатында ҚР ІІМ бұрынғы Ақмола заң колледжінің оқу орталығы (одан бұрын «Смена» сауықтыру лагері) 2000 жылға қаржы қарастырылмағандықтан емдеу-сауықтыру және демалыс шараларын жүргізуге жағдайы келмейтіндігін хабарлайды. Күрделі жөндеу жүргізу және қажетті медициналық құралдармен жабдықтауға керек қаржы салық полициясы Академиясының 2001 жылғы бюджет жоспарында қарастырылған. Қазіргі уақытта аталмыш оқу орталығы Академия тыңдаушыларының оқу жылы барысында әскери-дене тәрбиесінен сабақ өткізетін орны болып белгіленіп отыр Қазақстан Республикасының Қорғаныс Министрлігі «Бурабай» әскери санаторийі республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны Қанағаттанарлық Тұратын бөлмелерге жеңіл косметикалық жөндеу жүргізу. Номірлердегі жиһаздарды, көпшілік пайдаланудағы орындарды, коттедждерді жөндеу. Сауна, асханаға күрделі жөндеу жүргізу. Спорт қалашығын жабдықтау Жататын, емдеу корпустарының, әкімшіліктік-шаруашылық ғимараттарының, көпшілік пайдаланудағы орындардың жөндеу жүмыстары аяқталып, сауна мен асханаға күрделі жөндеу жүргізілді. Маусым басталарға дейін жиһаздар жөнделіп болды. Спорт алаңы жабдықталды 1.Бұған дедйін қарастырылған нөмірлерді күрделі жөндеуден өткізу және реконструкциялау, нөмірлердің 20% люкс нөмірлерге жабдықтау 2.Әр нөмірде санитарлық тораптар (дәретхана, душ) жасау. 3.Автономды жылу жүйесін кою, санаторийді ыстық сумен қамтамасыз ету. 4.Коттедждерді автономды жылу жүйесімен қамту, толық реконструкциядан өткізу. 5.Бассейнді кеңейту. 6.Бар мен кіші залды кафеге жабдықтау 7.Шағын наубайхана алып, нан-тоқаш өнімдерін өндіру. 8.Саяжай үйіне автономдық жылу жүйесін қою. 9.Тауда шаңғы трассасын жабдықтау «ЦСКА» санаторий-профилакторийі (бұрынғы «Ботагөз») Қанағаттанарлық Курорттық-сауықтыру нысаны ретінде «Ботагөз» санаторий- профилакторийін дамытуға мақсатты қаржы көзінің бөлінбеуінен қазіргі уақытта жөндеу жұмыстарын атқару мүмкін болмай отыр Қазір «Ботагөзде» Қорғаныс Министрлігі спорт комитеттері филиалының және әскери спорт колледжінің жұмысы, сондай-ақ, ҚР Қарулы Күштерінің құрама командаларын жарысқа дайындау ұйымдастырылған «Буревестник» балаларды сауықтыру орталығы Жөндеуді қажет етіп тұр Қазіргі уақытта ҚР Қорғаныс Министрлігі балансынан ҚР ІІМ балансына берілуді Күрделі жөндеу Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты «Әділет» спорттық-сауықтыру кешені (бұрынғы «Урожай» балаларды сауықтыру орталығы) Қанағаттанар лық 7 корпусқа ағымдағы жөндеу жүргізу, 1 корпусты спорт залын салу үшін бұзу 5 корпусқа ағымдағы жөндеу жүргізілді, 1 корпус спорт зал салу үшін бұзылды, 2 корпус ағымдағы жөндеуден өткізілуде 1.Екі корпусты жарыс аттары ушш қысқы манеж салуға, 1 корпусты спорт зал салуға бұзу. 2. Аттарды серуендетуге, шаңғы мен қарда жүретін шаналармен сырғанауға левада салу. 3.Асхана құрылысын жүргізу 4.Электр желілерін ауыстыру 5.Шарбақ кою «Ақ желкен» пансионаты Қанағаттанар лық Сыртқы және ішкі жөндеу жұмыстарын жүргізу, жиһаздарды ауыстыру Сауна, бүгельді көтергішімен тау-шаңғы трассасы іске қосылды Асхана құрылысы Қазақстан Республикасының табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігі ҚР табиғи ресурстар және қоршаған ортаны қорғау Министрлігі 2000 жылдың 19 шілдесіндегі №2275 хатында Щучинск-Бурабай қурортты аймағында өзінің санаторлық-сауықтыру нысаны жоқ екенін хабарлайды «Астана» санаторий- профилакторийі. Қанағаттанарлық Реконструцкия және жөндеу- қалпына келтіру жұмыстары жоспарлануда Сәкен Сейфуллин атындағы санаторий-профилакторий Қанағаттанарлық Келешекте жөндеу-калпына келтіру жұмыстарын жүргізу үшін жобалау-іздестіру шаралары қолға алынуда Реконструция және жөндеу-қалпына келтіру жұмыстары көзделуде Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы «Оқжетпес» санаторийі Қанағаттанарлық №1,2 жататын корпустар. Есік жақтауларын ауыстыру, балкондарды жөндеу, ғимаратты қысқы жұмыс жағдайына дайындау, ішінара су құбырын ауыстыру қажет. Емдеу корпусы: шатырды, жылу жүйесін, желдеткішті, су құбырын реконструкциялау қажет. Клуб-асхана: су құбырын, жылу жүйесін, керамикалық плиткаларды, терезе жақтауын ауыстыру, шатырды жөндеу, жылу жүйесі, су құбыры тұрбаларын толық ауыстыру қажет. Салынып жатқан клуб-асхана: шатырды, сантехникалық жабдықтарды қою, пошта бөлімшесінде әрлендіру жұмыстарын жүргізу Жататын корпуста нөмірлерге жөндеу, сантехникаға ішінара жөндеу жүргізілді, 2 унитаз ауыстырылды. Қазіргі уақытта екі нөмір реконструкциядан өтуде: жуынатын бөлмелерде жабдықтар ауыстырылды, тұрбалар сырланды, су құбырының бір бөлігі ауыстырылып, керамикалық плиткалар, ішінара паркет жөнделді. Сумен, саз балшыкпен емдейтін орындарға косметикалық жөндеу жүргізілді, оттегімен дем алдыру кабинеті жөнделді, фитобар жабдықталды, дәліз, ингалятор, рентген-кабинеті ішінара жөндеуден өткізілді, сумен, сазбалшықпен емдейтін орындарда смесительдер толық ауыстырылды, раковина, унитаздар орнатылды, сазбалшықгы ысытатын бойлерлер ауыстырылды. Су құбыры жабдықгарын косметикалық жөндеу ішінара ауыстыру жүзеге асырылды. Әрлендіру жұмыстары 60 пайызға атқарылды Қолда жататын корпустарды реконструкциялаудың жобасы бар (жататын нөмірлерді 40 төсек орынға ұлғайту), 1991 жылғы бағамен алғанда жоба құны 436,988 мың теңге. Реконструкциялау жобасы бар. 1991 жылғы бағамену алғанда жоба құны 866,420 мың теңге. Клуб-асхананы, пайдалануға бергенде ғимаратты әкімшілік диагностикалық орталық реконструкциялау жосдарлануда. Жоба кұны 603,402 мың теңге Щучинск-Бурабай курортты аймағының аумағында жобаланған маршруттар тізбесі № Маршруттың өтетін пункттері Маршруттың ұзындығы, оның ішінде ГПНП бойын, км. Маусымдылығы Маршруттың мақсаты Ұзақтығы күнмен алғанда Ұйымдастыратын Атты маршруттар: 1. «Ақылбай» асуы — «Сабатас» асуы - «Приозерный» асуы 50/50 Жыл бойы Спорттық-сауықгыру және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Синегорье» турклубы 2. «Сабатас» асуы — «Аққайың» асуы — Жокей ауылы - «Приозерный» асуы 93/65 Жыл бойы Спорттық- сауықгыру және танымдық 3 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Синегорье» турклубы 3. «Сабатас» асуы — «Веселый» асуы «Сабатас» асуы 14/14 Жыл бойы Оқу 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Синегорье» турклубы 4. «Приозерный» асуы — Семенов тауы - Қатаркөл көлі — «Приозерный» асуы 43/28 Жазда Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Синегорье» турклубы Жаяу маршруттар: 1. «Ақылбай» асуы — Кіші Шабақты көлі - Үлкен Шабақты көлі — Бурабай п. курорт аймағы 13/13 Жазда Спорттық- сауықтыру және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 2. Абылайхан алаңы - Үлкен Шабақгы көлі 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 3. Абылайхан алаң — Кенесары үңгірі — Бурабай көлі — Бурабай поселкесі 5/5 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 4. «Оқжетпес» санаторийі — Бурабай көлінің жағасы 2/2 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Серуендік және танымдық 1 «Оқжетпес» санаторийі «Турист» турфирмасы 5. «Окжетпес» санаторийі — Бурабай көлінің жағасы — Абылайхан алаңы 5/5 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Серуендік және танымдық 1 «Оқжетпес» санаторийі «Турист» турфирмасы 6. Балалар санаторийі — Лебяжье көлі — Балалар санаторийі 6/6 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 7. «Қабыршақ» шолу нүктесі — Түйе тауы 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 8. Автотұрақ - Түйе т. 2/2 Жазда Серуейдік жөне таңымдық 1 Мемлекеттік үлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 9. Автотұрақ - шолу нүктесі 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 10. «Золотой бор» турбазасы — Түйе т. — Имай жылғасы - Абылайхан алаңы - турбаза 23/23 Жазда Серуендік және танымдық 1 «Золотой бор» турбазасы «Золотой бор» турфирмасы 11. «Астана» санаторий- профилакторийі — шолу нүктесі 1/1 Жазда Серуендік 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 12. «Щучье» санаторийі - Майлы - Қара т. 6/6 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Спорттық- сауықгыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 13. Бармашино — Майлы - Қара т. 5/5 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Спорттық- сауықгыру және танымдық 1 Мемлекеттік үлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 14. «Приозерный» асуы — Лысая т. – «Приозерный» асуы 13/13 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Спорттық- сауықгыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 15. «Ана мен бала» пансионаты — Майлықара т. 11/11 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы 16. «Жезказганец» балаларды сауықтыру орталығы - Майлықара т. 5/5 Жыл бойы (қыста - шаңғы) Спорттық- сауықгыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой бор» турфирмасы Автобуспен экскурсиялық маршруттар 1. «Бурабай Қазақстанның інжу-маржаны» (соңғы аялдама Бурабай п. табиғат паркі) 54/54 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 2. «Бурабай — денсаулық кепілі» (Щучье көлінің бойымен, соңғы аялдама «Светлый» санаторийі) 19/19 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 3. «Көкшенің жасыл алқасы» (Щучинск Бурабай курорты аймағының көрікті жерлерімен) 40/40 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 4. «Біз ол күнді ұмытпаймыз» (Бурабай п. мен Воробьевкада тұрған ғалымдар жайында) 33/33 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы Щучинск-Бурабай курортты аймағы аумағының жобалық балансы Аумақ­тың ата­уы Бу­ра­бай де­ма­лыс ай­ма­ғы Щу­чинск де­ма­лыс ай­ма­ғы Во­ро­беьв­ка с. ауда­нын­да­ғы де­ма­лыс ай­ма­ғы Қо­тыр­көл кө­лін­де­гі пи­о­нер ла­гер­лер­нің ай­ма­ғы Жо­кей кө­лі­нің де­ма­лыс ай­ма­ғы Де­ма­лыс ай­мақ­та­ры бой­ын­ша бар­лы­ғы Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) Қа­зір­гі ке­зек (га.) Есеп­ті мер­зім (га.) А. Курортық (сауықтыру аймағы) 1. Де­ма­лыс ме­ке­ме­ле­рі­нің ке­ше­ні 37,5 37,5 37,5 60,0 68,0 78,6 - 30,0 30,0 60,0 64,8 83,7 - 18,7 30,0 157,5 219,0 259,8 2. Қыз­мет көр­се­те­тін ме­ке­ме­лер мен кә­сі­по­рын­дар­дың учас­ке­ле­рі - 3,0 3,0 - 5,5 7,0 - 1,5 1,5 - 4,8 6,2 - 2,5 4,0 - 17,3 21,7 3. Жал­пы пай­да­ла­ну­да­ғы жа­сыл же­лек­тер - 10,0 30,0 - 25,0 70,0 - 70,0 - - - 25,0 74,5 - 20,0 40,0 - 80,0 217,1 4. Кө­пір­лер, жол­дар, өте­тін жер­лер, алан­дар, ав­то­тұ­рақ­тар - 4,6 4,6 - 10,2 13,2 13,2 - 9,7 3,5 - 2,8 4,5 - 31,8 40,3 5. Жа­ға­жай­лар - 2,4 2,4 - 4,4 5,6 - 1,9 2,4 - 2,0 3,2 - 10,7 13,6 Б. Курорттан тыс аймақтың аумағы 6. Ком­му­нал­дық ша­ру­а­шы­лық қой­ма­ла­ры­ның, га­раж­да­ры­ның ау­ма­ғы - 1,5 1,5 - 2,7 3,5 - 0,7 0,7 - 2,4 3,1 - 1,2 2,0 - 8,5 10,5 7. Ку­рорт­тық ма­ңы­зда­ғы аға­штар ор­ман парк­те­рі - 40,0 128,0 - 125,0 384,4 40,0 112,0 - 100,0 298,1 - 60,0 192,0 - 365,0 1113,5 8. Сырт­қы транс­порт аумақ­та­ры 29,0/ 29,0 33,0 9. Ор­ман­дар мен қо­рық аумақ­та­ры 51624,5/ 51053,7 50101,7 10. Ел­ді ме­кен­дер аумақ­та­ры 9100,0/ 9100,0 9100,0 11. Су бет­те­рі 14100,0/ 14100,0 14100,0 12. Ре­зерв­те­гі аумақ­тар 3000,0/ 3000,0 3000,0 13. Өзге аумақ­тар 600,0/ 600,0 600,1 Б бөлігі бойынша барлығы 78453,3/ 78256,2 78058,5 Жобалық шекара шеңберінде барлығы 78611,0/ 78611,0 78681,0 Туризмді дамыту Республикалық бюджеттің қаржысы есебінен ІЦучинск-Бурабай курортты аймағы бойынша туризмді кешенді дамыту үшін мынадай жағдайларды жүзеге асыру қажет: -Кұмкәсек ауылында «Қазақ ауылы» этнографиялық орталығын құру - 720 млн. теңге; -Үлкен Шабақты көліндегі арылда шатырларан тұратын жазғы лагерь жабдықтау - 44 млн теңге; Меншік иелерінің аз қаржылары есебінен: -Туристердің «Қазақ ауылы» этнографиялық орталығында болуының және онда оларға қазақтардың мәдениеті мен тұрмысын, ұшқыр құстармен аң аулау машықтарын көрсетудің, аттармен саяхат жасатудың мәдени бағдарламасын жасау; -Жаяу және атты маршруттарды белгілеп, паспорттау; -Тұрақтап, аялдауға жабдықталған алаңдары бар таңбаланған туристік жаяу маршруттарды құру-44 млн теңге -Облыстық туристік ұйымдары мен Қазақстан Республикасы, жақын және алыс шетелдердің туристік агенттіктері арасында туристік топтарды қабылдауға контрактілер жасап, орындау; -Курорттық қызмет түрлері бойынша кәсіпкерлерді тіркеуден өткізу (үйді жалға беру, сауда, қоғамдық тамақтандыру, құралжабдықтарды прокатқа беру, тұрмыстық қызмет және қурорттық қызметтің тағы баска да түрлері; -Оқушылар үшін автобуспен, жаяу жасайтын, мұражайларда өтетін тақырыптық экскурсияларды енгізе отырып, экскурсиялық онкүндіктер өткізу; -Курорттық мекемелері жыл бойы жұмыс істейтін шет ел тәжірибесін енгізу, сервис сапасын көтеруді және қызмет аясын кеңейтуді қамтамасыз ету; -Жұмыссыз азаматтарға курорттық бизнес саласында өз ісін ашуға кредиттер алуға консультативтік көмек көрсету; -Курортты ауданда маусымдық демалысты ұйымдастырудың схемасын жасау; -Демалыс үйлері, санаторийлер, балалар сауықтыру орталықтарында мәдени- ағарту, спорттық сауықтыру және туристік шаралардың жоспарын жасау; -Астана қаласы мен Көкшетау қаласынан Щучинск-Бурабай курортты аймағына демалыс күндері арнайы маршруттар ашу; -Бурабай поселкесіндегі «Табиғат мұражайы» аумағында «Динозаврлар паркі» мен жергілікті жоғалған аң-құстар паркін ашу; -Курортты аймақтың сауықтыру орындары мен Щучинск қаласындағы шаңғы базасында шаңғылар мен конькилерді прокатқа беруді ұйымдастыру; -Табиғат аясында экзотикалық демалысты ұнататындар үшін туристік лагерлер мен жылжымалы саяжайлар қойылатын алаңдарды анықтау; туристік слеттер өткізу, демалыс күнгі маршруттар ұйымдастыру; -Ұлттық сувернирлер, курортты аймақтың көріністері бейнеленген открыткалар сату жөнінде сауда нүктелері желісін ұйымдастыру; -Щучинск-Бурабай курортты аймағының «кіші» және үлкен» айналмалы жолдары бойынша балалардың арнайы туристік маршруттарын жасап, практикаға енгізу. Сонымен, қолайлы факторларға негізделген «Бурабай» курортты ауданын дамытудың Мемлекеттік бағдарламасы алдағы 10-15 жылдың ішінде қазіргі қолда бар Бурабай курортты аймағының аясында төмендегідей негізгі талаптарға жауап беретін курорт кешенін құруға мүмкіндік береді:

1. Кешен жыл сайын бір мезгілде:

а) жазғы маусымда (мамыр-тамыз) 45 мың адамға дейін;

б) тынығушылар азайған одан кейінгі кезеңде (қыркүйек-сәуір) 30 мың адамға дейін кісі қабылдауы тиіс.

2. Кешен:

а) кем дегенде мынадай қызмет түрлерін жүзеге асыратындай көпфункционалды болуы керек: -Халықтың барлық категориялары мен жас топтарының демалысы мен ойын сауығын ұйымдастыру; -Мектеп каникулы кездерінде балалардың жаппай демалысы мен ойын сауық шараларын жүзеге асыру; -Емдеусауықтыру жұмыстары; -Ірі мәдени, спорттық, ресми және коммерциялық шараларды өткізу; -Халықаралық деңгейдегі спортшыларды даярлау; -Туризм.

б) көрсететін қызметінің бағасы бойынша республиканың орташа дәулетті азаматтарының қолы жететін;

в) бүкіл маусымда, жыл бойы, кезкелген ауа райында белсенді түрде жұмыс істейтін (мұның өзі тынығушыларға жабық ғимараттарда көңілді демалыс түрлерінің кең ауқымын ұсынуға мүмкіндік береді)

г) тұрғындардың барлық категориялары мен жас шығатын;

д) ауқатты азаматтар мен шет елдіктерді экзотикалық демалыс түрлеріне тартуға тиісті жағдайлар қарастырылатын деңгейде болуы кррск.

3. Кешен төмендегі позициялардан:

а) экология

б) көркейтілуі

в) азық-түлікпен қамтамасыз етілуі

г) тынығушыларға байланыс қызметін көрсету

д) транспорт қызметімен қамту

е) демалушылардың жеке кауіпсіздіктері

ж) сервистен де мүлтіксіз болуы тиіс. Щучинск-Бурабай курортты аймағы бойынша туризмді кешенді дамыту шаралары № Шаралар Орындалу мерзімі Орындалуына жауаптылар Аяқтау жолдары Қаржы көздері және қаржыландыру мөлшері 1. Щучинск-Бурабай курортты аймағы бойынша жаяу және атты маршруттарды жасап, паспорттау 2001 ж Туризм және спорт басқармасы - - 2. Құмкәсек ауылында «Қазақ ауылы» этнографиялық орталығын құру 2002 ж Щучье ауданының әкімі 720 Республикалық бюджет 3. Туристердің «Қазақ ауылы» этнографиялық орталығында болып, қазақ халқының мәдениеті және тұрмысын, ұшқыр құстарымен аң аулау салт-дәстүрін көріп, танысатын, аттармен серуендейтін мәдени бағдарлама 2002 ж Мәдениет басқармасы өзіндік қаржыдан 4. Жасау үлкен Шабақты көліндегі аралда палаткалардан тұратын жазғы лагерь жабдықтау 2001 ж «Бурабай» табиғи сауықтыру орман кешені 44 инвестициялар 5. Экологиялық талаптарға сәйкес тұрақтайтын жабдықталған алаңдары бар таңбаланған жаяу туристік маршруттар ашу 2001 ж «Бурабай» табиғи сауықтыру орман кешені, туризм және спорт басқармасы, қоршаған ортаны қорғау басқармасы 44 өзіндік қаржыдан 6. Қолданылатын заңдардың негізінде міндетті түрде туристік қызметті лицензиялауды енгізу, туристердің Щучинск-Бурабай аймағында болуының біріңғай ережелерін жасау 2001 ж ҚР туризм және спорт Агенттігі - - Демалыс пен туризмнің нарықтық инфрақұрылымын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау Ақпараттық қамту базасын дамыту 1 Туристік топтарды қабылдау жөнінде облыстың туристік ұйымдары мен Қазақстан республикасының, жақын және алыс шет елдердің туристік агентіктері арасында контрактілерге отырып, оларды орындау Үнемі Жастар істері, туризм және спорт жөніндегі бөлім, сауықтыру орындарының басшылары Контрактілер 2 Курорттық қызмет түрлері бойынша кәсіпкерлерді тіркеуден өткізу (тұрғын үйді жалға беру, сауда, қоғамдық тамақтандыру, құрал-жабдықтарды прокатқа беру, тұрмыстық қызмет және курорттық қызметтің басқа түрлері курорттық бизнеспен айналысатын қызметкерлердің оқуын ұйымдастыру) Үнемі Салық комитеті, экономика және нарықтық катынастар бөлімі Контрактілер Өзіндік қаржыдан 3 Туристік фирмаларды аттестациялау Жыл сайын Туристік фирмалар Ақпарат беру 4 Автобуспен, жаяу жасалатын, мұражайларда отетін тақырыптық экскурсияларды қоса отырып, оқушылар үшін экскурсиялық онкүндіктер үйымдастыру Үнемі Аудандық оқу бөлімі, туристік фирмалар Есеп беру Өндірістік-технологиялық, қаржы-несиелуін қолдау көрсетүді қамтамасыз ету 5 Курортты мекемелердің бос тұрған алаңдарын жалға, сенімді басқаруға алу, тағы басқа кұқықтармен, шағын кәсіпкерлік насандарына беру Үнемі Курорттық мекемелер, мемлекеттік мүлік және жекешелендіру жөніндегі комитет Келісім-шарт 6 Қызмет көрсету саласындағы шағын кәсіпкерлік нысандарына жер учаскелерін конкурстық негізде кейінге қаратып сату жөніндегі жұмыстарды ширату Жыл ішінде Жер ресурстарын басқару жоніндегі комитет Акт жасау, ақпарат беру Шағын кәсіпкерлік нысандарының өз қаржылары 7 Шағын кәсіпкерлік нысандарына пәтерлерді қайта жобалауға кұжаттар беру жөніндегі жүмыстарды жалғастыру Үнемі Архитектура бөлімі Есеп беру Шағын кәсіпкерлік нысандарының өз қаржылары 8 Курортты мекемелер жыл бойы жұмыс істейтін шет ел тәжірибесі енгізу, сервис сапасын жақсарту мен қызмет түрлерін арттыруды қамтамасыз ету Үнемі Курорттық мекемелер Ұсыныс 9 Шетел және отандық инвесторларды тарту жөнінде жұмыстар жүргізу Үнемі Аудан әкімі аппараты, сауықтыру орындарының басшылары Ақпарат беру 10 Жұмыссыз жүрген азаматтарға курорттық бизнес саласында өз ісін ашуға кредиттер аларда консультативтік көмек көрсету Үнемі Жұмыспен камту орталығы, шағын бизнес орталығы Ақпарат беру 11 Кәсіпкерлерге бизнес-жоспарлар жасауда қол ұшын беру Үнемі Экономика бөлімі, шағын бизнес орталығы Ақпарат беру Щучинск-Бурабай курортты аймағының экологиялық жағдайын тұрақтандыру және жақсарту 12 Бурабай поселкесінен, Бурабай аймағындағы санаторийлер мен басқа сауықтыру орындарынан канализациялық ағын суларды сорып әкету үшін арнайы автомашиналар алу Жыл ішінде Арнайы маманд. кәсіпорын Ақпарат беру ҚР бюджеті 19,5 млн. тенге 13 Тұрғын үйлер мен санаторийлердің ағын су жиналғыштары мен Бурабай п. канализациялық жүйесін жөндеу Жыл ішінде Арнайы маманд. кәсіпорын Орындалғандығы жөнінде есеп беру ҚР бюджет 3,5 млн. теңге 14 Щучье құс фабрикасының канализациялық жүйесін реконструкциялау, ағын суды құятын станцияның құрылысын жүргізу Арнайы маманд. кәсіпорын Орындалғандығы жөнінде есеп беру ҚР бюджет 8 млн. теңге 15 Көкшетау топтық су құбыры құрылысын аяқтау Қоршаған ортаны қорғау басқармасы Есеп беру ҚР бюджет 400 млн.теңге 16 Бурабай, Зеленый Бор поселкелермен Қотыркөл селосы, Щучинск қаласындағы қатты және сұйық тұрмыстық қалдықтар полигонын дұрыс қалыпқа келтіру Жыл ішнде Көркейту және санитарлық тазарту жөніндегі кәсіпорын, Эколгігия ГБ ЖШС Есеп беру Жергілікті бюджет 0,5 млн. теңге 17 Барлық шаруашылық нысандары мен табиғат пайдаланушыларын қатыстыра отырып, Щучье, Бурабай, Қотыркөл көлдеріндегі санаторийлерінің айналасы мен жағажай аймақтарын тазартуды қамтамасыз ету ІІІ тоқсан шаруашылық нысандары Есеп беру Өзіндік қаржыдан 18 Қотыркөл көліндегі балалар сауықтыру орталықтарындағы ағын су жинағыштарын жөнедеуден өткізу III тоқсан Балалар сауықтыру орталықтары Есеп беру Табиғат пайдаланушыларының қаржысы есебінен 1,5 млн. теңге 19 Бурабай поселкесіндегі қазандықтардан шлакты тасып шығару Үнемі Қайырымдылық ЖШС Есеп беру Өзіндік қаржыдан 690 млн. теңге 20 Қалдықтар мен канализациялық ағын суларды тасып шығаратын арнайы мамандандырылған кәсіпорын ұйымдастыру Жыл ішінде Аудан әкімінің аппараты Ұсыныс беру 21 Бурабай поселкесінде жеке меншік малдың табында бағылуын ұйымдастыру Жыл ішінде Бурабай поселкесінің әкімі Ұсыныс беру 22 Курортты аймақтың көлдерінде судағы моторлы жүзгіш құралдарды пайдалану ережесі туралы үсыныстар енгізу III тоқсан Экология және биоресурстар жоніндегі комитет Көкшетау қаласы ООС басқармасының ұрықсаты 23 Қалдық заттарды сақтауға арнайы алаңдар жабдықтау II тоқсан Бурабай поселкесінің әкімі Ұсыныс беру 24 Курортты аймақта маусымдық демалысты ұйымдастырудың схемасын жасау II тоқсан Архитектура бөлімі, жер қатынастары жөніндегі комитет, Бурабай табиғи сауықгыру орман кешені ПОЛК Схема 25 Курортты аймақтың табиғиклиматтық, бальнеологиялық факторларының халықтың емделуіне және демалысына тиімді пайдаланылуына, сауықтыру орындарының демалушыларды қабылдауға дайындық барысына бақылау жасау жөніндегі аудандық комиссияның жұмысын жалғастыру II тоқсан Ішкі саясат бөлімі, санитарлық-эпидимиологиялық станция Әкімнің шешімі Демалыс пен туризмнің инфрақұрылымын дамыту Нарықтық инфрақұрылым желісін дамыту 26. Экзотикалық демалысты қалайтындарға туристік лагерьлер мен жылжымалы саяжайлар қоюға алаңдар қарастыру, туристік слеттер өткізу, демалыс күнгі маршруттар ұйымдастыру II тоқсан Жастар істері, туризм және спорт жөніндегі бөлім, туристік фирмалар, архитектура бөлімі, «Бурабай» табиғи сауықтыру орман кешені Нысандар тізбесі 27. Демалыс үйлері, санаторийлер, балалар сауықтыру орталықтарында мәдени-ағарту, спорттық-сауықтыру және туристік шаралардың жоспарын жасау Ү/мі Білім беру, мәдениет бөлімдері, орталық аудандық аурухана, жастар істері, туризм және спорт бөлімі, санаторийлер, демалыс үйлері, балалар сауықтыру орталықгарының әкімшіліктері Шаралар жоспары 28. Демалыс индустриясы саласында жеке меншік сақтандыру, маркетингтік консалдингтік, аудиторлық тағы басқа арнайы мамандандырылған фирмалардың қалыптасып, дамуы әдістемелік қолдау көрсету Үнемі Әкім аппараты Ақпарат беру 29. Курорттық аймақтың көрікті табиғаты, әсем жерлері бейнеленген открыткалар, ұлттық сувенирлер сату жөнінде сауда нүктелерін ұйымдастыру Үнемі Аудан әкімінің аппараты Ақпарат беру 30. Жазғы маусымда микроавтобустарды пайдалана отырып, Астана қаласы мен Көкшетау қаласынан Щучинск-Бурабай курортты аймағына дейін демалыс күндері арнайы маршруттар ашу 2000-2002 жж. жазғы маусым Туризм және спорт басқармасы, «Ақмола облысының жолаушылар тасымалын ұйымдастыру жөніндегі орталығы» мемлекеттік қазыналық кәсіпорны, автотранспорт кәсіпорындарының басшылығы Ақпарат беру 31. Щучинск-Бурабай курортты аймағының «кіші» және «үлкен» айналмалы жолдары бойынша балалардың арнайы туристік маршруттарын жасап, енгізу 2000 жылдың маусымы Туризм және спорт басқармасы, білім басқармасы, автотранспорт кәсіпорындарының басшылығы, «Ақмола облысының жолаушылар тасымалын ұйымдастыру жөніндегі орталығы», МҚК «Щучье ПАТП» АҚ Ақпарат ба£у 32. Щучинск-Бурабай курортты аймағына өтініштер бойынша қызмет көрсететін автотранспорт кәсіпорындарының ырғақты жұмысын қамтамасыз ету. Арнайы «курортты аймақ бойынша өтініштер бюросын және «тапсырыстар үстелін», диспетчерлік пункттер ашу Үнемі Щучье ауданының әкімі, «Щучье ПАТП» АҚ, «Ақмола облысының жолаушылар тасымалын ұйымдастыру жөніндегі орталығы», мемлекеттік қазыналық кәсіпорны басшылары Ақпарат беру 33. Щучинск қаласының автовокзалында қажетті жөндеу-қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу, автовокзалды жазғы маусымға жұмысқа дайындау 2000 жылдың маусымы Щучье ауданының әкімі, «Щучье ПАТП» АҚ Ақпарат беру 34. Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан, Қарағанды облыстарының жолаушьшар тасымалы қызметтерінің басшыларымен бірлесіп Щучинск-Бурабай курортты аймағында паритеттік негізде қосымша автобус маршруттарын ашу мәселесін ойластырып шешу 2000 жылдың маусым, шілдесі «Ақмола облысының жолаушылар тасымалы жөніндегі орталығы», мемлекеттік қазыналық кәсіпорны, көршілес облыстардың облыстық қызметтерінің басшылары Ақпарат беру 35 РФ Омбы облысы автотранспорт басқармасы басшылығымен Щучинск-Бурабай курортты аймағына жазғы маусымда қосымша автобус маршруттарын ашу жөніндегі мәселені талқылап шешу 2000 жылдың маусым, шілдесі «Ақмола облысы бойынша жолаушылар тасымалы жөніндегі орталығы», мемлекеттік қазыналық көсіпорны, «Көкшетау-Тұлпар» ЖШС, «Щучье ПАТП» АҚ, «Степногорск ПАТП» АҚ Ақпарат беру 36 Мына маршруттар бойынша ЯК-40 ұшағымен аптасына екі рет тұрақты чартерлік әуе қатынастарын ашу: -Алматы — Астана — Көкшетау - Омбы — Алматы; -Көкшетау — Астана — Шымкент — Көкшетау; -Көкшетау - Жезқазған - Ташкент — Көкшетау; -Көкшетау — Ақтөбе — Атырау Көкшетау Үнемі Өнеркөсіп, сауда, транспорт және коммуникациялар басқармасы; «Көкшетау авиакомпаниясы» АҚ Ақпарат беру Щучинск-Бурабай курортты аймағынын аумағында жобаланған маршруттар тізбесі № Маршруттың өтетін пункттері Маршруттң жалпы ұзындығы, оның ішінде ГПНП бойынша, км Маусымдылығы Маршруттың мақсаты Ұзақтығы, күнмен алғанда Ұйымдастаратын Атты маршруттар 1 Ақылбай асуы - Сабатас асуы, Приозерный асуы 50/50 Жыл бойы Спорттық- сауықтыру және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Синегорье турклубы 2 Сабатас асуы-Жокей ауылы- Приозерный асуы 93/65 Жыл бойы Спорттық- сауықтыру және танымдық 3 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Синегорье турклубы 3 Сабатас асуы -Веселый асуы- Сабатас асуы 14/14 Жыл бойы Оқу 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Синегорье турклубы 4 Приозерный асуы -Семенов т- Қотыркөл көлі-Приозерный асуы 43/28 жазда Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Синегорье турклубы Жаяу маршруттар; 1 Ақылбай асуы-кіші Шабақты көлі-Үлкеп Шабақты көлі- курортты аймақ-Бурабай поселкесі 13/13 Жазда Спорттық- сауықтыру және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Золотой Бор турфирмасы 2 Абылайхан алаңы-Үлкен Шабақты көлі 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 2 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі Золотой Бор турфирмасы 3 Абылайхан алаңы-Кенесары үңгірі-Бурабай көлі-Бурабай поселкесі 5/5 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік үтпык табиғат паркі Золотой Бор турфирмасы 4 «Оқжетпес» санаторийі- Бурабай көлінің жағасы 2/2 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Серуендік және танымдық 1 «Оқжетпес» санаторийі «Турист» турфирмасы 5 «Оқжетпес» санаторийі- Бурабай көлінің жағасы Абылайхан алаңы 5/5 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Серуендік және танымдық 1 «Оқжетпес» санаторийі «Турист» турфирмасы 6 Балалар санаторийі-Лебьяже көлі-Балалар санаторийі 6/6 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 7 «Қабыршақ» шолу нүктесі-Түйе тауы 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 8 Автотұрақ-Түйе т. 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Турист» турфирмасы 9 Автотұрақ-шолу нүктесі 2/2 Жазда Серуендік және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттык табиғат паркі «Турист» турфирмасы 10 «Золотой Бор» турбазы- Түйе т - Имай жылғасы - Абылайхан алаңы - турбаза 23/23 Жазда Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 «Золотой Бор» турбазы «Золотой Бор» турфирмасы 11 «Астана» санаторий- профилакторийі - шолу нүктесі 1/1 Жазда Серуендік 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы 12 «Щучье» санаторийі - Майлықара т. 6/6 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы 13 Бармашино - Майлықара т. 5/5 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы 14 Приозерный асуы - Лысая т. Приозерный асуы 13/13 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы 15 «Ана мен бала» пансионаты Майлықара 11/11 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы 16 «Жезказганец» балалар сауыктыру орталығы- Мшілықара т. 5/5 Жыл бойы (Қыста- шаңғы) Спорттық- сауықтыру және танымдық 1 Мемлекеттік ұлттық табиғат паркі «Золотой Бор» турфирмасы Автобуспен жасалатын экскурсиялық маршруттар 1 «Бурабай Қазақстанның інжу- маржаны» соңғы аялдама Табиғат мұражайы Бурабай п 54/54 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 2 Бурабай-денсаулық кепілі Щучье көлінің бойымен, соңғы аялдама Светлый санаторийі 19/19 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 3 Көкшенің жасыл алқасы (Щучинск-Бурабай курортты аймағының көрікті жерлерімен) 40/40 Жазда Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы 4 «Біз ол күнді ұмытпаймыз» (Бурабай п мен Воробьевкада тұрған ғалымдар жайында) 33/33 Жыл бойы Экскурсиялық 1 Щучинск қаласындағы туристік экскурсия бюросы Щучинск-Бурабай курортты аймағы бойыншы 20.06.2000 ж. дейінгі жеке құрылымдардың меншігіндегі № Ны­сан­ның ата­уы Зан­ды ме­кен­жайы Тұр­ған ор­ны Ве­дом­ство­лық ба­ғы­ны­шты­лы­ғы Іс­ке қо­сы­л­ған жо­лы Жа­та­тын кор­пу­стар­да­ғы орын са­ны Жол­да­ма­ның ор­та­ша құ­ны (күн­дік) тең­ге Жо­ба­лық Нақ­ты қы­ста Нақ­ты жа­з­да қы­ста Жа­з­да 1. Щучье санаторийі АҚ Щучье көлі Щучинск қаласы Щучье санаторийі қалашығы Щучье көлі жағасы 72 % федерация кеңесі, 11,5 % Сулейменова Б.Р. 11,5 % Чжен М.А. 5 % еңбек ұжымы 1935 - 1985 300 - 300 1200-1300 2. №6 Саяжай, Щучье көлі Щучинск қаласы Щучье санаторийі қалашығы Щучье көлі жағасы «Елім агроорталығы» ЖШС Астана қаласы 1980 10 10 3. «Көкшетау демалыс үйі АҚ Щучье көлі Щучинск қаласы Көкшетау демалыс үйі АҚ Щучье көлі жағасы 26 % «Поиск» ЖК, 74 % «Полиенко» ЖК 1965 1978 250 - 250 750-950 4 «Трансавто» ЖШС (бұрынғы кітапхана Щучье көлі) Щучинск қаласы Щучье көлінің жағасы «Трансавто» ЖШС 1978 10 - 10 өз ұйымы үшін 5 Зеленый бор санаторийі Щучье көлі Щучье ауд. Зеленый Бор ЖШС Щучье көлінің оң жаға лауы «Қазақстан жолдары» АҚ Алматы қаласы 1973 250 30 250 1000 1500 6 «Светлый» демалыс үйі ЖШС Щучье көлі Щучинск қаласы «Светлый» демалыс үйі Щучье көлінің оңтүстік шығыс жағы Омбы обл мүлікті басқару жөніндегі комитеті, Омбы облресурс ОАОБТ «Құрылыс- ресурс» ООО 1940 - 1986 120 - 120 1000- 1200 7 «Алтын Орман» турбазасы (бұрынғы Золотой Бор турбазасы Щучье көлі) Щучинск қаласы «Алтын Орман» турбазасы Щучье санаторийі поселкесі «Ормангалиев және компания» ТС Көкшетау қаласы 1990 60 бас корпус 200 жазғы үйлер - 250 700- 1400 8 Майбалық санаторий-профилакторийі Щучье ауд. Зеленый Бор ЖШС Текекол көлінің жағасы БАТТ корпорациясы Алматы қаласы 1978 Жөндеу, реконструкция Жұмыс істемейді 9 Емдеу корпусы бұрынғы Автомобилист санаторийі Щучинск қаласы Щучье санаторийі пос. Щучье көлінің жағасы Алаш ЖҰАҚ Алматы қаласы 1989 100 - 100 Жұмыс істемейді 10 Тумар ЖАҚ Щучинск. қаласы Щучье санаторийі пос. Щучье көлінің жағасы Тумар ЖАҚ Көкшетау қаласы 1981 30 - 30 Өз қызметкерлеріне 11 Алмаз отелі Щучинск қаласы Щучье санаторийі пос. Щучье көлінің жағасы Брикас ЖШС Щучинск қаласы 1981 70 - 70 1000- 1500 12 Үш жазғы үй ІІІучинск қаласы Щучье санаторийі пос. Щучье көлінің жағасы Яссауи туристік фирмасы ЖШС 1959 32 32 Өз дем алушыларына 13 Полет ЖШС 1 коттедж Щучье қ. Полет ПО Щучье көлінің жағасы Полет ПО Омбы қ. 1989 32 32 Өз дем алушыларына 14 Ажаров ЖШС Щучье ауд. Зеленый Бор п. Текекөл көлінің жагасы Ажаров ЖШС Астана қаласы 1978 45 Жұмыс істемейді 15 Звездочка балалар сауықтыру лагері Қотыркөл көлі Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлінің оң жағалауы Союз-элеватор АҮАҚ Көкшетау қаласы 1985 90 Жұмыс істемейді 16 Дашенька Космос сауықтыру лагері Қотыркөл селосы Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлі Дашенька ЖШС Щучинск қаласы 1980 160 - 160 800 17 Чайка сауықтыру лагері Қотыркөл көлі Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлі Мицар компаниясы ЖШС Алматы қаласы 1978 150 - 150 500 18 Орленок сауықтыру лагері Қотыркөл көлі Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлінің солтүстік жағалауы Орленок балалар спорттық- сауықтыру кешені мемлекеттік емес мекемесі Щучинск қаласы 1960 250 - 250 780 19 Приозерное профилакторийі («Юная смена» сауықтыру лагері «Керамик» профилакторийімен біріккен) Қотыркөл көлі Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлінің оңтүстік жағалауы Астана-финанс ДАҚ Астана қаласы 1989 320 15 320 1000 1400 20 «Жезказга- нец» сауықтыру лагері Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлі «Қазақмыс» корпорациясы Жезқазган қаласы 1977 360 - 360 1230 21 «Восход» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Щучье ауд Қотыркөл селосы Қотыркөл көлі Боксит рудасы басқармасы Қазақстан алюминий Павлодар ЖАҚ 1977 160 - 160 1250 22 «Лесная сказка» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Щучье ауд Қотыркөл көлі Арқалық филиалы ЕрНур ЖШС 1979 320 - 320 Жұмыс істемейді - 23 «Спутник» сауықтыру лагері (Қотыркөл көлі) Қотыркөл Қотыркөл көлі Клен ЖШС Щучье қаласы 1977 320 - 150 1000

IV. Қорытынды Щучинск-Бурабай курортты аймағында туризмді дамыту жөніндегі осы ұсыныстар: -Аймақтың экономикасына инвестицияларды тартуға; -Щучинск қаласы мен Бурабай аймағының күрделі әлеуметтік-экономикалық проблемаларын шешуге; -Жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамтуға; -Жұмыс орындарының көбеюіне; -Халықтың әл-ауқатының артуына; -Курортты аймақтың экологиялық жүйесін сақтауға және қалпына келтіруге; -Тұрғындарды сауықтыруға, салауатты өмір салтын насихаттауға; -Аймақта спортты дамытуға игі ықпалын тигізетін болады.