Қазақстан Республикасы Еңбек Кодексінің 138-4-бабының 3-тармағына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

Қазақстан Республикасы
Статистика агенттігі
Төрағасының міндетін атқарушы
2013 жылғы «29» желтоқсандағы
№ 335 бұйрығымен
бекітілді
Статистика саласындағы біліктіліктердің салалық шеңбері

СБШ әрбір біліктілік деңгейі үшін кәсіби қызметтің жалпы сипаттамаларын сипаттаудан тұрады, атап айтқанда:

1) білім (қызметтің ғылыми ауқымы) – бұл көрсеткіш кешенді болып табылады және білімге қойылатын талаптарды айқындайды, кәсіби қызметтің мынадай ерекшеліктеріне байланысты болады: пайдаланатын ақпараттың ауқымы мен күрделілігі; білімнің инновациялығы; олардың абстрактілік дәрежесі (теориялық және практикалық білімінің арақатынасы). Оның көріну дәрежесі (біліктіліктің бір деңгейінен басқасына ауысу) көрсеткіштердің құрамдас бөліктерінің бірінің (кез келгенінің), екеуінің де немесе үшеуінің де өзгеруіне байланысты болуы мүмкін.

кәсіби міндеттерді шешу тәсілдерінің көптігі (ңұсқаулығы), осы тәсілдерді таңдау немесе әзірлеу қажеттілігі;
жұмыс жағдайының белгісіздік және оның дауының беймәлімдігі дәрежесі. Бұл көрсеткіш кешенді болып табылады. Оның көріну дәрежесі (біліктіліктің бір деңгейінен басқасына ауысу) көрсеткіштердің құрамдас бөліктерінің бірінің (кез келгенінің) немесе екеуінің де өзгеруіне байланысты болуы мүмкін.

қызметтi өз бетiнше орындау; басқаларды басқару.
Өкiлеттiк пен жауапкершiлiктiң кеңдiгi қызмет ауқымына, ықтимал қателiктiң ұйым, сала үшiн бағасына, олардың әлеуметтiк, экологиялық, экономикалық және басқа да салаларына, сондай-ақ кәсiби қызметте басшылықтың негiзгi функцияларын толық iске асыруына байланысты (мақсатты болжау, ұйымдастыру, бақылау, орындаушыларды ынталандыру).

Бiлiктiлiктi жетiлдiру немесе оның бейiнiн өзгерту үшiн әрбiр деңгейде кадрларды қайта даярлау және бiлiктiлiгiн арттыру жүйесiнiң қосымша бiлiм бағдарламалары бойынша тиiстi лицензиялары бар ұйымдарда оқуға болады.
Бiлiктiлiк деңгейi практикалық жұмыс тәжiрибесiн меңгеруiне, өз бетiнше бiлiм алуына және оқуына қарай жетiлуi мүмкiн.
Бiлiм беру мен оқытудың әртүрлi нысандарын есепке алу салалық бiлiктiлiк жүйелердiң iшiнде жүргiзiлетiн болады.
Қызметкердiң практикалық тәжiрибесiн, бiлiктiлiктi арттыру курстарын және осы сияқтыларды ескеру арқылы жеке бiлiм беру траекториясын құруға болады, бұл бiлiктiлiк деңгейлерiн алға және жоғары қарай да дамытуға мүмкiндiк бередi.
Бiлiктiлiк деңгейлерi мен ұлттық бiлiм беру және оқыту жүйесi деңгейлерiнiң арақатынасы ҰБШ-ның 2-қосымшасында көрсетiлген бiлiктiлiкке қол жеткiзу көрсеткiшi бойынша айқындалады.

Статистика саласындағы
біліктіліктердің
салалық шеңберіне
1-қосымша
Статистика саласындағы біліктіліктердің салалық шеңбері
Бі­лік­ті­лік дең­гейі
Бі­лім
Бі­лік пен дағ­ды­лар
Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер
1
2
3
4
1
1) Нұс­қау бе­ру неме­се жұ­мыс ор­нын­да оқу про­це­сін­де ал­ған ба­за­лық жал­пы бі­лім ста­ти­сти­ка са­ла­сын­да­ғы жұ­мыста­ры­ның нақ­ты ай­қын­дал­ған са­ла­сын­да­ғы жұ­мыс про­це­сте­рі­нің рә­сім­де­рі­мен та­ны­су.
2) ста­ти­сти­ка­ның бел­гі­лі бір қыз­мет ая­сын­да пай­да­ла­ны­ла­тын кей­бір қа­ра­пай­ым ас­пап­тар мен жаб­дық­тар, сон­дай-ақ олар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы және пай­да­ла­ну әді­сте­рі ту­ра­лы ба­за­лық бі­лі­мі бар.
1) Бел­гі­лі жағ­дай­да стан­дарт­ты прак­ти­ка­лық тап­сыр­ма­лар­ды орын­дау.
Ста­ти­сти­ка­лық қыз­ме­ті­нің бел­гі­лі бір са­ла­сын­да­ғы қа­ра­пай­ым мін­дет­тер­ді орын­да­у­ға ар­нал­ған ба­за­лық дағ­ды­лар­дың шек­тел­ген кө­ле­мін пай­да­ла­на ала­ды.
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы мен ден­са­улық­ты қор­ғау стан­дарт­та­ры­мен, қа­ғи­да­ла­ры­мен, нор­ма­ла­ры­мен, та­лап­та­ры­мен, сон­дай-ақ бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ге қа­ты­сты құқық­тық мін­дет­те­ме­лер­мен та­ныс.
2) Ста­ти­сти­ка­лық жұ­мыс жағ­дай­ла­ры­ның шар­тта­ры­на сәй­кес іс-әре­кет­ті тү­зе­ту.
Про­бле­ма­ны, оның се­беп­те­рін анық­тай ала­ды және қа­ра­пай­ым, құ­ры­лым­дық мін­дет­тер­ді орын­да­уды аяқ­та­удың уа­қы­тын ай­қын­дай ала­ды.
Ай­қын нақ­ты­лы қыз­мет­те шең­бер­лер­де то­лық бас­қа­ру­дың астын­да қой­ы­л­ған нәти­же­лер­дің же­те ала­ды.
1) Же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік. Бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де өз ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі үшін, бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік ала ала­ды.
2) Ті­ке­лей ба­қы­ла­удың және бас­қа­ру­дың астын­да тап­сыр­ма­лар орын­да­у­ла­ры қа­жет­ті­лік­те­рі тү­сі­нуі.
3) Тап­сыр­ма­мен қой­ы­л­ған нәти­же та­быст­ың ар­ты­на жа­у­ап­кер­ші­лік ала алу және тү­сі­нуі.
2
1) Кә­сі­би да­яр­лау про­це­сін­де және (неме­се) өз бе­тін­ше ал­ған бі­лім.
2) Ста­ти­сти­ка са­ла­сын­да­ғы нақ­ты құ­ры­лым­дық тү­рі­нің тар­ма­ғын­да жұ­мыстар про­це­стер­дің негі­зі және қа­ра­пай­ым ас­пап­тар­дың, жаб­дық­тың про­це­ду­ра­сы­ның бі­лі­мі.
1) Стан­дарт және бір­тек­ті тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­ді ше­шу.
2) Нұс­қа­улық­та бе­рі­л­ген ал­го­ритм бой­ын­ша іс-әре­кет тә­сі­лін таң­дау және жұ­мыс жағ­дай­ла­ры­ның шар­тта­ры­на сәй­кес іс-әре­кет­ті тү­зе­ту.
Өзі­нің бел­гі­лі бір қыз­ме­т­ін­де өн­ді­ріс, пай­да­ла­ну­ға бе­ру және са­па­ны бас­қа­ру үшін шек­тел­ген бас­шы­лық­пен нақ­ты ай­қын­дал­ған са­ла­сын­да мін­дет­тер­ді орын­да­у­ға ар­нал­ған негіз­гі прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­ды қол­да­на ала­ды.
1) Ті­ке­лей бас­қа­ру­мен және (неме­се) өз бе­тін­ше үй­рен­шік­тік және бі­рөң­кей мін­дет­те­ме­лер мен та­ңыр­лық дағ­дыр­лар­ды ше­шу.
2) Ста­ти­сти­ка са­ла­сын­да­ғы нақ­ты құ­ры­лым­дық тү­рі­нің шең­бе­рін­де жұ­мыс нәти­же­сі мен са­па­сын ба­ға­лай ала­тын және олар үшін өзіне жа­у­ап­кер­ші­лік ала­тын жағ­дай­да.
3) Өз ден­са­улы­ғы­на және бас­қа­лар­дың қа­уіп­сіз­ді­гіне, нақ­ты ай­қын­дал­ған мін­дет­тер шең­бе­рін­де қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау­ға жа­у­ап­кер­ші­лік ала­тын жағ­дай­да.
3
1) Ста­ти­сти­ка са­ла­сын­да нақ­ты тү­рі­нің тар­ма­ғын­да кә­сі­би да­яр­лау про­це­сін­де және өз бе­тін­ше ал­ған бі­лім, прак­ти­ка­ға ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім.
2) Ас­пап­тар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дың, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, ор­нын ауы­сты­ру­дың, сақ­та­удың және жи­на­удың негіз­гі қа­ғи­дат­та­ры­мен та­ныс.
3) Пай­да­ла­ны­ла­тын негі­зі ма­те­ри­ал­дар­мен, атап ай­тқан­да өң­деу ке­зін­де­гі пай­да­ла­ну, жү­ріс-тұ­рыс ере­же­ле­рі­мен және мі­нез­де­ме­лер­мен та­ныс.
Ең­бек­тің жос­пар­ла­уды және ұй­ым­да­сты­ру­ды, заттың өр­нек­те­уле­рі тех­но­ло­ги­я­ла­рын бі­ле­ді.
Са­па­ға ба­қы­лау жүр­гі­зу рә­сім­де­рін және құ­жат­та­ма жүр­гі­зу рә­сім­де­рін бі­ле­ді.
1) Стан­дарт және бір­тек­ті прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу, өз бе­тін­ше ең­бек қыз­ме­ті­нің бел­гі­лі бір са­ла­сын­да дер­бес жос­пар­лау, оның нәти­же­ле­рін орын­дау және ба­ға­лау кон­текст­ін­де прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың ба­за­лық жиын­тығ­ы­на ие бо­лу бі­лім.
Жұ­мысты жос­пар­лар­мен са­лы­сты­ра ала­ды, жос­пар­лан­ған нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу­ді және алын­ған нәти­же­нің са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кест­і­гін қам­та­ма­сыз ете ала­ды.
2) Бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де бел­гі­лі іс-әре­кет тә­сіл­де­рін таң­дау және алын­ған нәти­же­лер­ді ес­ке­ре оты­рып, қыз­мет­ті тү­зе­ту.
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­ла­рын­да өзін-өзі ба­ға­лау, өзін-өзі аңық­тау, өзін-өзі ұй­ым­да­сты­ру және әсер­лер­дің тү­зе­уі қа­ты­сты дағ­ды­лар­ды көр­се­те­ді.
Өз бе­тін­ше өл­шем­дер әді­стер, ба­ға­лау прин­циптер, ең­бек за­ты және құ­рал­дар, қой­ы­л­ған мін­де­ті орын­дау әді­стер аңық­тай­ды.
1) Бел­гі­лен­ген нәти­же­лер­ге өз бе­тін­ше қол жет­кізу­ге қа­жет­ті ре­сур­стар­ды, сон­дай-ақ өз мін­дет­те­рін орын­да­у­ға ар­нал­ған уа­қыт­ты ба­ға­лай және ай­қы алу жа­у­ап­кер­ші­лік.
2) Бел­гі­лен­ген мін­дет­тер­дің негі­зін­де қыз­мет­ті жос­пар­ла­уды қам­ти­тын орын­да­у­шы­лық қыз­мет­тің тү­сі­нуі.
Нор­ма­дан жағ­дай­да ауыт­қу кә­сі­би қыз­мет про­це­стер жақ­сар­ту үшін иде­я­лар ұсы­нып жа­тыр.
Бас­қа­ру­мен ең­бек­тік қа­ты­на­стар қол­дай­ды және оған есеп бе­ру осы ілі­гіп жа­тыр.
Өз ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне, бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне және қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау­ға жа­у­ап­кер­ші­лік ала ала­тын жағ­дай­да.
4
1) Кә­сі­би бі­лім про­це­сін­де және өз бе­тін­ше ал­ған прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі негі­зін­де қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­ға ар­нал­ған бі­лім.
Ста­ти­сти­ка­лық өн­ді­рі­сі­нің кең кон­текст­ін­де пай­да­ла­ны­ла­тын негіз­гі жаб­дық, ма­те­ри­ал­дар, олар­ды қол­да­ну­ды үй­ле­сті­ру­ді қо­са ал­ған­да, құ­рал-сай­ман­дар мен жаб­дық­ты пай­да­ла­ну, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, ор­нын ауы­сты­ру және сақ­тау қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді.
Про­це­ду­ра­лар, са­па, құ­жат­та­ма және есеп­ке алу про­це­стер, ба­қы­лау жұ­мыс­шы­лар бой­ын­ша бі­лім­дер­дің кең спектр­мен ие бо­лып жа­тыр.
Қа­ты­на­стар­дың әдеп­тер және пси­хо­ло­ги­я­ла­ры кә­сі­би есеп­тер­дің, нор­ма­ның қой­ы­лу­лар және ше­шім­дер тұр­ғы­лар, қа­ғи­да­лар және әді­сте­рі бі­ліп жа­тыр, ең­бек­тің, заң шы­ға­ру­шы нор­ма­ның се­беп­тер және ын­та­лан­ды­ру­ла­ры әді­сте­рі.
1) Жұ­мыс жағ­дай­ын және оның ық­ти­мал өзге­рі­сте­рін дер­бес тал­да­уды та­лап ете­тін әр­түр­лі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу.
Ста­ти­сти­ка са­ла­сын­да жұ­мыстар­ды жос­пар­ла­уда, орын­да­уда және жұ­мыс про­це­сте­рі мен жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кең қа­та­рын қол­да­на ала­ды.
2) Қыз­мет­тер­ді жү­зе­ге асы­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау.
Жұ­мыс ба­ры­сын жос­пар­мен са­лы­сты­ра және жұ­мыс нәти­же­ле­рі­нің са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кест­і­гін ба­қы­лай ала­ды, жұ­мыс про­це­сі­нің шең­бе­рін­де ба­ла­ма әре­кет­тер­ді және/неме­се жұ­мыс бө­лім­ше­сі­нің ішін­де өза­ра әре­кет­те­су­лер­ді қа­рай ала­ды, кә­сі­би­ін жо­ға­ры­ла­ту дәлел­деп жа­тыр.
3) Ағым­да­ғы және қо­ры­тын­ды ба­қы­лау және тү­зе­ту.
Бел­гі­лі қыз­мет­тің әр­түр­лі жұ­мыс фа­за­ла­рын ай­қын­дау, мо­ни­то­ринг про­це­сі, са­па­ны анық­тау және ба­ға­лау бой­ын­ша көз­де­ле­тін нәти­же­лер­ге қол жет­кізу­ге, та­лап еті­ле­тін ре­сур­стар­ды та­бу­ға және то­лық жұ­мыс про­це­сі­нің жұ­мыста­рын орын­дау үшін қа­жет­ті уа­қыт­ты есеп­те­у­ге қа­бі­лет­ті.
Бі­лім­дер бе­ру­ді қол­да­ну­ға негіз­дел­ген стан­дарт­ты рә­сім­дер­ден ауыт­қу ке­зін­де пай­да бо­ла­тын про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ге қа­бі­лет­ті.
1) Орын­да­у­шы­лық қыз­мет: ал­ға қой­ы­л­ған мақ­сат­тар­ды ес­ке­ре оты­рып мін­дет­тер­ді ай­қын­дау және қыз­мет­ті жос­пар­лау.
Мін­дет­тер­ді өз бе­тін­ше аңық­тап қа­был­дай­ды.
Ал­дын-ала бел­гі­лен­ген кри­те­рий­лер­ге сәй­кес жұ­мыс про­це­сте­рі­нің рә­сім­де­ріне құ­жат­та­ма жүр­гі­зе және нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­у­ға, өн­ді­рі­стік де­ректер­ді ме­не­джер­лер­ге ұсы­ну­ға және тү­сін­ді­ру­ге қа­бі­лет­ті.
Дең­гей­де нақ­ты­лы ең­бек қыз­мет­тің об­лы­ста­ры аңық­тай­ды және тал­ғаұ­лы әсер­ден ті­ке­лей бас­қа­ру­мен ма­құл­дап жа­тыр си­яқ­ты жағ­дай­дан сол та­лап етіп жа­тыр.
2) Бас­қа­лар­дың іс-әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне іші­на­ра жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дай оты­рып, олар­дың жұ­мысы­на бас­шы­лық ету және өзі­нің оқуы және бас­қа­лар­дың оқу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік.
Жал­пы жұ­мыстар жос­па­рын негіз­ге ала оты­рып, ша­ғын топ­тар­ға ар­нал­ған қыс­қа­мер­зім­ді жұ­мыс жос­пар­ла­рын жа­са­у­ға қа­бі­лет­ті, бас­қа қыз­мет­кер­лер­ге нұс­қау бе­ре және бас­шы­лық ете ала­ды және жаб­дық­тар мен ма­те­ри­ал­дар­ды бө­ле ала­ды.
Мен­шік­ті ең­бек пен жұ­мыстың ке­ші­рек са­ты­ла­ры­мен си­яқ­ты ба­сым ма­ңы­зды жұ­мыс ара­сын­да­ғы бай­ла­ны­сты ес­ке­ре ала­ды.
Бас­қа жұ­мыс­шы­лар­ды үй­ре­ну­лер­дің мен­шік­ті бі­лік­ті­лік­тер­дің және ұй­ым­ның жо­ға­ры­ла­ту ар­ты­на жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды.
Өзі­нің мен­шік­ті жұ­мысы­ның ба­ры­сы, ден­са­улы­ғы мен ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі үшін, ги­ги­е­на және қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ша­ра­ла­ры үшін жа­у­ап­кер­ші­лік алу­ға қа­бі­лет­ті.
5
1) Кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық бі­лім диа­па­зо­ны­ның кең­ді­гі).
Кә­сі­би қыз­ме­ті­нің шең­бер­ле­рін­де нәти­же­лер­ді стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, адам­гер­ші­лік қор­лар­мен бас­қа­ру, бас­қа­ру ше­шім­дер­дің қа­был­да­ну­лар әді­стер­ге кә­сі­би жағ­дай­лар жүй­і­лік тал­дау және жо­ба­лау әді­сте­ме­лік жан-жақ­ты бі­лім­ге ие.
2) Кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу үшін қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өз бе­тін­ше із­деу.
Жұ­мыс про­це­стер­ге өзгер­ту­лер­ді жос­пар­ла­уды, негіз­гі про­це­стер­ді есеп­ке алып есеп­тер­дің қа­та­ры анық­тай­ды.
1) Әр­түр­лі ше­шу тә­сіл­де­рін бо­лжай­тын прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу және таң­дау.
Жал­пы өн­ді­рі­стік бө­лім­ше­нің жұ­мысын жос­пар­ла­уда, су­пер ви­за қо­ю­да ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кең қа­та­рын қол­да­на ала­ды.
Жұ­мыстар­ға стра­те­ги­я­лық жос­пар­ла­уда, ба­ға­да жат­тығу және та­ңыр­лық дағ­ды­лар қол­да­нып жа­тыр, ко­ман­да­лық жұ­мыста­ры­на кон­текст қыз­мет­те­рі олар­дың іс­ке асы­руы­ның, ба­қы­ла­у­ы­ның және тү­зе­уі­нің шар­ттар­дың ше­шім­дер­дің және жа­са­удың жағ­дай­дың, өзді­гі­нен тал­да­удың, қа­был­да­ну­дың тал­да­у­ға.
Құ­жат­тап жа­тыр және кә­сі­би қыз­мет­те шең­бер­лер­де есеп­ке алу өт­кі­зіп жа­тыр.
2) Шы­ғар­ма­шы­лық тә­сіл (неме­се тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді пай­да­ла­на оты­рып, кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр­түр­лі, оның ішін­де ба­ла­ма нұс­қа­ла­рын өз бе­тін­ше әзір­леу және ұсы­ну бі­лік­ті­гі мен дағдысы).
Өң­дей­ді және бас­қа­ру жос­пар­лы өн­ді­рі­стік про­цес­ке ше­шім­дер әр түр­лі тал­ғаұ­лы ва­ри­ант­та­ры жы­л­жы­тып жа­тыр, жұ­мыс про­цес­ке және са­па­ға ба­қы­ла­у­ға, бюд­жет­тік шы­ғын­дар­ға өт­кізу­ге, құ­жат­та­ма­ның және бух­гал­тер­лік есеп­ке алу­дың жүр­гізу­ге.
3) Ағым­да­ғы және қо­ры­тын­ды ба­қы­лау, қыз­мет­ті ба­ға­лау және тү­зе­ту.
Мұ­қи­ят ре­сур­стық жос­пар­лау, мо­ни­то­ринг про­це­сі, са­па­ны анық­тау және ба­ға­лау жо­лы­мен бо­лжа­ған нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зе ала­ды.
Тап­сы­ры­л­ған нор­ма­дан ауыт­қы­ған жағ­дай­да ше­шім та­бу­ға қа­бі­лет­ті; өзге­рі­стер­ді бас­қа­ру, про­бле­ма­ны ше­шу және ба­ла­ма ше­шім­дер­ді та­бу мақ­са­тын­да объ­ек­ті­де жұ­мысты қай­та ұй­ым­да­сты­ра ала­ды.
1) Нақ­ты тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс учас­ке­сін­де олар­дың әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дай оты­рып, қыз­мет­кер­лер­ді (топ­ты) бас­қа­ру.
Ең­бек­тік қор­лар үле­сті­ре­ді, ай­қын және нәти­же­лі нұс­қа­улық­тар бе­ре­ді, жұ­мыстар­дың жү­рі­стің ар­ты­на ба­қы­лап.
Жұ­мыстар­ды жү­ріс тек­се­ре­ді, са­па­ға ал­дын ала иге­рі­л­ген жос­пар­лар­ға, нор­ма­лар­ға сәй­кест­ікке жос­пар­мен са­лы­сты­рып, жұ­мыстар­дың орын­да­у­ла­ры кесте­лер­ге және қар­жы сме­та­ға.
То­лық ша­ра­да олар­мен нақ­ты­лы есеп­тер­дің орын­да­уда тө­ңі­рек­те­гі ор­та­лар­дың қа­уіп­сіз­дік­тің, ги­ги­е­на­лық, қор­ғаудың тех­ни­ка­лар­дың жұ­мыс­шы­лар­дың, орын­да­лу­дың тех­ни­ка­лық әзір­ле­удің, ден­са­улық­тың және қа­уіп­сіз­дік­тің ар­ты­на жа­у­ап­кер­ші­лік қат­қақ­та­рып жа­тыр.
Тал­ғаұ­лы жос­пар­лар қол­да­на­ды және егер нәти­же­лер алу үшін бұл ке­рек бол­са, бас­қа өн­ді­рі­стік бө­лім­дер­мен олар­дың ма­құл­дап жа­тыр.
2) Стра­те­гия, са­я­сат және ұй­ым мақ­са­ты шең­бе­рін­де ең­бек және оқу қыз­ме­ті про­це­сін өз бе­тін­ше бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
Бас­қа­ра­ды және ең­бек­тік қыз­мет­тер­ді про­цесс тек­се­ре­ді, қо­ры­тын­ды­лар дәлел­деу.
Кә­сі­би қыз­мет­тер про­це­ду­ра­лар құ­жат­тап жа­тыр және ал­дын ала қой­ы­л­ған бел­гі­лер­мен, нор­ма­лар­мен сәй­кест­ікте нәти­же­лер ба­ға­лап жа­тыр, се­рік­те­стік үшін кли­ент­тің, тап­сыр­ма бе­ру­ші­нің және мүд­де­лі бет­тер­дің құн­ды­лы­ғы ықы­ла­сты қа­был­дап.
Жо­ғар­ғы бас­қа­ру­ға шы­ғы­стар мен құн­дар есеп­ке алу­мен ық­ти­мал өн­ді­рі­стік ұғын­ды­рып ұсы­на­ды.
6
1) Ар­найы (прак­ти­ка­лық және (тео­ри­я­лық) бі­лім (оның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­нің син­те­зін та­лап ете­тін қыз­мет.
Жо­ба­лау тал­дай­ды және би­ік екі­ұшты­лық­та кә­сі­би жағ­дай­лар­да ше­шім­дер­дің қа­был­да­нуы ба­ға­лап жа­тыр.
Көз­қа­рас­тар ком­му­ни­ка­ци­я­лар­ды және ке­лі­су­дің әді­сте­рі анық­тап жа­тыр.
Кә­сі­би қыз­мет­те нақ­ты­лы об­лы­ста ең­бек­тік қыз­мет орын­дау үшін ти­іс­ті тех­но­ло­ги­я­лық, заттық және адам­гер­ші­лік қор­лар­дың та­би­ғат­ты, қол­да­ны­л­ғы­штық­ты және қар­жы за­рдап­тар­ды тү­сі­ніп жа­тыр.
Қыз­мет­тің осы тү­ріне тән тәу­е­кел­ді тү­сі­не­ді, олар­ды қа­лай ба­қы­ла­уды және қа­лай мей­лін­ше азай­ту­ды тү­сі­не­ді.
1) Ше­шу­дің әр­түр­лі тә­сіл­де­рін және таң­да­уды бо­лжай­тын бел­гі­лі бі­лім са­ла­сы­на жа­та­тын тех­но­ло­ги­я­лық неме­се әді­сте­ме­лік си­патта­ғы про­бле­ма­лар­ды ше­шу.
2) Тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­стің ком­по­нет­те­рін әзір­леу, ен­гі­зу ба­қы­лау, ба­ға­лау және тү­зе­ту.
Ке­шен­ді тех­ни­ка­лық және кә­сі­би тап­сыр­ма­лар орын­дай­ды неме­се жо­ба­лар, өзін-өзі бас­қа­ру­ға, ре­сім­де­у­ге, пре­зен­та­ции нәти­же­лер­ге, қол­да­ну­ға би­ік екі­ұшты­лық­тар­ға, мә­де­ни­ет­ке әле­умет­тік кә­сі­би жағ­дай­лар­да ше­шім­дер­дің жо­ба­ла­у­лар және қа­был­да­ну­ла­ры дағ­ды­лар және бі­лім­де­рі көр­се­тіп қа­зір­гі про­грам­ма­лық өнім және тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ды.
3) Жа­ңа бі­лім­ді да­мы­ту және түр­лі са­лад­а­ғы әр­түр­лі бі­лім­ді кі­рік­ті­ру рә­сі­мі бой­ын­ша ғы­лы­ми-зерт­теу және ин­но­ва­ци­я­лық қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру дағ­ды­ла­ры мен бі­лі­гі, өз ой­ын жа­з­ба­ша және ауыз­ша ны­сан­да дұ­рыс және қи­сын­ды ре­сім­деу, нақ­ты са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық бі­лі­мін іс жү­зін­де пай­да­ла­ну.
Қол­да­на­ды кө­лем­ді бі­лім, тех­ни­ка­лық және заң­ға сүй­ен­ген қа­ғи­да және кә­сі­би қыз­мет­те бас­қа­ру әді­стер­дің және қа­ғи­да­лар­дың қа­тар.
1) Нақ­ты тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс учас­ке­сін­де неме­се бө­лім­ше дең­гей­ін­де олар­дың әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дай оты­рып, қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ру.
Ко­ман­да­ны бас­қа­ру­ға же­ке қыз­мет­кер­лер­дің және ко­ман­да­лар­дың мін­дет­тер­ді орын­да­у­ла­рын ба­қы­ла­у­ға қа­бі­лет­ті.
Қыз­мет­кер­лер­мен бас­қа­рып жа­тыр және же­ке жұ­мыс­шы­лар­дың және ко­ман­да­лар­дың есеп­тер­дің орын­да­удың ар­тын­да ба­қы­лап жа­тыр.
Же­ке жұ­мыс­шы­лар­ды кә­сі­би да­мы­ту­мен бас­қа­рып жа­тыр неме­се ко­ман­да­ны.
Қыз­мет жа­сай­тын же­ке қыз­мет­кер­лер­дің және ко­ман­да­лар­дың кә­сі­би да­муын бас­қа­ру­ға қа­бі­лет­ті.
2) Тап­сы­ры­л­ған учас­ке­де­гі жұ­мысты бас­қа учас­ке­лер­дің қыз­ме­ті­мен ке­лі­су.
Бө­лім­ше­нің қыз­мет­тік стра­те­ги­я­сын шең­бер­лер­де ме­недж­мент­тің жа­ңа фор­ма­лар ен­гі­зу, бө­лім­ше­нің қыз­мет­ші­нің қыз­мет­пен бас­қа­ру.
3) Кә­сі­би қыз­мет­те шы­ғар­ма­шы­лық­қа, бас­қа­ру­да ба­ста­ма­шы­лық­қа қа­бі­лет­ті­лік, кә­сі­би бі­лім­ді да­мы­ту­ға және кә­сі­би қыз­мет нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­дау.
Іс­кер жос­пар­лау өт­кі­зе­ді және заттық және адам­гер­ші­лік қор­лар үле­сті­ре­ді, қа­жет­ті кә­сі­би қыз­мет бас­қа­ру және ұй­ым үшін.
Қыз­мет­ші жо­ға­ры­ла­ту про­фес­си­о­на­лиз­мі және бі­лік­ті­лік бой­ын­ша ше­шім­дер қа­был­дап жа­тыр.
Түп­кі нәти­же­ге бағ­дар­ла­ған жа­ңа әді­стер және тұр­ғы­лар мең­ге­ре­ді.
7
1) Кә­сі­би неме­се ғы­лы­ми бі­лім­ді (оның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) және бел­гі­лі са­ла­да және/неме­се са­ла то­ра­бын­да­ғы тә­жі­ри­бе­ні син­тез­деу.
Орын­да­у­ға тар ма­ман­дан­дыр­ған кә­сі­би қыз­мет­тер ти­іс­ті тех­но­ло­ги­я­лық, заттық және адам­гер­ші­лік қор­лар­дың та­би­ғат­ты, қол­да­ны­л­ғы­штық­ты және қар­жы за­рдап­тар­ды тү­сі­не­ді.
Кә­сі­би ақ­па­рат­тар­ды ба­ға­лау және ірік­теу, бел­гі­лі бір са­ла­да қол­дан­ба­лы си­патта­ғы жа­ңа бі­лім­ді қа­лып­та­сты­ру.
Қа­лай өл­ше­уді, қа­лай мей­лін­ше азай­ту­ды және тәу­е­кел­ді қа­лай бас­қа­ру­ды тү­сі­не­ді.
1) Жа­ңа тә­сіл­дер­ді әзір­ле­уді, әр­түр­лі әді­стер­ді (оның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) пай­да­ла­ну­ды та­лап ете­тін тех­но­ло­ги­я­лық және әді­сте­ме­лік си­патта­ғы про­бле­ма­лар­ды ше­шу.
2) Бө­лім­ше неме­се ұй­ым­ның қыз­ме­тін тү­зе­ту.
Ста­ти­сти­ка жүй­е­сін бас­қа­ру мін­дет­тер орын­дау үшін ағым­да­ғы зерт­те­улер және әзір­ле­улер орын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
3) Мақ­сат қо­ю­ды ғы­лы­ми негіз­деу және олар­ға қол жет­кі­зу­дің әдіс-тә­сіл­де­рін таң­дау бі­лі­гі мен дағдысы.
Шар­ттар­дың са­ла­лар­ды, ұй­ым­ды құ­ры­лым­дар­дың жұ­мыс жа­са­у­лар және да­мы­ту­ла­ры стра­те­ги­я­ла­ры жа­са­уы бо­лжап жа­тыр және нәти­же­нің та­быст­ың ар­ты­на жа­у­ап­кер­ші­лік.
1) Бө­лім­ше неме­се ұй­ым дең­гей­ін­де олар­дың әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дай оты­рып қыз­мет­кер­лер­ді (топ­ты) бас­қа­ру.
2) Бө­лім­ше неме­се ұй­ым қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сын ай­қын­дау.
Ше­шім­дер қа­был­дай­ды және ин­сти­ту­ци­о­нал­ды құ­ры­лым­дар­ға бө­лім­ше­лер­ге дең­гей­де жа­у­ап­кер­ші­лік қат­қақ­та­рып жа­тыр.
Са­ла­ла­рын­да­ғы ұй­ым­дар­ды және же­лі­лер­ді бас­қа­ру­дың және да­мы­ту­дың жа­ңа әді­сте­рін, тә­сіл­де­рін және рә­сім­де­рін әзір­ле­у­ге қа­бі­лет­ті.
Қыз­мет­тен тұ­жы­рым­да­ма­лар­дан, стра­те­ги­я­лар­дан құ­ра­с­ты­ру­дан ин­но­ва­ци­я­лық тұр­ғы­лар­дан, әді­стер­ден қол­да­ну­мен мә­се­ле­ні және есеп­тер­ді анық­тап жа­тыр.
8
1) Ғы­лым және кә­сі­би қыз­мет са­ла­сын­да ең озық дең­гей­де­гі бі­лім.
Кә­сі­би қыз­ме­т­ін­де ғы­лым ру­бе­жі бой­ын­ша атал­ған са­ла­ның ең озық ме­же­сін­де­гі жа­ңа күр­де­лі иде­я­лар­ды өл­шем­ді тал­дау, ба­ға­лау және син­тез­деу үшін ар­найы бі­лім­ді пай­да­ла­ну.
2) Қыз­мет­тің да­муы­на қа­жет ақ­па­рат­тар­ды ба­ға­лау және ірік­теу. Ин­но­ва­ци­я­лық-кә­сі­би қыз­мет са­ла­сын­да­ғы әді­сте­ме­лік бі­лім.
Әле­умет­тік және эко­но­ми­ка­лық жағ­дай жүй­е­лер­мен қыз­мет­тер және өза­ра әре­кет­те­су­лер, пі­шін­деу және бас­қа­ру ко­опе­ра­тив­тік жүй­е­лер­дің құ­ра­с­ты­ру­лар та­би­ғат­ты тү­сі­ніп жа­тыр.
1) Жа­ңа бі­лім мен жа­ңа ше­шім­дер алу­ға же­те­лей­тін жо­ба­лар­ды зерт­теу, әзір­леу, іс­ке асы­ру және бей­ім­деу.
Іл­ге­рі зерт­те­улер орын­дай­ды және іл­ге­рі қол­да­нып жа­тыр және нәти­же­ге бағ­дар­ла­ған өза­ра ти­ім­ді ше­шім­дер анық­тау және қа­был­да­ну үшін ма­ман­дан­дыр­ған тех­но­ло­ги­я­лар.
2) Син­тез­деу мен ба­ға­ла­уды қо­са ал­ған­да, зерт­те­улер­де­гі, жа­ңа­лық­тар­да­ғы сы­ни про­бле­ма­лар­ды ше­шу үшін қа­жет­ті және бар бі­лім­ді неме­се кә­сі­би тә­жі­ри­бе­ні қай­та қа­ра­у­ға және жа­ңар­ту­ға мүм­кін­дік бе­ре­тін озық және ар­найы дағ­ды мен бі­лім.
Кө­лем­ді бі­лім­дер және дағ­ды­лар қол­да­на­ды, өза­ра ти­ім­ді ше­шім­дер стра­те­ги­я­лық ой­лау, ло­ги­ка­лық әді­стер, ин­но­ва­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар қол­дай­ды.
3) Ауыз­ша неме­се жа­з­ба­ша түр­де кә­сі­би дис­кус­си­я­лар­ға қа­ты­су, соң­дай-ақ ха­лы­қа­ра­лық ака­де­ми­я­лық ба­сы­лым­дар­да зерт­те­улер­дің ба­стап­қы нәти­же­ле­рін жа­ри­я­лау.
Са­ла­да шең­бер­лер­де өза­ра әре­кет­те­су­лер үл­гі­ле­рі құ­ра­с­ты­руы жү­зе­ге асы­рып жа­тыр неме­се ха­лы­қа­ра­лық ин­но­ва­ци­я­лық стан­дарт­тар­дан бас­қа са­ла­лар­мен қол­да­на­ды.
4) Иде­я­лар ой­лап та­бу, ин­но­ва­ци­я­лық қыз­мет­тiң нәти­же­лерiн бо­лжау, кәс­i­би және әле­умет­тiк са­ла­да кең ауқым­ды өзгерiстер­дi жү­зе­ге асы­ру, күр­делi өн­дiрiстiк және ғы­лы­ми про­це­стер­дi бас­қа­ру дағ­ды­ла­ры.
Кә­сі­би және әле­умет­тік са­ла­да кең мас­шта­б­тық өзге­рі­стер жү­зе­ге асы­рып жа­тыр және күр­де­лі өн­ді­рі­стік және ғы­лы­ми про­цес­стер­мен бас­қа­рып жа­тыр.
1) Ірі ин­сти­ту­ци­о­нал­дық құ­ры­лым дең­гей­іне ше­шім мен жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дай оты­рып стра­те­ги­я­ны ай­қын­дау, үде­рі­сті және қыз­мет­ті (оның ин­но­ва­ци­я­лық бас­қа­ру).
Мем­ле­кет­тік мас­шта­б­тың са­ла­лар ірі ин­сти­ту­ци­о­нал­ды құ­ры­лым­дар­дың жұ­мыс жа­са­у­лар және да­мы­ту­лар стра­те­ги­я­ла­ры жа­са­уы бо­лжап жа­тыр.
2) Стра­те­ги­я­ны ай­қын­дау, күр­делi әле­умет­тiк, өн­дiрiстiк, ғы­лы­ми про­це­стер­дi бас­қа­ру. Са­ла, ел ауқы­мын­да, ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де­гi нәти­же­ге жа­у­ап­кер­шiлiк.
Са­ла­да ұй­ым­дар­ға бас­қа­ру және да­мы­ту­ға ин­но­ва­ци­я­лық тұр­ғы­лар­дың стра­те­ги­я­лық сұ­рақ­тар­дың және әзір­ле­удің жүй­е­лі түр­де ше­шім жос­пар­лап жа­тыр.
Са­ла­лар­ға, ел­дер­ге мас­шта­б­та нәти­же­нің ар­ты­на жа­у­ап­кер­ші­лік Қат­қақ­та­рып жа­тыр, ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де.
3) Кө­пте­ген өза­ра бай­ла­ны­сты фак­тор­лар­мен бай­ла­ны­сты про­бле­ма­лар­ды ше­шудi та­лап ететiн жа­ңа кон­тек­с­тер­де ең­бек және оқу қыз­метiн­де жа­ңа­шыл­дық пен дер­бес­тiк, ма­ңы­зды көш­бас­шы­лық қа­си­ет­тi көр­се­ту;
4) Жа­ңа және күр­делi иде­я­лар­ды сы­ни тал­дау, ба­ға­лау және син­тез­деу және осы про­це­стер негiзiн­де стра­те­ги­я­лық ше­шiм­дер қа­был­дау.
5) Күр­делi ор­та­да стра­те­ги­я­лық ше­шiм­дер қа­был­дау қа­бiлетi­мен опе­ра­ци­я­лық әре­кет­те­стiк тә­жiри­бесiн көр­се­ту.
6) Сы­ни диа­лог шең­берiн­де мәр­те­бесi бой­ын­ша тең ма­ман­дар­мен бе­дел­дi ара­ла­су.
Са­ла­да, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та ұй­ым­дар­ға стра­те­ги­я­лық ба­ғыт­тал­ған­дық ту­ра­лы ше­шім­дер қа­был­дау ке­рек.
Ұй­ым­ның ұзақ мер­зім­ді стра­те­ги­я­лық жос­пар­ла­удың және бас­қа­ру­дың ар­тын­да жа­у­ап­кер­ші­лік қат­қақ­та­рып жа­тыр, сырт­қы эко­но­ми­ка­лық қыз­мет­ке бағ­дар­ла­ған нәти­же та­быс үшін шар­ттар­дың жа­са­уы.

Статистика саласындағы
біліктіліктердің салалық
шеңберіне
2-қосымша
Бiлiктiлiкке қол жеткiзу көрсеткiшi
Бі­лік­ті­лік
дең­гейі
Ти­іс­ті дең­гей­де­гі бі­лік­ті­лік­ке
қол жет­кі­зу жол­да­ры
1
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқы­ту (ңұс­қау) және/неме­се ба­ста­уы­штан кем емес ор­та бі­лі­мі болған кез­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар.
2
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се негіз­гі ор­та бө­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) және/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау.
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се жал­пы ор­та бі­лім неме­се негі­зі ор­та бі­лі­мі­нің негі­зін­де тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім неме­се прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз жал­пы ор­та бі­лім болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­ле­рі­нің негі­зін­де бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лау бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті оқы­ту).
4
Жо­ға­ры дә­ре­же­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе.
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та­дан кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім.
6
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе.
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе.
8
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе.
Осы бі­лік­ті­лік дең­гей­ін­де жо­ға­ры бі­лім «Бі­лім ту­ра­лы» Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның 2007 жы­л­ғы 27 шіл­де­де­гі За­ңы қа­был­дан­ған­ға дей­ін алын­ған жо­ға­ры бі­лім­ді, сон­дай-ақ осы заң­да бел­гі­лен­ген бі­лім дең­гей­іне сәй­кес ай­қын­дал­ған жо­ға­ры бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім­ді қам­ти­ды.