Об утверждении нормативов хранения материальных ценностей государстве… — 13.08.2026

0 Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтерін бекіту туралы

«Азаматтық қорғау туралы» 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы 12-бабының 1-тармағы 39)-тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
1.Қоса беріліп отырған мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтері бекітілсін.

2 2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті (А.Ә. Сәду):

1 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2 2) Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде мерзімдік баспа басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауына жіберуін;

3 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республики Төтенше жағдайлар министрлігінің ресми интернет-ресурсында жариялануын қамтамасыз етсін.

3 3. Осы бұйрық оны алғашқы ресми жариялаған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.

0 Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтері

Қазақстан Республикасы
Төтенше жағдайлар министрінің
2014 жылғы 9 маусымдағы
№ 278 бұйрығымен бекітілді
Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтері

1 1. Жалпы ережелер

1

1. Осы мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтері 2014 жылғы 11 сәуірдегі Қазақстан Республикасы «Азаматтық қорғау туралы» Заңының 12-бабының 1-тармағы 39)-тармақшасына сәйкес әзірленді және мемлекеттік резервтің материалдық құндылықтарын күтіп-ұстау және сақтау шарттары жөніндегі техникалық талаптарды қамтиды.

2 2. Тамақ өнімдері

1 1-параграф. Ұн мен түрлі жарма (МЕМСТ 26574, МЕМСТ 26791)

2 2. Ұн тарту мен жарма өнімдерін сақтау экологиялық, құрылыс, өрт қауіпсіздігі және санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға жауап беретін қойма үй-жайларында, тамақ өнімінің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін және оның жолай ластану мүмкіндігін болдырмайтын жағдайларда жүзеге асырылады.

Қаптарды «үшбұрыштап» немесе «бесбұрыштап» тігісін ішіне қаратып қатар қояды. Жақсартылған желдетуді талап ететін ұн мен жарманы «төртбұрыштап» жатқызып қойған жөн. Бұл жағдайда бірінші қатардағы екі қапты қырынан шағын саңылаулармен бір–біріне қатарлас қояды; сол тәртіппен екінші қос қаптарды біріншінің үстіне салады, ал үшіншісін екіншісіне және тағы сол сияқты.

3 3. Жарылған, жыртылған, кеміргіштер зақымдаған қаптарды қатарға қоюға болмайды. Бұндай қаптардағы өнімдер басқа берік ыдысқа аударылуы тиіс.

4 4. Штабельдің төменгі қатардағы термоылғалдиффузия салдарынан тауардың дымқылдануын болдырмау үшін, едені бетон, асфальт және тас бөлмелерде ұн мен жармасы бар қаптарды биіктігі 10 см. кем емес құрғақ, тақтайдан жасалған, бір – біріне тығыз байланысқан стеллаждарда жатқызып қою қажет.

Қызу ылғалдылығының араласуынан қорқпауға болатын, едені тақтай бөлмелерде ұн мен жарманы стеллажсыз тура еденге жатқызып қояды.

5 5. Өнімдерді топтарымен, түрімен және сұрыптарымен штабельге жатқызып қояды. Шығару мерзімі әр-түрлі немесе түрлі кәсіпорынан шыққан ұн мен жарманы бір қатарға жатқызып қоюға болмайды. Қатар биіктігі өнімдердің түрі мен жай-күйіне және ауа температурасына (жыл кезеңіне) байланысты.

Неғұрлым сақтауға берік ұн мен жарманың басқа түрлерінің қатарлау биіктігі сәйкесінше 8 және 10 – 12 қатар. Штабель биіктігі «төртбұрыштап» төсеу кезінде алты қабаттан аспауы тиіс.
Көктемгі жаз мезгілінде қат – қабат биіктігін тағы бір – екі қабатқа азайтады. Өлшеп орамдалған өнімдерді металл, ағаш, сондай-ақ картон жәшіктерінде сақтайды.

6

6. Ұн мен жарма өткір иісі бар тауарлармен бірге сақтауға болмайды. Әрбір партиядағы ұн мен жарманың штабельдің заттаңбасы болуы тиіс, онда өнімнің атауы, сұрпы, шығару мезгілі, вагон мен жүкқұжатының нөмірі, салмағы, орын саны, қоймаға түскен мезгілі мен мәліметі, сапалық куәлігінде көрсеткен (дәмі, иісі, дымқылдығы) деректер болуы тиіс.
Штабельді тексергенде анықталған өнімнің сапалық өзгеруін штабель заттаңбасына енгізеді.
Сақтау үдерісінде өнімдерді бақылау үшін керекті жағдай жасау және қоймаларды желдету, штабельдің арасында, сонымен қатар ғимараттың қабырғалары мен штабель арасында 0,7 м. өткел қалдырады. Көтеру- түсіру жұмыстарын жүргізу қажет орындарда қат-қабат арасында 1,25 м. арақашықтық қалдырады.

7 7. Ұн мен жарманы қысқы мезгілде ауа температурасы 8-12о төмен емес, жазғы мезгілде 25-35о жоғары емес ғимараттарда сақтайды. Ғимараттағы ауаның салыстырмалы ылғалдылығын 60 – 75%

8 8. Ғимараттардағы керекті температуралық ылғалдылық режимін жылыту (салқындату) көмегімен және қоймаларды желдету, сонымен қатар ауаны кондиционерлік әдісі арқылы реттейді.

9 9. Көктемгі жазғы мезгілде қойманың температурасын төмендету үшін желге қарсы барлық есіктер мен желкөздері, ал жел ық жағында тек желкөздері ашылуы тиіс.

10 10. Қойма ішіндегі ылғал мен жылы ауаны сорып шығару үшін дефлектор немесе қойманың жоғарғы жағындағы ауа сорып шығатын тесіктер қолданылады. Дефлекторлар ысырмамен және су бұру үшін қабылдау науасымен жабдықталады.

11 11. Ұн мен жарманың түсін, дәмі мен иісін жылдың суық мезгілінде (олардың температурасы 5о және төмен) кемінде айына 1 рет, жылы мезгілінде кемінде онкүндікте 1 рет анықтайды. Түсі өзгергенде, бөгде дәм мен иіс пайда болғанда желдету, суыту, кептіруді қолдану қажет.

12 12. Өнімнің температурасын жылдың суық мезгілінде кемінде айына 1 рет, ал жылы мезгілінде кемінде 2 рет өлшейді.

13 13. Ұн мен жарманың ылғалдылығы мен қышқылдығын кемінде айына 1 рет анықтайды.

14 14. Сақтау мерзімдері:

1 1) бидай және қара бидай ұны – 1 жыл;

2 2) қарақұмық жармасы – 15 ай;

3 3) күріш жармасы – 12 ай.

2 2-параграф. Кептірілген қара бидай немесе бидай наны (МЕМСТ 686)

15 15. Кептірілген нандар дегеніміз сақтауға төзімді болу үшін кептірілген нан тілімі болып табылады.

16

16. Кептірілген нандар ұнның сұрыпына байланысты ерекше тартылған қара бидай ұнынан жасалған қара бидай кептірілген наны, ерекше тартылған қара бидай – бидай ұнынан жасалған немесе ерекше тартылған қара бидай және бидай ұнының қосындысынан жасалған қара бидай – бидай кептірілген нандары, бірінші, екінші және ерекше тартылған бидай ұнынан жасалған бидай кептірілген наны болып бөлінеді.

17 17. Кептірілген нандар жақсы желдетілетін, көгермеген, нан қорының зиянды жәндіктерін жұқтырмаған ғимаратта сақтауы тиіс.

18 18. Қапталған кептірілген нандар қоршаған ортаның келесі параметірлерімен сақталуы тиіс:

1 1) ауаның температурасы 25о С-тан жоғары емес (қысқа мерзімді 30 тәуліктен көп емес, температураның жоғарлауы 45о С-қа дейін рұқсат етіледі);

2 2) герметикалық қаптамада ауаның біркелкі ылғалдылығы 90 % жоғары емес, герметикалық емес қаптамада – 75 % жоғары емес.

19

19. Қапталған кептірілген нандар стеллаждарға биіктігі 12 қатардан көп болмай қат – қабат төселуі тиіс. Жылу көзінен, сутартқыш және кәріз құбырларынан арақашықтығы 1 м. кем болмауы тиіс. Әрбір екі қатардың арасынан 10 см. кем емес аралық қалдырады. Бөлек қат –қабат пен қат – қабаттардың және қабырғалардың арасында 70 см. кем емес өткел қалдырады.

20 20. Сақтау мерзімдері:

1 1) 8о С-тан 25о С температурасында:

қара бидай, қара бидай – бидай, ерекше тартылған – 24 ай;
бірінші, екінші және ерекше тартылған ұннан жасалған бидай – 12 ай.

2 2) 8о С-тан жоғары емес температурада:

қара бидай – бидай, ерекше тартылған – 36 ай;
бірінші, екінші және ерекше тартылған ұннан жасалған бидай – 24 ай.

3 3-параграф. Ет және сүт консервілері (МЕМСТ 5284)

21 21. Ұзақ мерзімге сақтауға салатын консервілердің басты түрлерінің бірі жоғарғы және бірінші сортты «Бұқтырылған сиыр еті» болып табылады.

22 22. Ет консервілері мақсатына байланысты салқын түрінде қолданылатын басытқы және бірінші мен екінші тағамдарды дайындауға арналған түстік болып бөлінеді.

23 23. Суыған немесе салқындатылған еттен өндірілген консервілер, неғұрлым жоғары сапалы болып табылады.

24 24. Сүт консервілері консервілеу тәсілдеріне байланысты келесі түрлерге бөлінеді:

1 1) қантпен консервіленген – қанты бар қаймағы алынбаған қойытылған сүт;

2 2) қойытылған сүті және қанты бар какао мен табиғи кофе;

3 3) зарасыздандырумен консервіленген – зарасыздандырылған қойытылған сүт;

4 4) сорғытумен консервіленген – құрғақ қаймағы алынбаған сүт, қантпен және қантсыз құрғақ кілегей.

25

25. Консервілерді қаттау бекітілген жүктеме нормаларына және олардың негізіндештабельдағы орын санының толық санауды жүргізу мүмкіндігін, консервілер мен ыдыстарды сақтау қамтамасыздығын, штабельдің беріктігін, қойма аумағын барынша тиімді пайдалану және қабылдау қайтақарап дайындау жұмыстарын жүргізу үшін жағдай туғызуды, сапаны бақылау және вагондарды жіберу кезінде механикаландырылған жүк тиеуді қамтамасыз етуді қоса, алғандағы орналастырудың оңтайлы сызбанұсқасына сәйкес жүргізілуі тиіс.

26

26. Консервілердіштабельге сапасы, ассортименті және сұрпы, бір типті бірдейөлшемді банкаларда және жәшіктерде өндіру уақыты (ет және балық консервілері үшін бір тоқсан және сүт консервілері үшін бір ай шамасында) және мөлшері кепілдік мерзімі бірдей, бір көлемдегі және бір ұзындықтағы түпқоймада бір немесе бірнеше вагон топтамасынан құрылады.

27 27. Тоңазытқыш төлесінің көлемін тиімді пайдалану мақсатында, бір тоқсанда өндірілген сүт консервілерін іріленген штабельде қаттау рұқсат етіледі.

Консервілерді зақымдалған жәшіктерде қаттауға рұқсат етілмейді.

28 28. Ақауланған банкілерді немесе талдау үшін үлгілерді алу кезінде, жәшіктер міндетті түрде біртекті консервілермен толтырылуы, содан кейін мұқият жабылуы (толтырылуы) және штабельдің жоғарғы қатарына салынуы тиіс.

Әрбір қалыптастырылған штабельде белгіленген нысан бойынша, пакеттегі жәшіктерді қалау және пакеттерді штабельге орналастыру сызбанұсқасы қосылған штабель заттаңбасы жасалады.

29 29. Құжаттарда бұл консервілер қапталған қойманың, секцияның және штабельдің нөмірін көрсету қажет.

Бекітілген оңтайлы сызба нұсқаға сәйкес, консервілерді қаттауды оңайлату үшін, штабельдің орналасу және олардың ортасындағы өткелдің орындары алдын ала белгіленеді.

30 30. Жүктеу нормаларына және қойманың түрлеріне байланысты, консервілер штабельге келесі ретпен төселеді:

1 1) ет консервілері жылытылатын қоймаларда ені 6-10 пакет, ал жылытылмайтын қоймаларда – 3-4 пакет ірілендірілгенштабельге салынады;

2 2) балық және сүт консервілері қойманың құрылымымен түріне байланысты ені 3-4 пакет штабельге салынады.

31 31. Штабельдің ұзындығы орта бойлық өткелден қойма (жертөле) қабырғасы өткелге дейінгі арақашықтықпен анықталады.

32

32. Консервілердің сапалы сақталуын бақылау, ауаның жақсы айналымын және механизмдерді қолдану ыңғайлығын қамтамасыз ету үшін, қоймаларда консервілерді қатарлау кезінде келесі мөлшердегі өткелдер қалдырылады:жылытылатын және жылытылмайтын қоймаларда қойма (бөлім) периметр бойынша қабырғадан немесе дөңес құрылымнан – ені 0,5 м.

33 33. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 30 желтоқсандағы № 1682 қаулысымен бекітілген Өрт қауіпсіздік ережесіне сәйкес (бұдан әрі – Өрт қауіпсіздік ережесі), жол ені ең аз радиус электротиегіштің нақты аспалы құралымен айналуына байланысты белгіленеді.

Жылытылатын қоймада ет консерваларының штабельдар арасында және балық консерваларының әрбір екі – үш штабель сайын және жылытылмайтын қоймада сүт консервілерін екі штабель сайын ені 0,5 м өткел қалдырады.
Тоңазытқыш камерасының төлесінде келесі мөлшерде шегерім қалдырады: қабырғадан, тіректен, қабырға жанындағы батареядан, суытқыштан штабельға дейін 0,3 м, төбеден немесе төменгі арқалықтан штабельдің басына дейін 0,2 м.
Жол ені 0,6 м тең қабылданады.
Тауар штабельі және түпқоймалар салмақ түсетін қоймалардың конструкциясына сүйенбеуі тиіс.

34 34. Консервілердің тиеу – түсіру және ішкі қойма жұмыстары біріңғай технологиялық картасымен жүргізіледі.

Тиеу – түсіру жұмыстары сонымен қатар консервілерді ауыстыру және дайындау кезінде, жәшіктерді соққыға, түрткіге, лақтыруға жол бермеу, ыдысты ұқыпты ұстауды қамтамасыз ету қажет.
Сақтау мерзімдері:

1 1) ет консервілері – 3 жыл;

2 2) сүт консервілері – 1 жыл.

4 4-параграф. Қант (МЕМСТ 31361, МЕМСТ 26907)

Құмшекер – тағам өнімі, бөлек кристалл түріндегі сахароза, қант қызылшасы мен аршылмаған қантты өңдеу арқылы механикалық және физика – химиялық жолмен алынған.
Шақпақ қант – тағам өнімі, кесек, кристалл (тазартылған құмшекер мен шампанское сахарозасы) және ұнтақталған кристалл(тазартылған ұнтақ) тәріздес қосымша аршылған (тазартылған) қант.

37 37. Қантты сақтау үшін көбінесе жылытылатын, сонымен қатар жылытылмайтын техникалық жарамды, құрғақ, таза және жақсы желдететін қоймаларды қолданады.

Жүктемес бұрын қойма ғимараты жөнделеді және қантты қабылдауға және сақтауға дайындалады. Сонымен қатар шатыр, еден, жылыту жүйесі жарамдылығын, жарықты, саңылауды уақытылы бітеуге, сондай – ақ есіктердің қиыстыруының тығыздығына ерекше көңіл бөлінеді.
Қантты қабылдау үшін қоймалардың дайындығын өкілетті және материалды жауапты тұлғалар тексереді, және акт жасалады.

38

38. Қоймаларды желдету кезінде қантты сақтауды қамтамасыз ету үшін есік орны қосымша қойылған тор есігімен жабылады. Желдеткіш саңылаулары торлармен жабдықталады. Қыс мезгіліндегі қантты сақтау әзірлігі кезінде жылытылмайтын қоймадағы желдеткіш саңылауларды, жылытылатын қоймадағы дефлекторларды жылытады және мұқият бітейді. Қардың кіруіне жол бермес үшін қойма жертөлелері қалқанмен жабдықталады.

39 39. Қоймаларда болуы тиіс:

1 1) технологиялық картамен қарастырылған, керекті құрал – саймандар мен жабдықтар;

2 2) температура – ылғалдылықты сақтау тәртібін(термометрлер, термографалар, гигрографалар және психрометрлер) тексеру құралы;

3 3) подтоварник, төсеу материалдары, баспалдақ және басқыш;

4 4) өрт қауіпсіздігі нормаларына сәйкес, алғашқы өрт сөндіру үшін керекті құралдары, сондай – ақ автоматикалық күзет – өрт дабылдамасы;

5 5) алғашқы медициналық жәрдем көрсету құралдары.

40 40. Қойманың тазалығын сақтау үшін есік алдында төсеме, аяқ – киім мен киім тазалайтын қылшақ және сыпырғыш болуы тиіс.

41

41. Өндірістік ғимараттың жарықтығы құрылыс нормасы мен ережесіне сай болуы тиіс, электр өткізгішті Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 24 қазандағы № 1355 қаулысымен бекітілген Электр қондырғысы ережесі талабына сәйкес, орындалуы тиіс. Электр шамдар жабық немесе қорғаныпен орындалуы (әйнек қақпағы) тиіс.

42 42. Қайта пайдалануға енгізілген қоймалар, жүктеу алдында жақсы кептірілген, тазартылған және жүктеуге дайын болуы тиіс.

Осы қоймаларға қантты жүктеу, қойманың салыстырмалы ауа ылғалдылығы 70 % жоғары емес болғанда жүргізілуі мүмкін.

43 43. Қойма айналасында, сақтау база аймағын жоспарлау қажет. Қоймадан үстіңгі қабаттағы суды бұру су ағызатын төсенішпен, арықтармен және жыралармен жүргізіледі. Су ағызатын төсеніш, арықтар және жыралар тазартылып тұрады және су ағып кетуін қамтамасыз ету жағдайында әрдайым ұсталады.

44 44. Қант жанғыш өнімі болып табылады. Ауа мен қант қосындысы өрт қауіпті және жарылыс қауіпті, тұнған шаң өрт қауіпті.

Қапталған қантта сондай – ақ жанғыш өнімі, өйткені ыдыс – қап алдын ала жылусыз қысқа мерзімді жағу көзінің азғантай энергиясымен (сіріңке, ұшқын алауынан, қызған электр өткізгіштен т.б.) жануы мүмкін.
Қантты сақтау кезінде олардың үлкендігі мен мықтылығына және ұзақтық әрекетіне қарамастан, жағу көзінен сақтау қажет.
Өртті себезгілеп су шашу немесе ауа механикалық көбігі арқылы сөндіру керек.
Өртті сөндіру құралдары әрдайым жарамды күйде және қолдануға дайын болуы тиіс.

45 45. Қойма ғимараты тиісті нұсқамалармен, плакаттармен, жазбалармен, көрсеткіштермен, қауіпті ескерту туралы жарық, дыбыс дабылдамасымен жабдықталады.

46 46. Жүкті тасымалдауға арналған барлық жабдықтарда жұмыстың жайлылығы мен қорғанысын қамтамасыз ететін құралдар, сондай – ақ олардың жүк көтергішінің, жарамды жағдайы және жүктің рұқсат етілген төсеуінің тексеріс жүргізілген мезгілі белгіленген трафареті болуы тиіс.

47 47. Сумен жылытылған қоймаларда ықтимал апаттарды болдырмау мақсатында жылытылатын құралдар тұрақты қоршаумен жабдықталады.

48 48. Қанттың сапалы сақталуын бақылау, ауаның жақсы айналымын, тиеу – түсіру және көлік – қойма жұмыстары мен өрттен қорғану ережесін сақтау мақсатында механизимдерді қолдану ыңғайлығын қамтамасыз ету үшін, қоймаларда қантты қатарлап қою кезінде келесі мөлшердегі өткелдер қалдырылады:

периметр бойынша жылытылатын қоймада (секцияда) тіректен немесе жылытылатын батареядан және жылытылмайтын қоймада қабырғадан– ені 0,5 м, қат – қабат арасында – 0,5 м.
Жол ені ең аз радиус электротиегіштің нақты аспалы құралымен айналуына байланысты белгіленеді. Қойма ауданының қолдануын жақсарту үшін, негізгі қат – қабаттарды төсегеннен кейін, ені бір пакет қосымша төсеуді негізгі жол қат – қабат бойымен, 2,5 метрден кем емес өткізу жолын қалдыру қажет.

49 49. Өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында, қант пен жоғарғы қатардағы қат-қабаттардың және қойманың жабынының немесе шамдардың арасында 0,5 метрден кем емес ара-қашықтық қалдырылады.

50 50. Қанттың сақталу мерзімі:

1 1) жылытылмайтын қоймада – 4 жыл;

2 2) жылытылатын қоймада – 8 жыл.

5 5-параграф. Өсімдік майы (МЕМСТ 1129)

51 51. Өсімдік майы әр түрлі өсімдіктердің дәндері мен жемістерінен өндіріледі: сығымдау және экстракция жолымен күнбағыс, мақта, соя, жержаңғақ, зығыр, үпілмәлік, рапс, қыша және т.б. Тағамдық мақсатта көбінесе сығымдаумен жасалған май қолданылады.

52 52. Өсімдік майы құрамына: резервуарлық парк, өнім сорғы станциясы, құю құйып алу эстакадасы, технологиялық өнім құбыры және таразы кіретін арнайы жабдықталған май шаруашылықтарында жайғастырылады.

53 53. Май шаруашылықтарының техникалық және санитарлық жабдықтары майды белгіленген уақытында қабылдау және жіберу, өнімді қабылдау, сақтау, жіберу және қотару кезінде толық сандық және сапалық сақталуы бойынша барлық операциялардың орындалуын қамтамасыз етуі тиіс.

54 54. Өсімдік майын сақтайтын ведомстволық бағынысты ұйымдарда қабылдау, сақтау және жіберу кезінде майдың жоғалуының алдын алу бойынша күнделікті шаралар өткізуі міндетті.

55 55. Май шаруашылығы үшін резервуарлық парктің, резервуарларға, сорғыларға, құю құйып алу тіреушелерге, төменгі құйылыстың қондырғыларына, өнім құбырларына және ысырмаларға меншіктелген нөмірлері белгіленген өнім сорғы эстакадасының коммуникациясының технологиялық сызбанұсқасыдайындалады.

56 56. Жабдықтардың әрбір элементіне майлы бояумен технологиялық сызбанұсқаға сәйкестелетін рет саны жазылады:

1 1) майды қабылдау, сақтау және тиеу бойынша барлық жұмыстардың тізімі, сондай-ақ майдың жүру жолындағы әрбір операциясы – ашылуға тиіс барлық ысырмалардың нөмірлері толық көрсетілген технологиялық карта;

2 2) майды жылыту кезіндегі барлық операциялардың тәртібі мен реттілігі толық баяндалған, қабылдау кезінде цистерналарда және тиеу кезінде резервуарларда майды жылыту сызбанұсқасы.

57

57. Коммуникацияның технологиялық сызбанұсқасы, маймен жұмыс жүргізу технологиялық картасы және оны жылыту сызбанұсқасынведомстволық бағынысты ұйымдар басшысы бекітеді және технологиялық сақтау учаскесінің істерінде сақталады. Коммуникацияның технологиялық сызбанұсқасы сорғы станцияларының және сақтау аумағының ғимараттарында ілінеді.

58

58. Әрбір резервуарға, тазарту ыдысына белгіленген тәртіппен өнімнің құю деңгейінің биіктігі бойынша көлемін анықтауға мүмкіндік беретін калибрлік кестелер жасалады. Резервуардағы өнімнің көлемін анықтау кезіндегі дәлдікті арттыру үшін, кертік бұрыштың деңгейімен өлшеу кезінде резервуардың түбіне өлшеу люгіне қарсы мөлшері 500х500 мм. жазық алаң орнатылуы тиіс.

59 59. Калибрлік кестені жасау кезінде резервуар түбінің конусының көлемі ескерілуі тиіс және майды жылыту бойынша ішкі жабдықтар резервуардың көлемінен шығарылып тасталуы тиіс. Калибрлік кестелердіведомстволық бағынысты ұйымдар басшылары бекітеді.

60 60. Резервуарларды калибрлеу кезінде сондай-ақ биіктік трафареті анықталады, яғни тігіне резервуардың түбіндегіалаңнан өлшеу люгінің жоғарғы кернеуіне дейінгі арақашықтық.

Биіктік трафаретінің шамасы резервуарды босату кезінде және ай сайын резервуардағы өнімнің мөлшерін анықтау кезінде тексеріледі.
Биіктік трафаретінің көрсеткіштері мен майдың кұйылуының шекті биіктігі гидравликалық клапанның корпусына немесе жарық люгінің қақпағына бояумен жағылады.

61 61. Калибрлік кестелердің негізінде жүктеу есебі және жаз мезгіліндегі майдың ауқымды көбеюін есепке ала отырып, резервуарлардың май құйылуының шекті биіктігінің анықтамасы жасалады.

62 62. Май шаруашылығының периметрі мүмкіндігінше тікенекті сымнан жасалған дуалмен және күзет дабылының құрылғыларымен қоршалады.

63

63. Апат жағдайына әрбір май шаруашылығында барынша көп сыйымдылыкпен бір резервтік резервуар қалдырылады. Резервті резервуарға майды қотару алдында кіру люгі ашылады және резервуардың техникалық және санитарлық жағдайы тексеріледі, ол жөнінде қотару туралы актінде тиісті жазба жасалады. Пайдалану барысында резервуарлар оқтын-оқтын ауысып тұрулары қажет.

64

64. Ведомстволық бағынысты ұйымдарда жергілікті жағдайларға байланысты апат салдарын жою үшін басшы бекітетін құрылғылардың, материалдардың, қосалқы бөлшектердің, жылжымалы сорғының, құбырлардың, бөшкелердің және басқа да сыйымды ыдыстардың толық тізімі анықталады. Қосалқы құрылғылар резервуарлық паркте, сорғының және эстакаданың қасында сақталады. Ай сайын авариялық мүлік қорының сақталуы тексеріледі, ол жөнінде журналға тиісті белгі қойылады.

65 65. Пайдалану кезінде тыныс және сақтық клапандармен жабдықталған резервуарлар олардың ауа кірмейтіндіктерін бақылау үшін, резервуарлардың астына қондырылатын мановакууметрлермен жасақталады.

66

66. Резервуарлық парктегі, сорғыдағы, эстакатадағы барлық ысырмалар, тесіктер, шүмектер пломбалануы және жабық күйінде тұруы тиіс. Резервуарлық паркте құбырлардың, ысырмалардың, фланецті қосылыстарына кіру және жарық люктерінің компенсаторлардың бұрандама жалғастыруларына, қаңылтырдан немесе брезент матадан қаптар кигізіледі және пломбаланады.

67 67. Резервуарларды құюға дайындау кезінде оның техникалық және санитарлық жағдайы тексеріледі.

68 68. Әр кез майды жаппай қабылдау немесе тиеу алдында барлық май шаруашылығының құрылыстарының техникалық және санитарлық жағдайының комиссиялық тексерісі жүргізіледі: сорғының, эстакаданың, құбырлардың, вагон таразысының, май жылыту құрылғысының.

Құрылғыны ескі өнімнің қалдықтарынан жақсылап тазарту - өсімдік майының сапалы сақталуын қамтамасыз ету кепілі.
Тексерістердің нәтижелеріне актілер жасалады.

69 69. Май шаруашылықтарында қабылдау және жіберу кезінде майдың салмағын анықтау үшін вагон таразылары орнатылады.

Әр кез май құйылған цистернаны өлшеу алдында вагон таразыларының техникалық жағдайы тексеріледі. Цистерналарды таразылардың платформасына қадау, оларды бекіту және өлшеу ережесін қатаң сақтау қажет. Майды бұзылған таразыларда өлшеуге, сондай-ақ тексеру және таңбалау мерзімі өткен таразыларда өлшеуге рұқсат етілмейді.

70 70. Қызмет көрсетуші қызметкерлер май шаруашылық нысандарының орналасуын, құбырлардың сызбанұсқасын, барлық ысырмалардың орналасуын және олардың міндеттерін жақсы білулері тиіс.

71 71. Кемінде айына бір рет резервуарлық парктің сел, кәріз жүйесіндегі тиек құрылғыларының жағдайы (сақпандардың, ысырмалардың) тексеріледі.

Топырақ жалдарынан тиек құрылғылары арқылы су жіберу, қызмет көрсетуші қызметкерлердің қадағалауымен жүргізіледі.

72 72. Сақтау мерзімі:

1 1) тазартылмаған өсімдік майы – 4 ай;

2 2) тазартылған иісі жойылған өсімдік майы – 6 ай.

6 6-параграф. Сары май және жануар майлары (МЕМСТ 37, 25292)

73 73. Тауарлық атаулары бойынша сары май келесі түрлерге бөлінеді:

1 1) тұзсыз, тұзды және ылғалдылықтыңмассалық үлесі 16 % -дан аспайтын вологодтық сары май;

2 2) ылғалдылықтыңмассалық үлесі20 % -дан аспайтын әуесқойлық сары май;

3 3) ылғалдылықтыңмассалық үлесі25 % -дан аспайтын сары май, шаруа;

4 4) ылғалдылықтыңмассалық үлесі35 % -дан аспайтын бутербродқа арналған сары май;

5 5) ылғалдылықтыңмассалық үлесі1% -дан аспайтын ерітілген май.

74 74. Жануар майлары алынатын шикізат пен өнім сапасына байланысты келесідей түрлер мен сорттарға бөлінеді: қой майы, сиыр майы, шошқа майы, сүйек майы, жоғарғы, төменгі сорттар және құранды майлар.

75 75. Сары майлар және жануарлар майы суытылмайтын ғимараттарда плюс температураларда өзінің сапасын тез жоғалтатын, тез бұзылатын тауарларға жатады.

76 76. Тез бұзылатын тауарларды саны және сапасы бойынша қабылдау қолданыстағы стандарттар, техникалық талаптарға сәйкес жүргізіледі.

77

77. Тауарларды қабылдау, вагоннан алу кезінде қабылдаушының уәкілетті өкілдері темір жол өкілдерінің қатысуымен бірге вагондардың техникалық дұрыстығы, тығындылардың, бұрауыштардың жағдайы, пломбылардың сақталуы олардағы баспа-таңбалардың анықтылығы, жолдама құжаттарда көрсетілген номерлердің вагон номерімен сәйкестігі, тасымалдау кезіндегі температуралық тәртібін сақтау (журнал бойынша) вагондардың белгіленген жүріс мерзімі мұқият тексеріледі.

78 78. Пломбыларды алғаннан және вагондарды түсіргеннен кейін салынған нәрсе мен жүктің жағдайы, мұздану деңгейі сыртқы жағдайы мен тауардың температурасын өлшеу арқылы анықталады.

Майдың температурасы термометрмен өлшенеді.
Монолиттегі майдың температурасы 6-8 см тереңдікте өлшенеді. Май пакеттелген күйінде келсе, оның температурасы тексерілген пакеттерден алынған жәшіктермен өлшенеді. Қабылданатын құжатқа температураның орташа арифметикалық мәні енгізіледі.

79

79. Тексеріс кезіндегі анықталған вагондардағы техникалық бұзылулар немесе пломбаның жоқ болуы, баспа-таңбаларының анық еместігі, аралықтағы станциялардың пломбасы болуы, жүкті тасымалдаудың техникалық, санитарлық тәртіптерінің және вагондардың белгіленген жүріс мерзімі бұзылуы жалпы формадағы акті бойынша рәсімделеді.

80 80. Егер жүктің жеткіліксіздігі анықталса, коммерциялық және қабылдау актілеріндегі «ерекше бағана» жолында міндетті тәртіпте пломбыда бар бақылаушы белгілердің нөмірлері көрсетіледі.

81 81. Қалыпты қозғалмаған ыдыста анық таңбаламасы бар сары майлар және жануарлар майы орын санын санау және траферет бойынша массасын анықтау арқылы қабылданады және жіберіледі.

82 82. Сары май 6ғС минус және одан төмен температурамен тоңазытқышқа келіп түскенде ол тоңазытқыштық өңдеу жасалатын сақтау камерасына бағытталады.

83

83. Сары майлар және жануарлар майын қоймалау дұрыс формадағы орнықты, нығыз қатарларға алдын ала ойластырылған орналастыру схемасы бойынша жүргізілуі керек. Қатарлар тірек немесе түпқоймаға тауарлардың сақталуын қамтамасыз етіп, қатарлардың орнықтылығын, тоңазытқыш сұйықтығын тиімді пайдалану және қабылдауын, беру жұмыстарының жүргізілуіне жағдай жасауды, сапаны бақылауды есепке ала отырып, орналастырылады.

84

84. Сары майлар және жануарлар майы вагон париялары бойынша қатар қатар орналастырылады. Жәшіктегі сары майлар және жануарлар майы пакеттер арасына еш бір бос орын қалдырылмай қатар-қатар орналастырылады. Май пакеттелмеген түрінде түссе, оны вагоннан стандартты түпқоймаға түсіру кезінде пакетке салады. Бұл жағдайда жәшіктер траферетісыртқа қаратылған түрінде орналастырылады. Қатарлардың биіктігін ыдыс беріктігі және жабуға рұқсат етілген жүк көлемін ескере отырып, камераға максималды жүк көлемін енгізу арқылы анықтайды.
Ерітілген май және жануарлар майы салынған бөшкені көлденеңнен қатар-қатар қояды. Кертіктің сынуының алдын алу үшін бөшкелердің арасына ағаш тақтайшалар қойылады. Үстіңгі қабаттағы бөшкелерді тік қалыпта орналастыру мүмкін болмаған жағдайда көлденең қоюға рұқсат етіледі.

85 85. Тоңазытқыштарды сақтау орнында тауарлардың қатары мынадай шегініспен орналастырылады:

1 1) суытылатын құралдары жоққабырғадан, суытатын қабырға аспаптарынан – 0,3 м;

2 2) суытатын құралдары жоқ болғанда төбеден – 0,2 м;

3 3) суытатын аспаптары жоқ төбеден– 0,3 м;

4 4) ауа өткізгіштің төменгі қабатынан – 0,3 м;

86 86. Экраны жоқ колоннаға және қабырғаға жүктерді орналастыру жұқа тақтайшаларды колона мен қабырға бойына орнату арқылы (тігінен) жүзеге асырылады.

87 87. Шамдар өтетін жолда және қабырға бойында болуы тиіс және тоңазытқышты сақтайтын орынның жүк көлемін азайтпауы керек. Жұмысқа ыңғайлы болу үшін прожекторлы шамдар қолдануға болады.

Төбе тегіс болған жағдайда шамдар ілулі тұрғандағы биіктігінен 0,15 м, төбе жабынынан қатарға дейін0,3 м.

88

88. Май тасымалдау пакеттерімен түскен жағдайда оны тоңазытқыш камерасында сақтау мерзімі жүктің көлеміне тәуелсіз жабындының беріктігіне байланысты. Өнімнің төрт калонна арасындағы еден аумағына қойылатын жүк салмағы жобалы пайдалы жүктеменің 1 кв.м. аспайтындай есеппен қойылуы керек. Егер де рұқсат етілген салмақта аталған аумақты жабу үшін бірдей пакеттерді биіктігі бойынша қоюға мүмкіндік болмаса, ортаға оның қалғандары тік қатармен 1 пакетке кем қойылады. Пакет саны аз тік қатардың саны есептеумен анықталады.

89 89. Тоңазытқыштар қондырғыларында майды сақтау орнындағы ауа температурасы 18ғ болып сақталуы керек.

90 90. Ерітілген майлар сақтау орнында минус 5ғ не одан төмен ауа температурасында сақталуы керек.

91 91. Тоңазытылған етті сақтау кезінде тоңазытқыш камераларында салыстырмалы ауа ылғалдылығы 95 – 98%, мұздатқыш экрандармен жабдықталған сақтау орнында 100%-ға жуық, майлар 85 – 90% ауа ылғалдылықта сақталуы керек.

92 92. Майды өзіндік иісі бар басқа бір тауармен бірге сақтауға рұқсат етілмейді. Әрбір тауарға (май, жануарлар майы) бөлек сақтау орнын бөлу қажет.

93 93. Әрбір тауар топтамасына төмендегілер көрсетілген қатарлар заттаңбасы жасалады: топтама нөмірі, тауар түрі, жеткізушінің аты, орын саны, салмағы және жасалған күні. Қабылдау, сақтау, түсіру кезінде тауардың сапасы да қаралады. Аталған зат таңбаға тауарды орналастыру схемасы қоса беріледі.

94 94. Сақтау мерзімі:

1 1) сары май – 12 ай;

2 2) жануар майы - 12 ай.

7 7-параграф. Шай (МЕМСТ 1938)

95 95. Шай арнаулы өңдеуден өткен шай ағашы өсімдігінің жапырақтары түрінде болады.

96 96. Жоғары сортты шайды өндіру үшін 2-3 жапырақтан және үстіңгі жарылмаған бүршіктерден тұратын флештер қолданылады.

97 97. Дайын шайдың құрамында шай сапасына әсер ететін органикалық және органикалық емес заттар кіреді. Олардың ең маңыздысына илеуіш заттар, кофеин, эфир майы, азотты және минералды қосындылар, көмірсулар, витаминдер жатады.

98 98. Шайды сақтау үшін көгеріп кетпеген, нан қорының зиянкестері және басқа да бөтен иістері жоқ, жылытылған, сондай-ақ жылытылмаған техникалық жарамды, құрғақ, таза және жақсы желдетілетін қоймалар пайдаланылады.

99 99. Тауарды кіргізер алдында қойма ғимараттары жөндеуден өткен және шайды қабылдау мен сақтауға дайын болуы керек. Төбе жабындысы, едені, жарылулар, саңылаулардың уақытылы жөнделуі, есік тықсырындағы жабылу тығыздығына аса назар аударылады.

100 100. Шайды қабылдауға қоймалардың дайындығын уәкілетті, материалдық-жауапты тұлғалар тексереді, акт жасалады.

101 101. Қоймаларды желдету кезінде шайдың сақталуын қамтамасыз ету үшін қосымша торлы есіктер ілінеді, ал желдетілетін жерлерге торлар орнатылады. Жылу берілмейтін қоймаларда желдеткіш саңылаулар қысқы кезеңге дайындық кезінде жақсылап жабылады және жылытылады.

102 102. Қоймалар мыналармен қамтамасыз етілуі қажет:

1 1) көрсетілген қажетті заттармен және жабдықтармен;

2 2) технологиялық картадағы қосымшаларда;

3 3) температура-ылғалдылық сақтау тәртібін бақылайытын құралдармен (термометрлер, термографтар, гигрографтар, психрометрлер );

4 4) тауар қойғыштармен, баспалдақтармен, басқыштармен;

5 5) қолданыстағы нормаларға сәйкес қажетті өрт сөндіру құралдары және автоматты күзету-өрт сөндіру дабылқаққышы;

103 103. Қоймаларда тазалықты сақтау үшін кіріс алдында төсеніштер, щеткалар, аяқ киім мен киімді тазалауға арналған сыпырғыштар болуы қажет.

104 104. Шай кез келген өртке қарсы деңгейдегі қоймаларда сақталады.

105 105. Фанера жәшігіне немесе картоннан жасалған жәшікте оралған шайлар тез жанғыш болып саналады.

Сақтау кезінде шайды жанғыш заттардан сақтау қажет. Жанған немесе өрт орын алған жағдайда су немесе ауа-механикалық көбіртікті қолдану керек. Өрт сөндіру құралдары үнемі дұрыс және даярлық күйінде болады.

106

106. Шайды қоймалау қатар бойынша дұрыс тікбұрышты формада орнықты тұруын қамтамасыз етіп, саны мен сапасын сақтап, түсіру-салу жұмыстарында қажетті жағдайлар жасалып және сақтау кезінде сапасын бақылап, қойма ауданын дұрыс қолдана отырып, жасалады. Түсіру кезінде сорттардың ауысып кетуін болдырмау үшін шайды өнімнің түрлері, сорты, өлшеп оралуы бойынша жеке жеке қою керек.
Шайдың қатары шығару мерзімі бірдей (бір тоқсан аралығында), бірдей кепілденген сақтау мерзімімен, тауар қойғышта бірдей өлшемі және биіктігі бар бір немесе бірнеше топтамадан тұрады.
Шай салынған жәшіктер асфальтты едені бар қоймаларда еденнен 25-30 см биіктікте және ағаш едені бар қоймаларда еденнен 15 см кем емесбиіктікте, сонымен қоса көп қабатты қоймаларда, 2-інші қабаттан бастап құрғақ, таза тауар қойғыштарға қойылады.
Шай салынған жәшіктер арасына 0,5 м кем болмайтын, құрылыс құрылымдары және қатарлар арасында 0,5 м кем болмайтын орын қалдырылады.
Өрт қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында шай қатарларының жоғарғы жағы мен электр желілері және шамдардың арасы 0,5 м кем болмауы керек.

107 107. Шай сапасының сақталуын бақылау үшін ауа айналымын қамтамасыз ету және шайды қоймаларда қою кезіндегі механизмдерге қолайлы болу үшін өрт қауіпсіздігі Ережесінің талаптарына сәйкес қабырға бойымен ұзынынан және көлденеңнен өтетін жер қалдырылады.

108 108. Жаңбырлы және қарлы ауа райында шайды жүктеу және түсіру жұмыстары шай салынған жәшіктерді ылғалдан қорғайтын жаппаның астында (төбесі жабық жерде) жасалады. Сонымен қатар жүктеу-түсіру жұмыстары жүргізілетін есіктің қасында орналасқан қатарлар су өтпейтін қалың кенеппен жабылады.

109

109. Әрбір шай қатарына орналастырылғаннан кейін белгіленген тәртіп бойынша қатарларға тағылатын қатар заттаңбасы жасалады. Қатар заттаңбасына шайдың түрлері, сұрыпы, өлшеп оралуы бойынша орналастыру схемасы қойылады. Қатар заттаңбасы шайды қабылдау кезінде жабдықтаушы берген қабылдау актісі, жолдама құжаттары және өнім сапасына лабораториялық тексеріс нәтижесі негізінде толтырылады.

110 110. Жүктеу-түсіру және көлік, қойма жұмыстары бекітілген технологияны қатаң сақтап жүргізіледі.

Жүктеу-түсіру және қойма ішіндегі жұмыстарды орындау кезінде ыдыспен абайлап жұмыс істеуді қамтамасыз ету қажет.

111 111. Шайдың көгеруі мен дәмінің жойылуына әкелетін сапасының төмендеуі және бұзылуының негізгі себебі – ылғалдылық. Сондықтан шайды сақтау кезінде ылғалдың артуына жол берілмейді.

Шайды сақтау кезінде қоймалардағы ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 70 % аспауы керек.

112 112. Сақтау кезінде шай сапасының сақталуын қамтамасыз ету мақсатында органолептикалық көрсеткіші мен ылғалдылық мөлшері, сонымен қоса тауар мен ыдыстың сыртқы жағдайы бойынша жүйелі тексеру және үнемі бақылау жасалады.

Шай сапасын тексеру жиілігі қойма ғимаратының үлгісіне полиэтилен-терефталатты ламинатты жабындылардан шайдың қапшық қойғыштарына арналған тақтайша жәшіктердің ішкі төсенішіне байланысты:

1 1) жылу берілетін қоймаларда сапаны тексеру сыртқы тексеріс кезінде сапа белгілері анықталса ғана жүргізіледі;

2 2) жылу берілмейтін қоймаларда сақталғанда сапаны тексеру жазғы сақтауға ауысым уақытында және беру кезінде жүргізіледі.

3 3) полиэтилен-терефталатты ламинатты жабындылардан шайдың қапшық қойғыштарына арналған тақтайша жәшіктердегі импортталған шай (жоғары, бірінші, екінші сортты), нөмірлі отандық және жоғары сұрыпты шайлар 12 мен 18 айдан кейін және жіберілгенде тексеріледі.

113 113. Ылғалдылығы жоғары шай анықталса, қойманы жіті желдеткізеді. Қажет болса қалыпты ылғалдылықты сақтау мақсатында шайды шахмат реті бойынша қояды.

114 114. Шайды сақтау кезінде айына бір рет қойма ғимараты мұқият тазартылады. Жүйелі түрде қабырға, төбе, есік, баспалдақ, аралық, бағаналарды тазаланады. Шай сақталған қоймалардың едендерін жууға болмайды.

115 115. Қабылдау, жіберу, шай салынған жәшіктерді қайта қою жұмыстары кезіндегі әрбір атқарылған жұмыстан кейін қойма жиналуы және сыпырылуы керек. Сынған немесе біраз шытынаған жәшіктер анықталса, жөнделуі қажет.

116 116. Шайдың саны бойынша сақталуын қамтамасыз ету мақсатында бір жыл ішінде олардың бар екендігі туралы бақылау тексерістері (қайта санау, салыстыра тексеру т.б.) жүргізіледі.

117 117. Шайдың сақтау мерзімі - 2 жыл.

8 8-параграф. Макарон өнімдері (МЕМСТ 875)

118 118. Макарон өнімдері – түтікше (макарон, түтік кеспе), жіп тәріздес(жіңішке жұмыр кеспе),лента (лапша) немесе түрлі пішіндегікептірілген бидай қамыры.

119 119. Макарон өнімдерін сақтауға арналған ғимарат таза, құрғақ, жақсы желдетілген, нан қорларының зиянкестері жоқ, атмосфералық жауын шашыннан сақтауы тиіс. Макарон өнімдерін өзіндік иісі бар тауарлармен бірге сақтауға болмайды.

120 120. Макарон өнімдері салынған жәшіктер мен қаптар қойма ғимараттарының сөрелері мен тұғырлықтарда сақталуы керек.

121 121. Қойма еденіне макарон өнімдерін қояр алдында (тұғырлықта сақтау кезінде) өтетін жол мен қатарларға орналастыру үшін міндетті түрде өлшеп белгіленеді.

Макарон өнімдерінің қатарлары шығарылған мерзімі (тоқсаны) мен жеткізуші-өндіруші бойынша құрылады. Макарон өнімдерін бір өнідірушіден алғанда қатарларды түрлері, сұрыпы және тауар сыныптамасы бойынша бір немесе бірнеше вагон топтамасынан құруға болады.
Қатарлардың ені, ұзындығы және биіктігі қойманың ерекшелігінен, сонымен қоса макарон салынатын ыдыстың жағдайына (орнықтылығы) байланысты анықталады, бірақ гофрирлі картоннан жасалған жәшіктерде – 6 қатардан көп емес, қағаз қаптарға – 7 қатардан (биіктігі бойынша) көп емес болуы керек.

122 122. Макарон өнімдерін қабылдау және жіберу, саны мен сапасының сақталуын бақылау, сонымен қоса өрт қауіпсіздігін сақтау мақсатында қоймаларға қою кезінде келесідей өтетін жолдарды қалдыру керек: қойма периметрі бойынша 0,5-0,7 м, қатарлар арасында 0,4-0,5 м.

123 123. Макарон өнімдерін ұзақ уақытқа сақтау кезінде сапасының сақталуын қамтамасыз ету үшін қоймадағы салыстырмалы ылғалдылық 70%, ал температура 30 ҮС аспау керек.

124 124. Макарон өнімдерінің өндірілген күннен бастап сақтау мерзімі:

1 1) қоспасыз – 1 жыл;

2 2) сүтті, ірімшікті, жұмыртқа қосылғаны - 5 ай;

3 3) томатты - 3 ай.

9 9-параграф. Тұз (МЕМСТ 13830)

125 125. Ас тұзы құрғақ, техникалық ақаусыз немесе ерекше жағдайда арнайы дайындалған ашық алаңдарда сақталады.

126

126. Ұзақ уақытқа сақтаушы кәсіпорындарда тұз үйіліп тиеледі және жылытылмайтын қоймада сақталады. Асфальтты едендер қалыңдығы 3-4мм тақтайшадан жасалған түгелдей төсенішпен жабылады. Ағаш еденді қоймаларда қосымша тақтайша төсенішінсіз сақталады. Қоймалардағы бағаналар табанынан биіктігі 0,5м тақтай қалқандарымен қоршалады. Қойма периметрі бойынша қабырғадан 1,0м арақашықтықта биіктігі 1,0-1,2 мағаш қалқандары орнатылады.

127

127. Ас тұзын қойма ғимараттарына қоймас бұрын осы өнімді сақтауға арналған қойма бөтен заттардан, қоқыстан, шаңнан тазартылып және қабылдауға дайын болуы қажет. Тұз тұратын қоймалар мен алаңдар жанында иісті материалдар, сонымен қоса құрылыс заттарының қалдығы немесе тез жанғыш заттарды сақтауға қатаң тыйым салынады.

128

128. Ыдысқа салынбаған тұз өлшеу және қорытынды өлшеуге немесе санауға ыңғайлы төртбұрышты пирамида, параллелепит немесе басқа формадағы төмпешік күйінде сақталады. Тұз төмпешігінің үсті және сырты тегістеледі. Қоймалардағы тұз төмпешігінің биіктігі рұқсат етілген жүктемеден еден аумағының 1мІ байланысты. Тұздың үстіңгі қабаты және төбеде немесе шатырдың арасында 0,5 м аралық қалуы керек. Тұздың кірленуінен, көк басуынан және нығыздалуынан сақтау үшін қоймалардағы төмпешіктің үстін тұзға өзара әрекеттеспейтін және иіссіз жабатын материалдармен жабу қажет.
Сақтау кезінде төмпешіктің үстіңде тұзды кірден қорғайтын жабынды пайда болады.Қораптағы, жәшікке салынған және т.б. тұздар тек жабық қойма ғимарттарында сақталады. Бұндай тұз тікбұрышты орнықты қатарларға биіктігі 15-20см тауар төсемелеріне қойылады.
Қораптағы тұз қатарларының ені, ұзындығы, биіктігі қойма ерекшелігіне байланысты, сонымен қоса ыдыстың жай-күйіне(орнықтылығына) байланысты.
Ыдысқа салынған тұздың көгеруінің алдын алу үшін қатарларға қою кезінде қойма периметрі бойынша 0,5-0,7 м, ал қатарлар арасында 0,4-0,5мөтетін жол қалдыру керек.

129

129. Әрбір сортты және тартылған тұздар бөлек қойылады. Түрлі сұрыпты және тартылған тұздарды жазбасыз қоюға рұқсат етілмейді. Әрбір тұз топтамасына қатарына орналастырылғаннан кейін қатарларға тағылатын қатар заттаңбасы жасалып қатарға немесе тұз төмпешігіне ілінеді, санын анықтайтын тиісті есебімен орналастыру схемасы қойылады.

130 130. Тұзды сақтау кезінде қойма ғимараттарында салыстырмалы ауа ылғалдылығын сақтау ауа температурасының шұғыл өзгерісі болмаған жағдайда ыдысқа салынбаған тұз үшін - 70%, қорапқа салынған тұз үшін - 75%.

Тұзды сақтаудағы қажетті температуралық – ылғалдылық тәртібін сақтау қолайлы климаттық жағдайдағы көктем – жаз кезеңдерінде сыртқы және қойма ауасының ылғалдылығын есепке ала отырып желдету арқылы жүзеге асады.

10 10-параграф. Дәмдеуіштер (МЕМСТ 28750)

131 131. Дәмдеуіштерге: лавр жапырағы, бұрыш, қыша, ваниль, даршын, қалампыр жатады.

132 132. Дәмдеуіштерді құрғақ, таза, жақсы желдетілетін, зиянкестермен зарарланбаған, температурасы 20 оС жоғары емес және салыстырмалы ауа ылғалдылығы 75 % аспайтын қойма ғимараттарында сақтайды.

Сақтау кезінде дәмдеуіштер салынған жәшіктер биіктігі бойынша сегіз жәшіктен аспайтын сөрелерге және тұғырлықтарға қатар қатар қойылады. Қатарлар арасы, сонымен қоса қатарлар және қабырғалар арасы 0,7 м аз болмауы тиіс.

133 133. Рұқсат етілмейді:

1 1) дәмдеуіштерді су құбыры мен кәріз құбыры, жылытатын құралдар жанына қоюға болмайды;

2 2) қойма ғимараттарын дымқыл күні және бірден жаңбырдан кейін желдетуге болмайды;

3 3) дәмдеуіштерді химикаттармен және өткір иісті аңқитын азық-түлік немесе материалдармен бірге сақтауға болмайды.

Дәмдеуіштердің сақтау мерзімі аталған түрдегі өнімге берілетін нормативті-техникалық құжаттарда қарастырылады.

11 11-параграф. Томат пастасы (МЕМСТ 3343)

134 134. Томат пастасын жаңа піскен қызанақтан немесе тұз және дәмдеуіштер қосылған қызанақ массасынан жасайды, халық шаруашылығы және экспортқа өндірілетін өнімнің талаптарыбелгіленеді.

135 135. Бөшкеде тұздалған томат пастасын 80% аспайтын салыстырмалы ауа ылғалдылығында сақтайды.

136 136. Томат пастасын полимер материалынан жасалған ыдыста 0-ден 8оС температурасында сақтайды

Томат пастасын контейнер-цистерналарда минус 10oС төмен болмайтын температурада сақтауға рұқсат етіледі.

137 137. Шығарған күннен бастап концентратты томат өнімінің сақтау мерзімі:

1 1) шыны ыдыста – 3 жыл;

2 2) металлбанкада, бөшкелерде, «қораптағы қап» сияқты полимерлі ыдыстарда, контейнер-цистерналарда - 1 жыл;

3 3) алюминий ыдыста - 6 ай;

4 4) полимер материалдарынан жасалған ыдыста - 10 күн.

12 12-параграф. Сірке суы (МЕМСТ Р 52101)

138 138. Сірке суы – биохимиялық әдіспен тамақ шикізатынан, жүзім және жемісті шарок материалдарынан тұратын ректификатталған этил спиртті, азық-түлік мақсатына арналған тамақ шикізатынан ректификатталған этил спирттің бас фракциясын сірке бактерияларымен аэробты қышқылдату арқылы өндіріледі.

139 139. Тамақ шикізатынан жасалған сірке суын барлық түрдегі жабық көлік құралдарында әрбір көлікте қолданатын азық-түлік жүктерін тасымалдау ережелеріне сәйкес жүргізіледі.

140 140. Тамақ шикізатынан жасалған сірке суы орамадағы күйінде таза, желдетілетін ғимаратта сақталады және күн сәулесі әсерінен қорғау керек.

Сірке суын қоймаларда сақтау кезінде ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 80%, температурасы 3 оС -тен 35 оС жылы болуы керек.
6 %-дан - 9 %-ға сірке суының қату температурасы - минус 2 С - минус 3 оС дейін. Сірке суының қатуы және қайта жібуі оның сапасына әсер етпейді.

141 141. Спиртті, спиртті иістендірілген сірке суының сақтау мерзімі – 12 ай, алмадан және жүзімнен жасалған – 6 ай, консерванттар қосылса – 12 ай.

142 142. Өндіруші сірке суының сапасын сақтау шарттарын орындай отырып басқа сақтау мерзімін қоюына болады.

13 13-параграф. Кептірілген картоп (МЕМСТ 28432)

143 143. Кептірілген картоп – алдын ала дайындалған, буланған және кептірілген картоп. Кептірілгенкартопты ұсақтап және брикеттеп шығарады. Сапа көрсеткіштеріне байланысты кептірілген картоптың үш сұрыпын шығарады: жоғарғы, бірінші және екінші.

144

144. Кептірілген картопты 0 - 10о температурада және салыстырмалы ауа ылғалдылығы 75% -дан жоғары болмайтын құрғақ, салқын ғимаратта сақтау керек. Бұдан жоғары температурада өнім қарайып, витаминдері бұзылады және зиянкестер пайда болады. Жәндіктермен күресу үшін суық түсе бастағанда қоймадағы температураны барынша төмендету керек.

145

145. Кептірілген көкөністер салынған жәшіктер, қораптар, қаптарды тауар қойғышқа және қатарларға түрлері, тауар сұрыптары, орама түрлері бойынша қою қажет. Өнімді қораптарға және қаптарға салу кезінде қатарлардың биіктігі 5-6 қатардан, жәшіктердің биіктігі 10-15 қатардан аспауы керек. Қатарлар арасына ені 2-3 см тақтайшалар қойылады. Кептірілген көкөністер бөтен иістерді сіңіруі мүмкін, сондықтан оларды өткір иісті тауарлармен бірге қоюға болмайды.

146 146. Өндірілген мерзімнен бастап ауа кірмейтін ыдыстағы кептірілген картопты сақтау мерзімі – 5 жыл, ауа кіретін ыдыста – 3 жыл.

14 14-тарау. Кептірілген көкөністер (МЕМСТ 13342)

147 147. Кептірілген көкөністерге алдын ала дайындалған және кептіру аппараттарында кептірілген көкөністер жатады.

148

148. Кептірілгенкөкөністерді 0 - 10о температурада және салыстырмалы ауа ылғалдылығы 75% -дан жоғары болмайтын құрғақ салқын ғимаратта сақтау керек. Бұдан жоғары температурада өнім қарайып, витаминдері бұзылады және зиянкестер пайда болады. Жәндіктермен күресу үшін суық түсе бастағанда қоймадағы температураны барынша төмендету керек.

149

149. Кептірілген көкөністер қойылған жәшіктер, қораптар, қаптарды тауар қойғышқа және қатарларға түрлері, тауар сұрыптары, орама түрлері бойынша қою қажет. Өнімді қораптарға және қаптарға қою кезінде қатарлардың биіктігі 5-6 қатардан, жәшіктердің биіктігі 10-15 қатардан аспауы керек. Қатарлар арасына ені 2-3 см тақтайшалар қойылады.

150 150. Кептірілген көкөністер бөтен иістерді сіңіруі мүмкін, сондықтан оларды өткір иісті тауарлармен бірге қоюға болмайды.

3 3. Өнеркәсіп тауарлары

1 1-параграф. Автокөлік шиналары (МЕМСТ5513)

151 151. Автокөлік шиналары қолданылатын мақсатына байланысты жеңіл автокөлікке, жүк автокөліктеріне, автотіркеске, троллейбуске және автобусқа арналған шиналар болып бөлінеді.

152 152. Шина жиынтығы тысы, камерасы және құрсау лентадан тұрады.

153 153. Тысы – күшті тікелей қабылдайтын, пайдалану кезінде жұмыс істейтін тор тәрізді қабық. Тыстың негізгі бөліктері каркас, брекер қабаттары, протектор, борттар мен бүйір бөліктері.

154 154. Камера – бұрандалары бар шеңбер тәрізді ауа өткізетін резеңке орама. Ол шина ішкі тысына ауаны сақтап, шинаға серіппелі қасиет береді.

155 155. Құрсау лента – камераның бұрандалары өтетін саңылауы бар, дөңгелек тәріздес профилді қималы резеңке лента. Ол камераны дөңгелектің шеңберіне үйкелуінен және монтаж кезінде шинаның шеңберге зақым келтіруінен қорғайды.

156 156. Шиналар бірінші және екінші дәрежелі отқа төзімді табиғи немесе жасанды желдетілетін техникалық жарамды жылытылмайтын тас қоймаларда сақталады.

157 157. Көрші бөлімдерде шиналарға сияқты бір текті өрт сөндіргіш құралдар (су, көпіршік) қолданылатын тауарлар мен материалдар орналасуы қажет. Қоймаларда ішінен жабылатын жел өтетін саңылаулары бар желдету үшін торлы есіктермен жабдықталуы керек.

158 158. Тиеуді бастамас бұрын қойма ғимараттары жөңдеуден өтуі және шинаны қабылдауға даяр болуы қажет. Төбе, еден, есіктің қиысқан жерлерінің дұрыстығына баса назар аударылады.

Қоймада терезе болған жағдайда ішкі жақтағы шынылар өнімге күн сәулесінің тікелей түсуінен қорғау үшін сары түске боялуы керек.

159 159. Қоймаларды жарықтандыру қорғанып қолданатын (шыны қақпақтармен) электр шамдарын қолдану арқылы орындалуы тиіс. Қоймаларды жарықтандандыру деңгейі қолданыстағы ережеге сәйкес келуі керек. Люминесцентті шамдармен шырағдандарды қолдануға рұқсат етілмейді.

160 160. Электр желілерін оқшаулау электр желілерінің түрлеріне тәуелсіз 500 в төмен болмайтын кернеуге шақталуы керек. Электр желілерін қосу және ажырату жерлерінде айыру қораптары қолданылуы қажет.

Қойма бөлімдерінде орналасқан барлық тоқ қабылдағыштар жұмыс кезінен тыс уақытта сыртқы жақтан өшірілуі, ал электр тұстамалары пломбалануы керек.

161 161. Шиналарды сақтауға арналған қойма бөлімдері құрылыс нормаларына сәйкес автоматты өрт-қорғағыш дабылқаққыштары, сонымен қоса найзағайға қарсы құрылғылармен жабдықталуы қажет.

Өрт сөндіргіш ыдыстар мен алғашқы өрт сөндіру құралдарымен қамтамасыз етілуі қажет.
Сақтау қоймаларының аумағы, қоймалардың айналасын жүйелі түрде және уақтында шөп пен қоқыстан тазалануы керек. Шабылған шөптерді бірден алып отыру қажет.
Шиналар қойылған қоймаларда ашық отты қолдануға және от ұшқының жасауға тыйым салынады.

162 162. Шиналармен жұмыс жасау үшін техникалық жарамды электр тиегіштері қолданылуы керек. Қоймаларда іштен жанатын қозғалтқышты электр тиегіштерді және ашық орындалатын электр моторлары бар құрылғыларды қолдануға тыйым салынады.

163 163. Байланыс және дабылқаққыш жүйелері, су құбырлары жүйесі және су қоймалары үнемі техникалық жарамды күйде болуы керек.

164 164. Қоймалардың қабылдауға даярлығың өкілетті және материалды-жауапты тұлғалар тексереді, акт жасалады.

165 165. Шиналарды қою үшін металл стеллаж пайдаланылады. Стеллаж ні 12 см аспайтын сөреге 20о бұрышта орналасқан тегіс ағаш тіреуіштерімен жабдықталады.

Стеллаждағы қабаттар саны шина көлемімен және қойма биіктігімен анықталады.
Өрт қауіпсіздігі ережесіне сәйкес стеллаждар аралығында өтетін жолдың бірі бөлім (қойма) ортасында сөрелермен жабдықталмайды және шиналармен тиелмейді.
Шиналар тік күйінде тысы ішінде, үрленген және тальктелген камерасымен металл стеллаждардан және металл жылжымалы сөрелерде орналастырылады.
Құрсау лента қораптарын, қорапты габариті үлкен тыстардың борттарының төменгі жағына қойып, шиналар пакеттерінің ішінде шина пакеті бойлай қаптап тастау керек.
Металл стеллажы жоқ болған жағдайда шиналарды уақытша тегіс тіреуішті тауар қойғышқа, шиналарды тігінен протекторға биіктігі бойынша үш шина қоюға болады.

166 166. Қоймалардағы қатарлардың орналасуы қойма ғимараттарын тиімді қолдануды қамтамасыз етуге, тиеу-түсіру жұмыстары кезінде механизация құралдарын қолдануды қарастырған орналасу схемасына сәйкес жүргізілуі керек.

Қатарларды орналастыру орны және арасынан өтетін жер алдын ала белгіленеді.

167 167. Стеллажсызшинаны сақтау үшін ішінде тысы бар үрленген және тальктелген камера мен құрсау лента қораптармен қойылады. Шиналарды «құдық тәрізді» қою, сонымен қоса тауар қойғышсыз еденге (тегіс тіреусіз) қоюға қатаң тыйым салынады.

Стеллажсызшиналарды сақтау кезінде қатарлар арасындағы және қабырға бойымен (шығынқы құрылымдар) өтетін жол0,5 метрден аз болмауы керек.

168 168. Сақтау кезінде аталған стеллаж(қатар), түрлері және шинаны қайта қарау мен тексерісі нәтижелерінің өзгерістері қатар құлақшасына енгізіледі.

Әрбір бөлім (қойма) бойынша тік тұрған күйінде сақтауға қолданылатын жабдықта (қатардағы), жылжымалы метал сөрелеріндегі шиналар орналасуының іс жүзіндегі сызбасы құрылады.

169 169. Шиналарды қабылдау, сақтау, қайта қарау және жіберу шаралдары бойынша құжаттарды рәсімдеу бірінші топтағы материалдар бойынша шараларды есептеу және құжаттау жүргізіледі.

170 170. Шиналарды тиеу-түсіру жұмыстарын бекітілген технологияларға дәл сәйкестендіріп жүргізу қажет.

171 171. Шинаны сақтау мерзімі - 5 жыл.

2 2-параграф. Аккумуляторлар (МЕМСТ 959)

172 172. Аккумуляторлар – автотракторлық техникадағы (автомобильдердегі, автобустардағы, тракторлардағы және т.б.) электр жабдығын қоректендіру мен қозғалтқыштарын іскеқосу үшін арналған, қорғасынды стартерлі аккумулятор батареялары.

173 173. Аккумуляторлар құрылымдаулық және технологиялық құжаттама бойынша нақты типтегі батареяға стандарт және техникалық шаралар талаптарына сәйкес жасалуы керек.

174 174. Батареялардың габариттік өлшемі, батареяда аккумуляторлардың орналасуы, өлшемдері, полюс өткізгіштерінің орналасуы және плюс «+» және минус «-» белгілерімен қарама-қайшылығынан тәуелді болатын олардың белгіленуі нақты типтегі батареяға техникалық шараларда көрсетілуі керек.

175 175. Батареялардың үстіңгі қабаты таза болуы керек, өткізгіштерді дәнекерлеу жерлерінде қорғасынның аққан іздері болмауы қажет.

176 176. Аккумуляторлар -50оС-тан +60оС-қа дейінгі температурада жабық үй-жайда сақталуы керек.

177 177. Батареяларды сақтау кезінде қақпақтарымен жоғары орналастырылады. Сонымен қатар олардың тығындары тығыз бұралуы керек, қымтау бөлшектері – тығыздағыш дискілер, қымтау қабыршықтар қалпақшалар және т.б. - өз орындарында болуы керек.

178 178. Электролит құйылмаған батареялардың сақталу мерзімі – 36 ай.

4 4. Жуу бұйымдары

1 1-параграф. Каустикалық сода (МЕМСТ 2263)

179

179. Күйдіргіш натрий улы зат болып табылады, 2-санатты зиянды заттарға жатады. Теріге түскен жағдайда химиялық күйіктерді туғызады, ал ұзақ әсер еткен кезде жаралар мен есекжемді туғызуы мүмкін. Шырышты қабықтарға қатты әсер етеді. Көзге күйдіргіш натрдың түсуі қауіпті. Өндірістік үй-жайлардың жұмыс аймағындағы ауада рауалы шектелген концентрация – 0,5 мг/мі.

180 180. Қолдануы: химия, мұнай-химия, целлюлоза-қағаз өнеркәсібінде, түсті металлургияда және басқа салаларда қолдану үшін арналады.

181 181. Қаптамасы: техникалық күйдіргіш натр ерітіндісін дәнекерленген болат бөшкелерге, полиэтилен бөшкелерге құяды; өнімнің сақталуын қамтамасыз ететін, тұтынушының (дайындаушының) арнайы контейнерлерінде сақталады. Бөшкелер мен арнайы контейнерлерге олардың сыйымдылығымен өнім 98 %-ға толтырылады.

182 182. Тасымалдауы: осы көлік түріне қолданылып жүрген, жүктерді тасымалдау ережесіне сәйкес темір жол және автомобиль цистерналарында құйып тасылады.

183 183. Техникалық күйдіргіш натрий ерітіндісі сілтілерге төзімді материалдан жасалған жабық ыдыстарда сақталады. Қапталған өнім жылытылмайтын қоймалық үй-жайларда сақталады.

184 184. Сақтаудың мерзімі – дайындау күнінен бастап бір жыл.

2 2-параграф. Кальцийленген сода (МЕМСТ 5100)

185 185. Техникалық кальцийленген сода және көмір қышқылды натрий (Nа2СО3) – бұл көмір қышқылының натрий тұзы.

186 186. Кальцийленген соданы аммиак тәсілімен – хлорлы натрийдің су ертіндісін аммиакты және көмір қышқылды газды сіңіру жолымен, кейін сүзумен, жуумен және бикарбонат натрийді (Nа2СО3) қыздырып, көмір қышқылды натрийді (Nа2СО3) алады.

187 187. Техникалық кальцийленген сода табиғи және жасанды желдетуімен әр типті жабық, құрғақ, техникалық жарамды үй-жайларда сақталуы керек.

188 188. Тиеу басталарға дейін қоймалық үй-жайлар соданы қабылдауға дайындалған болуы керек. Сонымен қатар шатырдың, едендердің дұрыстығына, есіктердің жабылу тығыздығына ерекше назар аударылады.

189 189. Қойманың ағаш құрылымы, сондай-ақ үгінді кенептен жасалған тығыздаушы білікшелер оттан қорғайтын құраммен өңделуі керек.

Желдету үшін қоймалар кереге көз және желкөздермен жабдықталуы керек. Желкөздер іштен жабылуы тиіс.

190 190. Кальцийленген содасы бар қоймада ашық отты қолданумен немесе ұшқын шығарумен байланысты жұмыстарды жүргізуге тыйым салынады.

Қоймаларға жарық түсіру электр шамдарын қорғалған күйде (шыны қалпақтармен) қолданумен орындалуы керек. Жарық түсіру дәрежесі қолданып жүрген нормаларға сәйкес болуы тиіс.
Электр өткізгіш түрлеріне байланысты емес электр өткізгіштерді оқшаулау 500В төмен емес кернеуге есептелген болуы керек. Электр өткізгіштерінің қосылу және тармақтану жерлерінде таратушы қорабы қолданылуы керек.
Қоймалардың секцияларында орналасқан ток қабылдағыштар жұмыстан бос уақытта сыртқы жағынан сөндірілуі, ал электр қалқандары – пломбалануы тиіс.

191 191. Қоймалар белгіленген нормаларға сәйкес бастапқы өрт сөндіру құралдарымен және өрт сөндіру мүкәммалдарымен қамтамасыз етіледі.

Негізгі қорлар, байланыс және сигнализация құралдары, су жүргізетін желі мен су айдыны үнемі техникалық дұрыс жағдайда тұруы керек.
Содамен жұмыс істеу үшін техникалық дұрыс электр жүк тиегіштер қолданылуы керек.
Соданы сақтауға арналған қойма құрылыс нормаларына сәйкес автоматтық күзет-өрт сигнализациясымен, сондай-ақ найзағайдан қорғау құрылғыларымен жабдықталуы керек.

192 192. Кальцийленген соданы қабылдауға қойманың дайындығы уәкілетті және материалдық жауапты тұлғалармен тексеріліп, актімен ресімделеді.

193

193. Соданы қоймалау үшін жеткізіп берушілер, өндіру жылдары мен сұрыптар бойынша жеке-жеке вагондық топтамалармен жүргізіледі. Әр топтама құраушы бөлік түрінде қат-қабат салынып, олардың шекарасы шартты белгілермен белгіленуі керек. Бірнеше вагондарда біркелкі көрсеткіштерімен сода бір уақытта түскен жағдайда ол соданы вагондап жайғастыру міндетті емес.
Соданы қоймалау үшін қойма алаңын және жүктеудің үдемелі нормаларын, тиеу-түсіру жұмыстарында қолданылатын механикаландыру құралдарын тиімді пайдалануын және ыдыстың сақталуын есепке алумен жасалған, алдын ала орналастырудың әзірленген және бекітілген сызбасына сәйкес жүргізіледі.
Сода және қағаз қаптардың үлкен ылғалданғыштығына байланысты соданы ірілендірілген қат-қабатта сақтау орынды.
Қат-қабаттардың орналасу орны мен олардың арасындағы өтпе жолдар күні бұрын белгіленеді.
Қат-қабаттардың өлшемдері (ұзындығы мен ені) қойманың құрылымымен және көлемімен, сондай-ақ есіктер мен колонналардың орналасуымен анықталады.
Қат-қабаттар мен қабырғаны жағалай (оның құрылымының шығыңқы жері) өтетін жолдар 0,5 метрден кем болмауы керек.
Сақталатын материалдың үстіңгі қабатынан жарықтандырғыш арматураға дейін ара қашықтық 0,5 метрден кем болмауы керек.
Қат-қабаттар қойманың құрылыс құрылымдарымен жанаспаулары керек.

194 194. Қолданып жүрген нормаларға сәйкес, электр жүк тиегішпен қоймалық жұмыстарды жүргізу үшін және қоймада өрт қауіпсіздігі нормаларымен сәйкестікте есіктерге қарсы ұзына бойғы (орталық) және көлденең өтпе жолдар қалдырылады.

Қажет жағдайда ұзына бойғы өтетін жол қойма осіне қарай жылжытуға, ал қойма ені 20 метрге дейін болса – қабырғаны жағалай өтетін жолдан біреуін сыйыстыруға рұқсат етіледі.
Орталық ұзына бойғы өтетін жолсыз қат-қабаттарды орналастыруға рұқсат етіледі.

195 195. Кальцийленген сода тұтас тақтай төсеммен 15 см кем болмайтын биіктікте құрғақ, таза тауар асты тұғырықтарына (табандықтарға) бес-бестен, алты-алтыдан қат-қабат қоймаланады. Қаптар пакетке тігілген жақтарымен құрастырып салынады.

Қат-қабаттың биіктігі қойма биіктігіне, ыдыстың беріктігіне, еденге рұқсат етілетін жүктеме шегіне байланысты болады және биіктігі 4,5 метр секция үшін 24 қатардан төмен болмауы керек.

196 196. Тиеу-түсіру және қоймаішілік жұмыстар ыдыстың бұзылу мүмкіндігінен басқа, барлық шараларды сақтай және қауіпсіздік техникасы мен өндірістік санитария талаптарын сөзсіз орындай отыра жүргізілуі керек.

Тиеу-түсіру жұмыстарын респараторлар киіп немесе дәке таңғышта және тиісті арнайы киімде жүргізілуі керек.

197

197. Кальцийленген соданы қабылдау кезінде әр қат-қабатқа жеткізіп берушінің ілеспе құжаттары мен қабылдау актісі негізінде қат-қабат құлақшасы толтырылады. Сақтау барысында қат-қабат құлақшасына осы қат-қабат бойынша өнімнің бар болуы, түрлері және қат-қабаттарды қарау және толықтыру нәтижелері туралы өзгерістер енгізіледі. Әр қат-қабатқа соданың нақты орналастыру сызбасы қоса беріледі.
Соданы уақытша сақтау қат-қабатына міндетті түрде қат-қабат заттаңбасы ресімделеді.
Қат-қабаттан сода толық жөнелтілгеннен кейін қат-қабат заттаңбалары белгіленген тәртіпте сақтауға тапсырылуы тиіс.

198 198. Сақтау мерзімі:

1 1) А маркалы – 3 ай;

2 2) Б маркалы – 6 ай.

3 3-параграф. Сабын (МЕМСТ 30266)

199 199. Кір сабын – негізінен, май (табиғи және синтетикалық), шайыр натрий тұздарынан және нафтен қышқылдарының және судан жасалатын өнім.

200 200. Сабын гигиеналық, өнеркәсіптік және басқа мақсаттарда қолдануға, әр түрлі маталардан жасалған бұйымдарды жууға арналады. Сабынның су ерітінділері белсенді жуғыш қасиеттерге ие. Сабын су ерітіндісінде қатты және сұйық кірді кетіреді.

201 201. Сабынды ұзақ сақтау үшін техникалық жарамды, құрғақ, жақсы желдетілетін қоймалық үй-жайлар пайдаланылады.

Сабынды сақтау жылытылмайтын және жылытылатын қоймаларда жүзеге асырылады.

202 202. Жүктеу алдында қоймалық үй-жайлар сабынды қабылдауға және сақтауға дайындалуы және жөнделуі керек. Сонымен қатар шатырдың, едендердің, желкөздердің және дефлекторлардың дұрыстығына, есіктердің жабылу тығыздығына ерекше назар аударылады.

203 203. Желдету кезінде сабынның сақталуын қамтамасыз ету үшін қоймаларда қосымша кереге көз есіктер ілінеді, ал қабырғадағы желдеткіш желкөздер торлармен жабдықталады.

204 204. Қоймалар:

1 1) табандықтармен, төсем тақтайшалармен, сатылармен;

2 2) сақтаудың температуралық–ылғалдық режимін бақылау үшін аспаптармен (термографтармен, термометрлермен, психрометрлермен, гигрографтармен және басқа);

3 3) ыдысты жөндеу үшін қосымша құрал-материалдармен;

4 4) қолданып жүрген нормаларға сәйкес қажетті өрт сөндірудің бастапқы құралдарымен, сондай-ақ автоматтық күзет-өрт сигнализациясы құралдарымен қамтамасыз етілуі керек.

205 205. Электр шамдары жабық немесе қорғалған күйде (шыны қалпақтармен) болуы қажет.

206 206. Сабын әр деңгейдегі отқа төзімді қоймаларда сақталады.

Сабынды сақтау барысында олардың іс-әрекет ұзақтылығына және қуаттылығына қарамай жану көздерінен сақтау қажет.
Жану немесе өрт кезінде сөндіру үшін суды немесе ауа-механикалық көбікті қолдану қажет.
Өртті сөндіру құралдары үнемі толық жарамдылықта немесе дайындықта тұруы керек.
Сабынды қабылдауға қоймалардың дайындығын уәкілетті және материалдық жауапты тұлғалар тексеріп, актімен ресімделеді.

207 207. Сақтау кезінде сабынның сандық сақталуына бақылауды қамтамасыз ету үшін, штабельдегі жәшіктер саналуы керек.

Штабельдер бір тоқсан бойында өңделген, сапасы және түрі бойынша біркелкі сабыннан, жәшікке бір түрі салынған және әр жәшікте біркелкі кесек санынан тұратын, бір немесе бірнеше вагондық топтамалардан қалыптастырылады.

208 208. Сабын биіктігі кемінде 15 сантиметр құрғақ, таза табандыққа жайғастырылады. Жөнелту кезінде жұмысты механикаландыру үшін әр пакеттің астына қалыңдығы 5 см тақтайша немесе табандық салынады.

209 209. Қат-қабатқа сабын 2-3 пакет енімен жылытылмайтын қоймаға жайғастырылады. Штабельдің ұзындығы мен биіктігі қойманың ерекшелігіне (ұзындығы, биіктігі, колонналардың орналасуы, желдеткіш жүйесі) байланысты белгіленеді.

210 210. Көлік табандықтарында жеткізілген сабын, 3-4 пакет биіктігінде жайғастырылады. Қоймалардың құрылыстық құрылымдарымен штабельдердің жанасуын болдырмау керек. Штабельдердің жекелеген пакеттері орнынан қозғалған жағдайда тез арада қайта салынуы тиіс.

211 211. Өрт қауіпсіздігі ережесін сақтау мақсатында электр өткізгіштер, шамдар мен сабын штабельінің жоғарғы қатары арасындағы ара қашықтық 0,5 м кем болмауы керек.

212

212. Сабынмен тиеу-түсіру және қоймаішілік жұмыстар механикаландыру құралдарының көп пайдалануын және еңбектің жоғары өнімділігін, шығындардың төмендеуін, сондай-ақ өнімнің сандық сақталуын қамтамасыз ететін, жұмыстың ең үдемелі әдістерінің қолданылуын есепке алумен әзірленген, бекітілген технологиялық карталар бойынша жүргізіледі.

213 213. Тиеу-түсіру жұмыстарында, сондай-ақ басқа орынға ауыстырып қою кезінде соққыларды болдырмай, сабын салынған жәшіктердің құнттап ұсталуын қамтамасыз ету қажет. Сапасын тексеру үшін сабыны бар жәшікті абайлап ашу керек.

214

214. Сабынның әр штабельіне оны қалыптастырғаннан кейін № Р-126 нысаны бойынша штабельзаттаңбасы ресімделіп, штабельге ілінеді. Әр штабель заттаң басына штабельге жәшіктерді орналастыру сызбасы қоса беріледі, сызба штабельге тауарды жайғастырғаннан кейін тез арада материалдық жауапты тұлғамен жасалады.

215 215. Сақтау мерзімі: - 1 жыл.

5 5. Техникалық заттар

1 1-параграф. Тез қатпайтын салқындатқыш (МЕМСТ 28084)

216 216. Суытатын төмен температурада қататын сұйықтықтар – құрамы коррозияға қарсы, көбіктендіруге қарсы, тұрақтандырғыш және бояғыш қосымшаларымен 30 %-ға дейін судың массалық үлесімен этиленгликольден тұратын, этиленгликольдің немесе гликоль мен су гликоль ағындардың су ерітіндісі.

217

217. Төмен температурада қататын суытатын сұйықтықтар қозғалтқыштардың суыту жүйесінде пайдаланылады. Оларды айтарлықтай дәрежеде пайдалану, қоршаған ортаның төмен температуралары болған жағдайда, автомобильдерді пайдалануды жеңілдетеді. Қозғалтқыштардың суыту жүйесі үшін этиленгликольмен тазартылған су қосындысынан тұратын сұйықтықты жиірек қолданады, сипаттама ерекшелігі – суда шексіз ерігіштігі және таза этиленгликольден, едәуір төмен қату температурасымен қосындылар беру қасиеті бар.

218 218. Суытатын төмен температурада қататын сұйықтық (одан әрі – суытатын сұйықтықтар) өзінің негізгі параметрлері бойынша – төменгі температураларға төзімділігі, сипатталатын температурамен кристалдану бастамасы, өнеркәсіптің келесі типтері бойынша дайындалады:

1 1) суытатын сұйықтық СС-К - массалық үлесімен концентрат 5% көп болмауы керек;

2 2) суытатын сұйықтық СС-65 - кристалдану бастамасының температурасы -65оС-тан жоғары болмауы керек;

3 3) суытатын сұйықтық СС-40 - кристалдану бастамасының температурасы -40оС -тан жоғары болмауы керек.

219 219. СС-К суытатын жұмыс сұйықтық ретінде пайдаланылмайды, ол СС-65 және СС-40 су қосу жолымен суытатын жұмыс сұйықтығын алу үшін арналады.

220

220. Суытатын сұйықтықтар көрсетілгендерден өзгеше, бірақ тығыздықтан басқа, МСТ-нің қалған талаптарына сай келетін, кристалдану бастамасының температурасымен және су массасының үлесімен дайындалады. Суытатын сұйықтықтарды дайындау кезінде енгізілетін коррозияға қарсы, көбіктенуге қарсы және басқа қосындылардың техникалық көрсеткіштерін төмендетуге болмайды.

221 221. Жұмыс аймағының ауасында этиленгликольдің рауалы шектелген концентрациясы 5 мг/мі құрайды. Орташа қауіпті заттарға – қауіптіліктің 3 тобына жатады.

222 222. Суытатын сұйықтықтар герметикалық жабық бөшкелерде және коррозияға төзімді болаттан жасалған сыйымдылықтарда сақталады.

223 223. Сақтау мерзімін нақты суытатын сұйықтыққа нормативтік техникалық құжаттарда дайындаған сәтінен бастап белгілейді.

2 2-параграф. Мұздануға қарсы сұйықтық (МЕМСТ 23907)

224

224. Мұздануға қарсы сұйықтық (МҚС) – ұшар алдында ұшу аппараттарының мұздануға қарсы жер бетінде өңдеуге арналған сұйықтық. Пайдалану қасиеттерін (қойылтқыштар, бояғыштар және басқалар) жақсарту үшін суға әр түрлі қоспаларды қосумен (моноэтиленгликоль, диэтиленгликоль немесе пропиленгликоль) гликоль ерітіндісін алады. Гликольдің болуынан қату температурасы судан едәуір төмен. Қатып қалған тұнбаларды еріту үшін (+60..+70оС-қа дейін қыздырылған) және ұшу аппараттарының (суық күйінде) үстіңгі қабатына түсетін тұнбалардың жиналуынан қорғау үшін қолданылады.

225

225. МҚС, қойлтқыштың бар болуы немесе болмауына байланысты, оның концентрациясы мен химиялық түп негізі I, II, III, IV типке бөлінеді. I (бірінші) типтің сұйықтығы негізінен ұшу аппараттарының үстіңгі қабатынан қарлы-мұз қабаттарын кетіру үшін қыздырылған күйде қолданылады. Ұзақ уақыт қорғау үшін II, III және IV типті сұйықтық пайдаланылады. Олардың құрамында қойылтқыштың болуынан, олардың үлкен тұтқырлығына байланысты, ұшу аппараттарының үстіңгі қабатына олардың қатып қалмауына кедергі жасайтын, тұнбаларды өзіне қабылдайтын, үстіңгі қабатта қабыршықтар пайда болады. Жер бетін мұз басып кетудің алдын алу үшін МҚС осы типтерді қоршаған орта температурасында, салқын түрінде қолданылады.

226 226. МҚС механикалық қоспаларсыз, мөлдір болуы керек және жағу кезінде ұшу аппаратының сыртқы түрін бұзбауы керек.

227 227. Сыртқы ауа температура 10-нан -55оС-қа дейін болғанда МҚС қолданылады.

228 228. МҚС металдар мен қорытпалардың коррозиясын болдырмауы керек, сондай-ақ ұшу аппараттарының лакпен боялған қаптамасының және металдан жасалмаған материалдардың қасиеттеріне әсер етпеуі керек.

229 229. Адам ағзасына әсер ету дәрежесі бойынша МҚС қауіптілігі 3-кластан жоғары болмауы керек.

230 230. МҚС жылытылмайтын қоймаларда сақталады.

231 231. Мұздануға қарсы сұйықтықтың сақталу мерзімі 5 жылдан кем болмауы керек.

232 232. Сақтау мерзімін нақты суытатын сұйықтыққа нормативтік-техникалық құжаттарда дайындау сәтінен белгіленеді.

3 3-параграф. Тежегіш сұйықтығы ГТЖ-22 (РОС ДОТ)

233 233. Тежегіш сұйықтықтар гидравликалық және пневмогидравликалық жетекті тежегіш жүйелерінде пайдаланылады.

234 234. Тежегіш сұйықтықтар жақсы тұтқырлық-температуралық және майлағыш қасиеттерге, физикалық және химиялық тұрақтылыққа ие болу керек, сондай-ақ металдарға, гидрожетектің резиналық бөлшектеріне қатысты инертті болуы тиіс.

235

235. Жетек жүйесіндегі сұйықтықтың температурасы қоршаған ауа температурасына сай болады. Алайда, доңғалақтық тежеуішті цилиндрларда тежегіш механизмдердің үйкелісі кезінде бөлінетін жылудан сұйықтық қызады. Сұйықтықтың қайнауына жол берілмейді, өйткені ондайда жетектің басты жұмыс істеу жағдайы – сұйықтықтың сығылмауыштығы бұзылады. Қатты қысымдар болмаса да, сұйықтық буларының көлемі азаяды, сондықтан гидрожүйе бойынша берілетін күш жұмыстық доңғалақтық цилиндрлерге жетпейді. Гидрожетекке ауа кірген кезде осы жағдай қайталанады.Сығылмайтын сұйықтықтың орнына жүйенің бөлігі жеңіл сығылатын ауамен толтырылады және тежегіш басқышы босап түседі.

236 236. Тежегіш сұйықтықтар өсімдік майының (жиірек майсана майының) немесе гликольдің (қос атомды спирттің) негізінде шығарылады.

237

237. Гликоль және этилкарбитол негізіндегі сұйықтықтарда төмен температуралық жақсы қасиеттері (-60оС кезінде қатпайды) бар, төмен буланғыштығы және тұтанудың жоғары температурасы. Барлық осы қоспалар резеңкелі майға төзімді емес бөлшектерге қатысты бейтарап, яғни автомобильдердің кәдімгі резеңкелі қымтағыштытежегіш жүйесінде қолданылады. Осы сұйықтықтарды спиртті майсана сұйықтықтарымен араластыруға болмайды, себебі майсана майының төмендеуі туындайды. Гликоль және этилкарбитол негізіндегі сұйықтықтарды қолдану қоршаған ауа температурасы +50…-50оС кезінде гидравликалық жетектің жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Барлық осы сұйықтықтар уытты.

238 238. ГТЖ-22 – сондай-ақ коррозияға және тозуға қарсы кірікпелерімен қос атомды негізіндегі сұйықтық. Осы сұйықтықтар жасыл түсті, -65оС-тан жоғары температурада қатады, улы.

239 239. Сұйықтықтар құрғақ, таза, желдеткішті қойма үй-жайларында сақталады.

6 6. Залалсыздандыру жабдықтары

1-параграф. Залалсыздандыратын сұйықтық
240. Залалсыздандырушы сұйықтық – үй-жайларды, жиһаз бұйымдарды, санитарлық-технологиялық жабдықты, киім-кешектерді, ойыншықтарды, жұқпалы ошақтарда, әр бағыттағы емдеу-сауықтыру орнында бактериялы этиологияның, вирусты этиологияның және грибокты этиологияның жұқпалы кезінде медициналық мақсаттағы бұйымдар мен сырқаттарды күту заттарын уытсыздандыру үшін арналады.
241. Залалсыздандырушы сұйықтық қараңғы, салқын жерде, жекелеген жерде, дәрілік препараттардан жеке және балалардың қолы жетпейтін жерлерде, сөрелермен жабдықталған дайындаушы фирманың тығыз жабылған қаптамасында сақталуы керек, онда азықтық тағамдар мен азықтық шикізатты сақтауға тыйым салынады.
242. Хлорлы әк жабық, қараңғыланған және жауын-шашын тимейтін, 25оС-тан жоғарыемес температурасы және 20%-дан көп емес ауа ылғалдығы бойынша, жақсы желдетілетін үй-жайларда, зауыт қаптамасында сақталады. Бір үй-жайда хлорлы әкпен бірге от қаупі бар заттарды, майлағыш майларды, металл бұйымдарды, газ баллондар мен күйдіргіш сілтілерді сақтауға рұқсат етілмейді.
243. Хлораминді қараңғы, тығыз тығындалған шыны, керамикалық немесе ағаш ыдыста сақталады.
244. Трихлоризоцианурлы қышқылды және натрий дихлоризоцианураты -40-тан +40оС-қа дейінгі температура кезінде қышқыл және сілті булары (әсіресе аммиак булары)болмаған жағдайда, дайындаушы-зауыт ыдысында сақталады.
245. Кристалдық жай-күйдегі күйдіргіш сілтілер металл барабандарда сақталады. Қойытылған ерітінді болаттан жасалған сыйымдылықта сақталады.
246. Каустифицирленген сода-сақар қоспаны (каспос) тығыз бітелген тығындармен темір немесе ағаш бөшкелерде немесе шыны бөтелкелерде сақтайды. Препаратты арнайы жасалған құлып салынатын, тығыз қақпақтармен жабдықталған, цементтелінген сыйымдылықтарда сақтауға рұқсат етіледі.
247. Кальцинирленген соданы зауыт қаптамасында (4-6 қабатты қағаз қаптар, ламинатталған қаптарда, 5-6 қабатты битумдалған қаптарда); демп – ағаш бөшкелерге салынған крафт-қаптарда сақталады. Сақтау шарттары атмосфералық жауын-шашыннан өнім мен ыдысты сақтауды қамтамасыз етуі керек.
248. Формалинді құрғақ жылытылған үй-жайда бөлмелік температурада жабық шыны бөтелкеде сақтайды.
249. 1,0-1,2 модулімен метасиликат натрийдің қойылтылған ерітіндісі 18-22оС температурада жабық ыдыста (металл, ағаш) 7-10 күн сақталады.
250. Сутегі тотығы (пергидроль) 30оС-тан жоғары емес қоршаған орта температурасында, күн сәулесінің әсер ету ықпалынан сақтауды қамтамасыз ететін, қойма үй-жайларында сақталады.
7. Жанар-жағар май материалдары

251 251. Жанар-жағар май материалдарларын (ЖЖМ) мұнайөнімдерінің өнеркәсіптік қайта өңдеудің нәтижесінде алынады және оны халық шаруашылығы мен өнеркәсіпте қолданады. ЖЖМ-ға керосиннің, бензиннің, дизель отынының, көлікмайының, мазуттың түрлері жатады.

252 252. Мұнайөнімдері – мұнайды және сұйылтылған көмірсутекті газды қоса алғандақайта өңдеуден газ бен газдың конденсатын алатын дайын өнім.

253 253. Таңбалау.

Әр мұнайөнімдері бар көлік ыдысының бірлігінде сумен және мұнай өнімдерімен жуылмайтын трафарет немесе мөртаңбалы міндетті жазба болуы тиіс:

1 1) мұнайөнімдер атауы, маркасы (жұмсақ жағармайдың қысқартылған атауын көрсетуге болады);

2 2) дайындаушы кәсіпорынның тауарлық белгісі;

3 3) брутто және таза салмақ массасы;

4 4) мұнайөнімдерінің дайындалған жылы, айы және күні;

5 5) топтама нөмірі;

6 6) стандарт белгісі.

Егерде көліктік мұнайөнімдері бар ыдыста айтылған жазулар болмаса, онда ыдысқа затбелгі немесе осы жазумен заттаңба, ал ыдыстасумен немесе мұнайөнімдеріментазартылмайтын трафарет мөртаңба және мұнайөнімінің атауы, оның дайындалған күні туралы бар мәліметтер жазылады.

254 254. Мұнайөнімдерінің белгілі бір маркасына арналған жұмсақ контейнерлерде және резина материалдық резервуарларда тұрақты мұнайөнімінің атауы әрдайым жазулы тұру керек.

255 255. Мұнайөнімдерінің барлық топтамасы сапа жөніндегі құжаттармен қамтамсыз етілуі тиіс. Мұнайөнімнің сапасы туралы жазылған құжаттарда сапа көрсеткіші белгіленген нормалары және нормативті-техникалық құжаттамаларға сәйкес мұнайдың сынақ нәтижесі болады.

256 256. Бума.

Мұнайөнімдерімен толтырылар алдында ыдыстарды байқап қарау керек. Ластану белгісі табылған жағдайда ыдысты ыстық сумен, мұнай еріткіш затпен немесе мұнай өнімдері менмеханикалық қоспа қалдықтары жойылғанша толығымен буландырып, кептіру керек.
Ыдыстың толтырылу дәрежесі мынандай болуы тиіс:

1 1) жабысқақ, жоғарғы температурада қоюланатын, майтәріздес және қатты мұнайөнімдері үшін - 100% көлемге дейін;

2 2) сұйық мұнайөнімдері үшін - кем дегенде 98% көлемде.

Тұрмыстық қолданысқа арналған мұнайөнімдерін, металл және полимер сыйымдылығы кем дегенде 5 дм3, әйнек 1 дм3 ыдыстарына буып түю қажет.
Сұйық мұнайөнімдері бар көлік ыдысы пломбаланған болу керек.
Тұтынушылық мұнайөнімдері бар ыдыстарды көлік ыдыстарына былайша орнықтырады:

1 1) тобатайды – ағаш торкөздерге;

2 2) әйнек құты және шөлмекті – қалқа биіктігі орналасатын құты мен шөлмек биіктігінің 3/4-і кем емес болатын қалқалы ұяшығы бар, тұтас тақтай жәшіктеріне;

3 3) полиэтиленді, металл құты және туба – тақтай, фанера, полиметрлі және қатырма жәшіктеріне. Қабатталып байланған жағдайда арасына көлденең төсем төселеді.

Полиэтиленді және маталл туба қалқалы ұяшығы бар жәшіктерге салынады.
Көлемі 0,5 дм3 кем әйнек құтылар мен шөлмектерді қалқалы ұяшықтары бар қатырма жәшіктерге салуға рұқсат берілген.

257 257. Тасымалдау.

Мұнай және мұнайөнімдері мұнай құбыры және мұнайөнімдері құбыры, теміржол, автомобиль, әуе, теңіз және өзен көліктері арқылы тасмалданады.
Мұнай және мұнайөнімдерін электростатистикалық ұшқындар қауіпсіздік талаптарына сәйкес ішкі жағы майды, бензинді және буды берік ұстайтын, жабық, сұйық зат таситын кеме, теміржол және автомобиль цистерналармен тасмалдайды.
Мұнай және мұнайөнімдерін төменгі құйып алу құралдары бар теміржол және автокөлік цистерналарымен тасмалдайды.
Теміржол және автокөлік цистерналарындағы мұнай, мұнайөнімдері цистерна қазанының ішкі бетіндегі тұтқыр мұнайөнімдері толығымен қотарылып, жойылуы тиіс. Бұл ретте төменгі құйып алу құралы жоқ теміржол цистерналарында 1 см (қалпақшамен өлшеу арқылы) дейін қалдық қалдыруға рұқсат берілген.
Құйып алуға дайындау үшін, берілген теміржол цистерналарымен қоса алдынғы құйылып алынған мұнайөнімінің аты бар құжаттар тіркеліп жүру тиіс. Құжаттар болмаған жағдайда мұнайөнімінің атауы цистернада қалған қалдық анализі арқылы анықталады.
Егер авиация техникасында қолданылатын мұнай өнімдерін құю үшінілеспе құжаттары жоқ цистерналарды пайдалануға рұсат берілмейді.
Мұнай, май, мазут, мотор жанармайы, битум және де басқа да физикалық – химиялық қасиеті ұқсас мұнайөнімдерін «Бензин» деген үлгісі бар теміржол цистерналарынақұюға тыйым салынған.
Айналмалы бағдар арқылы мұнайөнімдерінтасымалданатынтеміржол цистерналары, тұтынушы мен дайындаушы арасындағы келісіммен белгіленген, бес реттен артық емес қолданылған мұнай тасымалдайтын теміржол цистерналары, аралық уақыт сайын профилактикалық өңдеуден өтіліп тұруы тиіс.
Жол сапарда және белгіленген бекетке жеткізілгенше теміржол цистерналарына мұнайөнімдерін толтырғанда ауа температурасының көтерілуіне байланысты, мұнайөнімі көлемінің ұлғаюуын және цистернаның толық қолдану сыйымдылығы мен жүккөтергіш шектеулілігін есепке алу қажет.
Мұнайөнімдерін еркін төгілетін ағын арқылы құюға тыйым салынады.
Теміржол және автомобиль көліктері түрлеріне қолданылатын жүк тасымалдау ережелеріне сәйкес, мұнайөнімдері бар теміржол цистерналары, вагондар және автоцистерналар пломбаланады.

258 258. Қабылдау ережелері.

Мұнай және мұнайөнімдерін топтамалап қабылдайды. Топтама деп - тоқтатылмаған технологиялық процестің нәтижесінде, қабылдау кезінде берілген бірлескен сынамаға негізделген, құрамы біртекті құрамдас және сапа көрсеткіші туралы жетекші құжаты бар барлық мөлшердегі өнімді айтамыз.
Егер сынақ нәтижесінде бір көрсеткіш қанағаттанарлықсыз болса, онда сол топтамадан қайта жаңа сынама өткізіледі.
Қайта жаңа сынақ нәтижесі барлық топтамаға тарайды.
Мұнайөнімдерінің физика-химиялық және пайдалану көрсеткіштері ТР ТС 013/2011 «Автотомобиль және авиация бензиніне, дизель және кеме отынына, реактивтік қозғалтқыштарға арналған отынға және мазутқа қойылатын талаптар туралы» және ТР ТС 030/2012 «Жағармай материалдарына, майлар мен арнайы сұйықтықтарға қойылатын талаптар туралы»Кеден одағының техникалық регламентінің талаптарына жәненормаларына осы берілген өнімге арналған қолданыстағыМемлекеттік стандарттарға сәйкес болу керек.

259 259. Сақтау.

Отынды мұнайөнімінің әсеріне, тауар түбіндегі кепілдікті суға, буға (немесе ыстық суға) төзімді, ішкі жабыны тоттанбайтын металл резервуарларда сақтайды.
Автомобиль бензині мен мұнайды, металл резервуарларды пайдалану шарттарына байланысты қалқымалы шатыры немесе понтоны бар немесе газды бекіткішпен жабдықталған металл резервуарларда сақтаған дұрыс болып табылады.
Авиациялық бензинді қалқымалы шатыры бар резервуарларда сақтауға тыйым салынады.
Бензинді күрделі жөндеуге дейін понтоны және газды бекіткіші жоқ және де ұзақ сақтайтын мекемелерде резервуарларда сақтау рұқсат етілген.
Әр түрлі маркалы мұнай мен мұнайөнімдерін шаң және атмосфералықылғал түспейтін бөлек резервуарларда сақтау қажет.
Металл резервуарлар, ұзақ сақтауға арналған мекеме резервуарынан басқа, уақытылы тазартылып тұрылу тиіс.
Мұнайөнімдерін резервуарларда сақтау кезінде, су дренажының құрылғысы конструкциясы қамтамасыз ететін тауар түбіндегі су көрсеткіші минималды көрсеткіштен асып кетпеуі керек.
Ыдыстағы мұнайөнімдерін тура күн сәулесі және атмосфералық ықпал түспейтін, шатырлы қоймаларда стеллаждарда немесе түпқоймаларда, сөрелерде сақтаған дұрыс. Мұнайөнімдері бар ыдыстарды қақпақшаларын төбеге қаратып қояды.
Картонғасалынған жұмсақ жағармайларды түпқоймаларда, қақпақшаларын төбеге қаратып, ең көп дегенде үш қабат етіп жабық қоймаларда сақтайды.
Мұнайөнімдерін сақтау технологиясы мыналарды қамтамасыз етуі тиіс:

1 1) белгіленген сақтау мерзімінде дайындалу кезіндегі мемлекеттік стандарттарға сәйкес өнімнің сапасының сақталуын және сол бойынша тұтынушыларға жеткізілуін;

2 2) мұнайөнімінің сандық мөлшері және сақтау кезіндегі белгіленген табиғи кему нормаларына қарағанда шығындарды азайту.

Мұнайөнімдерін резервуарларға топтамалау бекітілген мамандырылған жоспар арқылы орналастырылады. Әр түрлі маркалы мұнайөнімдерін бір бірінен бөлек сақтайды. Әр түрлі маркалы мұнайөнімдеріне арнайы резервуарар топтамасын, құбырлар, сорғы (өнімқабылдағыш), құйып алу бағандары, эстакадалар, жылытуға арналған құралдар бекітіледі.
Ұзақ мерзімге салынған мұнайөнімдерін бес жыл аралықта сақтайды. Мұнай өнімдерінің сақтау мерзімін өндірілген ай мен жылдан бастап белгілейді.

260

260. Егер бекітілген сақтау мерзімі аяқталған кезінде мұнайөнімінің сапасының барлық көрсеткіштері мемлекеттік стандарттарға сәйкес келетін және ұзақ сақтауда өзгеріске бейімділігі баркөрсеткіш бойынша сапалық қоры болса, сақтау мерзімін әріқарай ұзартуға болады. Сақтау мерзімін әріқарай ұзартуға негізі, уәкілетті орган басшысы тағайындаған комиссия актісі болып табылады. Актіге қоса мұнайөнімінің толық талдау ақпараттары бар паспорты тіркеледі. Мұнайөнімінің сақтау мерзімін ұзартуды уәкілетті орган ұсынуыбойынша ведомствалық бағыныстағы ұйым өткізеді.
Авиациялық бензиннің, реактивті қозғалтқыштарға арналған жанармайлардың, авияция майларының және МТ майларының сақтау мерзімі ұзартылмайды.

261 261. Филиалдарда сақталатын мұнайөнімдері кезеңдік жаңартуға жатады. Жаңарту жоспарың жыл сайын белгіленгенсақтау мерзімі нәтижесінде, сапаны бақылау бөлімінің басшысымен бірлесе отырып, технология бөлімінің басшысы жасайды филиал директоры бекітедіжәне Кәсіпорын басшысына ұсынылады.

262

262. Мұнайөнімінің сандық және сапалы сақтауын қамтамасыз ету мақсатында, әсіресе қысқы мерзімде резервуарлар мен құбырлардың техникалық дұрыстығын, резервуардағы, құбырлардағы бекіту арматурасының герметикалылығын, өнімсорғыш бекеттерін үздіксіз бақылау іске асырылады.Сақтаулы тұрған бу тығыздығы жоғары мұнайөнімдері бар резервуарлардың төбесінің герметикалылығын, көктемгі-жазғы мезгілде ай сайын тексеру істері атқарылады.

263 263. Резервуардағы газды кеңістіктің қысымын және вакуумды тексеру үшін V-бейнелі сұйықты дифманомерді қолданады.

264

264. Жылына екі рет (көктемде және күзде) тыныс және сақтандыру клапандарының реттелім жұмыстары жүргізіледі. Сол ретте гидравликалық сақтандыру клапандарына жұмыс сұйықтығын құю және тұнбаларды төгіп тастау жұмыстары атқарылады. Күзгі мезгілде әр клапанда осы сұйықтықтың қату температурасы тексерілуі қажет. Температурасы сол төңіректегі еңтөменауа температурасынан ең төмен болуы тиіс.

265 265. Мөлдір мұнайөнімдеріне арналған құбырлар өніммен толтырылып ұсталады. МК-8 маркасынан басқа мотор майларына арналған құбырлар, қыс мезгілінде өнім әр қотарылған сайын босатылып тасталуы керек.

266

266. Мұнайөнімдерін вакуумдықпен тазарту ыдыстарынан тартып алу жұмыстары өнімнің әр айдап қотарылуынан кейін жүргізіледі. Өнімдерді мұнда сақтауға тыйым салынған. Вакуумдық және тазарту ыдыстары және өнім қабылдағыштарды мұнайөнімдері мен басқа да бөлінділерден тазарту қажеттілігіне қарай, кем дегенде жылына екі рет жасалады.

267 267. Кем дегенде жылына бір рет ернемелерді ашу жұмысы жасалады және фильтрлер мен эстакада коллекторлар учаскесінің соңы тексерістен өтілуі керек.

268

268. Сақтауда тұрған мұнайөнімдерін құйып алу тек апатты жағдайда рұқсат етілген. Айтылған құйып алу жұмыстары, филиал директорының бұйрығымен, жоғарғы тұрған басшылыққа құйып алудың себебін және резервуарды тазарту нәтижесін, осындай құйып алудың болатындығы туралы мәлімет жеткізілгеннен кейін істелуі тиіс.

269 269. Мұнайөнімдерін бір резервуардан екінші резервуарға құйып алу кезінде, құяр алдында жасалған талдау қорытындылары, белгіленген уақытқа сәйкес, кезекті сапаны тексеру істері болғанша сақталады.

270

270. Мұнайөнімдерін бір резервуардан толық емес бірнеше резервуарлаға жәнеде бірнеше резервуардан бір резервуарға құйып алу кезінде, мұнайөнімінің алынған сапалық көрсеткіші бастапқы көрсеткіштен ерекше болады. Сондықтан қотару ісі жүргізілген резервуардағы мұнайөнімінің сапасы, осындай қотару аяқталғаннан соң бір айдан кейін барлық көрсеткіштері бойынша мемлекеттік стандарттарға немесе техникалық шарттарға сәйкес болуы тиіссұрыптарынан октан және цетан санынан басқа анықталуы тиіс.

271 271. Қауіпсіздік талаптары.

Тез жанғыш мұнай және мұнайөнімдерімен немесе улы заттармен жұмыс жасау барысында, міндетті түрде типтік салалық нормаларға сәйкес жеке қорғаныс құралдарын қолдану керек.
Қоршаған ортаны көмірсутегіненластануын болдырмауды, өрт қауіпсіздігін азайтуда және еңбек шартының жақсаруына, мұнай және мұнайөнімдерінің жоғалымын қысқартудан басқашағылысу дисктері резервуарларда тұнба шөгуінің алдын алу, тазарту жүйесін, ыдысты механизмдандырылған тазарту құралы, теміржол цистерналарындағы тұтқыр мұнайөнімдерін және стационар шлам құрылғылар, құйып алу-құюоперацияларын процестерін автоматтандыру жүйесін жылытуға құйып алуға арналған құрылғыларды орнатуға болады.
Мұнай және мұнайөнімдерін құю және құйып алу тәртібі, тасымалдау және сақтау құралдарымен конструкцияларын пайдалану шарттары, тасымалдаулар электростатистикалық ұшқын қауіпсіздіктерінің талаптарын қанағаттандыру тиіс.
Мұнай және мұнайөнімдерін құю және құйып алу кезінде эстакаданың металлды бөліктері, құбырлар, қозғалыстағы қауіпсіздік құралдары, резервуарлар, автоцистерналар, телескоптық құбырлар, жең түтіктер және ұштықтар жерге тұйықталуы тиіс.

1 1-параграф. Автобензин (МЕМСТ 51105)

272 272. Бензин – бұл қайнау температурасы 30 оС тан 200 оС дейінгі жеңіл көміртегінің қоспасы. Бензиннің тығыздығы 0,7 г/смі құрайды.

273 273. Зерттеу әдісімен анықталған октандық санына байланысты, нақты этильденбеген автокөлік бензинінің келесі маркілері белгіленеді:

1 1) Нормаль-80 – 80- нен кем емес;

2 2) Регуляр-91 – 91- ден кем емес;

3 3) Регуляр-92 – 92 -ден кем емес;

4 4) Премиум-95 – 95 -тен кем емес;

5 5) Супер-98 – 98 -ден кем емес.

274 274. Автокөлік бензинінің белгісі сызықша арқылы тұрақты реттікте орналасқан келесі белгілер топтамасын қамтиды.

Бірінші топ: АИ, автомобиль бензинінің белгісі.
Екінші топ: автомобиль бензинінің октандық сандарының цифрлік белгісі (80, 92, 93, 95, 96, 98 және т.б.)
Үшінші топ: К2, К3, К4, К5 белгілері, автомобиль бензинінің экологиялық класс белгісі.

275 275. Автомобиль бензині қауіптілігі төмен өнім болып табылады және ағзаға қауіптілік ықпал ету деңгейі 4-топқа жатады.

276 276. Өндіріс ғимаратындағы ауадағы бензиннің көмірсутек буының шекті рауалы концентрациясы– 100 мг/мі.

277 277. Автомобиль бензині тұтану температурасы 255-370 оС өздігінен тезтұтанғыш сұйықтықболып табылады. Сол себепті бензин сақтайтын және қолданатын бөлмелерде ашық отты, электр жабдықтарын, электр жүйесін және жасанды жарық қолдануға тыйым салынған.

Бензинмен жұмыс жасайтын бөлме ортақ ауыспа вентиляцияларымен жабдықталу тиіс.

278 278. Ұзақ сақталу процесі кезінде, автомобиль бензиніндегі өзгеріске ұшырауы мүмкін: октандық сандар, фракциялық құрам, шайырдың нақты массалық үлесі, қышқылдық пен индукциялық период қорғасынның массалық үлесі.

279 279. Бензиннің индукциялық мерзімін дайындаушы бір тоқсан да бір рет мезгілімен және де тұтынушының сұранысы бойынша тексереді.

280 280. Дайындаушы автомобиль бензинінің тасымалдау және сақтаудағы шарттарысақталған кезде МЕМСТ мемлекеттік стандартқа сәйкес келетініне кепілдік береді.

281 281. Автомобиль бензині сақтау мерзімі – дайындалған күннен бастап бір жыл.

282 282. Мемлекеттік материалдық резервте ұзақ сақтауға арналған автокөлік бензинінің (5 жыл), индукциялық мерзімі 1200 мин. кем болмауы тиіс және спирт және жуғыш қоспалар араласпаған болуы тиіс.

2 2-параграф. Дизель отыны (МЕМСТ 305)

283 283. Дизель отыны – дизельді қозғалтқышта отын ретінде қолданылатын сұйық өнім. Бұл термин мұнайды тура өңдеуде керосин-газойль фракциясынан алынатын отынды білдіреді. Дизельді отынның негізгі көрсеткіші – бұл цетандық сан.

284 284. Қолдану шартынабайланысты дизель отыны үш маркаға бөлінеді:

Л (жазғы) – қоршаған ауа температурасы 0 оС және одан жоғарғы болғанда пайдалануға ұсынылады;
З (қысқы) - қоршаған ауа температурасы минус 20 оС және одан жоғары (қату температурасы минус 35 оС жоғары емес) және минус 30 оС-тан және одан жоғары (отынның қату температурасы минус 45 оС жоғары емес) болғанда пайдалануға ұсынылады;
А (арктикалық) - қоршаған ауа температурасы минус 50 оС және одан жоғары болғанда пайдалануға ұсынылады.

285 285. Күкірті жағынан дизельді отын 2 түрге бөлінеді:

І – күкірттің массалық үлесі 0,2 % - дан артық емес;
ІІ - күкірттің массалық үлесі 0,5 % - дан артық емес (А маркасында 0,4 % - дан артық емес).

286 286. Шартты көрсеткіште Л маркалы отынында күкірттің массалық үлесі және от алу температурасы, З маркалы отынында күкірттің массалық үлесі және қату температурасы, А маркалы отынында - күкірттің массалық үлесі енуі тиіс.

287 287. Дизельді отынды ұзақ сақтау мерзіміндегі процесте өзгеріске ұшырауы мүмкін: қышқылдығы мен шойырдың тұрақты массалық үлесі. 5 жылдық сақтаудан кейін 100 смі отынға қышқылдықтың 1 мг КОНға және смоланың тұрақты шоғырлануы 10 мг дейін көтерілуі рұқсат етіледі.

288 288. Дизельді отын қауіп-қатер деңгейі 4 - топқа жататын азулы заттекке жатады.

289 289. Отынның жұмыс аймағындағы ауада будың шоғырлануының мөлшері 300 мг/мі дейін мүмкін.

290 290. Жоғарғы сұрыпты Л, З, А маркалы дизельді отынындарының сапалық құжаттарында «жоғарғы сұрып» деген белгі болуы тиіс.

291 291. Дизель отынын сақтау мерзімі – дайындалған күнінен бастап 5 жыл.

3 3-параграф. Реактивті қозғалтқышқа арналған отын (МЕМСТ 10227)

292 292. Реактивті отын, авиациалық әуе-реактивті қозғалтқышының негізгі отыны. Гидротазартудан кейінгі, мұнайды тікелей ажырату барысында алынған керосинді франкция – өте кең таралған реактивті отын.

293

293. Керосин, тығыздығы 0,78-0,85 г/смі көмірсутек қосылғылары және жану жылулық көзі 43 МДж/кг. Мұнайды сүзу немесе мұнайөнімдерінің ауыр крекингі арқылы алады. Керосинді реактивті отын, сұйық реактивті отынның жанғыш компоненті, шыныдан немесе форфордан жасалатын заттарды күйдірер кездегі жанғыш, тұрмыстық жылытқыш және жарық беретін, металлдарды кесетін құралдарда, еріткіш ретінде, мұнайөңдейтін өнеркәсіптерде шикізат ретінде қолданады.

294 294. Реактивті қозғалтқышқа арналған отын РТ, ТС-1 және Т-1 отындары үшін 130-280 оC-та, Т-2 отыны үшін 60-280 оС тезжанатын сұйықтық болып табылады; отынның өздігінен жану температурасы РТ, ТС-1 және Т-1 отындарына – 220 оC, Т-2 отыны үшін 230 оC.

295 295. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отынды ұзақ сақтау кезінде өзгеріске ұшырайтындар: шойырдың нақты массалық үлесі, қышқылдылығы мен термиялық тұрақтылығы.

296 296. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отын қауіптілігі төмен өнімдерге және 4 дәрежелік топқа жатады.

297 297. Өндіріс ғимаратындағы ауадағы отынның көмірсутек буларының шекті рауалы концентрациясы – 300 мг/м3.

298 298. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отын сақтау бөлмелерінде ашық отты қолдануға тыйым салынған.

299 299. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отын төгілгендер оны жеке ыдысқа бөліп құйып алыптөгілген орынды ыстық сумен жуып, құрғақ матамен тазартып алу керек. Ашық жерде төгілген кезде, ол жерді құммен көміп тастап кейіннен оны жою керек.

300 300. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отынға арналған жұмыс бөлмесі тартып алатын - шығаратын вентиляциямен қамтамасыз етілуі керек.

301 301. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отынның тазалығын қамтамсыз ету мақсатында, сүзгі арқылы мұқият тазарту жұмыстарын жүргізеді:

1 1) егер де алдыңғы жөнелтуден кейін 30 күнен астам уақыт өткен болса, теміржол цистерналарына құбырлардан өнім тотығы түспес үшін құйып жөнелтер алдында 10-15 минут;

2 2) резервуарда механикалық қоспаның көптеген мөлшерде отынның түбіндегі қабатында болғандықтан, резервуарлардағы «өлі» өнімді тазарту құрылғысы арқылы теміржол цистерналарына немесе басқа резервуарға құйып алар алдында;

3 3) қабылдау және арту алдында эстакаданың құйып алу-құю құбырларын тазалар алдында;

4 4) вакуумды және тазарту ыдыстарындағы отынды сорып алар алдында.

302 302. Реактивті қозғалтқыштарға арналған отынды сақтау мерзімі – дайындалған күнінен бастап 5 жыл.

4 4-параграф. «И» авиациялық сұйықтығы (МЕМСТ 8313)

303 303. «И» авияциялық сұйықтығы – бұл төменгі температура болған жағдайда судан мұз кристаллдарының қалыптасуына қарсы бағытталған, су кристаллизациясына қарсы сұйықтық. Қолданар алдында улы заттармен жұмыс жасау кезіндегі өрт қауіпсіздігі ережелерін сақтаған дұрыс.

304 304. «И» сұйықтығы метанол мен этилцеллозольвадан тұратын, қосынды болып шығарылады.

305 305. Жұмыс аймағында ауадағы этилцеллозольваның шекті рауалы концентрациясы – 10 мг/мі (қауіпсіздік дәрежесі 3-класс).

306 306. Сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 2 жылға дейін.

5 5-параграф. М6з10В мотор майы (МЕМСТ 10541)

307 307. Мотор майлары – 165-210 0С шамасында тұтанатын, өздігінен тұтану температурасы 340 0С, жалындаудың жоғарғы шектері 193-225 0С, төменгі 154-187 0С температураны көрсететін поршенді және роторлі іштен жану қозғалтқыштарын тұтқыр майлауға арналған жанғыш сұйықтық, майлар болып табылады.

308

308. Мотор майларының белгісі бірнеше, соның ішінде ең алғашқы белгі М (моторға) деген әріптен басталатын майдың құрамы мен сапасына байланысты емес, топтардан тұрады; екіншісі – кинематикалық тұтқырлықты сипаттайтын сандар; үшіншісі – пайдалану қасиеттеріне қарай майлар топтарына жататынын білдіретін бас әріптер.

309 309. Кинематикалық тұтқырлығына қарай мотор майларын топтарға бөледі. Барлық маусымға арналған топтар (бөлшекпен белгіленеді) үшін қысқы (бөлшектің алымы) және жазғы (бөлшектің бөлімі) топтадың біріне жататындығын көрсетеді.

310 310. Мотор майлары қолдану саласына қарай мына топтарға бөлінеді: А, Б, В, Г, Д, Е.

311 311. Бензинді қозғалтқыштарға арналған майларға 1 индексі, дизель отыны үшін 2 индексі белгіленеді.

312 312. Қазіргі кезеңдегі барлық майлар негізгі майлардан және оның құрамындағы жақсартушықоспалардан тұрады.Мотор майындағы негізгі майлар құрамына қарай синтетикалық, минералды (бензол) және жартылай синтетикалық болып бөлінеді.

313 313. Тұтқырлықтың шамасымен май температурасынын тәуелдіөзгеруі бойынша келесі топтарға бөлінеді:

1 1) қысқы майлар, төмен температура болған жағдайда қозғалтқыштарды суық күйінде іске қосуын қамтамасыз ететін тұтқырлығы аз, бірақ жазғы пайдалану кезінде сенімді майлауды қамтамаласыз етпейді;

2 2) жазғы майлар, үлкен тұтқырлығының арқасында жоғарғы температурада қозғалтқыштың сенімді майлануын қамтамасыз етеді, бірақ қоршаған ортаның ауа температурасы 0 оС тан төмен болған жағдайда қозғалтқыштарды суық күйінде іске қосуын қамтамасыз етпейді;

3 3) барлық маусымдық майлар тұтқырлығы қыс мезгіліндегітемпературада төмен, жаз мезгілінде жоғарғы болады.

314

314. Қоспалы мотор майын сақтау кезінде эмульсиялық бөліну және құрамындағы сілтілі сандардың төмендеуі, қоспаның гидролитикалық беріктілігінің жетіспеушілігінен сульфатты күл қалуы пайда болуы мүмкін. Сол себепті жылына екі рет көктемгі жазғы және күзгі-қысқы мезгілде барийдің, эмульсиялық бөлінудің өзгеруін анықтап отыру керек.

315 315. Резервуар көлемінің 0,3%-і мөлшерінде эмульсиондық бөлінудің көлемі құралса, онда мотор майы тез арада өзгертуге жатады.

316 316. Жұмыс аймағында ауада көмірсутек буыныңшекті рауалы концентрациясы – 300 мг/мі және адам организіміне әсер ету қауіпсіздік дәрежесі 4 топқа жатады.

317 317. Сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 5 жылға дейін.

6 6-параграф. МТ-16П майы (МЕМСТ 6360)

318 318. МТ-16П майы – жалындау шектері 483K (210 оC) тан төмен емес, өздігінен жану 613К (340 оС) температурасын көрсететін тұтқыр жанғыш сұйықтық болып табылады.

319 319. Белгілік квалификация жүйесінің негізі қылып кинематикалық тұтқырлықпен мұнайөнімінің пайдалану сипаттамасы алынады.

320 320. Белгілеу «сызықша» белгісі көмегімен бөлінген, белгілі бір кезекпен орналасқан белгілер топтарынан тұрады.

321 321. МТ-16П майы - азулы, адам ағзасына қауіп төндірмейді, ауа кеңістігінде және нәріз суында, өзге заттар мен факторлар болғанда токсинді қосылғылар өршуін түзбейді.

322 322. Өндіріс ғимаратындағы ауада көмірсутек буының шекті рауалы концентрациясы – 300 мг/мі.

323 323. Сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 5 жылға дейін.

7 7-параграф. Гидравликалық майлар (МЕМСТ 18613)

324

324. Гидравликалық майы көтеруге арналған құралдарда, басқару жүйесінің гидравликалық жетегінде келтіріп және қосымша құрылғыларда қолданады. Бұл май гидравликалық жетектерде жұмыс элементі болып табылады, ол тағы артық жылулықты алады, үйкелетін детальдарды тозудан сақтайды және ластану өнімдерін жояды.

325

325. Гидравликалық майын көптеген түрлі техника келесі түрлеріне қолданады: теңіз техникасына, ұшқыш әуе аппараттарына, су көліктеріне, машиналар мен құрылғылардың амортизаторлы және гидротормоздық бөліктеріне және гидравликалық жетектерде, түрлі машиналар мен құрылғылардың май айналысы берілісі мен жүйесінде өндірістік құралдарының негізгі бөлігі болып табылатын құрылғыларда қолданылады.

326 326. Гидравликалық майларының белгісі бірнеше, соның ішінде ең алғашқы белгі МГ (минералды гидравликалық) деген әріптен басталатын, топтардан тұрады; екіншісі – кинематикалық тұтқырлықты сипаттайтын цифрлар; үшіншісі – пайдалану қасиеттеріне қарай майлар топтарына жататынын білдіретін әріптер.

327 327. Гидравликалық майлар 40 оС температурадағы кинематикалық тұтқырлығына қарай сыныптарға, пайдалану қасиеті және құрамына қарай А, Б, В топтарына бөлінеді.

328 328. Барлық топтардағы гидравликалық майларға қоюлататын және көпіруге қарсы қоспа қосылуы мүмкін.

329 329. Кепілді сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 5 жылға дейін.

8 8-параграф. Жағармай

330 330. Жағармай материалдары – көлік техникасының үйкеліс түйінінде, индустриалды машинамен механизмде және тұрмыста тұрғыдағы үйкеліс әсерінен тозуды төмендететуге қолданылатын қатты, иілімді, сұйық және газ тәрізді зат.

331 331. Созылмалы жағармайларлар атауы бір сөзден құралуы керек. Бір жағармайдың әр түрлі модификациясы үшін, атауға қосымша әріптік немесе цифрлық индекс қолдануға рұқсат етіледі.

332 332. Жағармайдың атауы оның қолданылуын, құрамын және сипатын мінездейді.

Атау келесі көрсетілген және белгіленген бес әріп және сан көрсеткіштерінен тұрады: топтар (кіші топтар) жағармай мақсатына қарай, қойылтқыштар, қолдануға ұсынылған температура интервалы, дисперсиялық орта, жағармай консистенциясы.

333 333. Жағармайлар консистенциясы, құрамына және қолдану аумағына қарай жіктеледі.

334 334. Жағармайларды консистециясы жағына қарай жартылай сұйық, иілімді және қатты болып бөлінеді. Дисперсиялық ортадан, дисперсиялық фазадан қоспалар мен қосылымдардан тұратын иілімді және жартылай сұйық жағармайлар коллиодтық жүйе болып табылады.

335 335. Жағармайлар құрамы бойынша төрт топқа бөлінеді:

1 1) сабынды жағармайқоюланғыштық сапасында алу үшін қолданылған жоғарғы карбон қышқылдарын (сабын). Катионды ЖЖМ жағармай сабынының анионына тәуелділікте кәдімгі және кешенді (кальцийлі, литийлі, барий, алюминий және натрийлі) болып бөлінеді.

2 2) биорганикалық жағармай алу үшін қоюланғыш сапасын алу үшін жоғарғы диспериалды жылуы тұрақты меншікті беті биорганикалық заттаржақсы дамыған пайдаланылады болып келеді. Оларға силикагельді, бентонитті, графитті, асбесті және басқа жағармайлар жатады.

3 3) органикалық жағармайлар алу үшін термикалық тұрақты, жоғарғы дисперсиялы органикалық заттар пайдаланады. Оларға полимерлі, пигментті, полимочевинолы, күйесін және басқа жағармайлар жатады.

4 4) полимерлі майлаудын сапасын алу сапаны алу үшін (петролатум, церезин, парафин, озокеритжәне әр түрлі табиғи және синтетикалық балауыздар) тез ерігіш сутектерді пайдаланатын майлау көмірсутектері.

336 336. Олардын дисперциялық ортасы тәуелділік түріндегі мұнай және синтетикалық майларға майлап болып табылады.

337 337. Майлауды қолдану обылысы бойынша мынандай болып бөлінеді:

1 1) Қарсы үйкелеспе (тозу және кездесетін бөлшектерді үйкелестіру);

2 2) Бүлінуден қорғау (металды бұйымдар және тетіктерді болдырмауын сақтау пайданылады);

3 3) Тығыздағыш (сақтауларды герматизациясын құрастыру және бұранды, тіркеуіш және қозғалмалы веокуациялық жүйелерді сомдайды);

338 338. Арқан (тозу және болат арқандар жиелігін болдырмау).

9 9-параграф. Литол -24 (МЕМСТ 21150)

339 339. Литол - 12-оксистеаралдық қышқыл құйма сабынмен құйылған мұнай майымен қоюланған, суға төзімді созылмалы майлайтын май. Жұмыс температурасы 120 градусқа дейін.

340 340. Литол көп мақсатқа пайдаланылатын, суға төзімді, тотығуға қарсы, доңғалақты,шынжыр табанды траспорттық құрылғыға және өнеркәсіптік жабдықтарға және кемелік механизмдерге арналған майлайтын май. 4 кластық ағзаға әсер ететін қауіптілігі бар.

341 341. Ағзаға әсер ету дәрежесі 4 класс қауіптілігіне жатады.

342 342. Сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 5 жыл.

10 10-параграф. Майлы солидол (МЕСТ 1033)

343

343. Солидол созылмалы майлайтын май, жоғарғы майлы қышқылды кальцилі сабынды, орта жабысқақты индустриалдық май.Жұмыс температурасы 65 градусқа дейін. Литолды майдан айырмашылығы сумен қиын жуылады. Сондықтан ылғалды жағдайда жұмыс істеуге қолайлы болғандықтан,ауыл шаруашылық тағы басқа техникаларға пайдаланады.

344 344. Солидолдың сыртқы түрі біркелкі түйіршігі жоқ, ашық сарыдан қанық қоңыр түсті.

345 345. Өндірістік ғимараттарда май негізді ауада будың таралу концентрациясы-5 мг-м.

346 346. Сақтау мерзімі шығарылған күнінен бастап 5 жыл.

8 8. Отын

1 1-параграф. Көмір (МЕМСТ 8158)

347 347. Көмірдің ұзақ сақталуы сандық және сапалық маңызының жоғалтуына байланысты. Көмір өз бетімен қызғандықтан оның сапасы төмендейді. Көмірдің өз бетімен қызуы оның шығу мерзіміне байланысты. Көмірдің өз бетімен қызуы тұрақтылық дәрежесі мынадай топқа бөлінеді:

1 1) тұрақсыз;

2 2) орта тұрақты;

3 3) тұрақты;

4 4) ұзақ тұрақты.

348 348. Көмірді сақтауда оның сапасын төмендету үшін төмендегілерді ұсынады:

1 1) үлкен көлемде қатқабақта сақтау;

2 2) қатқабақ қатарында ұсақ көмірді нығыздау;

3 3) қорғайтын жұқа жапқышты пайдалану

4 4) қысқы мезгілдерде қатып қалған жерге қалау.

349 349. Көмірдің қатарын биіктетіп, тегістеуішпен тегістеп қатқабақты қалыптастырады. Қатқабақтың биіктігі және сақталу мерзімі көмірдің өздігінен қызуына байланысты.

350 350. Көмірді ашық аспан астында, жабық қоймада сақтауға болады. Ол шөгуден қорыпайды, бірақ келеңсіз жағдайлардан қатып немесе жануы мүмкін.Көмірді сақтаудың негізгі ережесі ретінде өрт қауіпсіздігін сақтау үшін негізгі көрсеткіштері қамтамасыз етіледі:

1 1) көмірді дұрыс орналастыру;

2 2) қатқабатты дұрыс қалыптастыру;

3 3) қатқабақта қатарларды тығыздап орналастыру;

4 4) отынның сапасына үнемі бақылау жасау;

5 5) көмір орнын уақытында жаңалап отыру.

2 2-параграф. Мазут (МЕМСТ 10585)

351

351. Мазут-қанық қоңыр түсті қою сұйық, мұнайдан керосинді, бензинді, газойль фракцияларын екінші рет айырып алғаннан кейінгі қалдық май. Тығыздығы 0,89 -1,00 г/смі, жану жылуы 39,4-40,7 МДж/ кг.Қазандыққа сұйық отын ретінде, моторлы отыны ретінде және майлайтын май,битум, кокс өндірісінде пайдаланады.

352 352. Қызмет белгісіне байланысты, күкірт құрамына, күлділігіне байланысты, мазуттың келесі маркалары анықталады:

1 1) флоттық ф-5;

2 2) флоттық ф-12;

3 3) отындық -40;

4 4) отындық -1000.

353 353. Мазуттың белгісіне қарай және марка қосымша мыналар кіреді:

1 1) Ф-5 флоттық мазутқа күкірт бойынша жіктелім;

2 2) отынды мазутқа –күкірт күлденуі, қату температурасы бойынша жіктелім.

354 354. Мазут аз қауіпті өнім, адам ағзасына әсер етужәрежесі бойынша қауіптілігі 4 класты.

355 355. Таралуының жұмыс аумағындағы ауада 300 мг/мі көмірсутекті будың шекті рауалы концентрациясы.

356 356. Отындық мазутты техникалық жөнделген және жекеленген металл немесе темір бетонды сыйымдылықта сақтайды.Ерекше жағдайда отындық мазутты пайдаланылатын ресурстармен бірге сыйымдылығында сақтайды.

357 357. Өнімнің тығыздығы нақты температурада бекітілген калибрік кесте бойынша отындық мазуттың тауар түбіндегі сусыз көлеміне көбейтіліп, резервуардағы отындық мазуттың саны анықталады.

Нақтылы отындық мазуттың қолда бары әрбір айдың бірінші күні анықталып, актімен рәсімделеді.Өнімнің нақты бары,қорытындысы бухгалтерлік есеппен салыстырылады,сонымен қоса бухгалтер есеп кітапшасына белгіленеді.

358 358. Материалдық жауапты адам күнделікті отындық мазут сақталатын резервуардың техникалық жағдайын, өнімді және құрылғылардың сақталуын тексереді.Егер ақауы болса, тез арада орнына келтіреді.

359 359. Отындық мазуттың барлық маркасы 5 жыл сақталады.

9 9. Материалдар мен жабдықтар

1 1-параграф. Балқытылған сым (МЕМСТ 2246)

360 360. Қолданылу мақсатының қарай сым: балқытуға және электродты дайындауға арналған деп бөлінеді.

361 361. Сымның мақсаты тапсырыста ескертілуі керек. Әрбір оралған орам жұмсақ сыммен орампериметрі бойынша біркелкі қашықтықта үш жерден байланады.

362 362. Бір партия оралған сымды шығанаққа байлауға болады.Бір орам сым немесе шығанақтың салмағы 80 кг-нан аспауы керек. Тұтынушымен келіскенде оралған сым,не шығанақтың салмағы 80 кг-нан артуына рұқсат етіледі.

363 363. Әрбір орамға (шығанақ, шарғы, құндұқ) металл заттаңба бекітіледі, онда мыналар көрсетіледі:

1 1) дайындаған кәсіпорнының тауар белгісі, не атауы;

2 2) сымның шартты белгісі;

3 3) партия нөмірі;

4 4) техникалық бақылаудың таңбасы.

364 364. Әрбір орам (шығанақ, шарғының) диаметрі 0,5 мм және төмен сым қағаз қабатымен тығыз байланып, МЕМСТ 18617 бойынша ағаш жәшікке немесе (металдан, картоннан, пластмассадан) жасалған нормативтік техникалық құжат бойынша салынады.

365 365. Әрбір орам (шығанақ,шарғы) 0,5 мм диаметрімен қағаз қабатымен, онан соң полимер пленкамен,мата емес материалмен немесе химиялық талшықпен оралады.

366 366. Механикалық орауда әрбір орам МЕМСТ 10396бойынша қағазға бекітілген қабатпен немесе КМВ-170 маркалы қағазбен немесе басқа бекітілген бара-бар қорғайтын қасиеті бар бекітілген қағазбен немесе МЕМСТ 3282 бір мезгілде бекіте отырып сыммен немесе өзге сыммен оралады.

367 367. Орама материалдар ретінде қолданылатындар:

1 1) парафинделген қағаз(екі қабатты короозиядан қорғайтын қағаз);

2 2) полимер және басқа да пленкалар;

3 3) тоқыма өнеркәсібінің қалдықтарынан тігілген лентасы бар желімделген кенеп мата немесе нормативтік техникалық құжат бойынша химиялық талшықты материалдар.

368 368. Сымды полиэтилендік пленкаға орауға рұқсат етіледі, ал жоғарғы қоспалы сымды- мата емес материалмен және қағаз қабатсыз химиялық талшықпен оралады.

369 369. Сымды ораудың түрі үлкен габаритті катушкадан үлкен салмақты оранды мен бухтадан тұтынушының сұрауы бойынша жасалады.

370 370. Қатты ыдыста оралған орам сымды металды құлақша қағаз этикеткамен жапсырып орайды.

371 371. Сымды дайындап шығарушы тұтынушының келісімімен шарғының салмағы 1 тоннаға дейін тасуға рұқсат етіледі.

372 372. Сым жабық қоймада сақталады.

2 2-параграф. Гидравликалық домкрат (МЕМСТ Р 53822)

373

373. Гидравликалық домкрат-ауыр нәрсені жоғары көтеріп, түсіретін,қозғайтын әр түрлі жүктерге арналған зат. Оның жұмыс принципі қозғалтқышты сорғысының сұйықтық қысымы арқылы жүзеге асады. Домкрат әр түрлі өнеркәсіп, өндіріс, жеке жөндеу стансаларымен қоса ірі компаниялар жұмысында пайдаланады. Домкрат АТҚ жөндеу жұмыстарында жеке техникалық көрсету орындарында бір бөлігін көтеруге арналған. Оның стандартынегізгі параметрін, техникалық талаптарды және сынақ әдісін белгілейді.

374 374. Гидравикалық домкраттың екі түрі жасалады:

1 1) гидравликалық домкрат бір тығынжылмен;

2 2) гидравликалық домкрат екі тығынжылмен.

375 375. Резервуарды тасымалдағанда жұмыс сұйықтықтың ағып кетпеуі үшін және шөлмектегі домкратты тік жағдайда ұстауды естен шығармау керек.

376 376. Кез келген құрал сияқты гидривикалық домкратқа да қызмет көрсетіліп тұру қажет, яғни жұмыс цилиндріне гидравликалық сұйықтық құйып отыру талап етіледі, өйткені пайдалану кезінде сальниктен және тығызданғыштан ағып кетпеуін қадағалап отыру қажет.

377 377. Гидравликалық домкратты ылғалды жерде сақтауға болмайды, себебі цилиндрдің үстінде тоттану пайда болып, цилиндр жұмыс істемей қалады.

3 3-параграф. Компрессордың пневмоқұбыршегі (МЕМСТ 18698)

378 378. Компрессордың пневмоқұбыршегі – арынды резиналық майысқақ түтікті маталы қаңқалы, қысым арқылы суық, қалыпты аудандарда,тропикалық климатта сұйықты, қаныққын буы, газды және сусымалы материалды жіберетін иілгіш құбыр.

379 379. Газ дәнекерлеуге және металл кесуге, автомобиль, трактор, ауыл шаруашылығы машиналарын құрастыруда және арнайы қызметте құбыржең стандарты таратылмайды. Құбыржең -25о-тен +25о температурасы бар ғимараттарда сақталады және жылу тарататын аспаптардан 1 метр қашықтықта орналастырылады.

380 380. Құбыржең күн сәулесі түсетін жерде және мата қаңқаны, резинаны бұзатын жерлерде болмағаны жөн.

381 381. Құбыржең жұмыс істеп тұрған радиоэлектронды қондыларға жақындатпау керек,себебі олардан озон бөлінеді,сондай-ақ жасанды жарық шығаратын, ултрофиалеттік сәуле шығаратын жерлерде сақтауға болмайды.

382 382. Құбыржеңді қатты қысымды және сақтау кезінде жұмысшы ортада сақтауға және қолдануғатыйым салынады.

383 383. Құбыржең төменгі температурада, түзу жазылған күйде сақталады.

4 4-параграф. Шой балға (МЕМСТ Р51376.5, МЕМСТ 17770)

384 384. Пневматикалық шой балға қатты және қатып қалған топырақты, ғимаратты кірпіш қабырғаларын, ойықтарды, мұзды бұзғанда, қатты көмірді ұсатқанда,жұмсақ рудаларды, қатпарлы тастарды үгітуге және басқа құрылыс, тау-кен жұмыстарына арналады.

385 385. Пневматикалық шой балға ұзақ уақыт консервациялық түрде сақталуға тиіс, ал уақытша-сыртқы консервация алынып тасталуы мүмкін.

386 386. Пневматикалық балға кез келген көлік түрімен тасымалданады.

387 387. Пневматикалық балға құрғақ, жабық ғимараттарда сақталады.

388 388. Контейнерлік тасымалдауда жәшікке салынбаған жағдайда механикасын бұзылмауын сақтайтын шараларды орындау қажет.

5 5-параграф. Газбен дәнекерлеу құралы (МЕМСТ 1077)

389 389. Газбен дәнекерлеу құралы бір жалынды әмбебап оттығы, қолдан ацелин-оттегімен пісіретін, жылытуы және дәнекерлеуге газжалынды металлөңдеу түрлеріне арналған.

390

390. Баллонды тік қалпында сақтау ұсынылады. Вентилі мұқият бұралуы тиіс, жоғарыдан төмен қаратып ұстауға болмайды. Сондай-ақ арнайы сақтандыру қалпақшасын пайдалану керек. Газбаллонды тасымалдағанда арнайы құламайтын ұяшықта сақтаған жөн. Газ резервуары бір-бірімен және жерге соғылмауы керек өйткені ол бүлінеді, сондай-ақ оның үстіне ештеңеқұлатуға болмайды.

391 391. Жанатын заттардан, ондай ыдыстардан от көзінен алшақта болуы қажет. Газдың жанында шылым шегуге қатаң тыйым салынады. Сондай-ақ, баллонды жылытуға не жанатын аспаптың жанында күн көзінен ұстауға болмайды. От көзінен, жылудан кем дегенде 5 метр қашықтықта орналасуы керек.

392 392. Газды шығарылғанда арнайы редукторды пайдаланады. Баллон арнайы түске боялған,өзінің арнайы белгісі болады. Жұмысқа қосар алдында вентильдің саңлауынан үрлеу керек: ол үшін шүмекті біраз бұрады. Қолмен газдың тесіктен шығуын тексеру өте қауіпті.

393 393. Суық күндері вентиль қатып, ашылмай қалады. Ондай жағдайда шүйеректі жылы суға малып, жақсылап сығып, жылытады. Шүмеккеден ыстық су құйып, не болмаса отпен жылытуға болмайды.

394 394. Оттекті баллонды кірлеуден тазартып тұру қажет, корпуста қалған қалдық зат жанып кетуі ықтимал. Баллонды жұмысқа қосар алдында май тамбаған, отын, тағы басқа жанатын заттан жасалған киім киюге болмайды, киімнің таза болғаны жөн.

395 395. Келісім бойынша тұтынушы мен шығарушы тасымалдағанда қаптамасыз жібере беруге болады.

396 396. Тасымалдағанда және сақтағанда, экспортқа шығарарда тапсырыс берушінің шартына сәйкес келуі тиіс.

397 397. Газбен дәнекерлеу құралы құрғақ, жабық үй-жайларда сақталады.

6 6-параграф. Шойбалғаның ұштығы

398 398. Шойбалғаның ұштығы қатты, өте қатты материалды қиратуға пайдаланады. Шойбалғаның ұштығының әр түрлі жұмысты орындайтын түрлері бар: үшкір ұштысы, үшкір ұштың күшейтілгені, ұштық шапқы, ұштық, қалақ-ұштық.

399

399. Шойбалғаның ұштығы тез ұрғыш әсер бағыттау бар, оны көлденең жұқарту илегі технологиясы арқылы жоғары сапалы құралдан жасайды. Мұндай әдіс арқылы өндірістің басымдылығы толық цикл үшін бір қыздырып,істеп шығаруды қалыптастырады. Қалған жылу термоөңдеуге жұмсалады. Жауапты өндіруге адам факторын болдырмау үшін. Мұндай құралды дайындау толығымен автоматтырылған. Бұл шығарушы кәсіпорынға толығымен пара-пар құралды дайындап, үнемі сапалы өнім шығаруға ықпал жасайды.

400 400. Шойбалға ұштығына үлкен жүктемені түседі, сондықтан жоғары талап қойылады. Сапалы болат және сапалы техология орындалмаса, сапалы шойбалға ұштығы шықпайды.

401 401. Шойбалғаның ұштығының түрлері:

1 1) үшкір ұштық (басқа атауы ұштық-сүймен П-11) бұл аса мықты материалды бұзуға арналған. Бұзудың алдында тұтас жасалатын конструкцины лайықталады. Келесі өңдеуге сусымалы материалды өңдеу үшін пайдаланады.

2 2) ұштық шапқы (басқа атауы Пика-Пз1) темірден жасалған кесіндінің ақауларын кесуге, бетон негізін, үстіңгі қабатын тазартуға, қатпарланған заттарды тазартуға арналған.

3 3) қалақ ұшты (басқа атауы П-41) алаңы шектеулі ойықтарда орта қаттылығы бар, мынадай материалдарды кірпіш, асфальт, бетон, қабырғаның сылақтарын бұзуға арналған.

7 7-параграф. Металл илегі (МЕМСТ 5781, МЕМСТ 7566)

402 402. Металлилегі - кәдімгі және алдын ала қысымдалған темірбетон құрылымын арматуралауға арналған (арматуралық болат).

403 403. Төмен лигерленген болаттың химиялық құрамының нормалары бөлігінде стандарт кесек құйма, блюмсы шаршы қималы болат және дайындамаларға арналған.

404 404. Арматуралық болат бір диаметрлі, бір класты кесілген профильден тұратын, бір құйма – шөмішті партиямен қабылданады және бір сапа құжатымен рәсімделеді.

405 405. Партия салмағы 70 тоннаға дейін болу керек.

406 406. Партия салмағын бір құйма шөмішке дейін арттыруға болады.

407 407. Егер ол орауға жатпаса, маркалау белгісін металл өнімінің өзіне егер металл өнімі пачкаға, орамға рулонға, орам бумасына, рулон жиынына, заттаңбаға қояды.

Таңбалауды соқпа әдісімен(қолмен не машинамен) электрографиленген суға төзімді жазба пленкамен, түсті лакпен немесе бояуы кетпейтін бояуменқояды. Металл өнімінің нақты түрінің стандартында қосымша тусті маркаларын салу тәсілі белгіленуі мүмкін.
Егер металл өнім орауға дайындамай (барлық түрі) жатпаса,яғни жазық табақ бетке, жартылай бөлігіне, таңбаны әрбір темір шыбықтың арасы 200 мм-денаспайтын қашықтықта немесе шыбықтың, дайындаманың, табақтың шетіне немесе рулонның сыртқы жағына таңбаланады.
Механикалық таңбалауда белгіні металл өнімнің темір жиегінің белгі қойылған жерден арасы 500мм аспайтын қашықтықта қойылады.

408 408. Бір бума металл өнімге екі жазба, орам,рулонға біреу ілінеді. Байланған не рулон топтамасындағымет өнімге бір заттаңба орам немесе рулонға бір заттаңба орам жібіне не рулон тобына қойылады.

409 409. Әрбір шыбық бойынша бекітілген заттаңбаға арматуралық болаттың жазба белгісі (мысалы А-III) немесе шартты кластың белгісі ағымдылық шегі бойынша (А 400) қойылады.

410 410. Илектер жабық және шатыры бар ашық қоймаларда сақталады.

8 8-параграф. Кесінді тақтай (МЕМСТ 846)

411 411. Қылқан жапырақты тұқымдас кесінді тақтай қарағайлы келген ағаш дайындамалары экспортқа және халық шаруашылығына арналған.

412 412. Кесілген ағаш дайындамалары атмосфермалық кептіруге арнайы жабдықталған қоймада сақталады.

413 413. Қойма желдетілген тегіс және кептірілген жерге орналастырылады.

414 414. Кесілген ағаш дайындамалар қоймаларда пакетті немесе жеке топты, қатарлы,бөлімшелерге бөлініп,қатқабаққа жиналып, көтеретін көлік құралына,сонымен қоса ағаш материалдары қоймаларын жобалаудың өрт қауіпсіздігі нормаларына сай кварталдар, участкелер бойынша орналастырылады.

415 415. Топтағы қатқабат арасы бір-бірінен алшақ орналастырылуы керек. Көлденең бағыттағы арақашықтық шеткі қабаттардан ортаға дейін ұлғаюы керек. Ұзына бойғы алшақтықтың арасы 1,5 м болуына рұқсат етіледі.

416 416. Ылғалдығы 22 % аспайтын кесілген ағаш дайындамалар қатқабаққа тығыз пакеттен тұратын жерде ұзақ сақтауға қойылады.

417 417. Пакеттер және блок-пакеттегі кептірілген кесінді ағаштар жабық қоймаларда сақталуы тиіс.Егер пакет пен блок пакеттер су өтпейтін қағазбен немесе пленкамен оралса, не пакет қатқабаты және блок-пакеті қақпақпен және бүйір қалқанмен қорғалатын болса, ашық қоймаларда да сақтауға болады.

9 9-параграф. Жабын шифер (МЕМСТ 24045)

418 418. Суықтай профиль иетін иілген табақты профиль трапециалық формалы, гофрлі, мырышталған болаттан илемдеу орнағында жасалған, құрылыста қолдануға арналған.

419 419. Профильдер кесіндісі төмендегідей жіктеледі:

1 1) мақсаты бойынша;

2 2) бастапқы дайындама материалы;

3 3) сәндік қорғауыжабыны бар.

420 420. Профильдің жеткізілім комплексіне кіретіндер:

1 1) бірдей тип размерлібастапқы дайындама материалы, бояулы лак жабыны бірдей профильдер;

2 2) бекіту бұйымдары (шығарушы мен тұтынушының келісімі бойынша);

3 3) тиелетін өнімнің құжаты.

421 421. Маркировканы заттаңбасына салып, пакетке бекітеді.

422 422. Таңбалау мыналарды қамтамасыз етуі қажет:

1 1) шығарушы кәсіпорынның атауы және тауар белгісі;

2 2) профильдің шартты белгісі;

3 3) пакеттегі профильдің ұзындығы мен саны;

4 4) пакеттің теориялық салмағы;

5 5) пакеттің нөмірі ме партиясы;

6 6) шығарушы кәсіпорынның техникалық бақылау белгісі.

423 423. Профиль орауыштар пакеттегі табақ-беттер бір-біріне жабыспайтындай, оларға мойтындай механикалық залалды болдырмайтындай сақтауды қамтамасыз етеді.

424 424. Профильдің сыртқы металы және лак-бояу жабынының сапасын көзбен көріп анықтайды.

425 425. Пакетті тасымалдағанда және сақтағанда қалыңдығы 50мм, ені 150 мм, ұзындығы пакет өлшемінен 100 мм-ден кем емес ағаш төсемге жатқызады.

Төсем 3 м аралықта қатпаржаққа 40 мм жоғары және 2 м аспайтындай 40мм төмен гофрге орналастырады.

426 426. Пакетті сақтауда тасымалдағанда бір қабатқа сыйғызу керек,яғни қабаттың өн бойында бірінің үстіне бірі тығыз жатуы керек.

427 427. Тасымалдап және сақтағанда екі не одан да көп қабатта орналастырылса, онда барлық профильдің салмағы 1 мІ төменгі профильдің үстіндегі 3000 кг-нан аспауы керек.

428 428. Жабын шифер жабық және шатыры бар ашық қоймаларда сақталады.

10 10-параграф. Болат құбырлар (МЕМСТ 8731)

429 429. Болат құбыр- көміртекті және қоспаланған болаттан ыстықтай түрін өзгерткен жапсарсыз құбыр.

430 430. Құбырды ауыстырып алмау үшін жеке-жеке өлшемдері мен болат маркасы белгісіне қарай партиялау, іріктеу керек. Құбырлар стеллаждарда немесе ашық алаңдарда сақталады, оларды тасымалдағанда және сақтағанда консервациялық жапқышы болуы қажет.

431 431. Жұқа жапсарсыз және электрбалқытылған, тотықпайтын қазандақ та және басқа арнайы мақсаттағы құбырлар, сонымен қоса қосатын бөліктер жабық ғимараттарда сақталады.Құбырларды ауа райының қолайсыздығынан қорғайтын жаппаларда сақтауға болады.

432 432. Шойын құбырлар стеллаждарда өлшемлері мен класына байланысты реттеліп, ашық қоймада сақталады.

433 433. Төменгі және келесі қатарлар төсемге жатқызылады.Төсем ретінде ағаш рейка, ұзын резина немесе арматуралық бұйым, сонымен қатар болат арқан,құбыр немесе төсеніш жатады.

434 434. Әрбір қатардағы кең құбырлар кезекпе кезек жан-жаққа бағытталады.

435 435. Құбырларды төсенішсіз арнайы домалап кетпейтін және түйіспетіндей құбырларды арнайы стеллаждарда сақтайды.

436 436. Құбырларды жүк қармағыш құралды крандармен үйген кезде құбырдың пакетке байланған қатқабаттың биіктігі және құбырдың диаметрі 600 мм, пакетке байланбай, 5 м-ден аспауы керек,құбырдың диаметрі 500 мм пакетке байланбаса – 4 м болуы керек.

Мұндай жағдайда құбыр домалап кетпеуі үшін бүйірден тірегіш қойылуы қажет.

437 437. Механикалық өңдеумен деталь дайындауға арналған құбырларға шығарушының тұтынушымен келісімі бойынша қосымша талап белгіленеді.

11 11-параграф. Шыны (МЕМСТ 111-2001)

438 438. Шыны – табақты шыны, жарық түсетін құрылыс конструкцияларын шынылауға арналған, көлік құралдарында, жинап қапталған шыны, айна, шыңдалған көп қабатты шыны, басқс да құрылыс бұйымдары тұрмыстық және техникалық қажеттерге пайдаланады.

439 439. Ол қасиеті бар табақ шыны түрлеріне арматура салынған оюлы бояулы массалы жабынды немесе арнайы нығайтуға стандарты тарамайды.

440 440. Шыныны тасымалдағанда табақшын шетік көлік қозғалысының бағытына қарай жылжымайтындай, шалқаймайтындай, қозғамайтындай етіп салынады.

441 441. Тасымалдау кезінде тиеу, түсіру кездерінде механикалық зақымданудан, атмосфералық ылғал, жауын-шашыннан сақтайтын шара қолдану керек.

442 442. Шыны жабық, құрғақ, жылытылатын жерде, әрбір шынының аралары қағазбен, немесе тағы басқа материалдармен жабылып сақталады.

443 443. Сақтау кезеңінде шыны табақ беттері стеллаждарда, не болмаса киізді төсемдермен, резиналары пирамидаларда 5-тен 15 градусқа дейін көлбеу ұстауға рұқсат етіледі.

444 444. Контейнерден басқа ыдыстарда жерлерде араларына салынған қорғағыш заттарыыдысы, орамы ылғал тартпаған болса, осы бөлімнің басқа шарттары орындалған кезде сақтауға болады.

445 445. Сақтау мерзімі – 20 жыл.

12 12-параграф. Жабындық темір (МЕМСТ 24045)

446 446. Жабындық темір құрылыста пайдалануға арналған.

447 447. Ол мынадай топқа жіктеледі:

1 1) пайдалануына;

2 2) материалдың бастапқы дайындамасына;

3 3) сәндік қорғау жабына қарай.

448 448. Жабындық темірдің маркасы мыналарды қамтиды:

1 1) тауардың аты немесе шығарып-жасаушы кәсіпорынның тауардың белгісі;

2 2) профильдің шартты белгісі;

3 3) пакеттегі профильдің ұзындығы мен саны;

4 4) пакеттің теориялық салмағы;

5 5) пакет пен партияның нөмірі;

6 6) шығарушы кәсіпорынның техникалық байқау таңбасы.

449 449. Профильдің орам және жабындық материалды механикалық залалдан сақтауы, сонымен қатар пакеттегі табақтардың өзара жылжып кетпеулерін қамтамасыз етеді.

450 450. Темірдің беткі сапасын және бояуланған қабатының профилін көзбен қарап анықтайды.

451 451. Пакетті тасымалдағанда және сақтағанда қалыңдығы 50 мм, ені 150 мм, ұзындығы пакет өлшемінен 100 мм-ден кем емес ағаш төсемге жатқызады.

Төсем 3 м аралықта қатпаржаққа 40 мм жоғары және 2 м аспайтындай 40мм төмен гофрге орналастырады.

452 452. Пакетті сақтауда тасымалдағанда бір қабатқа сыйғызу керек, яғни қабаттың өн бойында бірінің үстіне бірі тығыз жатуы керек. Тасымалдап және сақтағанда бір қабатта, профильдер қат-қабаттың барлық биіктігімен тығыз орналастырылуы қажет.

453 453. Жабындық темір жабық және шатыры бар ашық қоймаларда сақталады.

13 13-параграф. Күректер (МЕМСТ 19596)

454 454. Өндірістік құрылыс, бау-бақшалық және тиеу-түсіру жұмыстарына арналған күректерді қамтиды.

455 455. Жасап шығарушы шығарылған күректердің тасымалдау, сақтау, және пайдалану шарттарын сақтаған кезде, осы стандарттың талаптарына сай екеніне кепілдік беруі керек.

456 456. Күректерді кепілді пайдалану мерзімі – 12 ай. Бөлшек сауда торабы арқылы өткізілу уақытынан бастап, нарықтан тыс тұтылынбайтын күректер үшін тұтынушының алуынан бастап.

457 457. Күректер МЕМСТ 8273-75 бойынша қағазға 5 данадан кем емес оралады.

458 458. Бір түрдегі және өлшемдегі сапсыз күректердің топтамасы 5-10 данадан болат сыммен немесе болаттаспамен немесе термоотырғыш пленкамен бекітілу тиіс.

459 459. Қалақсыз күректердің саптары бумаланып, бекіткіштері жеке қапшыққа оралып, саптардың бумасына бекітілу қажет. Бума салмағы 15 кг бруттодан аспау керек.

460 460. Күректерді, қалақтарын және саптарын қағазға орамай, термоотырғыш пленкалармен орауға болады.

461 461. Тұтынушымен келісе отырып, тасымалдау және сақтау кезінде күректерді механикалық бұзылудан және тот басудан сақтауды қамтамасыз ететін басқа орама пайдалануға болады.

462 462. Күректер шатыр астында және жабық қоймаларда сақталады.

14 14-параграф. Сүймен (МЕМСТ 1405)

463 463. Болат сүймендер құрылыста құрылыстық-монтаждау, такелаждық және басқа да жұмыстар өндірісінде пайдаланылады.

464 464. Сүймендер пайдалануына қарай, келесі түрлерде жасалуы керек:

1 1) сүймен-шеге суырғыш –қалыптар жасау балташылық жұмыстар өндірісінде шегелерді суыру үшін;

2 2) монтаждау сүймені – ғимарат пен құрылыстардың құрама құрылыс конструкциялары элементтерінің орнын ауыстыру және орнату, такелаждық жұмыстар үшін.

465 465. Әрбір сүйменнің бетінде болуға тиіс:

1 1) кәсіпорын –шығарушының сауда белгісі;

2 2) сүйменнің түрі және түр-өлшемі.

466 466. Түр-өлшемі бірдей сүймендерді будалап, МЕМСТ 3282 бойынша төменгі көміртекті болат сыммен екі жерден буады.

467 467. Сүйменнің бетіндегі жабынының бүлінуін болғызбау үшін, сымның астынан қалың қағаз төселеді. Сүйменнің будалары орны жылжымайтын болуы тиіс.

468 468. Тұтынушымен келісе отырып, тасымалдау және сақтау кезінде сүймендерді механикалық бұзылудан және тот басудан сақтауды қамтамасыз ететін басқа орама пайдалануға болады.

469 469. Сүймелер шатыр астында және жабық қоймаларда сақталады.

15 15-параграф. Шот балға

470

470. Шот балға – қолға ұстайтын құрал-сайман, сабына перпендикуляр бір жағында (кейде екі жағында) өткір жүз орнатылған ұзын жалпақ балға. Балғаның екінші жағы мұқалған және бірдемені жұлып алуда рычаг ретінде пайдаланылады. Шот балғаның ұзындығы 20-дан 130 см-ге дейін, балғаның ұзындығы 7-ден 30 см-ге дейін болады. Әдетте балға қатты металдан, ал сабы ағаштан немесе қатты емес және жеңілдеу металлдан жасалады. Тау кенін алу және туннель, шахталарды қазу үшін пайдаланады.

471 471. Осы стандарттың талабына қарай жасалған стандарттарда немесе басқа нормативтік- техникалық құжаттарда, МЕМСТ 14192 бойынша, ыдысты сипаттайтын таңбалау және көліктік таңбалау қарастырылуы қажет.

472 472. Жәшіктер қоймаларда немесе шатыр қалқа астында сақталу керек. Жәшіктерді төсемнің үстінде қатарлап су өткізбейтін материалмен (брезентпен, полиэтиленді пленка және т.б.) жауып сақтауға рұқсат етіледі.

473 473. Жерге төселген төсемнің биіктігі 100 мм кем болмауға тиіс. Қатардың биіктігі 8 м-ден аспау керек.

474 474. Әрбір жәшікке МЕМСТ 14192 талаптары бойынша ыдысты және оның ішіндегіні сипаттайтын таңба қойылады: тауар таңбасы және осы стандарттың белгісі.

475 475. Шот балғаларшатыр астында және жабық қоймаларда сақталады.

16 16-параграф. Зіл балға (МЕМСТ 11401, 11435)

476 476. Ұстаның доғал тұмсықты зіл балғаларын қамтиды және конструкциясымен өлшемін белгілейді.

477 477. Жәшіктерді сай қалқандар жинағында немесе бөлшектерін пакеттерде немесе жиналған түрде тасымалдайды.

478 478. Жәшіктердің қалқанын немесе бөлшектерін бөлек дайындайды: жақтауы, жанының жақтары, түбі және қақпағы. Планкасын еселі немесе дара ұзындықта дайындайды. Тұтынушының келісімімен жақтау және жанының қабырғаларының, беті және түбінің тақтайларын еселі ұзындықта жасауға рұқсат етіледі.

479 479. Еселі ұзындықтағы аспақ және ағаштардың әр қайсында 5 мм кесуге қосылады.

480 480. Жәшіктер қоймаларда немесе қолқа астында сақталу керек. Жәшіктерді төсемнің үстінде қатарлап су өткізбейтін материалмен (брезентпен, полиэтиленді пленка және т.б.) жауып сақтауға рұқсат етіледі.

481 481. Жерге төселген төсемнің биіктігі 100 мм кем болмауға тиіс. Қатардың биіктігі 8 м-ден аспау керек.

482 482. Әрбір жәшікке ыдыстың және оның ішіндегіні сипаттайтын таңба тауар таңбасы және стандарттың белгісі қойылады.

483 483. Зіл балғалар шатыр астында және жабық қоймаларда сақталады.

17 17-параграф. Құбыржол тиектік арматура (МЕМСТ 9544)

484 484. Тиектік арматура - өндірістік құбыржол арматурасы, жұмыс ортасының ағынын жабуға арналған.

485

485. Осы стандарт, қысымы РН 0,1 МПа бастап құбыржол тиектік арматураның бар түріне қамтиды және сұқпалардың герметикалық және топтардың саңылау өткізбеу мөлшерін, сонымен қатар сыналатын заттың кему шегі және құбыржол арматурасының барлық түрін сынағанда және қабылдау-тапсыру кезінде герметикалық сынақ өткізуде нормаларды белгілейді.

486 486. Құбыржол тиектік арматура шатыр астында және жабық қоймаларда сақталады.

10 10. Төсек-орын жабдықтары және кереуеттер

1 1-параграф. Матрац (МЕМСТ 5679)

487 487. Жүн –мамық жартылай фабрикатпен толтырылып өндірілген, өндірістік – тұрмыста қолданылатын заттарға және әскери қызметкерлерге арналған бұйымдарға пайдаланылатын мақта-мата киімдік және жиһаздық мақтаға қолданылады.

488 488. Мақта-мата мақтасы осы стандартта белгіленген тәртібіне қарай, технологиялық режиміне, талаптарына сай дайындалуы қажет.

489 489. Мақтаның әрбір бумасы түрлі-түсті жуылмайтын бояумен немесе нұсқауы бар заттаңба қағазбен таңбалануы керек:

1 1)кәсіпорын - әзірлеуші аты немесе оның сауда белгісі;

2 2) мақтаның түрі;

3 3) буманың таза салмағы (кг);

4 4) тауарлар топтамасының нөмірі;

5 5) осы стандарттың белгісі.

490 490. Бұйым оралған күйінде жабдықтаушының немесе тұтынушының бұйымның сапасын қамтамасыз ететін жабық, құрғақ, желдетілетін қоймаларында, өрт қауіпсіздігі ережелеріне сай, ауаның және топырақтың дымқылының әсерін болдырмайтын табандықтарда немесе сөрелерде сақталады.

491 491. Бұйымдарды өзгеше иісі бар заттармен бірге сақтауға рұқсат етілмейді.

492 492. Қаптар немесе бумалар сөрелерде, рейкаларда жатуы тиіс.

2 2-параграф. Көрпе (МЕМСТ 9382)

493 493. Тұрмыста пайдаланатын таза жүн және жартылай жүн көрпелерге қолданылады.

494 494. Стандарт әскери ассортименттегі көрпелерге қолданылмайды. Таза жүн көрпелердің мөлшерлік ылғалы 13% болуға тиіс.

495 495. Көрпелер өрт қауіпсіздігі ережелеріне сай, кірлеуден, механиқалық бұзылудан, күн сәулесінің әсерінен сақтайтын құрғақ, желдетілетін бөлмеде сақталуға тиіс.

496 496. Көрпелерді табандықтарда және стеллаждарда еденнен 20 м қашықтықта орналастыру қажет.

3 3-параграф. Жастық (МЕМСТ 5679)

497 497. Жүн–мамық жартылай фабрикатпен толтырылып өндірілген, өндірістік – тұрмыста қолданылатын заттарға және әскери қызметкерлерге арналған бұйымдарына пайдаланылатын мақта-мата киімдік және жиһаздық мақтаға қолданылады.

498 498. Мақта-мата мақтасы осы стандартта белгіленген тәртібіне қарай, технологиялық режиміне, талаптарына сай дайындалуы қажет.

499 499. Мақтаның әрбір бумасы түрлі-түсті жуылмайтын бояумен немесе нұсқауы бар заттаңба қағазбен таңбалануы керек:

1 1) кәсіпорын - әзірлеуші аты немесе оның сауда белгісі;

2 2) мақтаның түрі;

3 3) буманың таза салмағы (кг);

4 4) тауарлар топтамасыныңнөмірі;

5 5) осы стандарттың белгісі.

500 500. Бұйым оралған күйінде жабдықтаушының немесе тұтынушының бұйымның сапасын қамтамасыз ететін жабық, құрғақ, желдетілетін қоймаларында, өрт қауіпсіздігі ережелеріне сай, ауаның және топырақтың дымқылының әсерін болдырмайтын табандықтарда немесе сөрелерде сақталады.

501 501. Бұйымдарды өзгеше иісі бар заттармен бірге сақтауға рұқсат етілмейді.

502 502. Қаптар немесе бумалар сөрелерде, рейкаларда жатуы тиіс.

503 503. Кепілденген сақтау мерзімі – дайындалғаннан бастап 1 жыл.

4 4-параграф. Жастықтыс (МЕМСТ 1013)

504 504. Барлық дайын тігін бұйымдары жатады (төсек-орын жабдықтары).

505 505. Жастықтыс – бір жағындадағы тысына қарағанда түймелігі немесе қақпақшасы бар, жастыққа (сыртқы жастықтыс) немесе мамыққаптар (ішкі жастықтыс) немесе төсекке кигізілетін төсек-орын жабдығы.

506 506. Бұйым жабық қоймаларда сақталып, күн сәулесінің түсуінен, ауаның әсеріненқорғалуы тиіс.

507 507. Ілінген немесе бүктеліп әкелінген бұйым өткізгенге дейін тұтынушы ыдысында немесе қағазға немесе қағазсыз бумаланған күйінде стеллаждарда ілінген күйлерінде сақталу керек.

508 508. Еден мен стеллаждың соңғы сөресінің ара қашықтығы 0.2 м, ішкі қабырға мен бұйымға дейін – 0,2 м, жылыту аспабы мен бұйымға дейін - 1 м кем емес, стеллаждардың арасы – 0.7 м кем болмауға тиіс.

509 509. Дайын бұйымдарды таңбалағанда мыналарды пайдалану керек:

1 1) тауар заттаңба қағазы;

2 2) тауар белгісі бар таспа;

3 3) таңба;

4 4) бақылау таспасы.

5 5-параграф. Ақ жайма (МЕМСТ 1013)

510 510. Барлық дайын тігін бұйымдары жатады.

511 511. Ақ жайма - түрі тік бұрышты немесе тыс ретінде жатын орынға төсем үшін пайдаланылатын төсек-орын жабдығы.

512 512. Бұйым жабық қоймаларда сақталып, күн сәулесінің түсуінен, ауаның әсеріненқорғауы тиіс.

513 513. Ілінген немесе бүктеліп әкелінген бұйым өткізгенге дейін тұтынушы ыдысында немесе қағазға немесе қағазсыз бумаланған күйінде стеллаждарда ілінген күйлерінде сақталу керек.

514 514. Еден мен стеллаждың соңғы сөресінің ара қашықтығы 0.2 м, ішкі қабырға мен бұйымға дейін – 0,2 м, жылыту аспабы мен бұйымға дейін - 1 м кем емес, стеллаждардың арасы – 0.7 м кем емес болмауға тиіс.

515 515. Дайын бұйымдарды таңбалағанда мыналарды пайдалану керек:

1 1) тауар заттаңба қағазы;

2 2) тауар белгісі бар таспа;

3 3) таңба;

4 4) бақылау таспасы.

6 6-параграф. Бөлшектелетін металл кереует (МЕМСТ 2056)

516 516. Әскери қызметкерлерді стационарлық және уақытша үйлерде, сонымен қатар жабық жүк теміржол вагондарына орналастыруға арналған бөлшектелетін әскери металл кереуеттер жатады.

517 517. Әрбір кереуетте дайындаушы кәсіпорын атауы, бедерлі штамптауы бар таңбалау немесе рамасы арқалығына бойлай қойылған тауар белгісі және арқалығында дайындалған жылдың соңғы екі жылы цифрмен жазылған және арқалығын бойлай жуылмайтын бояумен техникалық бақылау штампы болуы керек.

518 518. Кереует арқалығын орау қағазымен іске асу қажет. Қағазды буу шпагатымен бекітеді.

519 519. Кереуеттің әрбір тобы сапасы жайындағы нұсқауы бар құжатпен жіберіледі:

1 1) дайындаушы кәсіпорын атауы және оның тауар белгісі;

2 2)топтағы бұйымның саны мен атауы;

3 3) құжаттың берілген күні мен оның нөмірі;

4 4) техникалық бақылау бөлімінің штампы;

5 5) осы стандарттың белгілері.

520 520. Кереуеттер ауаның ылғалдығы 75% аспайтын құрғақ, жабық бөлмелерде сақталуға тиіс, қышқыл және басқа да химиялық белсенді заттарды қоса сақтауға рұқсат етілмейді. Сақтау шарты МЕМСТ 15150 бойынша сақтау тобына сай болуы қажет.

11 11. Киім

1 1-параграф. Жылы күрте (МЕМСТ 24912)

521 521. Жылы күрте - осы стандартқа арнайы киімге арналған күрте мен шалбардан тұратын қыстық костюм жатады.

522 522. Костюмдер өздерінің міндетіне қарай екі түрде дайындалу керек:

А - алынатын жылы астарымен;
Б - астарсыз.

523 523. Тапсырыс берушінің келісімімен басқа материал пайдалануға болады.

524 524. Костюмдер жабық, желдетілетін бөлмеде жылыту аспаптарынан 1м қашықтықта сақталу керек.

2 2-параграф. Жылы шалбарлар (МЕМСТ 24912)

525 525. Арнайы киімге арналған күрте мен шалбардан тұратын қыстық костюм жатады.

526 526. Костюмдер өздерінің міндетіне қарай екі түрде дайындалу керек:

А - алынатын жылы астарымен;
Б - астарсыз.

527 527. Тапсырыс берушінің келісімімен басқа материал пайдалануға болады.

528 528. Костюмдер жабық желдетілетін бөлмеде жылыту аспаптарынан 1м қашықтықта сақталу керек.

3 3-параграф. Тері қолғаптар (МЕМСТ 19137)

529 529. Тері қолғаптар - осы стандартқа тері астарлы биялай мен қолғаптар, сонымен қатар әскери қызметкерлерге арналған жиегі тері астарлы қолғаптар жатады.

530 530. Тапсырыс берушінің талабы бойынша сапасы басқа материалдар пайдалануға болады.

531 531. Биялай мен қолғаптар топтамамен қабылданады.

532 532. Топтамаға өндірістік бір технологиямен белгілі бір кезең мерзімінде дайындалған, бір сапа құжатымен рәсімделген өнімнің жиынтық бірлігі жатады.

533 533. Тапсырыс беруші қолғаптың сапасын тексеруді ішін ара іске асырады.

534 534. Тексеру шамасы топтың 10% құрайды.

535 535. Биялайдың сапасын тексеру тапсырыс берушінің барлығын тексеріп шығуы арқылы іске асады.

536 536. Тапсырыс беруші өкілінің биялай мен қолғаптың сапасын тексеруі және қабылдауы жабдықтаушы өкілінің қатысуымен жүргізіледі.

537 537. Тапсырыс беруші таңдалып алынған өнімдерден сыртқы түрініңүлгі – эталонымен сәйкестігін пайдаланған материалын, технологиялық операцияның, орау және таңбалаудың дұрыс жасалғанын тексереді.

538 538. Биялай қораптары және қолғап бумалары МЕМСТ 10350–81 бойынша фанера жәшіктерге салынады. Жәшікке МЕМСТ 9569–79 бойынша парафинделген қағаз төселеді. Жәшікке МЕМСТ 16106–82 бойынша 60 – 80 г., МЕМСТ 24370–80 бойынша қағаздан жасалған пакеттерге оралған парафин салынады.

539 539. Қолғаптар жабық желдетілетін бөлмеде сақталу керек.

4 4-параграф. Керзі етік (МЕМСТ 19137)

540 540. Армия мен флоттың қатардағы және офицерлік құрамының әскери қызметкерлеріне, курсанттар және училищенің тәрбиеленушілеріне арналған юфті аяқ киімі және аяқ киім дайындау үшін аяқ киім пішу жинағы жатады.

541 541. Аяқ киім осы стандарт талабына сай технология және белгілі тәртіпте бекітілген үлгі – эталоны бойынша жасалуға тиіс.

542 542. Қалыптардың фасоны,даяр үлгілер жасап шығарушы мен тұтынушылар арасында келісілуі керек.

543 543. Аяқ киімнің келесі түрлері шығарылады: етіктер, қысқа етіктер, шегеленген, шегеленіп-желімделген және құю әдісімен бекітілген бәтеңкелер.

Тұтынушының талабы бойынша аяқ киімнің басқа түрлерін және бекіту түрлерінде бекітілген үлгіге сай дайындауға рұқсат етіледі.
Сонымен қатар тұтынушының талабы бойынша аяқ киімнің басқа өлшемі, жапақтығы, өте жалпақ және бекітуі орташа жалпақ құю әдісімен жасалған етіктерді жасауға рұқсат етіледі.

544 544. Әрбір етіктің жұбы осы стандарттың талабы бойынша сыртқы түрін тексеріледі(өрнегі, тұтынушымен келісілген қалып фасоны және өкшесі, аяқ киім үстінің материалы, аяқ киімнің үсті және астының өңделуі, таңбалау).

545 545. Аяқ киім және аяқ киім бөлшектерінің жиынтығы жасап шығарушымен және тұтынушының температурасы 14 оС төмен емес және 25 оС жоғары емес және ылғалдылығы 50 - 80% қоймалар бөлмелерінде сақталу қажет.

Аяқ киімдерді ауа ылғалдылығы 80% жылытылмайтын құрғақ бөлмелерде сақтауға рұқсат етіледі.

546 546. Аяқ киім және аяқ киімнің үстіңгі және астыңғы бөлшектерінің жиынтығы стеллаждарда немесе ағаш төсемдерде биіктігі 1,5 м (картон қораптарда); 4,5 м (гофрирленген картон жәшіктерде); 5,0 м(ағаш жәшіктерде) қатарланып сақталады.

12 12. Ыдыс (үлкен миска, шағын миска, саптыаяқ, қасық, асхана бачогы, асхана шәйнегі, ожау, плитаға қоятын бачок) (МЕМСТ 17151–81,МЕМСТ Р 51016)

547 547. Ыдыстар құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Ыдыстарды сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

548 548. Бұл стандартқа электр қыздырғышы бар ыдыстар жатпайды.

549

549. Әрбір жылтыратылған, лакталған бұйым, электрхимияланған бұйымдар (анодирленген жайпақ табақтар, табақтар, нан салғыштардан басқа), эмальданған, безендірілген, өрнектелген және еселенген, ажарланған шайнектер мен кофе шайнектер нормативтік – техникалық құжаттар бойынша қағазға немесе МЕМСТ 10354 бойынша полиэтилен пленкаға оралады және МЕМСТ 7933 бойынша жеке картонға немесе МЕМСТ 7376 бойынша гофрирленген картонға салынады. Сырты силикатталып эмальданған бұйымды қағазға орамай қорапқа немесе полиэтилді пленкаға салуға, қыры конус формалы және қақпақсыз және арматурасыз жасалатын күюге қарсы жабындалған эмальданған бұйымдар, тот баспайтын болатпен плакирленген бұйымдар 20 данадан асырылмай тізіліп бумаға буып-түйіледі. Бумадағы әр бұйым нормативтік – техникалық құжаттары бойынша қағазға оралып, бума МЕМСТ 8273 бойынша А,В маркалы тығыз екі қабатталған орама қағазға оралады. Бума жәшікке салынып, бос орындар қағазбен тығыздалады.
Бұйымдарды полиэтилен пленкалы пакеттерге салып, қалқасы бар жәшіктер немесе контейнерлерге орналастырылады.

550 550. Тұтынушының келісуі бойынша тасу және сақтау кезінде бұйымдардың мүлтіксіз сақталуын қамтамасыз ететін басқа орау материалдарының түрлерін пайдалануға рұқсат етіледі.

551 551. Ораған кезде бұйымның қақпағы мен корпусы арасына, қақпағында резеңкелік аралық қабаты бар бұйымдардан басқа, қағаз немесе полиэтилен пленка салынады.

Тұтынушының келісуі бойынша бұйымның тұтқасы бөлшектелген болса, олар бөлшектелген күйінде оралады. Тұтқалары мен бекіту бөлшектері қағазға немесе полиэтилен пленкаға оралып, бұйымның ішіне салынады.
Тасуға оңай болу үшін, қораптардың салмағын 15 кг асырмай байлауға рұқсат беріледі.

552 552. Анодирленген табақтар, ыдыстар, нан салғыштар 25 данадан буылады, МЕМСТ 8273 бойынша қағаз салынады. Бума екі қабатты қағазбен оралады және МЕМСТ 17308 бойынша шпагатпен буылады.

553 553. Безендірілген, өрнектелген және еселенген (шайнектер, қазандар мен кофе шайнектерден басқа) бұйымдар 10 данадан буып жиналады, бұйымның қақпақты корпусы қағазға оралған басқа бұйымның қақпағына қойылады.

554 554. Қақпақсыз бұйымдар арасына МЕМСТ 8273 қағазы салынып, бірінің үстіне бірі қойылады.

555 555. Бидондардың, қазандардың және шелектердің пластмасса және ағаш тұтқалары қағазға оралады.

556 556. Бума МЕМСТ 8273,немесе басқа нормативтік–техникалық құжаттар бойынша екі қабатталған қағазбен оралады және МЕМСТ 17308, немесе басқа нормативтік – техникалық құжаттар бойынша шпагатпен буылады.

Тұтынушының келісуі бойынша тасу және сақтау кезінде бұйымдардың мүлтіксіз сақталуын қамтамасыз ететін басқа орау материалдарының түрлерін пайдалануға рұқсат етіледі.

557 557. Қазанның қақпағы МЕМСТ 8273 бойынша бір қабат қағазға оралып, қазан ішіне салынады және қазан корпусының тұтқасына МЕМСТ 17308 бойынша байланады.

Қазан тұтқалары қағазға оралмайды.
Бумалар қағазға оралмай қазандарды бумалауға рұқсат етіледі.

558 558. Қазандар экспортқа шығарылар болса, корпус пен қақпағы нормативтік – техникалық құжаттар бойынша бөлек қағазға оралады.

Әрбір жәшіктің және буманың сыртына:

1 1) дайындаушы кәсіпорын атауы және сауда белгісі немесе тауар белгісі;

2 2) бұйымның атауы мен артикулы;

3 3) осы стандарттың белгісі;

4 4) бұйымның саны;

5 5) дайындалған айы мен жылы;

6 6) техникалық бақылау бөлімінің таңбасы бар заттаңба қағаз салынады немесе желімделеді.

1 1-параграф. Шелек 10-12 литрлік (МЕМСТ 20558)

559 559. Жұқа табақ ыстықтай мырышталған, болаттан жасалған, халық шаруашылығы үшін және экспортқа шығару үшін дайындалған шарушылық ыдыс–аяқ бұйымдарын қамтиды.

560 560. Шелекті әр түрлі азық- түлік тағамдары емес: құм, жоңка, цемент, суаратын су тасу үшін және басқалар үшін қолданылады. Тасуға және ілуге қолайлы болу үшін, темір тұтқамен жабдықталған. Мырышпен қапталған болаттан жасалған конструкциясы берік коррозияға ұшырамайды.

561

561. Мырышпен қапталған болаттан жасалған шелек суықтүтіктік емес құрылыс заттарын, суды тасуда және сақтау үшін өте қолайлы шаруашылық мүлік. Оны сонымен қатар ылғалдан тазалау жұмыстары үшін қолдануға қолайлы, мұндай шелек барлық жуғыш заттардың агрессивті әсеріне төзімді. Болат өндірісі үшін мырыш қаптамасын қолдану ылғалды жұмыстарға қолдануға мүмкіндік береді, сонымен қатар пайдалану мерзіміне ешқандай ықпалын тигізбейді. Шелек мырышпен қапталған болаттың суықтай илемдеу әдісімен алынған металл бұйымдар (08 кп, 08 пс және 08 ю) 0,4-0,6 мм қалыңдықтағы мырыш табағынан дайындайды.

562 562. Өндірісте құрастыру әдісі қолданылады, мырышталған әр шелектің екі жағынан жігі бар. Құрастыру алдында герметикалық бекіту үшін, арнайы пастаны жіктердің жиегіне тығыздатып жағып жасайды.

563

563. Шелектің тұтқасы болат сым темірден жасалған, ал құлағы қалыңдау мырышпен қапталған болаттан жасалған. Өндірісте шелек жасау үшін, сапалы болат табағын пайдаланады кондицияға сай емес қалыңдау болат техникалық шелектер жасау үшін қолданылады. Бұл шелек тұтқасы мырышпен қапталмаған және құрылыс жұмыстарынды қолданылады, жай шырышталмаған шелектерге қарағанда бұлар мықты және берік жоғары көрсеткіштерге ие болады.

564 564. Ережеге сай болаттан жасалған шелектер көлемі 10,12, және 15 литр. Өндірісті барлық нормалар сақталып және сапалы шикізат қолданған мырышпен қапталған шелектер 5 жыл қызмет көрсетеді.

565 565. Шелектер құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Ыдыстарды сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

2 2-параграф. Суға арналған ыдыс

566

566. Ашық және жабық полиэтиленді ыдыстарға және олардың элементтеріне қатысты, ауыз судытехникалық су және тұрмыстық ағын сулар уақытша жерде сақтайтын пайдалану үшін арналған, сонымен қатар азық-түлік, азық-түлік емес сұйықтық, сұйық және сусымалы материалдарды тасымалдау үшін ротациялық формалау әдісімен дайындайтын химиялық төзімділігі жағынан полиэтилен пайдалануға болатын жағдайда қолданылады.

567 567. Суға арналған ыдыс қысымы бар заттар үшін қолданылмайды.

568 568. Су өткізбеу үшін ыдыстың қақпағы қатты жабылатын болуы керек. Ыдыстың жоғарғы жағы тегіс, көпіршіксіз, саңылаусыз, жарылмаған және сынбаған болу керек.

569 569. Рельефі анық, орнынан жылжымаған болуы керек. Бұйымды жуғанда кірі жақсы кетуі керек. Пластикалық ыдыстың стандартты түсі ақ және көк болуы керек. Ауыз су үшін, ақ және көк түсті стандарт пластикалық ыдыс қолданылады.

570 570. Сыртқы түрі сапасы және түсі, белгіленген тәртіпте келісілген және бекітілген үлгісі эталонға сәйкес болуы керек.

571 571. Ыдысты жылытылатын қоймаларда жылу беретін құралдардан 1 м қашықтықта желдеткіші бар бөлмелерде сақтайды. Органикалық еріткіш заттармен және құрамында сондай заттар бар бірге сақтауға болмайды.

13 13. Электр жабдықтары мен байланыс құралдары

1 1-параграф. Электр кәбілі (МЕМСТ 18690)

572 572. Кәбілге, электр сымына, бауларға, сым темірге, илемделген сымға, илек сымға және кәбілді арматураға осы стандарт қолданылады (бұдан әрі -бұйымдар).

573 573. Стандарт халық шаруашылығы мен экспорттау үшін дайындап шығарылатын бұйымдарды сақтаудан және таңбалаудың, буып-түю, тасымалдау талаптарынбелгілейді.

574 574. Бұйымның сақталу жағдайы мен сақтау мерзімі нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

575 575. Барабанды сақтау кезінде ол бет жағымен жатпау керек.

Барабанды сақтау талшықты, эмальды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағаны барбұйымдардан басқа бұйымдармен бірге ашық арнайы жабдықталған алаңында және құрылыс алаңы байланыс кәбілдерін жиынтықтау үшін сақтау мерзімі 6 айдан аспауы керек.

576 576. Бұйымдар дайындаушы-кәсіпорынның тұтынушы ыдысында немесе бухтада сақталу керек.

577 577. Талшықты, эмалды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағышы бар бұйымдарды ғана жабық бөлмелерде сақталу керек.

578 578. Сақтау кезінде кәбілдің ұшын ылғалданудан сақтау керек.

579 579. Механикалық бұзылудан, қышқыл, сілті буынан және басқа да агрессивті ортадан, бұйымға және ыдысқа зияны тиетін заттан, сонымен қатар күн сәулесінен, атмосфералық жауын-шашын мен шаң-тозаңнан бұйымды сақтау керек.

580 580. Бұйымның сақтау мерзімі мен қажет болғанда қосымша сақтау шарттары нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

581 581. Катушканы шешкенде стеллаждарда орнату керек, сонымен катушканы бет жағымен орнатылған әр қатарына тегіс фанера немесе картон салынуы керек.

582 582. Катушка және бухта орауышын тек қана қолданар алдында алу керек.

583 583. Бұйымдар катушкасы және бухтасын орауышсыз сақтауға болмайды (ол қарастырылмаған жағдайды қоспағанда).

584 584. Бухтаны сақтауда үйіп қоюға болмайды.

2 2-параграф. Электрлік фонарь (МЕМСТ 4677)

585

585. Электрлік фонарь - осы стандарт мәдени-тұрмыстық және шаруашылыққа бағытталған қызатын шамдарға және қуат көзі құрғақ электрохимиялық элементтің түрінде немесе аккумуляторлардың 42В аспайтын кернеуден болатын жергілікті жерге ауыспалы жарық түсіретін тасымалданатын құрал ретінде және жарық беру арқылы дабыл беретін жеке құрылғы ретінде, халық шаруашылығына қажет және экспортқа шығарылатын электрлік жарық беру шамдарға таратылады.

586 586. Фонарлар жіктеледі және келесі белгілермен белгіленеді:

1 1) қуат көзінің түрлері бойынша;

2 2) суланудан қорғау дәрежесі бойынша;

3 3) құрастырылып орындалуы бойынша;

4 4) бекіту немесе тасымалдау тәсілдеріне қарай.

587 587. Ораудың функциялық мақсаты бойынша сыртқы ықпал етуші факторлардан қорғауы бөлігінде ішкі орауышы, тасымалдау ыдысына және соғылудан қорғау құралына және бұйымды ыдыста бекіту және басқа да орау құралдарына тармақталады.

588 588. Ішкі орау консервациялауда қолданылған құралдарды сақтау үшін, климаттық фактордың әсерін шектеудің немесе алдын алуға арналады; осы ораудағы жеке элементтер оның басқа элементінің немесе бұйымды механикалық бұзылулардан қорғау үшін арналады.

589

589. Тасымалдау ыдысы бұйымды және ішкі орауды механикалық және климаттық факторлардан қорғау үшін және тиеп-түсіруде, тасымалдауда, қоймалауда, сонымен қатар көлік құралына бекіту жұмысында ыңғайлы болу үшін арналады. Тасымалдау ыдысының атқаратын қызметтерін (функциясын) жүк контейнерлері орындауы мүмкін, бұл ретте контейнерлерді қоймалауға қолдану жинақтау үшін (соның ішінде қоймалау мерзімдері)пайдаланушының және контейнердің иесінің арасында келісім болуы тиіс.

590 590. Соғылудан қорғау құралы шамадан тыс соққыдан және вибрациядан бұйымды қорғауға арналады.

591 591. Бекіту құралы бұйымға және орамға зақым келтірмеу үшін соғылудан қорғау жағдайы жасалмаған жағдайда ішкі ораудың орнынан қозғалып кетуін болдырмау үшін арналады.

592 592. Ұзақ уақытқа сақтау кезінде сақтау шарттарына тапсырыс иесінің және жасаушының арасындағыкелісім бойынша нақты бұйымдар үшін белгілененді.

593 593. Бұйымның техникалық күтімі МЕМСТ 2.601-68 бойынша пайдалану құжатында белгіленген көлемде сақталу кезінен пайдалануына дейінгі мерзімге ораудың сыртын қарауды немесе консервациялауды және сақтау орнын ауыстырғанда жыл бойы жүргізілетін силикагель-индикаторды тексеруді қамтиды.

594 594. Электрлік фонарь құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

3 3-параграф. Электрлік патрон (МЕМСТ 2746)

595 595. Эдисон Е14, Е27 және Е40 бұрандасымен электр шамның және шамдардың-шырағданның электрлік желісіне қосуы және бекіту үшін арналған патрондарға таратылады.

596 596. Стандарт 250В кернеуден астам айнымалы тоқтын желісіне қосу үшін арналған ажыратқышы бар патрондарға таратылады.

597 597. Стандарт Эдисонның Е10 бұрандасымен дәйекті тізбектеме жалғанған әр қайсысына нормалы кернеу 60 В шамды желісіне қосуы үшін арналған ішкі және сыртқы қондырғының патрондарына таратылады.

598 598. Сондай ақ, шамның электр желісіне тізбекті түрде жалғау үшін натрий тыстарының бұрандалыдай өзге түріне таратылады.

599 599. Орамданы, ішкі орамданы және тасымалдайтын жәшікті МЕМСТ 23216 бойынша және ТУ нақты үлгісіне немесе патрон топтарына таңдайды.

600

600. Тасымалдау жәшігінде МЕМСТ 14192 бойынша маркировкасы, негізгі, қосымша, ақпараттық жазуларды және манипуляция белгілерді: «Абайлаңыз сынғыш!», «Жоғары, көтерме!», «Дымқылдан сақтау!», сонымен қатар МЕМСТ 17677 бойынша қоймалау тәсілі көрсетілуі керек. Егерде тасымалдау жәшігінің орнына контейнерлер пайдаланылса қоймалау көрсетпеуге болады.

601 601. Электрлік патрон құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

4 4-параграф. Электрлік розетка (МЕМСТ 51322.1)

602 602. Электрлік розетка - кәбілдің, баудың немесе өткізгіш сымды шанышқысының айырымен және түйіспе қысқышымен бір бірімен байланыса қосу үшін қосқыштың бір бөлігі.

603 603. Осы талапты стандарттау тұтынушының пайдалану қауіпсіздігінің арттыруға мүмкіндік туғызады.

604

604. Ғимараттардың ішіндегі және сыртындағы қондырғыларды орнатуда шанышқыларға және розеткаға стационарлық және тасымалданатын тұрмыстық және ұқсас бағыттағы электр қабылдағыштың қосылуы үшін арнаулы номиналды 50 В жоғары кернеумен, бірақ 440 В жоғары емес және 32А аспайтын номиналды тоқпен айнымалы тоқтың электр желісіне тарайды.

605 605. Номиналды тоқорвинтсыз контактілі қысқыштарымен розетка үшін 16 А дейін шектеулі.

606 606. Стандарт монтаждық қораптарға оның сынағы үшін керек қосқыштың жасырын қондырғысы үшін тек қана ортақ талаптарды белгілейді.

607

607. Бұйымдар климаттық фактордың жоғарыдан төменге дейінгі диапазонында пайдалану, сақтау мен жеткізілуінеарналады, бұл ретте қосымша климаттық диапазондар, бұл шегінде пайдалануда бұйымның жұмыс қабілеттілілігін қамтамасыздандыратын климаттық фактордың диапазондарына, бір немесе бірнеше тар диапазондардың климаттық факторлары белгіленуі мүмкін, оның шегінде параметрінің (реттеу немесе өлшеуінің жоғары дәлме-дәлділігі) ауытқуыныңтар диапазоны қамтамасыз етіледі.

608 608. Осы диапазондардың шегінде бір және сол фактордыңтағы да бірнеше мәні әр түрлі этапқа байланысты пайдалануына немесе жеке техникалық сипаттамасының, мысалы бірнеше түрлі мәні немесе әр түрлі ресурста немесе қызмет мерзімінің тиімді температурасына қатысты талап қойылады.

609 609. Керек болғанда жағдайда стандартта немесе техникалық шарттары пайдалану кезінде параметрдің оның алғашқы мәнінен ықтимал ауытқуы көрсетілуі керек.

610 610. Электрлік розетка құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

5 5-параграф. Электрлік ажыратқыш (МЕМСТ 7397.2)

611 611. Осы стандарт 250 В жоғары емес номиналды кернеуге және 4 А аспайтын номиналды ток күші бар түпкілікті және айнымалы тоқты электр қоңырауын қосуға арналған қондырмалы ажыратқыштарға (бұдан әрі - ажыратқыштар) қамтиды.

612 612. Ажыратқышты ашық ауада, қалқа астында, тұрғын үй-жайда, қоғамдық бөлмеде және соған ұқсас үй-жайларда орнатады.

613 613. Стандарт халық шаруашылығының қажеті үшін және экспорт ажыратқыштарға қойылатын талаптар белгілейді.Ашық қоңдырғы ажыратқышы - ашық беттерде ашық немесе жасырын сымдармен электрлік желіге орнату үшін арналған ажыратқыш.

614 614. Ажыратқыштар ішкі орауышы ажыратқыштарының n санымен топты жәшіктеріне оралып салынуы керек.

615 615. Үюлі күйінде буып түйюге болмайды.

616 616. Электрлі қоңыраумен біргежіберілетін ажыратқыштар қоңырауымен бір ыдысқа оралады.

617 617. Ажыратқыштың нақты үлгісін пакеттеудің құралы мен тәсілі, көлік пакетінің салмағы мен габаритті өлшемдері конструкторлық құжаттамада көрсетілуі керек.

618 618. Электрлік ажыратқыш құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

6 6-параграф. Электрлік шам (МЕМСТ 28712)

619 619. Тұрмыстық және ортақ жарық түсіретін қызатын шамдар үшін қауіпсіздіктің және өзара алмасымдылықтың талаптарын тағайындайды, ондағы:

алмұрт тәріздес, саңырауқұлақ тәріздес, білте шам тәріздес, шар тәріздес немесе колбаның басқа пішіндерінің, шамдар сол мақсаттар үшін арналған, және де шамдар жоғарыда көрсетілген колбалармен; номиналды қуаты 200 вт дейінгі номиналды кернеуі 50 ден 250 дейінгі арада; қоса алғанда цокольдары: В15d, В 22d, E14 және Е27; жабындылары: әртүрлі.

620 620. Осы стандарт барлық өнімнің сараплау және дайын өнімді сынау хаттамасы негізінде осы стандарт талаптарына шамның сәйкестігінің көрсету бойынша дайындаушының қолдануы тиіс әдісті белгілейді.Сондай-ақ партияның шектеулі саралау үшін жеке партияны сынау әдісі жүргізіледі.

621 621. Шамда берік және айқын келесі белгілер болуы тиіс:

1 1) өндіруші кәсіпорынның атауы немесе тауар белгісі;

2 2) вольттық номиналды кернеуі немесе кернеуінің диапазоны;

3 3) ватттарда номиналдық қуаты

622 622. Колбасының диаметрі шамдарда 40 мм және одан астам және 14Вт қуатымен және төмен болсақуаттылықтың белгіленуін көрсетпеуіне болады.

623 623. Маркировканың сәйкестігі келесідей бейнемен тексерілуі керек:

1 1) маркировканың бар болуы және айқындығы - сыртан қарағанда;

2 2) маркировканың беріктігін пайдаланылмаған шамды 15 рет қолмен 15 сек.бой сумен дымқылдатылған жұмсақ матамен сүрту арқылы тексеріледі.

624 624. Сынақтан кейін маркировкаанық болып қалуға тиіс.

625 625. Шамдарды дұрыс жағдайда пайдаланғанда тұтынушыға және қоршаған орта үшін қауіпсіз болуы тиіс.

626 626. Электрлік шам құрғақ таза жабық бөлмелерде сақталу қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

7 7-параграф. Байланыс кәбілі (МЕМСТ 18690)

627 627. Кәбілге, электр сымына, бауларға, сым темірге, илемделген сымға, илек сымға және кәбілді арматураға осы стандарт қолданылады (бұдан әрі -бұйымдар).

628 628. Стандарт халық шаруашылығы мен экспорттау үшін дайындап шығарылатын бұйымдарды сақтаудан және таңбалаудың, буып-түю, тасымалдау талаптарын белгілейді.

629 629. Бұйымның сақталу жағдайы мен сақтау мерзімі нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

630 630. Барабанды сақтау кезінде ол бет жағымен жатпау керек.

631 631. Барабанды сақтау талшықты, эмальды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағаны бар бұйымдардан басқа бұйымдармен бірге ашық арнайы жабдықталған алаңында және құрылыс алаңы байланыс кәбілдерін жиынтықтау үшін сақтау мерзімі 6 айдан аспауы керек.

632 632. Бұйымдар дайындаушы-кәсіпорынның тұтынушы ыдысында немесе бухтада сақталу керек.

633 633. Талшықты, эмалды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағышы бар бұйымдарды ғана жабық бөлмелерде сақталу керек.

634 634. Сақтау кезінде кәбілдің ұшын ылғалданудан сақтау керек.

635 635. Механикалық бұзылудан, қышқыл, сілті буынан және басқа да агрессивті ортадан, бұйымға және ыдысқа зияны тиетін заттан, сонымен қатар күн сәулесінен, атмосфералық жауын-шашын мен шаң-тозаңнан бұйымды сақтау керек.

636 636. Бұйымның сақтау мерзімі мен қажет болғанда қосымша сақтау шарттары нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

637 637. Катушканы шешкенде стеллаждарда орнату керек, сонымен катушканы бет жағымен орнатылған әр қатарына тегіс фанера немесе картон салынуы керек.

638 638. Катушка және бухта орауышын тек қана қолданар алдында алу керек.

639 639. Бұйымдар катушкасы және бухтасын орауышсыз сақтауға болмайды (ол қарастырылмаған жағдайды қоспағанда).

640 640. Бухтаны сақтауда үйіп қоюға болмайды.

641 641. Кәбілдің сақтау мерзімі ашық алаңда – екі жылдан аспайды, шатыр астында - бес жылдан аспайды, жабық бөлмелерде – он жылдан аспайды.

8 8-параграф. Күш кәбілі (МЕМСТ 16442, МЕМСТ 6323)

642

642. Алюминий немесе мыс талшықты, пластмасса оқшаулағышы бар пластмасса немесе алюминий тысты, қорғаныстық жабын немесе оларсыз, беріліс және стационарлық қондырғыда номиналдық айнымалы кернеу 0,66; 1; 3 және 6 кВ 50 гц жиілікті электр энергиясын таратуға арналған күш кәбілдерін қамтиды. Стандарт халық шаруашылығының қажетіне және экспортқа арналған кәбілдерге талаптарды белгілейді.

643 643. Кәбілдің сақталу шарттары МЕМСТ 15150 бойынша ОЖЗ топқа сәйкес болуы керек. Кәбілдерді сырты қапталған түрінде барабандарда ашық алаңшықтарда сақтауға болады.

644 644. Бұйымның сақталу жағдайы мен сақтау мерзімі нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

645 645. Барабанды сақтау кезінде ол бет жағымен жатпау керек.

646 646. Барабанды сақтау талшықты, эмальды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағаны бар бұйымдардан басқа бұйымдармен бірге ашық арнайы жабдықталған алаңында және құрылыс алаңы байланыс кәбілдерін жиынтықтау үшін сақтау мерзімі 6 айдан аспауы керек.

647 647. Бұйымдар дайындаушы-кәсіпорынның тұтынушы ыдысында немесе бухтада сақталу керек.

648 648. Талшықты, эмалды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағышы бар бұйымдарды ғқна жабық бөлмелерде сақталу керек.

649 649. Сақтау кезінде кәбілдің ұшын ылғалданудан сақтау керек.

650 650. Механикалық бұзылудан, қышқыл, сілті буынан және басқа да агрессивті ортадан, бұйымға және ыдысқа зияны тиетін заттан, сонымен қатар күн сәулесінен, атмосфералық жауын-шашын мен шаң-тозаңнан бұйымды сақтау керек.

651 651. Бұйымның сақтау мерзімі мен қажет болғанда қосымша сақтау шарттары нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

652 652. Катушканы шешкенде стеллаждарда орнату керек, сонымен катушканы бет жағымен орнатылған әр қатарына тегіс фанера немесе картон салынуы керек.

653 653. Катушка және бухта орауышын тек қана қолданар алдында алу керек.

654 654. Бұйымдар катушкасы және бухтасын орауышсыз сақтауға болмайды (ол қарастырылмаған жағдайды қоспағанда).

655 655. Бухтаны сақтауда үйіп қоюға болмайды.

656 656. Кәбілдің сақтау мерзімі ашық алаңда – екі жылдан аспайды, шатыр астында - бес жылдан аспайды, жабық бөлмелерде – он жылдан аспайды.

9 9-параграф. Шлангі кәбілі (МЕМСТ 18690)

657 657. Кәбілге, электр сымына, бауларға, сым темірге, илемделген сымға, илек сымға және кәбілді арматураға осы стандарт қолданылады (бұдан әрі -бұйымдар).

658 658. Стандарт халық шаруашылығы мен экспорттау үшін дайындап шығарылатын бұйымдарды сақтаудан және таңбалаудың, буып-түю, тасымалдау талаптарын белгілейді.

659 659. Бұйымның сақталу жағдайы мен сақтау мерзімі нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

660 660. Барабанды сақтау кезінде ол бет жағымен жатпау керек.

661 661. Барабанды сақтау талшықты, эмальды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағаны бар бұйымдардан басқа бұйымдармен бірге ашық арнайы жабдықталған алаңында және құрылыс алаңы байланыс кәбілдерін жиынтықтау үшін сақтау мерзімі 6 айдан аспауы керек.

662 662. Бұйымдар дайындаушы-кәсіпорынның тұтынушы ыдысында немесе бухтада сақталу керек.

663 663. Талшықты, эмалды және басқа ылғал сорғыш материалдардан оқшаулағышы бар бұйымдарды ғана жабық бөлмелерде сақталу керек.

664 664. Сақтау кезінде кәбілдің ұшын ылғалданудан сақтау керек.

665 665. Механикалық бұзылудан, қышқыл, сілті буынан және басқа да агрессивті ортадан, бұйымға және ыдысқа зияны тиетін заттан, сонымен қатар күн сәулесінен, атмосфералық жауын-шашын мен шаң-тозаңнан бұйымды сақтау керек.

666 666. Бұйымның сақтау мерзімі мен қажет болғанда қосымша сақтау шарттары нормативті-техникалық құжатта көрсетілуі керек.

667 667. Катушканы шешкенде стеллаждарда орнату керек, сонымен катушканы бет жағымен орнатылған әр қатарына тегіс фанера немесе картон салынуы керек.

668 668. Катушка және бухта орауышын тек қана қолданар алдында алу керек.

669 669. Бұйымдар катушкасы және бухтасын орауышсыз сақтауға болмайды (ол қарастырылмаған жағдайды қоспағанда).

670 670. Бухтаны сақтауда үйіп қоюға болмайды.

671 671. Кәбілдің сақтау мерзімі ашық алаңда – екі жылдан аспайды, шатыр астында - бес жылдан аспайды, жабық бөлмелерде – он жылдан аспайды.

10 10-параграф. Жарық бергіш өткізгіш сым (МЕМСТ 6323, МЕМСТ 26445)

672

672. Мыс және алюминий немесе поливинилхлорид пластикатты оқшаумен алюминийі плакирленген мыс талшықты стационарлық төсемеде жарық бергіш қуат және күш желісі электрлік қондырғылары үшін, сонымен бірге электржабдықтары, машиналар, тетік және станоктар(желі үшін 450/750В дейін) номиналды кернеу 450 В дейін жиілісі 400 гц дейін немесе тұрақты кернеу 1000 В дейін монтаждау үшін өткізгіш сымға таратылады.

673 673. Өткізгіш сымдар дайындаушының шартты коды және өткізгіш сым маркасының үзіліссіз маркировкасы түрінде орындалған кәсіпорын-даярлаушының белгісі болуы тиіс.

Маркировка басылып, рельефпен немесе өткізгіштің бетіне бояумен белгі салынады.

674 674. Барабанға жапсырылған кағаз зат белгіде немесе дабылдың бетінде көрсетілген бөлек бөлек сандар және олардың ұзындығының плюс белгісі арқылы жоғарыдан төменгі дейінгі қабатта метрмен көрсетілуі тиіс.

675 675. Өткізгіш сым бухталарға немесе ағаш барабандарға оратылуы тиіс. Бухтадағы өткізгіштердің үштен аспайтын бөлігін жане дабылға үштен аспайтын бөлігін орауға жібереді.

676 676. Өткізгіштер бухтасынорайтын материалмен буып-түсіп немесе қапқа немесе жәшікке салып немесе тұтынушының бірден өзіне жеткізілуі үшін көлік тасымалдауда өткізгіш сымды механикалы бұзылулардан сақталуын қамтамасыз ететін арнайы контейнерлерге салынуы тиіс.

677 677. Жарық бергіш өткізгіш сымдарды құрғақ таза жабық бөлмелерде сақтайды.

11 11-параграф. Жоғары вольтты өткізгіштер (МЕМСТ 26445, МЕМСТ 18690)

678

678. Жарық бергіш желілерді, электр қондырғысын орнату үшін машиналардың электржабдықтарын, тетіктерін, станоктарын, аспапты монтаждау үшін, сонымен бірге номиналды айнымалы кернеуі 6000В дейінгі жиілік 100 кГц дейінгі тұрақты кернеуі 4000 В дейінгі ауаны, жерді, үйлерді және ғимаратты жылыту үшін оқшауланған күшті өткізгіш сымдарға таратылады.

679 679. Стандарт халық шаруашылығының қажетіне және экспорттық оқшауланған күш өткізгіш сымдарға талаптарды белгілейді.

680 680. Осы стандарттабелгіленген техникалық деңгейдің көрсеткіштері: сапаның жоғарғы санаты үшін

681 681. Көзделген өткізгіш сыммаркировкасы МЕМСТ 18690-82 және осы стандарттың талаптарына сәйкес болуы керек.

682 682. Бухтаға не барабанға жапсырылған қағаз зат белгіде немесе барабан бетінде көрсетілуге тиіс:

1 1) өндіруші кәсіпорынның тауар белгісі;

2 2) өткізгіштердің шартты белгісі;

3 3) метрлермен өткізгіштердін ұзындығы;

4 4) брутто салмағы(барабан үшін) кг;

5 5) дайындалу мерзімі (жыл, ай);

6 6)стандарттың немесе өткізгіштердің нақты маркасына техникалық шарттың белгісі;

7 7) техникалық тексерістің мөртаңбасы.

683 683. Көрсетілген өткізгіштердің орамы көлікпен тасу және сақтау МЕМСТ 18690-82 және стандарт немесе нақты өткізгіштердің техникалық шарттарына сәйкес келуі керек.

684 684. Жоғары вольтты өткізгіштер құрғақ таза жабық бөлмелерде сақтайды.

12 12-параграф. Далалық телефон аппараты

685

685. Далалық аналогты телефон аппараты ТА- 01 телефондық байланыспен абоненттік желілері құрамындағы автоматты коммутациондық жүйенің, далалық байланыс жүйесінің, соның ішінде ортақ пайдалануға автоматтық телефондық байланысының жүйесі, қол коммутациондық жүйесі, радиобайланыстың соңғы құрылымы ретінде оны пайдалануда радиостанциядан коммутациялық жүйенің тікелей қатысуынсыз және келіссөз жүргізуді қамтамасыз ету үшін арналған.

686 686. Телефон аппараты сыртқы ортаның тікелей ықпалында далалық жағдайда пайдалану, сондай-ақстационарлық және қозғалғыш нысандарда қондырғыны орнату және пайдалану қарастырылады.

687 687. Телефон аппараты мынадай климаттық жағдайда да пайдаланылады:

1 1) қоршаған ортада 238-ден 323 оК-ге дейін температурада (-35о-тен +50о С дейін);

2 2) 298о Ктемпературада (25о С) салыстырмалы ылғалдылығы 98 % жоғары емес;

3 3) атмосфералық қысым 60 кПа-дан 113 кПа( 450 мм сынап бағ.850 ммсынап бағ. дейін).

688 688. Телефон аппаратының салмағы:

1 1) электрлік қоректену құрғақ элементтерімен - 3,0 кг аспайды;

2 2) электрлік қоректену құрғақ элементтерсіз - 2,2 кг аспайды.

689 689. Телефондық аппараттың габаритті өлшемдері:

1 1) ұзындығы - 200 мм,

2 2) ені - 280 мм,

3 3) биіктігі - 100 мм аспайды.

690 690. Телефон аппаратының техникалық сипаттамалары:

Телефон аппараты ортақ пайдаланылатын телефон байланысының желісіне косылуға жағдай жасайды, қолданыстағы нормативтік құжаттың талаптарына сай. Қосудың схемасы екі өткізгіш сым. Телефон аппараты автоматты коммутациялық жүйелерге екі тармақты өткізгіштік бағытқа нөмірдің импульсты және жиілік режімде теріліп қосылуларын қамтамасыз етеді. Орташа пайдалану - 10000 сағаттан кем емес. Пайдалану мерзімі кемінде - 20 жыл. Корпустың жасалуы - геометриялы.

691 691. Жылытылатын немесе жылытылмайтын қойманың бөлмелеріндегі сөреде немесе стеллаждарда көліктері тасымалдау ыдысында сақтау жүргізіледі. Тікелей грунтта сақтауға тыйым салынады. Ауада қышқыл буы және басқада агрессивті қоспалары болмауы керек.

692 692. Телефон аппаратын сақтау мерзімі зауыттық орауда жылытылмайтын қойманың бөлмелерінің жағдайында - 15 жыл.

13 13-параграф. Гальваникалық аккумуляторлы батареясы (МЕМСТ МЭК 61056-1-99, 61056-1-2002)

693

693. Стандарт қорғасын қышқыл аккумуляторларының және жабық үлгідегі (бұдан әрі - батареялер) батареясы, мысалы ыкшамды жабдықтарда, аспаптарда, ойыншықтарда циклдік қолданыс үшін арналған. Стандарт стационарлық қолданыстың (МЕМСТ Р МЭК 896-1, 7-тарау) үлгісіндегі, сондай-ақіштен жану қозғағышы қосу үшін аккумуляторға және батареялерге тарамайды. Стандарт ортақ талапты және негізгі сипаттамаларды сынауда өзара сайкес әдістерді белгілейді.

694 694. Жабық үлгінің батареялеры бір немесе одан көп аккумулятордан тұрады.

695 695. Батареялер сақтандырғыштың клапандармен жабдықталған болуға тиіс. Клапан газдың(ауаның) аккумуляторға кіруіне жібермейді, бірақ белгілі бір ішкі кысымда деформациялануға немесе аккумулятордың корпусы немесе батареясы бұзылмау үшін аккумулятордан газдың шығуына жол беруі тиіс.

696 696. Батарея немесе аккумуляторлар суды немесе электролитті қосуды қажет етпейтіндей етіп жинақталуы керек.

Олар кез келген жағдайда (айталық, түбі төңкеріліп тұрғанда) клапаннан электролиттің ағып кетпей және ұштықтарын тығыздалусыз жұмыс істеуге жарамды болуы тиіс. Олар сонымен бірге аударылған күйде (20±5) оС температурада және 80% салыстырмалы ылғалдылығының ең көп мәнінде электролиттің жылыстауының жыл бойы сақтауға төзімді болуға керек.

697 697. Батареялар қалыпты жағдайдағы жерде тасымалдауда, күтуде және пайдалануда механикалық қысымға, вибрацияға және соққығатөзімді болуы тиіс.

698 698. Батареяның қақпағында ұштықтардың ұжырымдармен қатарынаполярлық ұштық маркировкасы: плюс "+" және "-" минус белгілері болуы тиіс.

699 699. Гальваникалық аккумуляторлы батареяларқұрғақ таза жабық бөлмелерде сақталуы қажет. Сілтілер, қышқылдар және шаңдалатын заттар бар бөлмелерде сақтауға тыйым салынады.

14 14-параграф. Палаткалар (МЕМСТ 25871)

700 700. Былғары галантерея, соның ішінде туристік бұйымдарды (жатын қаптар, рюкзактар және палаткалар) қамтиды және сақталуына халық шаруашылығының қажетіне және экспорттың бұйымды қойылатын маркировкаға, орауға талаптарды анықтайды.

701 701. Палаткалар жылу беру және жылытқыш аспаптардан 1м аралықтан алыс ауасы алмасып тұратын қойманың бөлмелерінде сақталуы керек.

702 702. Бұйымға күннің көзі сәулесінің тікелей түсуі, сонымен қатар тозаңдатылған және химиялық белсенділігі бар заттармен бірге сақтауға тыйым салынады.

703 703. Қойма үй-жайында ауаның температурасы 10 оС төмен емес және 25 оС жоғары емес, ауасының салыстырмалы ылғалдылығы 60-80 пайыз болуы керек.

704 704. Температура және ауаның салыстырмалы ылғалдылығының бақылау үшін қойманың бөлмелері термометрмен және психрометрлермен (немесе гигрометрлермен) жабдықталуы керек.

705 705. Жасанды теріден және үлдірден орау бірлігін 0оС төмен температурада тасымалданса, ашпастан бұрын +10оС нан төмен емес бөлмеде бір тәулік бойы ұстау керек.

706 706. Нормативтік-техникалық құжаттамада бұйымды сақтауға қосымша талаптар белгілеуге болады.

14 14. Арнаулы және автомобиль техникасы

1 1-параграф. Автогрейдер (МЕМСТ 11030)

707 707. Автогрейдер ауыр жол және метеорологиялық жағдайларда, қар мен мұздан жолдарды тазарту кезінде үлкен көлемді жер жұмыстарын орындауға арналған. Автогрейдердің нақты үлгісіне техникалық шарттарында МЕМСТ 27252, МЕМСТ 7751 талаптарына сай автогрейдерді сақтауға талаптар белгіленеді.

708 708. Автогрейдерді ұзақ сақтауға дайындау.

Бірінші кезекті автогрейдерді жуып-тазалау, кірден арылту, кейін қажет болған жағдайда қарау және жөндеу жүргізіледі. Салқындату жүйесінен барлық су толықтай төгіледі. Майлау картасын пайдалану арқылы автогрейдерді сыйымдылығы толтырылады және барлық майлануы жүргізіледі. Автогрейдерді (артқы және алдыңғы) мосталары арнаулы тағаналарға қойылады, дөңгелектері ұстағыш бетпен өзара жанаспау үшін. Айтылмыш техниканың электр сымдары мен резеңке бөлшектерін құрғатып сүртеді. Автогрейдердің бөлшектерінің бояумен корғалмаған жерлеріне, майсызданған техникалық вазелин жағылады – бұл оларды тотығудан қорғау үшін. Гидроцилиндрдың шығып тұрған штоғының бөліктерін парафинирдік қағазбен орайды және кендірмен бекітеді. Осы әрекеттер, автогрейдерконсервациядан кейін бірден жұмысқа дайын болуы және қосымша күтімді немесе жөндеуді керек етпеу үшін. Автогрейдерді жаңартылуы плюстік температурада жасалуы керек.

709

709. Автогрейдер жабық үй-жайларда және қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады. Автогрейдер және оның құрама бөліктерін шаң, тозаңды, агрессивті буды немесе газдың қоспалары (бөлінетін) үй-жайда сақтауға болмайды.

710

710. Автогрейдерді қысқа мерзімде сақтауда жұмыс аяқталған соң 10 тәуліктен кешіктірмей сақтауға қою керек. Қысқа мерзімде сақтауға толық жабдықталған автогрейдердің жинақтаулы бірлігін және бөлшектерінің жинағын алып тастамай қойылады.Қысқа мерзімде сақтау дайындығы үшін: автогрейдер тозаңынан, кірден және ағып кеткен майдан тазартып, көрсетілген пайдалану бойынша нұсқауға сәйкес қозғалтқыш консервациясы жүргііледіу, автогрейдердің ішкі қуыстарына атмосфералық жауын-шашындардың кірмеуі үшін барлық ойық және саңылаулар толығымен жабылады; салқындату және конденсация жүйесінен салқындату сұйығының шығуын қамтамасыз ету үшін құйылу кранын ашу керек; аккумуляторлық батарея сөндіріліп, электролиттің деңгейі және тығыздығы нормасына дейін келтіріліп (төменгі температурада автогрейдерді немесе қоймаға 1 айдан астам уақытқа сақтағанда аккумуляторлы батареялер алынып қоймаға тапсырылады); автогрейдердің жұмыс органдарының сыртқы беттерінде, штоқтарының гидроцилиндрі, шлиц құралымдарды, кардон берілістерінің, сонымен бірге айналым дөңгелегі механикалық өңделген сыртқы қабысу беттеріне ПВК МЕМСТ 19537-87 жағылады; картер сапунын және құйма көмейдің тығындарын парафиндік қағазбен орап және кендірмен байлау; ауа тазартқыштардың заборниктері полиэтилен үлдірмен орап және кендірмен байланады; бояуы зақымдалған жерлерін қалпына келтіру; капот және кабина есігін жауып және пломбалау керек, автогрейдерді тұрарға орналастырады, шина мен тірегі бетінің арасы 8…10 см. болу керек.

711 711. Автогрейдер ұзақ сақталуы үшін:

1 1) қысқа уақытта сақтаудың талаптарын орындау, барлық сыйымдылықтардан майларды төгіп және оған тотқа қарсы қосымдармен жаңа майды құю қажет;

2 2) майдың көпіршуін болдырмау үшін қыздырып сусыздандыру керек, силикагельмен (200...300 г) қалтаны іліп қойып отын багінен отынды құйып алу керек немесе сусыздандырылған отынмен бакты толтыру керек;

3 3) майлау картасы негізінде автогрейдер майлау керек;

4 4) РВД гидрожүйенің жоғары қысымды жеңнің бетін құрғатып, майдан тазарту және опалау. РВД - дан жұмыстың сұйықтығы төгілуі керек, ойықтар тығындармен-бұқтырмалармен берік жабылуы керек. Гидрожүйенің жеңін автогрейдерде сақтауға болады.

Бұл ретте оның беттері қосымша күн сәулесінен қорғайтын құраммен жабылып немесе парафинді қағазбен қапталады; шиналардың қысымын бір қалыптыдан 70% азайтылып, шиналардың беттері балауыз немесе қорғаныстық құраммен жабылуы керек; компрессордың жұмыстық бетінің тотығу сүрелерінен тазартылады, белбеудің керілісін босатады; кабинаның ішкі жағы шынысына консервациятуралы күні көрсетілген қағаз заттаңбасы жапсырылады.

712 712. Консервациядан шығарған кезде:

1 1) автогрейдерді тозаңнан тазарту;

2 2) парафинденген қағазды тазартып;

3 3) РВД қосу;

4 4) бөлшектің және тетіктің тысқы беттерін ПВК жағармайынан арылту;

5 5) автогрейлерді тіреулерден босатып алу; аккумуляторлық батареяларды орнату;

6 6) техникалық ауысымдық күтуді жүргізу керек.

2 2-параграф. Шнекороторлық қар тазартқыш (МЕМСТ 15840, МЕМСТ 23080)

713 713. Шнекороторлық қар тазартқыш автомагистралдардан қарды тазалаумен және қарлы үйінділерді лақтыру үшін.

714 714. Шнекороторлық қар тазартқыш - осы стандарт МЕМСТ 21902-76, МЕМСТ 22342-77 роторлық қар тазартқыштарына таратылады және оларды қабылдау тәртібін мен сынау әдістерін белгілейді.

715 715. Қабылдап–тапсыру сынағында мыналар жүргізіледі:сыртқы тексеріс, сонымен бірге тексеріледі: қар тазартқыштын жинағы; айқын бұзылудың болуы; бөлшектің сапалы дайындалуы; өңнің сапасы; дәнекерленген жүктердің сапасы; тығыздықтың күйі; жұмыс органының механикалық тетігінің тексеріс әрекеті.

716 716. Қабылдап–тапсырусынақтары әрқар тазартқышқа жүргізеді.

717 717. Алдын ала және қабылдау сынағының жиынтық көлеміне қабылдап–тапсырудың сынақтары көлемі қосылады, сондай-ақ мынадай тексерістер:

1 1) габаритті өлшемдері, кіріп және шығу бұрыштары;

2 2) қар тазартқыштың құрастырылу және пайдалану салмағы, жабынға үлесті қысымы жабдығы немесе жеке дөңгелекке түсетін салмағы, ауырлық орталығының координаты.

718 718. Шнекороторлық қар тазартқышжабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

3 3-параграф. Бульдозер (МЕМСТ 28771, МЕМСТ 29295)

719

719. Бульдозер -түрлі топырақты және климаттық жағдайларда жер қазу-тасымалдау және көмекші жұмыстарды орындауға арналған. Стандарт пышақтардың көлденең қимасы мен негiзгі пiшiндерінің өлшемдерiн және орналасуын, сонымен қатар пышақтарды болттарға бекiтудің түп саңылауының өлшемдерін мен пiшiмдерін және тракторлар үшін пайдаланатын бульдозер жабдығын сонымен бірге автогрейдер және өзі жүретін скреплерді МЕМСТ 28764 бойынша өзара алмасуын белгілейді.

720 720. Жабық ғимаратта немесе қалқанның астында тракторды сақтау керек. Консервация гермотизация бойынша жұмысты міндеті түрде орындағанда ғана тракторларды ашық алаңда, қоймада сақтауды талап ететін жабдықтарды шешіп алып сақтауға рұқсат етіледі.

721 721. Сақтауға қойылатын жердің желінің бағытын ескереді.Тракторларды сақтау орындарында жел соғатын бағыттан қар басып қалмауын бақылау қажет.

722 722. Тракторларды ашық алаңда сақтағанда су басып қалмайтын жерде орналастырылады және периметрі бойымен су бұрғыш жыралардың жасалады. Алаңдардың бетi тегiс және 2 ден 3о дейiн еңіс су ағар және тұтас қатты не жеке жолақты жамылғымен жабылады.

723 723. Жабық үй-жайлардың, қалқандардың, ашық алаңдардың сақталған тракторлардың санына байланысты анықтайды.

724

724. Тракторларды таңбасына байланысты қашықтықты сақтаумен орналастырып сақтайды. Тракторлардың қатардағы арақашықтығы 0,7 м болуы қажет. Ал қатарлардың, яғни: ашық алаңның арақашықтығы 6м-ден кем болмауы қажет (көтергіш краны бар алаңында 0,7-ден 1 м-ге дейін болады) қалқан астындағы жабық алаңның ара қашықтығы 1 м-ден кем болмауы қажет.

725 725. Сақтаудың кезiнде техникалық қызмет көрсетуде мыналар тексеріледі:

1 1) жиынтықтылы (алынып қоймада сақталған жалғамалы бөлшектермен);

2 2) трактордың агрегаттарының мойындық қақпағының жабылуының тығыздығын тексеру;

3 3) коррозияға қарсы жабындардың жағдайы (қорғаныш майлауы болуы, бояудың бүтіндігі, коррозияның болмауы);

4 4) қорғау қаптарының бекітулері сенімді және бүтін болуы;

Анықталған ақаулар жойылуы керек.
Ұзақ сақтауға тракторды әзiрлеу.

726 726. Жабық үй-жайларда және қалқан астында ұзақ мерзімге сақтау. Ұзақ уақытқа сақталатын трактор техникалық ақаусыз болуға тиiстi. Тракторды сақтауға қояр алдында қысқа мерзімге сақтауға даындау бойынша операцияға қосымша орындау қажет:

1 1) бакты консервациялауын жұмыс отынымен толтыру, ол АКОР – 1 немесе КП қоспасымен (10+2) % дизель отынымен араластырылуымен даярланған отын (отын мен қоспа температурасы 15 оС төмен болмауы керек;

2

2) дизелькартерінен және жүргізгіш қозғалтқыштан жүргізгіш қозғалтқыш редукторы отын сорғышкорпусының майын ағызу жінебелгілібір белгіге дейін жұмыс – консервация майын құю қажет. Сонымен қатар жанармай сорғысы қуысына жұмыс-консервациялық майымен толтыру. Жұмыс – консервациялық майын дайындау үшін жұмыс мотор майын, ол 15о-тен 20оС температурасы болу қажет, КП және АКОР – 1 қоспасының (20+2) пайызы және 70о-тен 80о С-ге дейін қыздырылған болу қажет, олар:

3 3) дизельдің салқындатқыш жүйесінен салқындатқыш сұйықты төгіп, жүйеге консервациялау ерітіндісін құю керек, оның құрамы:

а а)глицерин - 60 кг.;

б б) техникалық кальций бихроматы – 2,5-тен 3,5 кг. дейін;

в в)техникалықкальцийсодасы – 0,45-тен 0,75 кг. дейін;

г г) басқасы - 70 л. дейінгі құрамысу;

4 4) жанармай жүйесінiң айдап шығуын өткiзу:

а а) ЭССП бар тракторды жанармай шайқайтың соғысымен қолмен;

б б) декомпрессордың тетігін «ашық» тұрғанда жүргізгіш қозғалтқышпен жанармай үрлегiштi басқару иiнтiректiң жоғарғы жағдайында отын сорғы үрлегіш вентилінен отынның пайда болуына дейiн қозғалтқыш дизельдің иінді валын айналдыру керек;

в в) жүргізу қозғалтқышының поршен цилиндр тобына консервациялау жүргізу қажет, әр цилиндрге 35-тен 40 смі жұмыс – консервациялық майын құю қажет, ол үшін оталдыру қозғалтқыштың иінді белдігін кемдегенде 4 рет айналдырып, свечаны орнына қою қажет;

г

г) дизельдің цилиндр-поршень тобын консервациялау үшін дизельдің иінді білігін цилиндр гильзасында поршень орта дағдайда тұратындай қою керек. Қозғалтқыштың жұмыс – консервация майын 25о-тен 35 оС-ге дейін бүрку керек, ал жұдырықша білігінің айналыс жүйесін 600-ден 650 мин-қа дейін дербес отын сорғысының штаттық бүркіштері арқылы немесе форсунка сынауға арналған аспаптың көмегімен жүргізу керек.

727 727. Әр цилиндрге құйылған майдың саны 50-60 смі болуы қажет, құйылған сылауды тарату үшін дизельдің иінді белдігін айналдыру керек.

728 728. Құйылған жақпамай жақсылап таралуы үшін дизельдің иінді білігін айналдыру:

1

1) iшкi қуыстарды консервациялаудыаяқтағаннан соң картерден және дизельдің жанармай сорғысы ретінде үрлегішінен сонымен қатар картер және қосу қозғалтқышының редукторынан майды төгу керек және салқындату жүйесіндегі консервациялау ертіндісін ағызып болғаннан соң құю мойындарын және ағызып жіберетің санылауларды жабу керек;

2

2) бактан және қосу қозғалтқышының күбішігінен жанармайды ағызу керек, бұл ыдыстарды ИФХАН – 1немесе ПИКОР ұшпа ингибиторымен консервациялау қажет. Сонымен қатар трактордың қосу қозғалтқышының жанармай үрлегішінің реттегішін, жалғастырғыштың муфтасы бөлімшесінің қуысын борттық фракциондық консервациялау керек;

3 3) генератор мен желдеткiштің жетекшi белдiктердiң керiлiсiн босату қажет. Белбеуді жылы сабын сумен жуып, кептіріп, талькпен опалау қажет;

4 4) шынжыр табандарының тетіктерінің серіппесін босату керек.

729

729. Бір жылға сақтауға дайындағанда отын беретін корректордың қақпағының және жанармай үрлегіштің сексиясының бекіткішінде жоғарғы және төменгі айналыс жиілігінің реттеу болттарының қақпағында, жанармай үрлегіштің бүйір қақпақтарының, реттегіштің, ГТР-ден шығатын қақпақшасының, су жүйесінің үлестірушісінің депломбалардың бар болуын тексеру. Тексеруді жүргізіп, жыл сайын және сақтау орнын ауыстырғанда тұру қажет.

730 730. Ашық алаңдарға ұзақ мерзімге сақтауға қойғанда қосымша жұмыстарды жүргізуді қажет етеді:

1 1) генераторды, стартерді, магнетоны, генератор мен желдеткіштің жетегінің белдігін және ҚБҚ–ны шешіп,сақтауға әзірлеуқоймаға өткізу керек. Алынған заттардың бекіткіштерін орнына орналастыру керек. Шешілген бөлшектерге трактордың шаруашылық нөмірі бар бирканы жабыстырып қою қажет.

2 2) қосу қозғалтқышының ауатазартқышының тегенiне жұмыс–консервациялау майын құю керек;

3 3) желдеткiштiң жетегiшкивтерiн генератордың жұмыс беттерін және дизельдiң бөлшектерiн сонымен қатар боялмаған сыртқы беттерін қорғау үшін майлау жүргізу керек;

4 4) жоғары қысымды жеңiн парафинделген қағазға орау керек;

4 4-параграф. Әмбебап экскаватор (МЕМСТ 26980, МЕМСТ 16469)

731 731. Әмбебап экскаватор- жер қазудың түрлі ауқымын жүргізуге арналған.

732 732. Сынаққа түсетін экскаваторлар саны және сынақтың кезеңділігі техникалық жағдай немесе техникалық тапсырма белгілеуі керек.

733 733. Жұмыс жабдықтарының күшімен және экскаватордың жиынтығына тән жұмыстарды орындау кезінде сынақтан өткізіледі. Сонымен бірге, экскаватордың хронометражын және жұмыс мөлшерінің есептерін өткізеді, ақаулығымен олардың себептерін тіркейді.

734 734. Сынақтың өткізу мерзімі, кезеңділігінің көлемі, сондай-ақ сынақтың белгіленбеген әдістері және ескертілмеген көрсеткіштерді сынау әдістерін дайындаушы кәсіпорын белгілейді.

735 735. Қабылдап – тапсыру нәтижесінін және сынақтың кезеңділігі рәсімделеді.

736 736. Хронологиялық бақылаудың нәтижесі ведомосқа енгізіледі.

737 737. Экскаватордың монтаждау және жөндеу тұтынушы-кәсіпорын қаржысымен және күшімен пайдаланатын жерде жүргізіледі.

738 738. Экскаваторды пайдалануға сол типті экскаваторда жұмыс істеуге рұқсат куәлігі бар тұлға ғана қолдана алады.

739 739. Экскаваторға нақты пайдаланатын кепілдік және өзге де кепілдік шарттар мерзімі техникалық шарттарда немесе техникалық тапсырмаларда ескертіледі.

740 740. Экскаваторда МЕМСТ 12971 металдық таңба бекітілген болу керек және онда көрсетілген белгілер:

1 1) дайындаушы-кәсіпорын атауы немесе тауардың атауы;

2 2) эксковатордың атауы және шартты белгісі;

3 3) экскаватордың заводтық номері;

4 4) дайындалған куні (айы, жылы).

741 741. Пайдалану құжаттаманың ведомосінде: төлқұжат, пайдалануға арналған нұсқаулы және техникалық жазбасы, жалпы көріністің сызбалары және негізгі құрастыру бірлігі мен негізгі схемалары (электірлік, пневматикалық) болу керек.

742 742. Әмбебап экскаваторжабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

5 5-параграф. Инженерлік оқшаулау машинасы

743 743. Инженерлік оқшаулау машинасы – соның ішінде радиоактивті зақымдалған жерлерде, де әскерлердің қозғалысын қамтамасыз етуге арналған

744 744. Инженерлік техниканы сақтау және техникалық қызмет көрсету:

Қолдану арасында инженерлік техника үзіліс кезінде сақтауға қойылады. Инженерлік техника қысқа мерзімге (бір жылға дейін) және ұзақ мерзімге (бір жылдан көпке) сақтауға қойылуы мүмкін. Инженерлік техника қысқа мерзімдік сақтауға қойылады, егер де қолдану жоспарланбаса мынадай мерзімге:

1 1) бір айдан көп – бронетанкалы базалық машина және электртехникалық құралды жалпы әскерлерге тағайындалған күші 50 кВт немесе одан көп;

2 2) үш айдан көп - арнайы және базалық шассиі автокөліктер үшін және жалпы әскери тағайындалуы бойынша басқа да электртехникалық құралдарды қоюға рұқсат етіледі.

745 745. Инжинерлік техниканы ұзақ сақтаудан шешуді орындау:

1 1) осы нұсқауда қарастырылған іс-шаралар жүргізу үшін;

2 2) инспекциялау және жиынтық тексеруде техниканың жағдайын анықтау үшін;

3 3) жоспары тәртібінде жаңарту үшін;

4 4) регламент бойынша техникалық қызметіне (ТРҚ) жүргізеді;

5 5) қайта консервация кезінде жүктемеге түсiрiлген және жұмыста жүрісін және сынап көру болады.

746 746. Сақтауда тұрған инженерлік техникасына техникалық қызмет көрсетудің келесі мерзімдік түрлері белгіленеді:

1 1) қысқа мерзiмдi сақтауда: техникалық күтiм N1 (TO- 1х) қасында сақтауда - (қыста және жазда техниканы пайдалану кезінде) алты айда бiр рет немесе техникалық бақылау нәтижесіне байланысты;

2 2) ұзақ сақтауда: (N1(TO- 1х)сақтауда техникалық күтiмі - жылына бiр рет немесе техникалық бақылау нәтижесіне байланысты; (N2(TO- 2х)техникалық күтiмін сақтауда - екi жылда бiр рет немесе техникалық бақылау нәтижесіне байланысты;

3 3) белгiленген регламенттік техникалық күтiмін 6-8 жылдардан кейiн- инженерлiк техниканың күйіне және сақтау жағдайына байланысты;

4 4) қатал және өте қаталсанатында – 6жылдардан кейiн; орташа санатында - 7 жылдардан кейiн; жеңiл дәрежеде - 8 жылдардан кейiн.

747 747. "Инжинерлік техниканы әскери бөлiмінде, базалар мен қоймаларда сақтау" нұсқауында сәйкес ұзақ сақтауда инженерлiк техникасына күтiм көлемі және жұмыстың сыйымдылығы анықталады.

748 748. "Инженерлiк мүлiктi және инженерлiк техниканы сақтау" нұсқауында техникалық сақтауға дайындау технологиялық картасы, қойылымға еңбек шығындарын және техниканы сақтаудың шешуді орындау белгіленеді.

749 749. Сақтауда тұрған инженерлік техниканың қолданысқа дайындығын және техниканың жағдайын тексеру жүзеге асырылады:

1 1) сыртының жартылай немесе толық герметизациясын жойып қарау;

2 2) жартылай консервацияны орнында байқау (жұмысқа қабiлеттiлігін тексеруiмен);

3 3) жүгiрiс (жүзу) бойынша және ауыр жұмыс арқылы толық консервациядан алып, байқау;

750 750. Регламентте белгiленген техникалық күтiмдi өткiзудiң мерзiмдерi "Регламенттік техникалық күтiм инженерлiк қарулану құралдары" нұсқауламасын басшылыққа ала отырып анықталады, бөлшектер тiзiмі, тиісті ауыстыруға жататын тиісті - инженерлiк техникаға РТО нұсқауының тәртібіне сәйкес жүргізіледі.

751 751. Инженерлiк техниканықысқа мерзiмге сақтауға қою жұмыстары техника сақтауға қойылған кезден бастап 15-күндік, ал ұзақ сақтауға - бiр айлық мерзiмде жүргізіледі.

752 752. Инженерлiк техниканы жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

6 6-параграф. Автосамосвал 10, 15, 20, 25 тн (МЕМСТ 21398, МЕМСТ 23647)

753 753. Автосамосвал – төгілетін материалды және жүкті тасуға арналған жүк машина.

754 754. Консервациялау және оларды сақтау алдында автосамосвалға техникалық қызмет көрсетілуі тиіс.

755

755. Жүктерді автомобильмен тасымалдау кезінде пайдаланылатын автокөлік құралдары жабық үй-жайларда немесе қалқаның астында сақталады. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

756

756. Автокөлік құралдарын сақтау орындарына қою, автокөлік құралдарының және ғимараттар мен құрылыстардың элементтері арасындағы қашықтық белгіленген талаптарға сәйкес келетіндей және олардың еркін шығуын қамтамасыз ететіндей жүзеге асырылуы тиіс. Сақтау аймағында жөндеу жұмыстары мен автокөлік құралдарына техникалық қызмет көрсетуді жүргізуге, сондай-ақ сүрткіш және пайдаланымдық материалдарды сақтауға рұқсат етілмейді.

757 757. Ұзақ сақтауға (үш айдан артық) қойылған кезде автокөлік құралдары консервациялаудан өтуі тиіс.

758 758. Консервациялау алдында жуу-жинау жұмыстары, және қажет болған жағдайда, автокөлік құралдарын жарамды күйге келтіру үшін ТҚ және ТЖ жұмыстары орындалады.

759 759. Консервациялау деп автокөлік құралдарының ұзақ уақыт кезеңі ішінде сақталуын және қысқа мерзімде көліктік күйге келтірілу мүмкіндігін қамтамасыз ететін арнайы дайындалған жағдайларда және осы мақсаттарға бөлінген алаңшаларда ұзақ сақтауға дайындау жөніндегі операциялар түсініледі.

760 760. Алты айға дейінгі мерзімге сақтауға қойылатын автокөлік құралдарына ТҚК бойынша жұмыстарды жүргізу кезінде мынадай операцияларды орындау қажет:

1 1) салқындату жүйесіне төменгі температурада қататын сұйықтықты құю (күзгі-қысқы уақыт кезеңінде сақтауға қою кезінде);

2 2) желдеткіш, генератор және сығымдағыш жетегі белдіктерінің тартылуын босату;

3 3) тұтандыру оттықтарын бұрап алу және қозғалтқыштың цилиндрлеріне 50-70 см 3-ден май құю, содан кейін иінді білікті 5-6 айналымға бұру және тұтандыру оттықтарын қайта бұрап жабу;

4 4) сығымдағыштың цилиндрлеріне 20 см3 -ден май құю;

5 5) электролиттің тығыздығын тексеру және сақтау температурасына сәйкес келетін қажетті деңгейге дейін жеткізу және аккумулятор батареясын толығымен зарядтау. Аккумулятор батареясының минустық клеммасын шанақпен (массамен) қосатын сымды ажырату;

6 6) қоректендіру жүйесі ауа сүзгісінің кіріс келтеқұбырын және сөндіргіштің шығыс құбырының саңылауын майлы қағазбен тығыздап жабу;

7 7) қолмен тежегіштің үйкелу түйіндерін майлау;

8 8) автомобильді, доңғалақтардың жер бетінен көтерілуін қамтамасыз ететін тұғырыққа қою;

9 9) кабина мен шанақтың есіктерін, терезелерін және желдеткіш люктерді жабу.

761 761. Автокөлік құралдарын алты айдан артық мерзімге сақтауға қойған кезде ТҚК операцияларының тізбесіне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі:

1 1) салқындатқыш сұйықтықты салқындату жүйесінен ағызып алу (жүк автомобильдері мен автобустар үшін) және жүйені таза сумен жуу, ағызу крандарын ашық күйде қалдыру;

2 2) отынды отын багынан ағызып алу;

3 3) аккумулятор батареясын, оны қоймада сақтау үшін автокөлік құралынан алу;

4 4) шиналарды жарық өткізбейтін материалмен жабу немесе қорғағыш ерітіндісімен өңдеу (ашық алаңдарда сақтау кезінде);

5 5) жеңіл автомобильдер мен автобустар шанағының және жүк автомобильдері кабинасының сыртқы бетін балауыз пастасымен, ал сәндік бөлшектердің хромдалған немесе жылтыратылған беттерін бұзылудан сақтайтын май қабатымен жабу.

762 762. Автокөлік құралдарын ашық алаңшада сақтаған кезде резеңке-техникалық, пластмасса бұйымдардың және лакты-бояулы жамылғысының сақталуын қамтамасыз ету үшін автокөлік құралын тура түсетін күн сәулелерінің және жауын-шашынның әсерінен қорғайды (тентпен жабады, уақытша қалқа жасайды).

7 7-параграф. 25 тн және 25 тн-дан жоғары кран автомобилі (МЕМСТ 22827, МЕМСТ 21398, МЕМСТ 1575)

763 763. Автомобиль краны - тиеу-түсіру және құрылыс-монтаждау жұмыстарына және үйінділерді аршуға арналған

764 764. Сақтау деп мақсатына сай пайдаланылмайтын кранды берілген күйінде оны орналастыруға арналған орында тапсырылған мерзім ішінде сақталуын қамтамасыз етуді айтамыз.

765 765. Қысқа мерзiмде (3 айға дейiн) және ұзақ сақтауды танып бiледi. Қысқа мерзiмде кранды сақтауға қоймас бұрын кранға кезекті техникалық қызмет көрсетіледі, одан басқа, келесi жұмыстарды орындайды:

1 1) барлық боялған беттерінің бояуларын қалпына келтiредi, және де алдын ала тот басқан жерін кiрлерден тазартады және майын кетiредi;

2 2) шығыр жүкарқанын аяғына дейiн тарқатады, кiрлерден тазартады, арқан сылауларымен жағады, кейiн жүктемемен орайды; (жебе, iлмек оқжаны) барлық блоктерді кiрден және тоттан тазартады;

3 3) барлық кранның боялмаған орындарын кiрден және тоттан тазартады, солидол жағады, пергаменттiк қағазбен екi қабаттан орап және баумен байлайды;

4 4) (ҚБҚ) кабинаның есiгiнің топсасын және құлыптарын, кабинаның люктерiн қосалқы аспаптар жәшiктерiн қарап шығады, шыққан ақауларды жояды;

5 5) жалғау түйiспені сымының ахуалын тексередi; бұзылған оқшаулауды қалпына келтiредi;

6 6) кран жарығының барлық аспаптарын, фаралардың және машинистің кабинасының шынысын тексеріп және парафин не пергаменттік қағазды солидолмен жабыстырады, шынылардың резеңке құлыптарына сылауды тигiзбеуін қадағалау керек;

7 7) тежеуiш шкивтерiн кiрден, тоттан тазартады және түссiз лакпен бояйды. Картерін майлаушы материалдардың (маусымдық) тиiстi сұрыптарымен механизмдер мен агрегаттар толтырылады. Гидрожүйені маусымға сәйкес жұмыс сұйықтығымен толтырады;

8 8) ҚБҚ-ны консервациялайды: солидол жағады, пергаменттiк қағазбен орайды, бөлшектiң реттiк нөмiрi бар бирканы іліп, орындарына жинақтайды. Машинистың кабинасының есiгін, люк және алдыңғы терезесiн, ҚБҚ-ы бар жәшiкті, кранды консервациялағаннан кейiн пломбалайды;

9 9) ашық алаңда кранды сақтағанда бұрылатын тұғырды, жебенi және машинистің кабинасын (тенттермен) қаптармен жабады. Сақтау кезіінде ілмекті шынжыр құрылғыға іледі, жүк арқанын босатып қояды.

766 766. Қысқы мерзімде сақтаудан кранды алғанда келесі жұмыстарды жасайды:

1 1) кранды толығымен және шассиді консервациядан алады. ҚБҚ-тың жәшiктерiнде, есiкті, алдыңғы терезе және люктердің пломбасын алады, ҚБҚ ашады;

2 2) сақтауға қойылған кезде боялмаған жұмыстық емес беттердің солидолданған жерлерін бензинсіз кетіру керек;

3 3) машинистың кабинасының шыныларынан қағазды алады, құрғақтап сүртеді, сосын барып жанармайда суланғанмен сүртіледі, сосын қайтадан құрғақ шүберекпен сүрту қажет;

4 4) тежеуiш барабанының бетiн бензинмен жуады, сосын құрғақ шүберегiмен үйкеп сүрту қажет;

5 5) ауысым аралық техникалық қызмет көрсетіледі;

6 6) кранның барлық тетiктер және жиынтық бiрлiктердiң жұмысын бос айналымда, жарық және сигнализацияның аспаптарын тексередi.

767 767. Ұзақ сақтауға даярлау кезінде кранға қайтадан қызмет көрсетіледі, (маусымдық, мезгілдік егер уақыты келсе) және тағы да қосымша жұмыстар орындалады:

1 1) аспаларды бұғыттау тетiгін талдайды, барлық бөлшектерді кiрден және тоттан тазартады, тарту күшiн, тетiктерді және кронштейндердi бояйды және өстерге, топсалы iшпектерге солидол жағады, бұғаттау тетiгiн жинайды;

2 2) шығыңқы тiректердi илігіп алады, оларды кiр және тоттан тазартады, бояйды, өстер және саусақтарға солидол жағады, орнына шығыңқы тiректердi құрады;

3 3) гидроцилиндрді кiрлерден тазартады, жуып бүлінген бояуларды қалпына келтiредi;

4 4) ожан iлмегін және жебенi талдайды, кiр және тоттан тазартады, бүлінген бояуларды қалпына келтiредi, солидолды iшпектер және оқ жанның өстерiне жағады, оқжанды жинайды;

5 5) телескоптың полиспасын және цилиндрдi талдайды, кiр және тоттан тазартады, бүлінген бояуларды қалпына келтiредi, солидол жағады; цилиндрді жуып сұйықтық жағады, телескоптың тетiгiн және жебенi жинайды;

6 6) жебенiң басында блоктердiң өсiн шешіп алады, кiр және тоттан тазартады, солидол жағады және қайтадан жинайды;

7 7) отын жiберу және жұмыс операцияларын басқарудың жетектерiн талдайды, кiрден тазартады және тоттанған бетіне солидол жағады;

8 8) кранға орнатылған кестенің кiрлерін тазартады, құрғақтап сүртеді (техникалық вазелинмен), сылауды тегiс жағады;

9 9) жебедегі фараны талдайды, тазартып, солидол жағады және парафинделген қағазбен немесе (немесе шешіп алып, машинистың кабинасында сақталады) матамен оралады;

10 10) машинистың орындығын шешіп тазалайды, кiр және тоттан тазартады және сыртқы түс бояуларын қалпына келтiредi, майлайды сосын жинайды;

11 11) тежеуiштердiң шкивтерiнкiрден, тоттан тазартады, түссiз лак жағады, қалыптардын таспа мен шкивтер арасына парафинделген қағаз салады.

768 768. Ұзақ мерзімді сақтаудан алу кезінде қысқа мерзiмдi сақтаудан кранды алғандағы барлық іс-шараларды орындайды және кезектен тыс техникалық куәландыруды жүргізеді.

769

769. Жиынтық бiрлiктердi бос және жүкпен жүргізу кезінде сапасын тексереді (50 оС-ден аса емес қою сылауға және 80 оС сұйық болғанда) iшпектердiң қызуын қосуларын және тығыздалуларын, сенiмдiлiгін, бекiткiштердiң шуын және ұрудың бiр қалыптылығын, берiлiстердiң ауыстырып қосудың жеңiлдiгiн, құрастырылудың сапасын дұрыстап тексеру қажет.

770 770. Крандарды жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

8 8-параграф. Жүк автомобилі (МЕМСТ 21398, МЕМСТ Р 52280)

771 771. Жүк автомобилі – төгілетін материалды және жүкті тасуға арналған.

772 772. Консервациялау және оларды сақтау алдында жүк автомобиліне техникалық қызмет көрсетілуі тиіс.

773

773. Жүктерді автомобильмен тасымалдау кезінде пайдаланылатын автокөлік құралдары жабық үй-жайларда немесе қалқаның астында сақталады. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

774

774. Автокөлік құралдарын сақтау орындарына қою, автокөлік құралдарының және ғимараттар мен құрылыстардың элементтері арасындағы қашықтық белгіленген талаптарға сәйкес келетіндей және олардың еркін шығуын қамтамасыз ететіндей жүзеге асырылуы тиіс. Сақтау аймағында жөндеу жұмыстары мен автокөлік құралдарына техникалық қызмет көрсетуді жүргізуге, сондай-ақ сүрткіш және пайдаланымдық материалдарды сақтауға рұқсат етілмейді.

775 775. Ұзақ сақтауға (үш айдан артық) қойылған кезде автокөлік құралдары консервациялаудан өтуі тиіс.

776 776. Консервациялау алдында жуу-жинау жұмыстары, және қажет болған жағдайда, автокөлік құралдарын жарамды күйге келтіру үшін ТҚ және ТЖ жұмыстары орындалады.

777 777. Консервациялау деп автокөлік құралдарының ұзақ уақыт кезеңі ішінде сақталуын және қысқа мерзімде көліктік күйге келтірілу мүмкіндігін қамтамасыз ететін арнайы дайындалған жағдайларда және осы мақсаттарға бөлінген алаңшаларда ұзақ сақтауға дайындау жөніндегі операциялар түсініледі.

778 778. Алты айға дейінгі мерзімге сақтауға қойылатын автокөлік құралдарына ТҚК бойынша жұмыстарды жүргізу кезінде мынадай операцияларды орындау қажет:

1 1) салқындату жүйесіне төменгі температурада қататын сұйықтықты құю (күзгі-қысқы уақыт кезеңінде сақтауға қою кезінде);

2 2) желдеткіш, генератор және сығымдағыш жетегі белдіктерінің тартылуын босату;

3 3) тұтандыру оттықтарын бұрап алу және қозғалтқыштың цилиндрлеріне 50-70 см 3-ден май құю, содан кейін иінді білікті 5-6 айналымға бұру және тұтандыру оттықтарын қайта бұрап жабу;

4 4) сығымдағыштың цилиндрлеріне 20 см 3 -ден май құю;

5 5) электролиттің тығыздығын тексеру және сақтау температурасына сәйкес келетін қажетті деңгейге дейін жеткізу және аккумулятор батареясын толығымен зарядтау. Аккумулятор батареясының минустық клеммасын шанақпен (массамен) қосатын сымды ажырату;

6 6) қоректендіру жүйесі ауа сүзгісінің кіріс келте құбырын және сөндіргіштің шығыс құбырының саңылауын майлы қағазбен тығыздап жабу;

7 7) қолмен тежегіштің үйкелу түйіндерін майлау;

8 8) автомобильді, доңғалақтардың жер бетінен көтерілуін қамтамасыз ететін тұғырыққа қою;

9 9) кабина мен шанақтың есіктерін, терезелерін және желдеткіш люктерді жабу.

779 779. Автокөлік құралдарын алты айдан артық мерзімге сақтауға қойған кезде ТҚК операцияларының тізбесіне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі:

1 1) салқындатқыш сұйықтықты салқындату жүйесінен ағызып алу (жүк автомобильдері мен автобустар үшін) және жүйені таза сумен жуу, ағызу крандарын ашық күйде қалдыру;

2 2) отынды отын багынан ағызып алу;

3 3) аккумулятор батареясын, оны қоймада сақтау үшін автокөлік құралынан алу;

4 4) шиналарды жарық өткізбейтін материалмен жабу немесе қорғағыш ерітіндісімен өңдеу (ашық алаңдарда сақтау кезінде);

5 5) жеңіл автомобильдер мен автобустар шанағының және жүк автомобильдері кабинасының сыртқы бетін балауыз пастасымен, ал сәндік бөлшектердің хромдалған немесе жылтыратылған беттерін бұзылудан сақтайтын май қабатымен жабу.

780 780. Автокөлік құралдарын ашық алаңшада сақтаған кезде резеңке-техникалық, пластмасса бұйымдардың және лакты-бояулы жамылғысының сақталуын қамтамасыз ету үшін автокөлік құралын тура түсетін күн сәулелерінің және жауын-шашынның әсерінен қорғайды (тентпен жабады, уақытша қалқа жасайды).

9 9-параграф. Вахташы автомобиль

781 781. Универсалды герметикалық шанақты автомобиль – құтқарушы бөлімдердің жеке құрамын төтенше жағдайлар болған жерге және адамдарды көшіруге арналған.

782 782. Шанақ-салон - қаңқасы оқшауланған темірден, екі қабатты шыныдан және жылытуы кемінде 50 мм, жылыту-желдеткіш жүйесімен жабдықталған, жүргізушімен сөйлесуге арналған қондырғысы бар.

783 783. Жүргізушінің орнын қоса санағанда барлығы 30 адамдық орын бар.

784 784. Шанақ-салонды жылыту - қондырғының суыту жүйесінен және автономдық дизель отынынан.

785 785. Автокөлік құралдарын алты сақтауға қойған кезде мынадай операцияларды орындау қажет:

1 1) салқындатқыш сұйықтықты салқындату жүйесінен ағызып алу (жүк автомобильдері мен автобустар үшін) және жүйені таза сумен жуу, ағызу крандарын ашық күйде қалдыру;

2 2) отынды отын багынан ағызып алу;

3 3) аккумулятор батареясын, оны қоймада сақтау үшін автокөлік құралынан алу;

4 4) шиналарды жарық өткізбейтін материалмен жабу немесе қорғағыш ерітіндісімен өңдеу (ашық алаңдарда сақтау кезінде);

5 5) жеңіл автомобильдер мен автобустар шанағының және жүк автомобильдері кабинасының сыртқы бетін балауыз пастасымен, ал сәндік бөлшектердің хромдалған немесе жылтыратылған беттерін бұзылудан сақтайтын май қабатымен жабу.

786 786. Автокөлік құралдарын ашық алаңшада сақтаған кезде резеңке-техникалық, пластмасса бұйымдардың және лакты-бояулы жамылғысының сақталуын қамтамасыз ету үшін автокөлік құралын тура түсетін күн сәулелерінің және жауын-шашынның әсерінен қорғайды (тентпен жабады, уақытша қалқа жасайды).

10 10-параграф. Жүк тасығышы бар трейлер (МЕМСТ 2349, МЕМСТ 12105)

787 787. Жүк тасығышы бар трейлер - әртүрлі үлкен көлемдегі, оның ішінде габаритсіз автопоезд құрамындағы жүкті тасымалдау үшін.

788 788. Осы стандарт жүк тасығышы бар трейлерге, жүк тасығышы бар автомобильге, автомобильдік жолдарда қолдануға, және тартпа қондырғылары бар құралдарға орта тарпасы бар және ілінетін орта тарпасы барларға таралады.

789

789. Арнайы мақсаттағы жол талғамайтын автокөлiктерi базасында дайындалған ершікті тартқыштарға жартылай тіркелген, сондай-ақ жартылай тiркеменiң белсендi өстерiнiң жетегi немесе жартылай тіркемеге орналастырылған түрлі механизмдер жетегі үшін, жартылай тіркелу кіндік темірі арқылы қуат беру жүзеге асырылатын автопоездарға стандарт таралмайды.

790 790. Трейлер - бұл кәдiмгi ауылшаруашылық тракторға немесе тартқышқа тіркелетін, гидравликалық жүйесі бар тіркеу. Гидравликалық цилиндрлар арқылы тартқыш қозғалтқышының қуаты есебінен трейлермен бiрге қайығы және кильблоктермен бiрге көтерілуін және түсiрілуiн жүзеге асырады.

791 791. Тiркеу құрылымы қарапайым, (топсалық қосылыстарды жыл сайын майлау керектігін қоспағанда) ешқандай да қызмет етуді және арнайы сақтау жағдайларын iс жүзiнде талап етпейдi. Қалқан астында ашық ауада сақтауға болады.

792 792. Трейлер жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

11 11-параграф. Жолаушылар автобусы (МЕМСТ 27815)

793

793. Жолаушылар автобусы – жолаушылар тасымалдауға арналған. Автобуста отыратын орындар, сонымен қатар тұратын жолаушыларға арналған өту жерлері бар. Қорабы – дәнекерленген, тікбұрышты темір корпус, кеңістік рамалы, шанағы шегеленбеген. Рөл басқарудың орналасуы – сол жағында. Қозғалтқыштың орналасуы – артқы.

794 794. Жолаушыларды тасымалдау кезінде пайдаланылатын автокөлік құралдары жабық үй-жайларда, қалқаның астында немесе ашық алаңшаларда сақталады (көлік жайсыз сақталу).

795 795. Ауысымаралық уақытта жолаушыларды тасымалдау кезінде пайдаланылатын автобустар, сондай-ақ жұмыс сипаты тұрақты дайындықты қажет ететін автокөлік құралдары жылытылатын жабық үй-жайларда сақталуы тиіс.

796

796. Автокөлік құралдарын сақтау орындарына қою, автокөлік құралдарының және ғимараттар мен құрылыстардың элементтері арасындағы қашықтық белгіленген талаптарға сәйкес келетіндей және олардың еркін шығуын қамтамасыз ететіндей жүзеге асырылуы тиіс. Сақтау аймағында жөндеу жұмыстары мен автокөлік құралдарына техникалық қызмет көрсетуді жүргізуге, сондай-ақ сүрткіш және пайдаланымдық материалдарды сақтауға рұқсат етілмейді.

797 797. Ұзақ сақтауға (үш айдан артық) қойылған кезде автокөлік құралдары консервациялаудан өтуі тиіс.

798 798. Консервациялау алдында жуу-жинау жұмыстары, және қажет болған жағдайда, автокөлік құралдарын жарамды күйге келтіру үшін ТҚ және ТЖ жұмыстары орындалады.

799 799. Консервациялау деп автокөлік құралдарының ұзақ уақыт кезеңі ішінде сақталуын және қысқа мерзімде көліктік күйге келтірілу мүмкіндігін қамтамасыз ететін арнайы дайындалған жағдайларда және осы мақсаттарға бөлінген алаңшаларда ұзақ сақтауға дайындау жөніндегі операциялар түсініледі.

800 800. Алты айға дейінгі мерзімге сақтауға қойылатын автокөлік құралдарына ТҚк бойынша жұмыстарды жүргізу кезінде мынадай операцияларды орындау қажет:

1 1) салқындату жүйесіне төменгі температурада қататын сұйықтықты құю (күзгі-қысқы уақыт кезеңінде сақтауға қою кезінде);

2 2) желдеткіш, генератор және сығымдағыш жетегі белдіктерінің тартылуын босату;

3 3) тұтандыру оттықтарын бұрап алу және қозғалтқыштың цилиндрлеріне 50-70 см 3-ден май құю, содан кейін иінді білікті 5-6 айналымға бұру және тұтандыру оттықтарын қайта бұрап жабу;

4 4) сығымдағыштың цилиндрлеріне 20 см3 -ден май құю;

5 5) электролиттің тығыздығын тексеру және сақтау температурасына сәйкес келетін қажетті деңгейге дейін жеткізу және аккумулятор батареясын толығымен зарядтау. Аккумулятор батареясының минустық клеммасын шанақпен (массамен) қосатын сымды ажырату;

6 6) қоректендіру жүйесі ауа сүзгісінің кіріс келтеқұбырын және сөндіргіштің шығыс құбырының саңылауын майлы қағазбен тығыздап жабу;

7 7) қолмен тежегіштің үйкелу түйіндерін майлау;

8 8) автомобильді, доңғалақтардың жер бетінен көтерілуін қамтамасыз ететін тұғырыққа қою;

9 9) кабина мен шанақтың есіктерін, терезелерін және желдеткіш люктерді жабу.

801 801. Автокөлік құралдарын алты айдан артық мерзімге сақтауға қойған кезде ТҚк операцияларының тізбесіне мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі:

1 1) салқындатқыш сұйықтықты салқындату жүйесінен ағызып алу (жүк автомобильдері мен автобустар үшін) және жүйені таза сумен жуу, ағызу крандарын ашық күйде қалдыру;

2 2) отынды отын багынан ағызып алу;

3 3) аккумулятор батареясын, оны қоймада сақтау үшін автокөлік құралынан алу;

4 4) шиналарды жарық өткізбейтін материалмен жабу немесе қорғағыш ерітіндісімен өңдеу (ашық алаңдарда сақтау кезінде);

5 5) жеңіл автомобильдер мен автобустар шанағының және жүк автомобильдері кабинасының сыртқы бетін балауыз пастасымен, ал сәндік бөлшектердің хромдалған немесе жылтыратылған беттерін бұзылудан сақтайтын май қабатымен жабу.

802 802. Автокөлік құралдарын ашық алаңшада сақтаған кезде резеңке-техникалық, пластмасса бұйымдардың және лакты-бояулы жамылғысының сақталуын қамтамасыз ету үшін автокөлік құралын тура түсетін күн сәулелерінің және жауын-шашынның әсерінен қорғайды (тентпен жабады, уақытша қалқа жасайды).

12 12-параграф. Автоцистерна (МЕМСТ 9218)

803 803. Автоцистернатамақ өнімдерін, ауыз суды тасымалдауға арналған. Цистерналар - сыйымдылыққа көрсетілетін үлкен санитарлық-гигиеналық талаптармен ерекшеленеді. Мұндай автоцистернаның сыйымдылықтары тот баспайтын құрыштан немесе алюминий қорытпаларынан жасалуы тиіс.

804 804. Әр цистернада көрнекі жерінде МЕМСТ 12971 бойынша мыналар жазылған фирмалық кесте болуы тиіс:

1 1) өндіріп шығарған кәсіпорынның атауы немесе тауар белгісі;

2 2) цистернаның белгісі;

3 3) өндіріп шығарған кәсіп орынның нөмірлеу жүйесі бойынша цистернаға қойған реттік нөмірі;

4 4) шығарылған күні;

5 5) техникалық шарты және осы стандарттың белгісі;

6 6) тасымалдау шаралары үшін Мемлекеттік тізілімнің белгісі;

805 805. Тасымалдау шаралары бойынша бүтін бұйымда фирмалық кестеден өзге таңбасы әр цистернада (секцияда) мыналар жазылған кесте болуы тиіс:

1 1) толық сыйымдылығы;

2 2) мемлекеттің нақты белгісі болуы қажет.

Толық сыйымдылығы мен мемлекеттіктексеру таңбасы цистернаның мойнының ішінде қойылуы мүмкін.

806 806. Тексерумен белгіленілген цистерна сыйымдылығы белгісі жазылатын кестені түсті металдан құйып мойнының оң жағына жақсылап орнату керек. Мемлекеттік таңба және 12 мм-ден кем емес кестенің мөлшері әріптер сиятындай болуы керек.

807 807. Цистернаны көліктің әр түрімен немесе өзінің жүрісімен тасымалдауға болады.

808 808. Автоцистерна жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

13 13-параграф. Мотопомпа

809 809. Мотопомпа – қатты және орташа ластанған, таза суды қотаруға арналған. 50 мм дейін мөлшердегі қатты бөлшектермен бөлшектенген және лайланған суды қотаруға қабілетті. Электрооталдырғыш немесе қолдық оталдырғыштың көмегімен жіберіледі.

810 810. Тасымалдау кезінде климаттық факторлардан механикалық зақымданулардан қорғау және мотопомпа ластанбау үшiн ыдысқа салып оралуы керек. Қаптама тасымалдау, тиеу, түсiру кезінде ыдыста жүктiң жылжуын болдырмайтындай жасалуы керек.

811 811. Техникалық және қолдану кезiндегi құжаттама, қосалқы бөлшектер және аспаптар ылғал өткiзбейтiн пакетке салынуы керек. Пакет буып-түйетiн жәшiк iшiне салынуы керек.

812 812. Механикалық зақымданудан және атмосфералық ылғалдан оларды сақтауды қамтамасыз етедіндей тұтынушының келісімі бойынша мотопомпаны қаптамасыз тасымалдауға рұқсат етiледi.

813 813. Мотопомпаны және қосалқы бөлшектерді қаптау алдында тазалауы керек. Сорғының iшкi қуысын кептiру керек.

814 814. Мотопомпаларды ұзақ сақтауды жылытылатын қойма үй-жайларында 40 оС аспайтын температурада жүзеге асыру керек.

14 14-параграф. «КАМАЗ» базасындағы «Тазасу-М» жылжымалы құрылғысы

815 815. Ауыз суын дайындайтын «Тазасу-М» мобильдік қондырғысы жылытылған кузов-фургонда орналастырған (жылытқыш 30 мм кем емес), жылыту дизель отынымен кузов-фургонда қыс уақытында +10оС төмен емес температураны қамтамасыз етеді.

816 816. Ауыз суын дайындайтын қондырғы кемінде 4 м3/сағ таза су өндіреді.

817 817. Тазартылған су су көздеріне, шаруашылық ауыз суды қамтамасыз етуге, мәдени-тұрмыста суды пайдалануға және су объектілерінің қауіпсіздігіне санитарлы-эпидемиологиялық талаптарына сәйкес болуы қажет.

818 818. Автокөлік құралы («КАМАЗ» базасындағы) ұзақ сақтау кезінде (6 айдан аса) консервациялай қажет.

819 819. Консервациялау үшiн мыналар керек:

1 1) шанақты жуып және құрғақтап сүрту (сыртынан және iшiнде);

2 2) зақымдалған орнын бояумен бояу;

3 3) бейтарап жағармаймен боялмаған металды түйiндердiң және бөлшектердің беттерiн жабу;

4 4) үйкелетiн беттерінің бәрiн майлы жағармаймен сылау;

5 5) есiкті құлыпқа жабу.

820 820. Шина және басқа резеңке бөлшектердi күн сәулелерiнің тiкелей әсерiнен сақтау керек.

821 821. Аккумулятор батареялары мүмкiндiгінше салқын үй-жайда 0 оС жоғары емес және -30 оС төмен емес жерде сақталуы керек. Автокөлiкпен бiрге және улы химиялық заттар (қышқылдар, сiлтiлер) сақтауға тыйым салынады.

822 822. Автокөлiктiң мостасы түбіне ағаш немесе металлдан тiреуішін қойып сонымен, доңғалақтар тегіс жерде кемінде 8 см көтеріліп тұру керек. Керек жағдайда, тіреуіштің астына ағаш салу. Рессорларды жүктен босатып, рама және мосталар арасына ағаш тiректер орнату керек.

823 823. «КамаЗ» базасындағы «Тазасу-М» жылжымалы құрылғысы таза, желдететiн, жылытылмайтын бөлмеде 40-70%-шi мөлшеріндегі салыстырмалы дымқылдылықта сақтау керек.

15 15-параграф. «ГАЗ» базасындағы «Тазасу-М» жылжымалы құрылғысы

824 824. Ауыз суын дайындайтын «Тазасу-М» мобильдік қондырғысы жылытылған кузов-фургонда орналастырған (жылытқыш 30 мм кем емес), жылыту дизель отынымен кузов-фургонда қыс уақытында +10оС төмен емес температураны қамтамасыз етеді.

825 825. Ауыз суын дайындайтын кондырғы кемінде 4 м3/сағ таза су өндіреді.

826 826. Тазартылған су су көздеріне, шаруашылық ауыз суды қамтамасыз етуге, мәдени-тұрмыста суды пайдалануға және су объектілерінің қауіпсіздігіне санитарлы-эпидемиологиялық талаптарына сәйкес болуы қажет.

827 827. Автокөлік құралы («ГАЗ» базасындағы) ұзақ сақтау кезінде (6 айдан аса) консервациялай қажет.

828 828. Консервациялау үшiн мыналар керек:

1 1) шанақты жуып және құрғақтап сүрту (сыртынан және iшiнде);

2 2) зақымдалған орнын бояумен бояу;

3 3) бейтарап жағармаймен боялмаған металды түйiндердiң және бөлшектердің беттерiн жабу;

4 4) үйкелетiн беттерінің бәрiн майлы жағармаймен сылау;

5 5) есiкті құлыпқа жабу.

829 829. Шина және басқа резеңке бөлшектердi күн сәулелерiнің тiкелей әсерiнен сақтау керек.

830 830. Аккумулятор батареялары мүмкiндiгінше салқын үй-жайда 0 оС жоғары емес және -30 оС төмен емес жерде сақталуы керек. Автокөлiкпен бiрге және улы химиялық заттар (қышқылдар, сiлтiлер және т.б.) сақтауға тыйым салынады.

831 831. Автокөлiктiң мостасы түбіне ағаш немесе металлдан тiреуішін қойып сонымен, доңғалақтар тегіс жерде кемінде 8 см көтеріліп тұру керек. Керек жағдайда, тіреуіштің астына ағаш салу. Рессорларды жүктен босатып, рама және мосталар арасына ағаш тiректер орнату керек.

832 832. «ГАЗ» базасындағы «Тазасу-М» жылжымалы құрылғысы таза, желдететiн, жылытылмайтын бөлмеде 40-70%-шi мөлшеріндегі салыстырмалы дымқылдылықта сақтау керек.

15 15. Тіршілікті қамтамасыз ету құралдары

1 1-параграф. Дала асханасы

833 833. Дала асханасы – әр автомобильге сүйреуге арналған бір остік тіркемелі ептілі қозғалмалы ас үй.

834 834. Дала асханасынсақтауды жүзеге асыру мүмкін болады:

1 1) жеңіл санаттағы сақтау жағдайына сәйкес келетін, жабық жылытылған қоймаларда;

2 2) орта санаттағы сақтау жағдайына сәйкес, жабық жылытылмайтын қоймаларда;

3 3) жабық жылытылмайтын темір қоймаларда және бастырма астында.

835 835. Ұзақ мерзімге сақтауға қою алдында дала асханасын консервациялау қажет.

836 836. Қайта консервациялау кезеңділігі сақтау шартының (МЕМСТ 9.014-78) санаттарына сай болуы керек:

1 1) қатал және өте қатал (Қ және ӨҚ) – 3 жыл;

2 2) орташа (О) – 6 жыл;

3 3) жеңіл (Ж) 10 жыл.

837 837. Жасаушы зауыттан асхана консервациядан күйде (Қ) санатына сәйкес келуі тиіс және ұзақ сақтауға жарамды болуы тиіс.

2 2-параграф. 6 м ағаш бағаналар (МЕМСТ 9463)

838 838. Өндірістік және құрылыс салаларында қолдануға арналған қылқан жапырақ тұқымды дөңгелек ағаш материалдары.

839

839. Дөңгелекағаш материалдары түрлі үлгідегі штабелдерде жиналады: нығыз, қатарлы, нығыз- қатарлы, қорапты, пакетті. Штабелдердің үлгілері мен өлшемдері ағаштардың жақсы сақталуын, штабелдік жабдықтың техникалық мүмкіндігіне, қауіпсіз жұмыс жағдайын қамтамасыз, жинақтау үшін аудан өлшемін есепке ала отырып таңдалады.

840 840. Тығыз штабельде ағаш материалдары төсемелерсіз теңделеді. Мұндай штабель жақсы сиымдылықпен сипатталады.

841 841. Қатарлы штабельдерде ағаш материалдарын параллель қатарлармен теңдейді, араларына екі-үш қатар төсемелер қойылады.

842 842. Тығыз – қатарлы штабельдерде ағаш материалдары көп қабатты қатарлармен, жеке- жеке көлденең төсемелермен теңделеді. Ауаның жіті айналуымен, сыйымдылықта және жұмысты механизациялау мүмкіндігіне қарасты тығыз- қатарлы штабельдің тығыз және қатарлы штабельдер арасында аралық мәні бар.

843 843. Қорапты штабельдерде ағаш материалдары қораптап теңделеді, бір-бірінен көлденең, көлбеу немесе тіқ жекеленеді. Штабельдерде қораптарды қалау және оны тексеру жасанды арқандармен соқпақты крандармен немесе лебедкалармен іске асырылады.

844 844. Пакетті штабель белгілі бір пішінді және өлшемдерді пакеттерден таңғышпен байланған, контенерлермен немесе басқа құрылғылармен бекітіліп қалыптастырылады. Пакеттің қатарлары бір-біріне параллель немесе перпендикуляр болуы мүмкін.

845 845. Қысқа дөңгелек және былған ағаш материалдары (ұзындығы 2м) томарда немесе үйімдерде, кесілген қалдықтар - үйіндіде, үйімдерде, жаңқа - үйімдерде сақталуы мүмкін.

846

846. Ағаш материалдарын сақтау – бүлінуінің өндірілгеннен бастап дайын өнімге өңдеуге дейін оның бүлінуінің жарамсыздандыруының алдын алу іс-шаралар жүйесі. Ағаш материалдарының түрі мен мақсатына байланысты түрлі сақтау әдістері қолданылады. Ағаш материалдарын сақтау процесінде құрт-құмырсқалармен, саңырауқұлақтармен бүлінуі және жіктің пайда болуы мүмкін.

847 847. Сүректің ақаулары қоймада в көктем-жаздың мезгілдерінде қоймаларда ұзақ дұрыс сақтамағандықтан туындайды.

848

848. Ағаш материалдарын бірінші жазда сақтау кезінде құрт-құмырсқалар және ағаш саңырауқұлақтарыбүлдіруі мүмкін. Саңырауқұлақтар - шіріктің қоздырғыштары сирегірек кездеседі. Қылқан жапырақты тұқымдарынан ағаш саңырауқұлақтардынберіктгі төмен қарағай, самырсын, балқарағай болып табылады. Шырша және(айрықша) сібір самырсыны оларға қарсы төзімдірек.Жапырақты тұқымдар сақтаудың бірінші жазында тек ағашқаралағышпен, сонымен қатар ағаш бұзушы саңырауқұлақтармен, мәрмәр шіріктің қоздырғыштарыменде бүлінеді. Ыдыратқыш тамырлы тұқымнын (қайыңның, шамшаттың, қандағаштың, және өзге көктерегінің) сүрегі күреңдену және шіріктерілсетіпті төзімсіз. Шығыршықтамырлы тұқымдар(шегіршін, емен, ильм, арша) саңырауқұлақ залалына өте төзімді болады. Қоймаларда құрт-құмырсқалар жапырақты тұқымның сүрегін қылқан жапырақтыларға қарағанда аз бүлдіреді.

849 849. Бұзылудың негізгі түрлері құрт-құмырсқамен құрт жеген, саңырауқұлақшалармен(күреңдену және шіріктер), физика-химиялық үдерістермен(болуы), кебуден(кесік және бүйір жіктер) жарықшақтан болады.

850 850. Бұзылудың әр түрінің сүректің сапасына ықпалы әртүрлі. Оның мөлшері ағаш өніміне тиісті стандарттармен анықталады. Ағаш материалдарын сақтау және қорғау сортименттің әр түрініңпайдалану мақсатын, құрылыста және өнеркәсіпте пайдалану есепке ала отырып жүзеге асырылады.

3 3-параграф. Брезент мата (МЕМСТ 15530)

851 851. Осы стандарт зығыры және жартылай зығырлы, арнайы киімдерді дайындауға, қолды қорғайтын және техникалық мақсаттан бұйымдарға сақталуына арналған парусина мен екі жіпті матаға тарайды.

852 852. Маталар осы стандарттың талабына қажет, техникалық құжаттамаларына және технологиялық режимдерге сай дайындалуы, белгіленген бекітілген тәртіпте дайындалуы қажет.

853 853. Маталар пішінге белгіленген тәртіпте бекітілген үлгілерге-эталондарға сәйкес болуы керек.

854 854. Брезент мата жабық, желдетілетін бөлмеде жылыту аспаптарынан 1 м қашықтықта сақталу керек.

4 4-параграф. Жылытуға арналған пеш (МЕМСТ 9817)

855 855. Жылытуға арналған пеш (буржуйка) – бұл ағаш отынын немесе басқа қатты отын (көмір жағатын), су қайнатуға, ас әзірлеуге, бөлмені жылытуға арналған шағын темір ошақ.

856 856. Буржуйка пеші шойыннан немесе болаттан жасалады.

857 857. Буржуйка пешінің салмағы оның габаритінен және материалына байланысты 5-тен 130 кг-ға дейін. Ең жеңілі болаттан, ауыры шойыннан жасалады.

858 858. Осы стандарт қатты отын жағатын су контурымен номиналды жылыту қуаты 70 кВТ дейін ас әзірлеуге, жылы сумен қамтамасыз етуге, жылытуға арналған тұрмыстық аппараттарға тарайды.

859 859. МЕМСТ 15150 бойынша сақтау шарттарын белгілеу кезінде нормативтік құжаттарда бұйымдарға келесі талаптарды ескереді:

860 860. Барлық аппарат МЕМСТ 8828 бойынша қағазбен немесе аппараттың сақталуын қамтамасыз ететін басқа қағазбен оралу керек, кендірмен байланған және МЕМСТ 12082 сәйкес бекітілген белгіленген тәртіпте жұмыс сызбасымен техникалық шарттарға сәйкес дайындалады.

861 861. Алынғалы бөлшектер МЕМСТ 8828 бойынша қағазбен оралған, кендірмен байланған жану камерасына қойылуы керек.

862 862. Буржуйка пешінің қолданылу мерзімі шексіз.

5 5-параграф. 4 және 10 кВт электростанциялар (МЕМСТ 21671)

863 863. Осы стандарт жылжымалы бензин электрагрегаттарға (соның ішінде бірге қаланатын) және қуаттылығы 0,5 тен 30 кВт дейін электрстанцияларына қолданылады (бұдан әрі – электрагрегаттар мен электрстанциялар).

864 864. Электроагрегаттың және электростанцияның конструкциясында элементтің басқару және қолданыс кезінде қызмет жасау қол жетімді мүмкіндігі болу керек, элементтерге, реттеуді және тексеруді талап ететін, сонымен қатар монтаждауға ыңғайлы болу керек.

865 865. Электроагрегаттар және электростанция конструкциясында көтеретін тасымалдайтын құрылғылармен жылжыту мүмкіндігң қарастырылған болу керек.

866 866. Бір электрагрегатты немесе электростанцияның жиынтығын жеткізіп беруге мыналар кіруі керек:

1 1) электрагрегаттар (электрстанциялар);

2 2) жеке жиынтық ЗИП (ЗИП-О);

3 3) пайдалану құжаттамасы – МЕМСТ 2.601-68.

867 867. Косымша жиынтықты (металжеңшелер, шанц аспабы, ауртпашылықты қосуы үшін кәбілдер, арнаулы жабдықтың жинақталыммен құралдар және электростанцияның мақсатынан тәуелділігі) және қолданыс құжаттамасының нақты үлгінің электростанциясіне нұсқайды.

868 868. Жеке тапсырыспен қойылатын, ЗИП (ЗИП-Г) электроагрегаттар және электростанциялар жиынтығын жеткізу тобына кіруі тиіс:

1 1) ЗИП Г5 – бес электроагрегаттар және электростанцияларға;

2 2) ЗИП-Г10 – он электроагрегаттар және электростанцияларға.

869 869. Электроагрегаттар және электростанциялардың сәйкестігін осы талапқа тексеруге келесі санаттағы сынақтар тағайындалады:

1 1) қабылдау-тапсыру;

2 2) мерзімді;

3 3) жиынтық;

4 4) сынақтар сенімділігіне.

870 870. Сынаққа және қабылдауға ұсынылған электроагрегаттар және электростанциялар толығымен жасақталған болу керек.

871 871. Сынаққа және қабылдауға ұсынылған электроагрегаттар және электростанциялар, жартылай жасақталған болуы мүмкін.

872 872. Электроагрегаттың және электростанцияның гарантиялы пайдаланымы қуаттылығы 0,5 кВт,600сағ кем емес, 1 кВт және кемінде 1200 сағ шегінде кепілді пайдалану мерзімі. Бұл ретте кепілді пайдалану электр бөлікте кемінде:

1 1) 3000 сағ - электроагрегаттар және электростанциялар қуаттылығы 1 кВт косымша;

2 2) 5000 сағ - электроагрегаттар және электростанциялар қуаттылығы 1 кВт жоғары.

873 873. Электростанциялар жабық, құрғақ, өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін сақтап, атмосфералық жауын-шашын және топырақ ылғалдылығын болдырмайтын желдетілетін қойма бөлмелерінде сақталуы қажет.

6 6-параграф. 100-200 кВт электростанциялар (МЕМСТ 23162)

874 874. Электростанция - осы стандарт іштен жану қозғалтқышты электрагрегаттар және жылжымалы электрстанцияларға тарайды, сонымен қатар, қуаттылығы 500 кВт дейін газ турбинасымен және олардың шартты белгілерін тағайындайды.

875 875. Стандарт дизель–генераторларға және дизель-генератор қондырғыларға тарамайды.

876 876. Іштен жану қозғалтқыштың түріне:

1 1) бензин (карбюраторлы);

2 2) дизель;

3 3) газтурбиналы;

4 4) газпоршеньді;

877 877. Қозғалшықтықтың дәрежесі бойынша:

1 1) жылжымалы электрагрегаттар;

2 2) стационарлық электрагрегаттар;

3 3) кіріктірілген электрагрегаттар;

4 4) жылжымалы электрстанциялар;

5 5) ауыспалы электрстанциялар;

6 6) блокты тасымалдайтын электрстанциялар.

878 878. Токтың нысанына қарай:

1 1) турақты, айнымалы бірфазалы;

2 2) айнымалы үшфазалы.

879 879. Көлік құралынның түріне қарай:

1 1) автомобилде;

2 2) тіркемеде;

3 3) темір жол тұғырнамада(вагонда);

4 4) арнайы көлікте.

880 880. Стандарт кемелердің, дәнекерлегіш, тепловоздың электрагрегаттарын, ұшатын аппараттардың және энергопоездың электр агрегаттарына тарамайды.

881 881. Электростанциялар жабық, құрғақ, өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін сақтап, атмосфералық жауын-шашын және топырақ ылғалдылығын болдырмайтын желдетілетін қойма бөлмелерінде сақталуы қажет.

7 7-параграф. Автомобилдік наубайхана блогі

882 882. Техникаларды сақтау (нан пісіру және тамақ дайындау бойынша) шара комплексін енгізеді, тот басудан, басқа бұзушылық жағдайдан және деформациядан сақтауды қамтамасыз етуін, техникалық дұрыстық және даярлық мақсатқа сай пайдалануға болуын үнемі қамтамасыз ететін іс-шаралар кешенінен құрылады.

883 883. Оларға мынадай шаралар жатады:

1 1) тазарту, техниканы жуу, ТК (техникалық күту) және консервация;

2 2) техниканы сақтау орнына қондыру;

3 3) техниканы сақтау процесінде қарау, сақтау мезімі шектеулі жекелеген агрегаттарды алмастыру және жаңарту;

4 4) сақтау процесінде ТК;

5 5) техниканы мақсатқа сай пайдалануға дайындау.

884 884. Техниканы коррозия тудыратын химикаттарға (қышқылдар сілтілер, органикалық еріткіштерге) жақын жерде сақтауға тыйым салынады.

885 885. Техниканы сақтауды мынадай жағдайларда жүзеге асырылады:

1 1) сақтау жағдайының жеңіл санатына сәйкес келетін жабық жылытылатын қоймаларда (Ж - ММСТ 15150-69);

2 2) сақтау жағдайының орташа санатына сәйкес келетін жабық жылытылмайтын үй-жайларда (О);

3 3) сақтау жағдайының қатаң (Қ) санатына және өте қатаң (ӨҚ) санатына сәйкес келетін жабық темір қоймаларда және бастырма астында.

886 886. Сақтау мерзімі:

1 1) қатаң және өте қатаң (Қ және ӨҚ) 3 жыл;

2 2) орташа (О) 5 жыл;

3 3) жеңіл (Ж) 10 жыл.

887 887. 1 айдан жоғары сақтауға қойылған (2 апталық негізгі климаттық жағдайда) техника тиісінше түрде консервациялануы керек.

888 888. Өндірушіден түсетін техника, әдепте, консервацияланып және толығымен ұзақ сақтауға дайын болуы керек.Бұл мезетте келесі операцияларды орындау керек(жылыту жабдығы):

1 1) қазандықты күйеден тазарту, оттықты, сужылытқыштың және газ жүру блокжолын,түтін құбырын және дефлекторды;

2 2) пісіру шкафын кірден тазарту, қазандықтың ішкі беттерін, крандарды, блоктың сыртқы беттерін, қазандық жапқыштарын, бу шығарушы клапандарды, бу бұрмаларын жуып және кептіру керек;

3 3) қазандық жапқышының нығыздағыштың резеңке төсемелерін шешу, жуу, кептіру, талькпен сүртіп және орнына орнату;

4 4) пісіру шкафың ішкі беттерінежәне табаларға ММСТ 190-78 олифасы жұқа етіп жағу;

5 5) қазандықтың ішкі беттеріне, жапқышына ММСТ 3164-78 вазелин майын жұқалап жағу;

6 6) бу шығарғыш клапандарын және бу бұрғыш құтысымын вазелин майын жұқа етіп жағу;

7 7) оттықты,отты корапты, күлсалғыш қорапты ТУ 6-10-1302-72 күмісті ПФ-837 алюминді эмальмен сырлау;

8 8) блоктың сыртқы беттерін, су бу бұрмаларын, түтін құбыр беттерін, су қайнатқышты ММСТ 1642-75 ұршық майын жұқа қабатымен жағу;

9 9) тиектің бұрандалу құралымдарына және т.б. вазелин майының жұқа қабатымен жағу;

10 10) төккіш шүмектерді бөлшектеу, вазелин майымен майлап, жинау.

889 889. Ұзақ мерзімде сақтауда автомобилдер мен тіркемелеррессорға салмақ түспеу үшін тірегіштерге (тіректерге) қойылады.

890 890. Шиналар шығарылған күннен бастап 6 жылдан соң жаңартуға жатады.

891 891. Палаткаларды оралған күйде сақтауға болады, жинақталуын және сапасын алдынала тексеріп алған жағдайда.

892 892. Рамалар кассеталары тек қана тік қойылуы керек.

8 8-параграф. Шойын радиатор - жылытқыш аспап (МЕМСТ 31311)

893 893. Жылытқыш аспап (шойын радиатор) – қоршаған ортаға жылу көзінен келетін жылу бергіштен (су, бу) жылуды беру арқылы бөлмені жылытатын құрығы.

894 894. Осы стандарт жылыту аспаптарына түрлі нысандағы ғимараттар мен имараттарды су мен жылынуы жүйесінде қолдануға арналған - радиаторларға және конвекторларға тарайды.

895 895. Жылыту аспаптары келесі түрлерден жасалады: болат, шойын, алюминий және биметалдар секциялы радиаторлары, арналы радиаторлары, құбырлы жылыту аспаптары (орамал кептіргіштер) және конвекторлар.

896 896. Жылыту аспаптарында келесі таңбалау болу керек:

1 1) шығарушының атауы немесе оның сауда маркасы;

2 2) шығарушының құжатына сәйкес жылыту аспабының үлгісі.

897 897. Радиатордың секциясыны бүйір бетінде атауы немесе сауда белгісі және шығарылыған жылының екі соңғы саны көрсетілген болуы керек.

898 898. Жылыту аспаптарын оралған күйінде жабық бөлмеде немесе бастырма астында сақтау керек, осыған байланысты, бұл ретте оларды ылғалдың және тұдыратын коррозияны химиялық заттардың әсерінен, әсерінен қорғауды қамтамасыз ету керек.

899 899. Ашық алаңдарда, атмосфералық жауын-шашыннан сақталған, оралған жылыту аспаптарын 10 тәулік дейін сақтауға рұқсат беріледі.

9 9-параграф. Май құятын электрлі радиатор (МЕМСТ 15150)

900

900. Май құятын электрлі радиатор – жақсы жылу изоляциясы бар тұрғын үйлерді қосымша жылыту үшін қолданылатын майтолтырылған электрлі радиатор, 7 және одан да көп секциялы, күйік иісін шығармайды, шаңды көтермейді, оттегіні күйдірмейді. Орташа температурасы 85–95оC-ті құрайды, ал максималды 100–110 оC-тан жоғары емес.

901 901. Электрлік радиаторлар мекемелердегі ауа температурасын автоматты түрде ұстап тұратын қызуды реттегішпен және екі немесе үш сатылы жылыту үшін қуат реттегішпен жабдықталады.

902 902. Олар қосқаннан кейінгі 25-35 минуттан кейін қыза бастайды.

903 903. Май радиаторының қуаты 0,5-1,5 кВт-ты құрайды. Ұзақ жұмыс уақытына есептелген – бірнеше тәулік бойына ұдайы үзбестен қолдануға болады.

904 904. Май құятын электрлі радиатор жабық, құрғақ, Өртке қарсы қауіпсіздік ережелерін сақтап, атмосфералық жауын-шашын және топырақ ылғалдылығын болдырмайтын желдетілетін қойма бөлмелерінде сақталуы қажет.

10 10-параграф. Жылулық зеңбірегі

905 905. ЭЖҚ жылыту желдеткіші ішінде трубалы тоқ жылытқыш орнатылған корпустан турады.Жұмыс барысында ауа ағыны жылу вентиляторының ішкі қусы арқылы өтеді және белгілі температураға дейін қызады.

906 906. КЭЖ-5 жылыту желдеткіші қоректендіру кәбілімен шанышқысын жүйеге қосу үшін жасақталады, сол себептен шанышқыны (тоқ күшіне 25 А кем емес өлшеулі) монтаждауды тұтынушы әрі орындауы керек.

907 907. КЭЖ-10 және КЭЖ-15 жылыту желдеткіші қоректендіру кәбілімен жасақталмайды, сол себепті монтаж тұтынушының барлық электр қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып орындалады.

908

908. Жылыту желдеткіші температура реттегішпен жасақталған, ол жылытылатын үй-жайдағы ауаның қызуын берілген температурада автоматты түрде және қосу түймесі аспаптың жоғарғы жапқышына шығарылған апаттың биметалды, термостат арқылы қалыпты ұстауға болады. Термостат іске қосылған кезде қуат алу кәбілін ажырату керек, желдеткіштің толықтай суығанын күту керек, қызудың себебін дұрыстау және қосқыш түймесін басып, аспапты жұмыс жағдайына келтіру керек.

909 909. Жасаушы–кәсіпорын тұтынушылық қасиетін нашарлатпайтын жағдайда, жылыу желдеткіші конструкциясы мен электр схемасына өзгеріс енгізе алады.

910 910. Жылыту желдеткіші үй-жайларда (көлемдерде) микроклиматтық жағдайлары жасанды реттететін болмағандықта әсердің ауада атмосфералық жауын-шашын әсері, құм және тозаң да және ылғалдың көтеріңкі конденсациясы жоқ жағдайларда пайдалануға арналған.

911 911. Жылыту желдеткіші жабық үй-жайларда, механикалық жағдай немесе ылғалдылық болмаған жағдайда сақталуы тиіс. Штабелдеудің биіктігі жылыту желдеткішінің орауышында көрсетілген.

11 11-параграф. Вахталық – контейнер (МЕМСТ 22853)

912 912. Вахталық-контейнер (вагон-үй)– жылжымалы ғимарат, трактор тізбектерінің шассиінен немесе шанадан құрастырылған, электрлік жарықтандыру жүйесімен, жылылықпен, желдетумен және қажетті жиһаздармен жабдықталған, -60 және +45С ауа температурасында тәулік бойы пайдаланылады.

913 913. Ғимараттарды, оның конструктивті элементтері мен пакеттерін сақтау қолдану нұсқаулығы мен паспортына сәйкес орындалуы керек.

914 914. Ғимаратты сақтауға қойған кезде төмендегі операциялар орындалуы керек:

1 1) контейнерлі үлгідегі ғимараттың жүру бөлігі жүктемеден босатылды;

2 2) блок-контейнері қисаюсыз сүеуді қамтамасыз ететін тұғырға қойылады;

3 3) есіктер, терезе және басқа да ойықтар жабылады және блок-контейнері ішіне бөгделердің кіруінен қорғалады;

4 4) жылу жүйесінен және сумен жабдықтау төгіледі;

915 915. Ғимарат, оның конструктивті элементтері және пакеттер алаңдарда көлбеу тұғырлар қолданумен еріген қар сулары мен жауын суларынан сақтауды қамтамасыз ететіндей,Өрт қауіпсіздігі ережесін қанағаттандыратын жағдайда сақталуы тиіс.

916 916. Контейнерлік ғимарат, жиналмалы жазылмалы ғимараттың конструктивті элементтер және пакеттері сақтау кезінде климаттық әсерден, ластанудан, бұзылудан қорғалған болуы керек.

917 917. Ғимарат, оның конструктивті элементтері және пакеттер өлшемі 500м2 аспайтын алаңшықтарда сақталуы керек. Сақтау үшін жеке алаңдар арасы 24 м кем болмау керек.

918 918. Сақтау кезінде (тасымалдауда және монтаждауда) жиналмалы-жазылмалы ғимараттың қоршаушы конструкциясының жылытқышын дымқылданудан қорғалған болуы керек.

919 919. Пайдаланушы ұйымдар пайдалану жөніндегі нұсқаулық құрамындағы ғимарат сақталуы туралы мәліметті формулярға жазуы керек, онда инвентарлық нөмір жиынтықтылығы, ғимаратты сақтаға қою және сақтаудан алу мерзімі көрсетіледі.

920 920. Ғимараттың техникалық жай- күйін және бұзылмаушылығын тексеру қысқа мерзімді сақтау кезінде айына бір рет және ұзақ мерзімді сақтау кезінде 3 айда бір рет орындалуы тиіс.

921 921. Вахталық-контейнер жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

12 12-параграф. Тіркеме базасындағы вахтовка (МЕМСТ 22853)

922 922. Тіркеме базасындағы вахтовка (вагон-үй)- уақытша тұру үшін арналған, трактор тізбектерінің шассиінен немесе шанадан құрастырылған, электрлік жарықтандыру жүйесімен, жылылықпен, желдетумен және қажетті жиһаздармен жабдықталған, -60 және +45С ауа температурасында тәулік бойы пайдаланылады.

923 923. Ғимараттарды, оның конструктивті элементтері мен пакеттерін сақтау қолдану нұсқаулығы мен паспортына сәйкес орындалуы керек.

924 924. Ғимаратты сақтауға қойған кезде төмендегі операциялар орындалуы керек:

1 1) контейнерлі үлгідегі ғимараттың жүру бөлігі жүктемеден босатылды;

2 2) блок-контейнері қисаюсыз сүеуді қамтамасыз ететін тұғырға қойылады;

3 3) есіктер, терезе және басқа да ойықтар жабылады және блок-контейнері ішіне бөгделердің кіруінен қорғалады;

4 4) жылу жүйесінен және сумен жабдықтау төгіледі;

925 925. Ғимарат, оның конструктивті элементтері және пакеттер алаңдарда көлбеу тұғырлар қолданумен еріген қар сулары мен жауын суларынан сақтауды қамтамасыз ететіндей, Өрт қауіпсіздігі ережесін қанағаттандыратын жағдайда сақталуы тиіс.

926 926. Контейнерлік ғимарат, жиналмалы жазылмалы ғимараттың конструктивті элементтер және пакеттері сақтау кезінде климаттық әсерден, ластанудан, бұзылудан қорғалған болуы керек.

927 927. Ғимарат, оның конструктивті элементтері және пакеттер өлшемі 500м2 аспайтын алаңшықтарда сақталуы керек. Сақтау үшін жеке алаңдар арасы 24 м кем болмау керек.

928 928. Сақтау кезінде (тасымалдауда және монтаждауда) жиналмалы-жазылмалы ғимараттың қоршаушы конструкциясының жылытқышын дымқылданудан қорғалған болуы керек.

929 929. Ғимарат, оның сындарлы элементтері және пакеттері, тасымалдау немесе түсіру кезінде жарақат алған болса, олардың қолданысқа жарамдылығы туралы шешім қабылдағанға дейін жеке сақталуы керек.

930 930. Ғимараттың техникалық жай- күйін және бұзылмаушылығын тексеру қысқа мерзімді сақтау кезінде айына бір рет және ұзақ мерзімді сақтау кезінде 3 айда бір рет орындалуы тиіс.

931 931. Тіркеме базасындағы вахтовка жабық үй-жайларда немесе қанқаның астында сақталуы керек. Консервациялау, герметизация және қоймада сақталуын талап ететін құрама бөліктерін шешіп алу жұмыстары міндетті түрде орындалғанынан кейін жабдықталған ашық алаңда сақтауға болады.

Об утверждении нормативов хранения материальных ценностей государственного материального резерва

0 Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтерін бекіту туралы

2 2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитеті (А.Ә. Сәду):

1 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

3 3) осы бұйрықтың Қазақстан Республики Төтенше жағдайлар министрлігінің ресми интернет-ресурсында жариялануын қамтамасыз етсін.

3 3. Осы бұйрық оны алғашқы ресми жариялаған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.

0 Мемлекеттік материалдық резервтің материалдық құндылықтарын сақтау нормативтері

1 1. Жалпы ережелер

1

2 2. Тамақ өнімдері

1 1-параграф. Ұн мен түрлі жарма (МЕМСТ 26574, МЕМСТ 26791)

3 3. Жарылған, жыртылған, кеміргіштер зақымдаған қаптарды қатарға қоюға болмайды. Бұндай қаптардағы өнімдер басқа берік ыдысқа аударылуы тиіс.

6

9 9. Көктемгі жазғы мезгілде қойманың температурасын төмендету үшін желге қарсы барлық есіктер мен желкөздері, ал жел ық жағында тек желкөздері ашылуы тиіс.

12 12. Өнімнің температурасын жылдың суық мезгілінде кемінде айына 1 рет, ал жылы мезгілінде кемінде 2 рет өлшейді.

13 13. Ұн мен жарманың ылғалдылығы мен қышқылдығын кемінде айына 1 рет анықтайды.

14 14. Сақтау мерзімдері:

1 1) бидай және қара бидай ұны – 1 жыл;

2 2) қарақұмық жармасы – 15 ай;

3 3) күріш жармасы – 12 ай.

2 2-параграф. Кептірілген қара бидай немесе бидай наны (МЕМСТ 686)

15 15. Кептірілген нандар дегеніміз сақтауға төзімді болу үшін кептірілген нан тілімі болып табылады.

16

17 17. Кептірілген нандар жақсы желдетілетін, көгермеген, нан қорының зиянды жәндіктерін жұқтырмаған ғимаратта сақтауы тиіс.

18 18. Қапталған кептірілген нандар қоршаған ортаның келесі параметірлерімен сақталуы тиіс:

1 1) ауаның температурасы 25о С-тан жоғары емес (қысқа мерзімді 30 тәуліктен көп емес, температураның жоғарлауы 45о С-қа дейін рұқсат етіледі);

2 2) герметикалық қаптамада ауаның біркелкі ылғалдылығы 90 % жоғары емес, герметикалық емес қаптамада – 75 % жоғары емес.

19

20 20. Сақтау мерзімдері:

1 1) 8о С-тан 25о С температурасында:

2 2) 8о С-тан жоғары емес температурада:

3 3-параграф. Ет және сүт консервілері (МЕМСТ 5284)

21 21. Ұзақ мерзімге сақтауға салатын консервілердің басты түрлерінің бірі жоғарғы және бірінші сортты «Бұқтырылған сиыр еті» болып табылады.

22 22. Ет консервілері мақсатына байланысты салқын түрінде қолданылатын басытқы және бірінші мен екінші тағамдарды дайындауға арналған түстік болып бөлінеді.

23 23. Суыған немесе салқындатылған еттен өндірілген консервілер, неғұрлым жоғары сапалы болып табылады.

24 24. Сүт консервілері консервілеу тәсілдеріне байланысты келесі түрлерге бөлінеді:

1 1) қантпен консервіленген – қанты бар қаймағы алынбаған қойытылған сүт;

2 2) қойытылған сүті және қанты бар какао мен табиғи кофе;

3 3) зарасыздандырумен консервіленген – зарасыздандырылған қойытылған сүт;

4 4) сорғытумен консервіленген – құрғақ қаймағы алынбаған сүт, қантпен және қантсыз құрғақ кілегей.

25

26

27 27. Тоңазытқыш төлесінің көлемін тиімді пайдалану мақсатында, бір тоқсанда өндірілген сүт консервілерін іріленген штабельде қаттау рұқсат етіледі.

29 29. Құжаттарда бұл консервілер қапталған қойманың, секцияның және штабельдің нөмірін көрсету қажет.

30 30. Жүктеу нормаларына және қойманың түрлеріне байланысты, консервілер штабельге келесі ретпен төселеді:

1 1) ет консервілері жылытылатын қоймаларда ені 6-10 пакет, ал жылытылмайтын қоймаларда – 3-4 пакет ірілендірілгенштабельге салынады;

2 2) балық және сүт консервілері қойманың құрылымымен түріне байланысты ені 3-4 пакет штабельге салынады.

31 31. Штабельдің ұзындығы орта бойлық өткелден қойма (жертөле) қабырғасы өткелге дейінгі арақашықтықпен анықталады.

32

34 34. Консервілердің тиеу – түсіру және ішкі қойма жұмыстары біріңғай технологиялық картасымен жүргізіледі.

1 1) ет консервілері – 3 жыл;

2 2) сүт консервілері – 1 жыл.

4 4-параграф. Қант (МЕМСТ 31361, МЕМСТ 26907)

37 37. Қантты сақтау үшін көбінесе жылытылатын, сонымен қатар жылытылмайтын техникалық жарамды, құрғақ, таза және жақсы желдететін қоймаларды қолданады.

38

39 39. Қоймаларда болуы тиіс:

1 1) технологиялық картамен қарастырылған, керекті құрал – саймандар мен жабдықтар;

2 2) температура – ылғалдылықты сақтау тәртібін(термометрлер, термографалар, гигрографалар және психрометрлер) тексеру құралы;

3 3) подтоварник, төсеу материалдары, баспалдақ және басқыш;

4 4) өрт қауіпсіздігі нормаларына сәйкес, алғашқы өрт сөндіру үшін керекті құралдары, сондай – ақ автоматикалық күзет – өрт дабылдамасы;

5 5) алғашқы медициналық жәрдем көрсету құралдары.

40 40. Қойманың тазалығын сақтау үшін есік алдында төсеме, аяқ – киім мен киім тазалайтын қылшақ және сыпырғыш болуы тиіс.

41

42 42. Қайта пайдалануға енгізілген қоймалар, жүктеу алдында жақсы кептірілген, тазартылған және жүктеуге дайын болуы тиіс.

44 44. Қант жанғыш өнімі болып табылады. Ауа мен қант қосындысы өрт қауіпті және жарылыс қауіпті, тұнған шаң өрт қауіпті.

45 45. Қойма ғимараты тиісті нұсқамалармен, плакаттармен, жазбалармен, көрсеткіштермен, қауіпті ескерту туралы жарық, дыбыс дабылдамасымен жабдықталады.

47 47. Сумен жылытылған қоймаларда ықтимал апаттарды болдырмау мақсатында жылытылатын құралдар тұрақты қоршаумен жабдықталады.

50 50. Қанттың сақталу мерзімі:

1 1) жылытылмайтын қоймада – 4 жыл;

2 2) жылытылатын қоймада – 8 жыл.

5 5-параграф. Өсімдік майы (МЕМСТ 1129)

56 56. Жабдықтардың әрбір элементіне майлы бояумен технологиялық сызбанұсқаға сәйкестелетін рет саны жазылады:

57

58

62 62. Май шаруашылығының периметрі мүмкіндігінше тікенекті сымнан жасалған дуалмен және күзет дабылының құрылғыларымен қоршалады.

63

64

66

67 67. Резервуарларды құюға дайындау кезінде оның техникалық және санитарлық жағдайы тексеріледі.

69 69. Май шаруашылықтарында қабылдау және жіберу кезінде майдың салмағын анықтау үшін вагон таразылары орнатылады.