2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5 бабының 3 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі «Кәсіптік стандарттарды әзірлеуге 2013 жылға қаражат бөлу және оны пайдалану қағидаларын бекіту туралы» № 406 қаулысына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

Келісілген
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова ___________
2014 жылғы 7 сәуір

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2014 жылғы 21 қаңтардағы
№ 20/52 бұйрығымен
бекітілген
Өсімдік шаруашылығы қызметіндегі кәсіби стандарты

5. Экономикалық қызмет түрі (кәсіби қызмет саласы) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызметтер жіктеушісі 03-2007: 01.11 Дәнді дақылдарды (күрішті қоспағанда), бұршақты және майлы дақылдарды өсіру, 01.12 Күріш өсіру, 01.13 Көкөністер мен бақша дақылдарын, тамыр жемістерді және түйнек жемістілерді өсіру, 01.15 Темекі өсіру, 01.19 Өзге маусымдық дақылдарды өсіру, 01.28 Дәм-татымдық дақылдар, хош иісті, күшті есірткі және фармацевтикалық дақылдарды өсіру, 01.30 Тәлімбақ өнімдерінің өндірісі.

6. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіби қызмет саласының) негізгі мақсаты: азық-түлік өнімі ретінде қолдану мақсатында екпе өсімдіктерді күтіп-баптау, өнімді азық ретінде, шикізатты өндіріс үшін және сәндік мақсатында алу. Дала дақылдарының сұрыптары, гибридтері мен нысандарын зерттеу, биология ерекшеліктерін және аз шығын мөлшері арқылы жоғары өнімділік пен сапаны қамтамасыз ететін дала дақылдарын өсірудің озық тәсілдерін зерттеу.
КС тағам өнімдерін өндіру кәсіби қызметі саласында еңбек заттарына, сапасына, жағдайына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді.

Стандарт талаптары қызмет түрлеріне және осы саланың төмендегі кәсіптеріне жатады:
тұқымдарды суландыру желісінің операторы;
тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы;
күрішші;
темекі өсіруші;
гүл өсіруші;
құлмақ өсіруші;
саңырауқұлақ өсіруші;
эфир майын алушы;
тәлімбақ маманы;
тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном.

82. «Тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном» кәсібі субъектінің негізгі қызметін жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және атқара білуге міндеттейді: жоғары сапалы сұрыптық тұқымдар мен отырғызылатын материалдарды өсіру жұмыстарын ұйымдастыру, уақытылы тұқым өсіру егістіктерді жинау, тұымдарды себу жұмыстарын ұйымдастыру.

Өсімдік шаруашылығы қызметіндегі
кәсіби стандартының
1-қосымшасы
Қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері
№ р/с
Қыз­мет тү­рі ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы тен­ден­ци­я­ла­рын есеп­ке ал­ған­да­ғы кә­сіп ата­уы
01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей­ле­рі
1.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
Тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
3-4
2.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Тұқым­дар­ды дә­рі­леу же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
Тұқым­дар­ды дә­рі­леу же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
3-4
3.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Кү­рі­ш­ші
Кү­рі­ш­ші
2-3
4.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Те­ме­кі өсі­ру­ші
Те­ме­кі өсі­ру­ші
2-3
5.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Гүл өсі­ру­ші
Гүл өсі­ру­ші
3
6.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Құл­мақ өсі­ру­ші
Құл­мақ өсі­ру­ші
2-3
7.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Са­ңы­ра­у­құ­лақ өсі­ру­ші
Са­ңы­ра­у­құ­лақ өсі­ру­ші
3
8.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Эфир май­ын алушы
Эфир май­ын алушы
2-3
9.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Тә­лім­бақ ма­ма­ны
Тә­лім­бақ ма­ма­ны
3
10.
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы жө­нін­де­гі аг­ро­ном
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы жө­нін­де­гі аг­ро­ном
4-7

Өсімдік шаруашылығы қызметіндегі
кәсіби стандартының
2-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111Тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64 шы­ға­ры­лым, «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жал­пы ме­ха­ни­ка­лан­ған жұ­мыстар»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-4
2-кесте. Тұқымдарды суландыру желісінің операторының еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за­лар, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, цех, ком­би­нат
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сіп-орын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Тұқымдарды суландыру желісінің операторы орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған же­лі­лер­де дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар тұқым­да­рын су­лан­ды­ру про­це­сін жү­зе­ге асы­ру
2
Тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін ба­қы­лау және рет­теу. Бе­рі­ліп отыр­ған тех­но­ло­ги­я­лық ре­жим­ді ав­то­ма­ти­ка және ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­ның кө­ме­гі­мен жү­зе­ге асы­ры­луын қам­та­ма­сыз ету. Құ­ры­л­ғы­лар­дың жұ­мысын­да­ғы ақа­улық­тар­ды жою. Қа­жет­ті құ­жат­та­ма­лар­ды тол­ты­ру
4-кесте. Тұқымдарды суландыру желісінің операторы орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Дән­ді (кү­ріш пен тәт­ті жү­ге­рі тұқым­да­рын қо­с­па­ған­да) кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық (азық­тық жү­ге­рі­ні қо­с­па­ған­да) және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры
Май мен су­ды жұқ­тыр­май­тын мақ­та­дан жа­сал­ған ма­те­ри­ал­дан тігі­л­ген ко­стюм (курт­ка жар­ты­лай ком­би­не­зон/неме­се шал­бар) неме­се су­дан қор­ғай­тын плен­ка­лы жа­бынды­дан жа­сал­ған син­те­ти­ка­лық ма­те­ри­ал­дан тігі­л­ген ко­стюм (курт­ка жар­ты­лай ком­би­не­зон/неме­се шал­бар), та­за те­рі­ден тігі­л­ген етік (неме­се ре­зең­ке етік), ре­зең­ке қол­ғап (неме­се по­ли­мер ма­те­ри­ал­дан жа­сал­ған қол­ғап)
1-1) Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын су­лан­ды­ру­ға ар­нал­ған ері­т­ін­ді­ле­рін дай­ын­дау
1-2) Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын су­лан­ды­ру
1-3) Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның кө­ме­гі­мен тех­но­ло­ги­я­лық про­цес­ке ба­қы­лау жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету
2
Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры
Ав­то­ма­ти­ка құ­рал­да­ры және ба­қы­лау-өл­шеу при­бор­ла­ры, қор­ға­ныс ко­стюм­де­рі, мас­ка­лар, қол­ғап­тар
2-1) Қо­қы­стар­ды, дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры қал­дық­та­рын жи­нау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі тұқымдарды суландыру желісінің операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру­ға ар­нал­ған ері­т­ін­ді­ні дай­ын­дау тех­но­ло­ги­я­сы бой­ын­ша жұ­мыс іс­теу дағдысы
Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық, гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын су­лан­ды­ру­ға ар­нал­ған ері­т­ін­ді­ні дай­ын­дау тех­но­ло­ги­я­ла­рын бі­лу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және жою әді­сте­рі
2-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру про­це­сі ке­зін­де­гі жұ­мыс жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Ап­па­рат­тар­ды пай­да­ла­ну дағ­ды­ла­ры, тұқым­дар­ды су­лан­ды­ру тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін рет­теу және ба­қы­лау
Өн­ді­рі­стік құ­рал-жаб­дық­тар­мен жұ­мыс іс­теу ере­же­ле­рін бі­лу, дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­тұқым­дас да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын су­лан­ды­ру тех­но­ло­ги­я­сы­ның нұс­қа­улық­та­ры

кәсіби стандартының
3-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Тұқым­дар­ды дә­рі­леу же­лі­сі­нің опе­ра­то­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64 шы­ға­ры­лым, «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жал­пы ме­ха­ни­ка­лан­ған жұ­мыстар»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Жа­бық то­пы­рақ­тың құ­рал-жаб­дық опе­ра­то­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-4
2-кесте. Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторының еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за­лар, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, цех, ком­би­нат
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жұ­мыс ай­ма­ғы ауа­сын­да қа­уіп­ті га­з­дар мен бу, иіс га­зы, азот ок­си­ді, ак­ро­ле­ин және тет­ра­этил­мы­ры­штың жо­ға­ры шо­ғыр­ла­нуы ден­са­улық­тың на­шар­ла­нуы­на, ең­бек­ке қа­бі­лет­ті­лік­тің тө­мен­де­уіне, ал үз­дік­сіз әсер нәти­же­сін­де кә­сі­би ау­ру­лар­ға әке­ле­ді
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту), тә­жі­ри­бе­лік өті­лім­сіз
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған же­лі­лер­де дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын дә­рі­леу про­це­сін жү­зе­ге асы­ру. Улы хи­ми­кат­тар, же­ма­зық­тар дай­ын­дау, тұқым­дар­ды ар­найы ыдыс­тар және ма­ши­на­лар­дың кө­ме­гі­мен улы хи­ми­кат заттар­мен дә­рі­леу, бүр­ку, то­заң­дан­ды­ру, улы же­ма­зық­тар­ды ша­шу, да­ла жағ­дай­ын­да улы заттар­ды пай­да­ла­ну
2
Тұқым­дар­ды дә­рі­леу тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін ба­қы­лау және рет­теу. Бе­рі­л­ген тех­но­ло­ги­я­лық ре­жим­ді ав­то­ма­ти­ка және ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­ның кө­ме­гі­мен қам­та­ма­сыз ету
3
Құ­рал-жаб­дық­тар жұ­мысы­на бай­ла­ны­сты ақа­улық­тар­ды жою. Қа­жет­ті құ­жат­та­ма­лар­ды жүр­гі­зу
4-кесте. Тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры, хи­мия пре­па­рат­та­ры
Қыш­қы­л­ға тө­зім­ді ком­би­не­зон, қыш­қыл сі­л­ті заттар­ға тө­зім­ді ре­зең­ке етіктер, ре­зең­ке қол­ғап­тар, су өт­кіз­бей­тін қол жап­қы­штар, га­з­ды аэро­золь­ды ре­спи­ра­тор, по­ли­кар­бо­нат­ты (неме­се ми­не­рал­ды) және бе­кі­ті­л­ген әй­не­гі бар «В-1» тип­ті жа­рық филь­трі бар кө­зіл­ді­рік
1-1) Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры дә­рі­ле­у­ге ар­нал­ған улы хи­ми­кат заттар мен же­ма­зық­та­ры бар қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау
1-2) Ыдыс­тар және ма­ши­на­лар кө­ме­гі­мен қо­с­па­лар қо­сы­л­ған улы хи­ми­кат­тар ар­қы­лы тұқым­дар­ды дә­рі­леу
1-3) Ба­қы­лау-өл­ше­уіш құ­рал­да­ры­ның кө­ме­гі­мен тех­но­ло­ги­я­лық про­цес­ке ба­қы­лау жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету
2
Қал­дық­тар, қо­қыс, тұқым қал­дық­та­ры
Су өт­кіз­бей­тін, ар­найы ері­т­ін­ді­мен ылғал­дан­ған ар­найы ки­ім, ар­найы уға қар­сы ма­те­ри­ал­дан жа­сал­ған по­ли­мер­лі жа­бындысы бар қол жап­қы­штар, мас­ка­лар, қол­ғап­тар, сы­пр­ғыш, қо­қы­сқа ар­нал­ған кон­тей­нер­лер
2-1) Қал­дық­тар­ды, қо­қы­стар­ды, дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­өк­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын жи­нау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі тұқымдарды дәрілеу желісінің операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Тұқым­дар­ды дә­рі­ле­у­ге ар­нал­ған улы хи­ми­кат­тар қо­с­па­ла­рын, жем­ді дай­ын­дау тех­но­ло­ги­я­сы бой­ын­ша жұ­мыс іс­теу, құ­рал-жаб­дық­тар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры; тұқым­дар­ды дә­рі­ле­у­ге ар­нал­ған пре­па­рат­тар­ды мөл­шер­леу, ыдыс­тар мен ма­ши­на­лар­ды улы хи­ми­кат­тар қо­с­па­ла­ры­мен тол­ты­ру, то­заң­дан­ды­ру, бүр­ку, улы же­ма­зық­тар­ды ша­шу
Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын дә­рі­ле­у­ге ар­нал­ған қо­с­па­ны, жем­ді дай­ын­дау тех­но­ло­ги­я­ла­рын бі­лу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және жою әді­сте­рі. Да­ла жағ­дай­ын­да улы заттар­ды сы­нау
2-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Егі­стікте улау сы­на­ғын өт­кі­зе ала­ды. Дән­ді, тех­ни­ка­лық, кө­кө­ніс, бақ­ша, же­ма­зық­тық және гүл­ді да­қыл­дар­дың тұқым­да­рын дә­рі­леу тех­но­ло­ги­я­сы
Да­ла жағ­дай­ын­да улы заттар­ды сы­нау тә­сіл­де­рі Тұқым­дар­ды дә­рі­леу, ыдыс­тар мен ма­ши­на­лар­ға улы хи­ми­кат­тар қо­спа­сын құю, бүр­ку, то­заң­дан­ды­ру, улы же­ма­зық­тар­ды ша­шу тех­но­ло­ги­я­сын бі­лу

кәсіби стандартының
4-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Кү­рі­ш­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19 та­рау. Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Кү­рі­ш­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Күрішшінің еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за­лар, план­та­ци­я­лар, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі бар болған жағ­дай­да тә­жі­ри­бе­лік өті­лім және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім бе­ру ұй­ы­мы ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Күрішші орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты тұқым­дар­ды егу­ге және отыр­ғызуға дай­ын­дық (жыр­ту, бо­ра­на­лау, қоп­сы­ту және бас­қа да жұ­мыстар), то­пы­р­ақ­қа ар­нал­ған ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және са­лу; тұқым­дар мен отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау
2
Кү­ріш егу, өсі­ру және егу, отыр­ғы­зу жағ­дай­ла­рын­да кү­тім көр­се­ту (шө­птеу, су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, су­а­ру және т.б.), кү­ріш­ті зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық өң­деу); кү­ріш­ті жи­нау, сақ­тау орын­да­ры­на дей­ін та­сы­мал­дау және жи­нал­ған өнім­ді сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дау қо­сын­да­ры­на жет­кі­зу неме­се оны тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту
4-кесте. Күрішші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Кү­ріш кө­ше­ті
Қол­ғап­тар, ағаш жә­шік­тер, қор­ға­ныс ко­стюм­де­рі, мас­ка­лар
1-1) То­пы­рақ­ты егу жұ­мыста­ры­на және кү­ріш­ті отыр­ғызуға дай­ын­дау
1-2) Ты­ңайт­қы­шты дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа са­лу; тұқым­дар­ды және отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау
2
Кү­ріш тұқым­да­ры
Қол­ғап­тар, се­бет, қор­ға­ныс ко­стюм­де­рі, мас­ка­лар, ша­ғын га­ба­рит­ті та­сы­мал­да­у­ға бо­ла­тын сал­ма­ғы 0,9 ба­стап 6 дей­ін­гі мас­са­сы бар бү­рік­кіш­тер, пор­шень­ді пнев­ма­ти­ка­лық сор­ғыш
2-1) Өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық өң­деу)
2-2) Өсіп шық­қан дай­ын өнім­ді жи­нау, сақ­тау ор­ны­на жет­кі­зу. Тап­сы­рыс бе­ру­ші­лер та­ра­пы­нан кү­ріш­тің жет­кі­зі­луі неме­се тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ты­луы
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі күрішші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Кү­ріш­ті өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы
Кү­ріш­ті өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы және оған кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рі, то­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау тә­сіл­де­рі бі­лу; арам шө­птер және зи­ян­кестер­мен кү­рес тә­сіл­де­рі
2-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық
Хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­на бі­лу, кү­ріш­ті егу тех­но­ло­ги­я­сы
Кү­ріш­ті егу тех­но­ло­ги­я­сы және оған кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу; арам шө­птер мен зи­ян­кестер­ді жою, су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, жи­нау құ­ры­л­ғы­сы­мен жұ­мыс іс­теу ере­же­ле­рі
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі күрішші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Кү­ріш­ті өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы
Кү­ріш­ті өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы және оған кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рі, то­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау тә­сіл­де­рі бі­лу; арам шө­птер және зи­ян­кестер­мен кү­рес тә­сіл­де­рі
2-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық
Хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­на бі­лу, кү­ріш­ті егу тех­но­ло­ги­я­сы
Кү­ріш­ті егу тех­но­ло­ги­я­сы және оған кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу; арам шө­птер мен зи­ян­кестер­ді жою, су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, жи­нау құ­ры­л­ғы­сы­мен жұ­мыс іс­теу ере­же­ле­рі
2-2)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ұста­на­ды және оған есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­да өзін-өзі ба­ға­лау, өзін-өзі анық­тау, өзін-өзі ұй­ым­да­сты­ру және іс-әре­кет­тер­ді тү­зе­ту
Затты өзгер­ту тех­но­ло­ги­я­ла­рын, ең­бек­ті жос­пар­ла­уды және ұй­ым­да­сты­ру­ды бі­ле­ді

Өсімдік шаруашылығы қызметіндегі
кәсіби стандартының
5-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6112 Те­ме­кі өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19 та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Те­ме­кі өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Темекі өсірушінің еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Қой­ма­лар, ба­за­лар, план­та­ци­я­лар, тә­лім­бақ­тар, кә­сі­по­рын­дар, ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі бар болған жағ­дай­да тә­жі­ри­бе­лік өті­лім және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім бе­ру ұй­ы­мы ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Темекі өсіруші орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты егу жұ­мыста­ры­на дай­ын­дау (бо­ра­на­лау, егі­сті­кал­ды қоп­сы­ту). Ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа са­лу. Отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­ды дай­ын­дау
2
Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу. Кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау және өсі­ру. Те­ме­кі­ні зи­ян­кестер­ге қар­сы био­хи­ми­я­лық жол­мен дә­рі­леу. Дай­ын өнім­ді жи­нау, сақ­тау ор­ны­на жет­кі­зу және жи­нал­ған өнім­ді сақ­тау. Өнім­ді дай­ын­дау қо­сын­да­ры­на жет­кі­зу неме­се тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту­ға қою
4-кесте. Темекі өсіруші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Те­ме­кі кө­шет­те­рі
Қол­ғап­тар, кет­пен, қол­мен түп­те­гіш құ­рал, кү­рек, тыр­на­уыш, кес­кіш құ­рал, мо­то­блок
1-1) То­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау (бо­ра­на­лау, қоп­сы­ту)
1-2) Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу. Те­ме­кі­ні өсі­ру және кү­тім жа­сау
1-3) Те­ме­кі­ні зи­ян­кестер­ден қор­ғау мақ­са­тын­да уа­қы­ты­лы био­хи­ми­я­лық дә­рі­леу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу
2
Те­ме­кі жа­пы­рақ­та­ры
Қол­ғап­тар, се­бет, ав­то­кө­лік
2-1) Те­ме­кі­ні жи­нау, кеп­ті­ру ор­ны­на жет­кі­зу, те­ме­кі­ні сақ­тау
2-2) Те­ме­кі­ні дай­ын­дау орын­да­ры­на жет­кі­зу неме­се тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту. Маз­мұ­ны жа­ғы­нан ұқсас бас­қа да мін­дет­те­ме­лер­ді орын­дау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі темекі өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Те­ме­кі­ні өсі­ру жұ­мысы­ның дағ­ды­ла­ры, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы, хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­ну
Те­ме­кі өсі­ру тех­но­ло­ги­я­ла­ры және олар­ға кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу, то­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау тә­сіл­де­рі, арам­шө­птер­мен және зи­ян­кестер­мен кү­рес тә­сіл­де­рі
2-1)
Ал­ға қой­ған мақ­сат­ты ес­ке­ре оты­рып ең­бек­ті жос­пар­лау және мін­дет­тер­ді анық­тау. Жұ­мыстың ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап бе­ре­ді
Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу жұ­мысы­ның дағ­ды­ла­ры, за­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­рын қол­да­ну
Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу тех­но­ло­ги­я­ла­ры және олар­ға кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу. Арам­шөп пен зи­я­не­стер­ді жою, су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, су­а­ру
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі темекі өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Те­ме­кі­ні өсі­ру жұ­мысы­ның дағ­ды­ла­ры, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы, хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­ну
Те­ме­кі өсі­ру тех­но­ло­ги­я­ла­ры және олар­ға кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу, то­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау тә­сіл­де­рі, арам­шө­птер­мен және зи­ян­кестер­мен кү­рес тә­сіл­де­рі
2-1)
Ал­ға қой­ған мақ­сат­ты ес­ке­ре оты­рып ең­бек­ті жос­пар­лау және мін­дет­тер­ді анық­тау. Жұ­мыстың ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап бе­ре­ді
Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу жұ­мысы­ның дағ­ды­ла­ры, за­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­рын қол­да­ну
Те­ме­кі­ні отыр­ғы­зу тех­но­ло­ги­я­ла­ры және олар­ға кү­тім жа­сау тә­сіл­де­рін бі­лу. Арам­шөп пен зи­я­не­стер­ді жою, су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, су­а­ру
2-2)
Жұ­мыс про­це­сін жос­пар­ла­уды қам­ти­тын ат­қа­ру­шы­лық іс-әре­кет­ті тү­сі­ну
Жұ­мысты жос­пар­мен са­лы­сты­ра ала­ды, жос­пар­ла­на­тын нәти­же­ге қол жет­кі­зу­ді және алын­ған нәти­же­нің са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кес ке­лу­ін қам­та­ма­сыз ете­ді
Бел­гі­лі мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де өз ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі және бас­қа адам­дар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне жа­у­ап бе­ре­ді, сон­дай-ақ қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау­ға жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды

кәсіби стандартының
6-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6113 Гүл өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19 та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Гүл өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-4
2-кесте. Гүл өсірушінің еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за­лар, план­та­ци­я­лар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке­лер, ша­руа қо­жа­лық­та­ры, қо­сал­қы үй-жай­лар, цех­тар, бақ­тар, парк­тер, са­ябақ­тар, кө­шет­ха­на­лар, жы­лы­жай­лар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Гүл өсіруші орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты егу жұ­мыста­ры­на және отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, бо­ра­на­лау, қоп­сы­ту және бас­қа да жұ­мыстар), ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа са­лу, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­ды дай­ын­дау
2
Гүл­дер­ді отыр­ғы­зу, өсі­ру және отыр­ғы­зы­л­ған кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау (арам шө­пте­рін жұ­лу, су­а­ру, түп­теу, өс­кін­де­рін бай­лау және т.б.), өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық дә­рі­леу). Кү­тім жа­сау. Жи­нау, сақ­тау ор­ны­на жет­кі­зу және жи­нал­ған өнім­ді сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дау қо­сын­да­ры­на жет­кі­зу неме­се тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­тып жі­бе­ру
4-кесте. Гүл өсіруші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Отыр­ғы­зы­ла­тын да­қыл­дар, тұқым­дар, кө­шет­тер, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар
Кет­пен, қол­мен түп­те­гіш құ­рал, кү­рек, тыр­на­уыш, кес­кіш, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, ме­ха­ни­ка­лық сеп­кіш­тер, ша­ғын га­ба­рит­ті та­сы­мал­да­на­тын та­сы­мал­да­у­ға бо­ла­тын сал­ма­ғы 0,9 ба­стап 6 дей­ін­гі мас­са­сы бар бү­рік­кіш­тер, пнев­ма­ти­ка­лық сор­ғыш, за­лал­сыздан­ды­ру­шы құ­рал­дар
1-1) То­пы­рақ­ты отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, бо­ра­на­лау, қоп­сы­ту және бас­қа да жұ­мыстар)
1-2) Ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа са­лу. Гүл­ді да­қыл­дар мен кө­шет­тер­ді отыр­ғы­зу
1-3) Отыр­ғы­зы­л­ған өсім­дік­тер­ді өсі­ру және кү­тім жа­сау (арам шө­пте­рін жұ­лу, су­а­ру, түп­теу, өсім­дік­тер­ді бай­лау және т.б.), өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық дә­рі­леу)
2
Же­мі­стер, тұқым­дар, буы­л­тық­тар, кө­шет­тер
Ав­то­ма­ши­на, трак­тор, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қол­ғап­тар, қо­рап­тар, жә­шік­тер
2-1) Жи­нау, жи­нал­ған өнім­ді сақ­тау орын­да­ры­на жет­кі­зу және сақ­тау
2-2) Өнім­ді дай­ын­дау қо­сын­да­ры­на жет­кі­зу. Тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі гүл өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­ри­я­ны сақ­та­уы­на, іш­кі ең­бек тәр­ті­бін, ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры­ның сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік, зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, бас­шы­лық­пен жұ­мыстың ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап бе­ре­ді
Ек­пе да­қыл­да­рын, тұқым­дар­ды отыр­ғы­зу жұ­мысы­ның дағ­ды­ла­ры, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу, за­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­рын қол­да­ну, хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­ну
Отыр­ғы­зы­ла­тын да­қыл­дар­ды, тұқым­дар­ды өсі­ру және олар­ға кү­тім жа­сау дағ­ды­ла­ры, то­пы­рақ­ты егу­ге дай­ын­дық әді­сте­рі, арам­шөп пен зи­ян­кестер­мен кү­рес жүр­гі­зу тә­сіл­де­рі, арам­шөп­ті жою әді­сте­рі
2-1)
Мін­дет­тің өзді­гі­нен анық­та­луын қа­рас­ты­ра­ды, өмір бойы өз-өзін ұй­ым­да­сты­ру және өзді­гі­нен бі­лім алу, ой­лау дер­бес­ті­гі
Ек­пе да­қыл­да­рын, тұқым­дар­ды отыр­ғы­зу тех­но­ло­ги­я­ла­ры­ның дағ­ды­ла­ры, өнім­ді жи­нау тех­но­ло­ги­я­сы
Су­а­ру нор­ма­ла­рын есеп­теу, су­а­ру, түп­теу, өс­кін­де­рін бай­лау, жи­най­тын құ­рал-жаб­дық­ты пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы және ең­бек­ті қор­ғау бі­лі­мі

кәсіби стандартының
7-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Құл­мақ өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19 та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Құл­мақ өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Құлмақ өсірушінің еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за­лар, бақ­ша­лар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке, бө­лім­ше­лер, кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар, ша­руа қо­жа­лы­ғы.
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі бар болған жағ­дай­да тә­жі­ри­бе­лік өті­лім және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім бе­ру ұй­ы­мы ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Құлмақ өсіруші орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Құл­мақ өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да то­пы­рақ­ты өң­деу, құл­мақ­ты отыр­ғы­зу, өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау бой­ын­ша жұ­мысты орын­дау, құл­мақ өсі­ру­де пай­да­ла­ны­ла­тын ма­ши­на­лар­ға қыз­мет көр­се­ту
2
Кө­бей­ту жұ­мыста­ры, мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­лау, құл­мақ бүр­шік­те­рін жи­нау, са­бақ­та­рын жи­нау, кеп­ті­ру, сығ­ым­дау, құл­мақ­ты буып-түю бой­ын­ша қол жұ­мысы
4-кесте. Құлмақ өсіруші орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Құл­мақ тұқым­да­ры, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, за­лал­сыздан­ды­ру­шы заттар
Кет­пен, қол­мен түп­те­гіш, кү­рек, тыр­на­уы­штар, жал­пақ кес­кіш, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, ме­ха­ни­ка­лық сеп­кіш­тер
1-1) Құл­мақ өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да то­пы­рақ­ты өң­деу, құл­мақ­ты отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын жү­зе­ге асы­ру
1-2) Құл­мақ өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да пай­да­ла­ны­ла­тын өсім­дек­тер­ге кү­тім жа­сау тех­но­ло­ги­я­сы
1-3) Құл­мақ өсі­ру са­ла­сын­да пай­да­ла­ны­ла­тын ма­ши­на­лар­ға қыз­мет көр­се­ту
2
Құл­мақ тұқым­да­ры
Ав­то­ма­ши­на, трак­тор, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қол­ғап­тар, қо­рап, жә­шік­тер
2-1) Өсі­ру, мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­ла­уды қам­ти­тын қол жұ­мыста­ры
2-2) Құл­мақ бүр­шік­те­рін,са­бақ­та­рын жи­нау; кеп­ті­ру, сығ­ым­дау, құл­мақ­тар­ды буып-түю
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі құлмақ өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, бас­шы­лық­пен жұ­мыстың ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап бе­ре­ді. Мін­дет­тің өзді­гі­нен анық­та­луын қа­рас­ты­ра­ды
Құл­мақ­ты өсі­ру бой­ын­ша тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу, ек­пе да­қыл­да­рын, тұқым­да­рын отыр­ғы­зу дағ­ды­ла­ры. Құл­мақ өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да қол­да­ны­ла­тын өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау бой­ын­ша жұ­мыс жағ­дай­ын және оның бо­лжам­ды өзге­рі­сте­рін дер­бес тал­да­уды қа­жет ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дау
Құл­мақ­ты өсі­ру аг­ро­тех­ни­ка­сын бі­лу, құл­мақ­ты отыр­ғы­зу, құл­мақ қа­тар­ла­ры ара­сын­да­ғы то­пы­рақ­ты өң­деу бой­ын­ша жұ­мыс түр­ле­рі. Құл­мақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да қол­да­ны­ла­тын өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар. Құл­мақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да пай­да­ла­ны­ла­тын ма­ши­на­лар­ға қыз­мет көр­се­ту ере­же­ле­рі
2-1)
Жұ­мыстың ба­ры­сы және нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды. Өз-өзін ұй­ым­да­сты­ру және өзді­гі­нен бі­лім алу, ой­лау дер­бес­ті­гі
Құл­мақ мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­лау, құл­мақ­тың ұшта­рын тү­зе­ту, бас са­бақ­та­рын ашу, ар­тық мұрт­ша­ла­рын ке­су бой­ын­ша жұ­мыс да­ғыд­ла­ры. Өнім­ді жи­нау, құл­мақ­ты кеп­ті­ру және буып-түю
Құл­мақ мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­лау, құл­мақ­тың ұшта­рын тү­зе­ту, бас са­бақ­та­рын ашу, ар­тық мұрт­ша­ла­рын ке­су тә­сіл­де­рін бі­лу. Құл­мақ бүр­шік­те­рін жи­нау және сұ­рып­тау, құл­мақ са­бақ­та­рын жи­нау жұ­мыста­ры, іл­мек сым­дар­мен орау, сұ­рып­тау және сығ­ым­дау жұ­мыста­ры
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі құлмақ өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, бас­шы­лық­пен жұ­мыстың ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап бе­ре­ді. Мін­дет­тің өзді­гі­нен анық­та­луын қа­рас­ты­ра­ды
Құл­мақ­ты өсі­ру бой­ын­ша тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу, ек­пе да­қыл­да­рын, тұқым­да­рын отыр­ғы­зу дағ­ды­ла­ры. Құл­мақ өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да қол­да­ны­ла­тын өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау бой­ын­ша жұ­мыс жағ­дай­ын және оның бо­лжам­ды өзге­рі­сте­рін дер­бес тал­да­уды қа­жет ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дау
Құл­мақ­ты өсі­ру аг­ро­тех­ни­ка­сын бі­лу, құл­мақ­ты отыр­ғы­зу, құл­мақ қа­тар­ла­ры ара­сын­да­ғы то­пы­рақ­ты өң­деу бой­ын­ша жұ­мыс түр­ле­рі. Құл­мақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да қол­да­ны­ла­тын өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар. Құл­мақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да пай­да­ла­ны­ла­тын ма­ши­на­лар­ға қыз­мет көр­се­ту ере­же­ле­рі
2-1)
Жұ­мыстың ба­ры­сы және нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды. Өз-өзін ұй­ым­да­сты­ру және өзді­гі­нен бі­лім алу, ой­лау дер­бес­ті­гі
Құл­мақ мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­лау, құл­мақ­тың ұшта­рын тү­зе­ту, бас са­бақ­та­рын ашу, ар­тық мұрт­ша­ла­рын ке­су бой­ын­ша жұ­мыс да­ғыд­ла­ры. Өнім­ді жи­нау, құл­мақ­ты кеп­ті­ру және буып-түю
Құл­мақ мұрт­ша­ла­рын шпа­лер­лер­ге бай­лау, құл­мақ­тың ұшта­рын тү­зе­ту, бас са­бақ­та­рын ашу, ар­тық мұрт­ша­ла­рын ке­су тә­сіл­де­рін бі­лу. Құл­мақ бүр­шік­те­рін жи­нау және сұ­рып­тау, құл­мақ са­бақ­та­рын жи­нау жұ­мыста­ры, іл­мек сым­дар­мен орау, сұ­рып­тау және сығ­ым­дау жұ­мыста­ры
2-2)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ұста­на­ды және оған есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­да өзін-өзі ба­ға­лау, өзін-өзі анық­тау, өзін-өзі ұй­ым­да­сты­ру және іс-әре­кет­тер­ді тү­зе­ту
Құл­мақ өсі­ру­де қол­да­ны­ла­тын өсім­дік­тер кү­ті­мі бой­ын­ша нұс­қа­улық­тар­ды, құл­мақ өсі­ру­де қол­да­ны­ла­тын ма­ши­на­лар­ға қыз­мет көр­се­ту қа­ғи­да­ла­рын бі­лу

кәсіби стандартының
8-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6113 Са­ңы­ра­у­құ­лақ өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Са­ңы­ра­у­құ­лақ өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-4
2-кесте. Саңырауқұлақ өсірушінің еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­тар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке­лер, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Саңырауқұлақ өсіруші орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Ашық және жа­бық то­пы­рақ­та са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру ке­зін­де­гі жұ­мыстар­ды жү­зе­ге асы­ру: то­пы­рақ­ты дай­ын­дау, ты­ңайт­қы­штар са­лу, са­ңы­ра­у­құ­лақ тұқым­да­рын се­бу
2
Егі­л­ген өс­кін­дер­ге, са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­дың спо­ра­ла­ры­на кү­тім жа­сау, өнім­ді са­ту­ға, өң­де­у­ге және сақ­та­у­ға дай­ын­дау
4-кесте. Саңырауқұлақ өсіруші орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Са­ңы­ра­у­құ­лақ спо­ра­ла­ры, то­пы­рақ, су, фор­ма­лин, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, за­лал­сыздан­ды­ру­шы құ­рал­дар, то­пы­рақ, тұз
Кет­пен, қол­мен түп­те­гіш құ­рал, тыр­на­у­шы­тар, жал­пақ кес­кіш, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, қа­ғаз, бү­рік­кіш­тер, ар­найы ма­ши­на­лар, ком­пост, хи­мия пре­па­рат­та­ры, ме­ха­ни­ка­лық сеп­кіш­тер, ар­ба, ыдыс, ар­найы ван­на, ала­ша­лар
Ашық және жа­бық то­пы­рақ­та са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру ке­зін­де­гі жұ­мыстар­ды жү­зе­ге асы­ру: то­пы­рақ­ты дай­ын­дау
Ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа са­лу, са­ңы­ра­у­құ­лақ тұқым­да­рын егу
2
Са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар, то­пы­рақ
Ав­то­ма­ши­на, трак­тор, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қол­ғап­тар, жә­шік­тер
Егі­л­ген егін­ге кү­тім көр­се­ту, са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды жи­нау
Өнім­ді са­ту­ға, өң­де­у­ге, сақ­та­у­ға дай­ын­дау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі саңырауқұлақ өсіруші құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Негіз­гі тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, стан­дарт­ты тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­ді дер­бес ше­шу, зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, жұ­мыстың ба­ры­сы және нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Ашық және жа­бық то­пы­рақ­та са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру, өсім­дік­тер­ді кү­ту, өс­кін­дер­ді ар­найы пре­па­рат­тар­мен дә­рі­леу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы
Ашық және жа­бық то­пы­рақ­та са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру тә­сіл­де­рі; жұ­мыстар­ды ат­қа­ру, жүй­е­лер­ді, сө­ре­лер­ді, са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ре­тін ка­ме­ра­лар­ды дай­ын­дау тә­сіл­де­рі, са­ңы­р­ак­құ­лақ­тар­ды егу тә­сіл­де­рі, са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­дың өсу­іне кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар (жы­лу, жа­рық, ылғал­ды­лық жағ­дай­ла­рын рет­теу); өс­кін­дер­ді ар­найы пре­па­рат­тар­мен және тез өсу­ге әсер ете­тін заттар­мен өң­деу
2-1)
Са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды жи­нау, олар­ды сұ­рып­тау және са­па­сын анық­тау жұ­мыста­ры­ның нәти­же­сі мен са­па­лы­лы­ғы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­лу. Жи­на­лып алын­ған са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру­ге және уа­қыт­ша сақ­та­у­ға ар­нал­ған то­пы­рақ­ты, ыдыс, ка­ме­ра­лар мен жаб­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру ке­зін­де өзі­нің ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне, бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне, со­ны­мен қа­тар қор­ша­ған ор­та­ның қа­уіп­сіз­ді­гіне жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды жи­нау, сұ­рып­тау үшін қа­жет­ті тә­жі­ри­бе дағ­ды­ла­рын қол­да­ну. Жи­на­лып алын­ған са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру­ге және уа­қыт­ша сақ­та­у­ға ар­нал­ған то­пы­рақ­ты, ыдыс, ка­ме­ра­лар мен жаб­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру­ға ар­нал­ған құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу
Са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды жи­нау, сұ­рып­тау, са­па­сын анық­тау, са­ту­ға дай­ын­дау тә­сіл­де­рі. Жи­на­лып алын­ған са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­ды өсі­ру­ге және уа­қыт­ша сақ­та­у­ға ар­нал­ған то­пы­рақ­ты, ыдыс, ка­ме­ра­лар мен жаб­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру тә­сіл­де­рі

кәсіби стандартының
9-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Эфир май­ын алушы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Эфир май­ын алушы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Эфир майын алушының еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­тар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке­лер, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі бар болған жағ­дай­да тә­жі­ри­бе­лік өті­лім және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім бе­ру ұй­ы­мы ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Эфир майын алушы орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру (бұ­рыш жал­бы­зы, еш­кі­жа­пы­рақ, ра­у­шан, күн­зе, зи­ре, фен­хель, қазта­мақ және бас­қа­ла­ры) бой­ын­ша жұ­мыстар ке­ше­нін ат­қа­ру. То­пы­рақ­ты, тұқым­дар мен отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды егу­дің ал­дын­да неме­се отыр­ғы­зу­дың ал­дын­да дай­ын­дау, егу жұ­мыста­ры және өсім­дік­тер­дің ве­ге­та­ци­я­лық ке­зе­ңін­де ты­ңайт­қы­штар са­лу, тұқым­дар­ды се­бу
2
Ве­ге­та­ция ке­зін­де өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау. Өнім­ді сақ­тау және са­ту үшін жи­нау, сұ­рып­тау және дай­ын­дау. Ең­бек құ­рал­да­ры, ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер және аг­ре­гат­тар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
4-кесте. Эфир майын алушы орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, за­лал­сыздан­ды­ру­шы заттар
Кет­пен, қол­мен түп­те­гіш құ­рал, кү­рек, тыр­на­уы­штар, жал­пақ кес­кіш, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, ме­ха­ни­ка­лық сеп­кіш
1-1) Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру бой­ын­ша жұ­мыстар ат­қа­ру. То­пы­рақ және тұқым­дар­ды егу­ге дай­ын­дау
1-2) Егу жұ­мыста­ры­ның ал­дын­да ты­ңайт­қыш са­лу. Тұқым­дар­ды және отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­ды егу
2
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­дың тұқым­да­ры мен же­мі­сте­рі
Ав­то­ма­ши­на, трак­тор, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қол­ғап­тар, жә­шік­тер
2-1) Ве­ге­та­ция ке­зін­де өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау (арам­шө­бін жұ­лу, қоп­сы­ту, түп­теу, са­бақ­та­ры­ның пай­да бо­луы, зи­ян­кестер­мен және ау­ру­лар­мен және т.б. кү­рес). Өсі­рі­л­ген өнім­ді жи­нау, сұ­рып­тау
2-2) Өнім­ді са­ту­ға, өң­де­у­ге дай­ын­дау. Ең­бек құ­рал­да­рын, ма­ши­на­лар­ды, аг­ре­гат­тар­ды жөн­деу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі эфир майын алушы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Негіз­гі тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, стан­дарт­ты тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­ді дер­бес ше­шу, зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, жұ­мыстың ба­ры­сы және нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру дағ­ды­ла­ры. Өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау, се­бе­тін жер­лер­ді ар­найы пре­па­рат­тар­мен өң­деу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру бой­ын­ша аг­ро­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар ке­ше­нін бі­лу: то­пы­рақ­ты, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау, тұқым­дар­ды, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды және план­та­ци­я­лар­ды се­бу неме­се отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры­ның ал­дын­да әзір­леу, тұқым­дар­ды се­бу, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дард­лы отыр­ғы­зу.
2-1)
Тұқым­дар­ды, же­мі­стер­ді жи­нау, кө­шет­тер­ді қа­зып алу, олар­ды сұ­рып­тау және са­па­сын анық­тау ке­зін­де жү­зе­ге асы­ры­ла­тын жұ­мыстар­дың нәти­же­сі мен са­па­сы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­лу. То­пы­рақ, ыдыс, тұқым­дар­ды сақ­тау ка­ме­ра­ла­рын, кө­шет­тер­ді за­лал­сыздан­ды­ру ке­зін­де өзі­нің ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі, бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі, со­ны­мен қа­тар қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау бой­ын­ша жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Тұқым­дар, же­мі­стер­ді сұ­рып­тау үшін жи­на­у­ға бай­ла­ны­сты тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­ла­рын пай­да­ла­ну. То­пы­рақ, ыдыс, ка­ме­ра­лар­ды за­лал­сыздан­ды­ру ке­зін­де құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­те­уді бі­лу. Жи­нал­ған өнім­ді өң­деу және сақ­тау
Жи­нау, сұ­рып­тау, же­тіл­ді­ру, дай­ын өнім­ді сақ­та­у­ға неме­се са­ту­ға дай­ын­дау. То­пы­рақ, ыдыс, ка­ме­ра­лар­ды за­лал­сыздан­ды­ру тә­сіл­де­рі, өнім­ді­лі­гі жо­ға­ры өсім­дік­тер­ді, тұқым­дар­ды, кө­шет­тер­ді және бас­қа да отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды кө­бей­ту және се­лек­ци­я­лық жұ­мыстар жүр­гі­зу мақ­са­тын­да ірік­теп алу ере­же­ле­рін бі­лу.
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі эфир майын алушы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Негіз­гі тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, стан­дарт­ты тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­ді дер­бес ше­шу, зей­ін­ді­лік, ұқып­ты­лық, жұ­мыстың ба­ры­сы және нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру дағ­ды­ла­ры. Өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау, се­бе­тін жер­лер­ді ар­найы пре­па­рат­тар­мен өң­деу, құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу
Эфир май­лы және дә­рі­лік да­қыл­дар­ды өсі­ру бой­ын­ша аг­ро­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар ке­ше­нін бі­лу: то­пы­рақ­ты, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау, тұқым­дар­ды, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды және план­та­ци­я­лар­ды се­бу неме­се отыр­ғы­зу жұ­мыста­ры­ның ал­дын­да әзір­леу, тұқым­дар­ды се­бу, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дард­лы отыр­ғы­зу. Ве­ге­та­ция ке­зін­де өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау (арам­шө­бін жұ­лу, қоп­сы­ту, түп­теу, са­бақ­та­ры­ның пай­да бо­луы, зи­ян­кестер­мен және ау­ру­лар­мен және т.б. кү­рес). Ма­ши­на­лар­ды, аг­ре­гат­тар­ды пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
2-1)
Тұқым­дар­ды, же­мі­стер­ді жи­нау, кө­шет­тер­ді қа­зып алу, олар­ды сұ­рып­тау және са­па­сын анық­тау ке­зін­де жү­зе­ге асы­ры­ла­тын жұ­мыстар­дың нәти­же­сі мен са­па­сы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­лу. То­пы­рақ, ыдыс, тұқым­дар­ды сақ­тау ка­ме­ра­ла­рын, кө­шет­тер­ді за­лал­сыздан­ды­ру ке­зін­де өзі­нің ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі, бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі, со­ны­мен қа­тар қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау бой­ын­ша жа­у­ап­кер­ші­лік­те бо­ла­ды
Тұқым­дар, же­мі­стер­ді сұ­рып­тау үшін жи­на­у­ға бай­ла­ны­сты тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­ла­рын пай­да­ла­ну. То­пы­рақ, ыдыс, ка­ме­ра­лар­ды за­лал­сыздан­ды­ру ке­зін­де құ­рал-жаб­дық­пен жұ­мыс іс­те­уді бі­лу. Жи­нал­ған өнім­ді өң­деу және сақ­тау
Жи­нау, сұ­рып­тау, же­тіл­ді­ру, дай­ын өнім­ді сақ­та­у­ға неме­се са­ту­ға дай­ын­дау. То­пы­рақ, ыдыс, ка­ме­ра­лар­ды за­лал­сыздан­ды­ру тә­сіл­де­рі, өнім­ді­лі­гі жо­ға­ры өсім­дік­тер­ді, тұқым­дар­ды, кө­шет­тер­ді және бас­қа да отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды кө­бей­ту және се­лек­ци­я­лық жұ­мыстар жүр­гі­зу мақ­са­тын­да ірік­теп алу ере­же­ле­рін бі­лу. Жұ­мыс ба­ры­сын­да қол­да­ны­ла­тын ең­бек құ­рал­да­ры, ма­ши­на, ме­ха­низмдер мен аг­ре­гат­тар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту әді­сте­рі

кәсіби стандартының
10-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
-
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау «Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі­нің жұ­мыста­ры­ның си­патта­ма­ла­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Тә­лім­бақ ма­ма­ны
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3
2-кесте. Тәлімбақ маманының еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­тар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке­лер, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ынды­ғы (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би да­яр­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры бой­ын­ша бі­лім ұй­ым­да­ры ба­за­сын­да кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Тәлімбақ маманы орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Тә­лім­бақ­тар­да то­пы­рақ­ты дай­ын­дау, егу, жа­байы ше­міш­ке­лі және сүй­ек­ті да­қыл­дар­ды отыр­ғы­зу; өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау, өсім­дік­тер­ді ұла­сты­ру­ға дай­ын­дау, кө­шет­тер­ді қа­зып алу, олар­ды сұ­рып­тау, та­ра­ту­ға дай­ын­дау се­кіл­ді жұ­мыс түр­ле­рін орын­дау
2
Ұла­сты­ру­ға ар­нал­ған ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау, олар­ды сақ­тау; жа­байы да­қыл­дар­ды, кө­шет­тер­ді, ек­пе кө­шет­тер­ді қы­ста сақ­тау амал­да­ры; ұла­сты­ру нәти­же­сін­де ұла­сып өсіп ке­ту мүм­кін­ді­гі
4-кесте. Тәлімбақ маманы орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
То­пы­рақ, жа­байы өсім­дік­тер, тұқым­дар, егу­ге ар­нал­ған сүй­ек­ті тұқым­дар
Бу­дан­да­сты­ру жа­бындысы, бақ­та­ғы аға­штар­ды бай­ла­у­ға ар­нал­ған жіп­ше­лер; то­пы­р­ақ­қа ар­нал­ған ph-метр, сым­ды тар­тып тұ­ра­тын құ­ры­л­ғы, ком­пью­тер­ге қо­сы­лу мүм­кін­ді­гі бар элек­трон­ды мик­ро­скоп, та­сы­мал­да­на­тын ылғал өл­ше­гіш құ­ры­л­ғы, ста­ци­о­нар­лық дат­чик­те­рі бар ылғал өл­ше­гіш құ­ры­л­ғы, қы­сқы ұла­сты­ру жағ­дай­ы­на ар­нал­ған па­ра­фин, оку­лянт­тар, кә­сі­би се­ка­тор
1-1) Тә­лім­бақ­тар­да то­пы­рақ­ты дай­ын­дау, егу, жа­байы ше­міш­ке­лі және сүй­ек­ті да­қыл­дар­ды отыр­ғы­зу
1-2) Өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау, өсім­дік­тер­ді ұла­сты­ру­ға дай­ын­дау, кө­шет­тер­ді қа­зып алу, олар­ды сұ­рып­тау, та­ра­ту­ға дай­ын­дау
2
То­пы­рақ, жа­байы тұқым­дар, тұқым­дар, отыр­ғызуға ар­нал­ған сүй­ек­ті тұқым­дар, ек­пе кө­шет­тер, кө­шет­тер
Ке­су, ұла­сты­ру пы­шақ­та­ры, бақ­ша ара­сы, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­ды ке­сіп алу­ға ар­нал­ған пы­шақ, 30-мөл­шер­лік да­ла мик­ро­ско­пы, ал­ма және ал­мұрт же­мі­сте­рі­нің қат­ты­лы­ғын анық­та­у­ға ар­нал­ған пе­не­тро­метр, қол су бү­рік­кі­ші
2-1) Ұла­сты­ру ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау, жа­байы тұқым­дар­ды, ек­пе кө­шет­тер­ді, кө­шет­тер­ді қы­ста сақ­тау
2-2) Бу­дан­дас­қан өсім­дік­тер­дің ұла­сып өсіп ке­ту­ін тек­се­ру
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3деңгейлі тәлімбақ маманы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет:
бел­гі­лен­ген мақ­сат­ты се­ке­ре оты­рып, жұ­мысты жос­пар­лау және мін­дет­тер­ді анық­тау
Жұ­мыс жағ­дай­ы­ның және оның бо­лжам­ды өзге­рі­сте­рін дер­бес тал­да­уды қа­жет ете­тін әр түр­лі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­да­уды бі­лу
Тә­лім­бақ­тар­да ше­міш­ке­лі және сүй­ек­ті кө­шет­те­рін өсі­ру­дің ерекше­лік­те­рін бі­лу; әр түр­лі бақ­ша да­қыл­да­ры­ның жа­байы түр­ле­рін отыр­ғы­зу бой­ын­ша дай­ын­дық жұ­мыста­ры. Ал­ма аға­шта­ры, ал­мұрт, жү­зім са­ба­ғын және бас­қа да бақ­ша да­қыл­да­рын бу­дан­да­сты­ру және отыр­ғы­зу жө­нін­де­гі жұ­мыс тә­сіл­де­рі; бу­дан­да­сты­ры­л­ған кө­шет­тер­ді кү­ту ере­же­ле­рі; бұ­тақ­тар­ды, ек­пе кө­шет­те­рін, кө­шет­тер­ді қы­сқы сақ­тау әді­сте­рі;бір және екі жы­л­ғы ек­пе кө­шет­те­рі­нің ұшын ке­сі және қа­лып­та­сты­ру әді­сте­рі
2-1)
Бел­гі­лі қыз­мет са­ла­сы дең­гей­ін­де ті­ке­лей бас­шы­лық­пен бас­қа жұ­мыс­шы­лар­мен ба­ла­ма­лы әре­кет пен өза­ра қа­ты­на­сты анық­тай­ды және ке­лі­сті­ре­ді
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да жұ­мыс үде­рі­сі мен оның нәти­же­сін дер­бес жос­пар­лау, жү­зе­ге асы­ру және ба­ға­лау ке­зін­де прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кең ауқы­мын қол­да­на бі­лу
Фу­ми­га­ци­я­ға ар­нал­ған кө­шет­тер­ді отыр­ғы­зу бі­лі­мі, ал­ма, ал­мұрт, жү­зім са­ба­ғын ұла­сты­ру­ға ар­нал­ған ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау және са­лу бі­лі­мі. Бу­дан­да­сты­ры­л­ған өсім­дік­тер­дің ұла­сып ке­ту мүм­кін­дік­те­рін тек­се­ру. Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы және ең­бек­ті қор­ғау бі­лі­мі

кәсіби стандартының
11-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
2213 Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы жө­нін­де­гі аг­ро­ном
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
4
Аг­ро­ном (ор­та­ша бі­лік­ті) – са­на­ты жоқ, ІІ, І
5
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша аг­ро­ном (жо­ға­ры бі­лім) – са­на­ты жоқ, ІІ, І
6
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша аг­ро­ном (жо­ға­ры бі­лім­нен кей­ін­гі) – са­на­ты жоқ, ІІ, І
7
Бас аг­ро­ном
2-кесте. Тұқым шаруашылығы жөніндегі агрономның еңбек шарттарына, білімі және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да қыз­мет ету­ші ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ым­да­ры, мем­ле­кет­тік ұй­ым­дар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), тә­жі­ри­бе­лік өті­лім
Са­нат­сыз – жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
ІІ са­нат – са­на­ты жоқ ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес;
І са­нат – ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Са­нат­сыз – жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
ІІ са­нат – са­на­ты жоқ ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес;
І са­нат – ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
6
Жо­ға­ры бі­лім (ба­ка­лаври­ат), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз – жұ­мыс өті­ліне та­лап қой­ыл­май­ды;
ІІ са­нат – са­на­ты жоқ ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес;
І са­нат – ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе. Жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Кә­сі­би қыз­мет ба­ғы­ты бой­ын­ша жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 5 жыл­дан кем емес
3-кесте. Тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лі­гі)
1
Жо­ға­ры са­па­лы сұ­рып­тық тұқым­дар мен отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды өсі­ру жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру, со­ны­мен қа­тар ша­ру­а­шы­лық үшін қа­жет мөл­шер­де тұқым қо­рын жа­сақ­тау жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру, рес­пуб­ли­ка­лық қор­ға сұ­рып­тық және ги­брид­ті тұқым­дар­ды жет­кі­зу шарт мін­дет­те­ме­ле­рі­нің орын­да­луын қа­да­ға­лау. Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша жос­пар­лы құ­жат­та­ма­ны дай­ын­дай­ды. Жо­ға­ры са­па­лы тұқым­дар­ды алу мақ­са­тын­да олар­ға кү­тім жа­сау бой­ын­ша аг­ро­хи­ми­я­лық іс-ша­ра­лар­ды жүр­гі­зу жағ­дай­ла­рын қа­рас­ты­ра­ды, тұқым учас­ке­ле­ріне бай­ла­ны­сты оң­тай­лы мер­зім­нің бел­гі­ле­ну­ін қам­та­ма­сыз ете­ді. Сұ­рып­тық тұқым­дар­ға апро­ба­ция жүр­гі­зе­ді. Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша тұқым­дар­ды өң­деу, се­бу, жи­нап ал­ған­нан кей­ін­гі өң­деу, олар­ды жо­ға­ры са­па дең­гей­іне жет­кі­зу жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ра­ды
2
Тұқым­дар­дың дұ­рыс сақ­та­луын және мақ­сат­ты түр­де пай­да­ла­ны­луын ұй­ым­да­сты­ра­ды. Жа­ңа сұ­рып­тар­ды сы­нақ­тан өт­кі­зу­дің өн­ді­рі­стік жағ­дай­ла­рын қа­рас­ты­ра­ды. Сұ­рып­ты ауы­сты­ру және сұ­рып­ты жа­ңар­ту жұ­мыста­рын жү­зе­ге асы­ра­ды, өн­ді­ріс­ке жа­ңа өнім­ді­лі­гі жо­ға­ры сұ­рып­тар мен ги­брид­тер­дің жыл­дам ен­гі­зі­лу­ін қам­та­ма­сыз ете­ді. Тұқым са­па­сын жақ­сар­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды, де­фи­цит және пер­спек­ти­ва­лы тұқым­дар өн­ді­рі­сі­нің ар­туы­на ық­пал ету әре­ке­тін жа­сай­ды, өнер­к­ә­сіп­тік негіз­де­гі астық тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы­на қа­жет­ті өн­ді­ріс әре­ке­тін жүр­гі­зе­ді. Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша есеп жүр­гі­зе­ді және бел­гі­лен­ген түр­де есеп тап­сы­рып оты­ра­ды
3
Тұқым үл­гі­ле­рін тұқым зерт­ха­на­ла­ры­на дер уа­қы­тын­да жі­бе­ре­ді. Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау заң­на­ма­ла­ры­ның, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі нор­ма­ла­ры мен ере­же­ле­рі­нің сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ете­ді
4-кесте. Тұқым шаруашылығы жөніндегі агроном орындайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Дән­дер, кө­шет ма­те­ри­ал­да­ры
Әр түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­ла­ры және жаб­дық­та­ры, же­ке ком­пью­тер, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, (хи­ми­я­лық және фи­зи­ко-хи­ми­я­лық тал­да­у­лар, газтал­да­у­ла­ры, био­те­стер­лер, тір­кеу жаб­дық­та­ры)
1-1) Жо­ға­ры са­па­лы сұ­рып­ты тұқым және отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал­дар­ды өсі­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ра­ды
1-2) Тұқым­нан өс­кен өнім­ді дер ке­зін­де жи­нау, тұқым се­бу, жи­нап ал­ған­нан кей­ін тұқым­ды өң­деу, олар­ды жо­ға­ры се­бу са­па­сы­на дей­ін жет­кі­зу
2
Дән­дер, кө­шет ма­те­ри­ал­да­ры
Әр түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­ла­ры және жаб­дық­та­ры, же­ке ком­пью­тер, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
2-1) Тұқым­дар­ды дұ­рыс сақ­тау және мақ­сат­ты пай­да­ла­ну жағ­дай­ла­рын ұй­ым­да­сты­ра­ды. Жа­ңа сұ­рып­тар­ды өн­ді­рі­стік сы­нақ­тан өт­кі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ра­ды
2-2) Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғын жақ­сар­ту, де­фи­цит және пер­спек­ти­ва­лы тұқым­дар өн­ді­рі­сін арт­ты­ру, астық да­қыл­да­ры тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғын өнер­к­ә­сіп­тік негіз­ге ай­нал­ды­ру бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды
3
Дән­дер, кө­шет ма­те­ри­ал­да­ры
Әр түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­ла­ры және жаб­дық­та­ры, же­ке ком­пью­тер, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, ме­то­ди­ка­лық ма­те­ри­ал­дар
3-1) Тұқым үл­гі­ле­рін тұқым зерт­ха­на­ла­ры­на дер уа­қы­тын­да жі­бе­ре­ді
3-2) Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау заң­на­ма­ла­ры­ның, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі нор­ма­ла­ры мен ере­же­ле­рі­нің сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ете­ді
5-кесте. СБШ біліктілігінің 4-деңгейлі тұқым шаруашылығы жөніндегі агрономның құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс неме­се бө­лім­ше дең­гей­ін­де бел­гі­лі бір нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу жа­у­ап­кер­ші­лі­гін ала оты­рып, қыз­мет­кер­лер­ге (топ­қа) бас­шы­лық ету
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­дік жағ­дай­ын­да кә­сі­би әле­умет­тік ше­шім­дер­ді жо­ба­лау және қа­был­дау дағ­ды­ла­ры мен бі­лі­мі
Ар­найы (тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық) бі­лім (ин­но­ва­ци­я­лық бі­лім­ді қо­са ал­ған­да) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­нің син­те­зін қа­жет ете­тін қыз­мет бі­лім
2-1)
Кә­сі­би қыз­мет­те­гі шы­ғар­ма­шы­лық­қа, бас­қа­ру­да­ғы ба­ста­ма­ға, кә­сі­би бі­лім­ді да­мы­ту мен ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы кә­сі­би қыз­ме­ті­нің нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­ға қа­бі­лет­ті­гі
Кең ауқым­ды бі­лім, кә­сі­би қыз­мет­те­гі құқық қа­ғи­да­ла­ры, бас­қа­ру әді­сте­рі мен қа­ғи­да­ла­ры
«Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы ту­ра­лы» ҚР За­ңын бі­лу. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры
6-кесте. СБШ біліктілігінің 5-деңгейлі тұқым шаруашылығы жөніндегі агрономның құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Тұқым өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның бел­гі­лен­ген есеп жүр­гі­зу дағ­ды­ла­ры
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­дік жағ­дай­ын­да кә­сі­би әле­умет­тік ше­шім­дер­ді жо­ба­лау және қа­был­да­уды тал­дау бі­лі­мі.Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да жо­ғар­ғы бі­лім
2-1)
Кә­сі­би қыз­мет­те­гі шы­ғар­ма­шы­лық­қа, бас­қа­ру­да­ғы ба­ста­ма­ға, кә­сі­би бі­лім­ді да­мы­ту мен кә­сі­би қыз­ме­ті­нің нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­ға қа­бі­лет­ті­гі
Дән­дер­дің үл­гі­ле­рін дән зерт­ха­на­сы­на тал­да­у­ға жі­бе­ру­ді бі­лу
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру және аг­ро­тех­ни­ка­ға қа­ты­сты же­тек­ші, нор­ма­тив­ті, нұс­қа­улық және әді­сте­ме­лік ма­те­ри­ал­дар, апро­ба­ция әді­сте­рі және ек­пе тұқым­дар­дың са­па­сын ба­ға­лау, тұқым са­па­сын жақ­сар­ту әдіс-тә­сіл­де­рі, тұқым­ды өң­деу және өн­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сын жақ­сар­ту тә­сіл­де­рі, жер және ең­бек ту­ра­лы заң­на­ма­лар­дың негіз­де­рі, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ту­ра­лы заң­на­ма, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын бі­лу
7-кесте. СБШ біліктілігінің 6-деңгейлі тұқым шаруашылығы жөніндегі агрономның құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау нәти­же­ле­ріне же­ту­ді ес­ке­ре оты­рып, бө­лім­ше неме­се ұй­ым дең­гей­ін­де­гі нәти­же­ге жа­у­ап­кер­ші­лік­ті ала оты­рып қыз­мет­кер­лер­ді (топ) бас­қа­ру
Егін сор­ты­ның са­па­сын анық­тап қа­был­да­уды жүр­гі­зе бі­лу
Тар шең­бер­де­гі кә­сі­би қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет тех­но­ло­ги­я­лық, ма­те­ри­ал­ды және ада­ми ре­сур­стар­дың негі­зі, жа­рам­ды­лы­ғы және қар­жы­лық сал­да­ры
2-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бө­лім­ше неме­се ұй­ым­ның стра­те­ги­я­лық қыз­ме­тін анық­тау, үде­ріс неме­се қыз­мет­ті бас­қа­ру қа­ғи­да­ла­ры
Тұқым өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның жос­пар­лан­ған құ­жат­та­ма­ла­рын жа­сай бі­лу
«Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы ту­ра­лы» ҚР За­ңын бі­лу. Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы бой­ын­ша жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру және аг­ро­тех­ни­ка­ға қа­ты­сты же­тек­ші, нор­ма­тив­тік, нұс­қа­улық және әді­сте­ме­лік ма­те­ри­ал­дар, апро­ба­ция әді­сте­рі және ек­пе тұқым­дар­дың са­па­сын ба­ға­лау, тұқым са­па­сын жақ­сар­ту әдіс-тә­сіл­де­рі, тұқым­ды өң­деу және өн­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сын жақ­сар­ту тә­сіл­де­рі, тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы ғы­лым­ның же­ті­стікте­рі мен озық тә­жі­ри­бе, эко­но­ми­ка негіз­де­рі, ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру негіз­де­рі, жер және ең­бек ту­ра­лы заң­на­ма­лар­дың негіз­де­рі, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ту­ра­лы заң­на­ма, ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­ры­ның бі­лі­мі
8-кесте. СБШ біліктілігінің 7- деңгейлі тұқым шаруашылығы жөніндегі агрономның құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Стра­те­ги­я­ны анық­тау, күр­де­лі әле­умет­тік, өн­ді­рі­стік, ғы­лы­ми уде­рі­стер­ді бас­қа­ру. Ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де­гі са­ла­ның нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік
Сұ­ра­ным­дар­ды тол­ты­ру­ды бі­лу, ги­брид­тер­ді, кө­шет ма­те­ри­ал­да­ры­ның қежнт­ті сорт­та­рын және дән­дер­ді алу үшін шарт жа­сау, олар­дың уа­қы­ты­лы алы­ны­уын қам­та­ма­сыз ету
Кә­сі­би ин­но­ва­ци­я­лық қыз­мет са­ла­сын­да­ғы әді­сте­ме­лік бі­лім. Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да жо­ғар­ғы бі­лім
2-1)
Ма­ңы­зды көш­бас­шы­лық қа­си­ет­тер­ді көр­се­те бі­луі, жа­ңа­шыл­ды­ғы және кө­пте­ген өза­ра бай­ла­ны­сты фак­тор­лар­мен бай­ла­ны­сты про­бле­ма­лар­дың ше­ші­лу­ін қа­жет ету­ге негіз­дел­ген ең­бек және оқу қыз­ме­т­ін­де­гі дер­бес­ті­гі
Жо­ғар­ғы са­па­да дән­дер­ді алу мақ­са­тын­да олар­ды кү­тім жа­сау аг­ро­но­ми­я­лық ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу­ді бі­лу
«Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы ту­ра­лы» ҚР За­ңы­ның бі­лі­мі. Қа­уіп­сіз­дік және ең­бек­ті қор­ғау тех­ни­ка­сы­ның бі­лі­мі

Өсімдік шаруашылығы қызметіндегі
кәсіби стандартының
12-қосымшасы
Келісу парағы
Ұй­ым­ның ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стр­лі­гі
Осы КС тіркелді
Кәсіби стандарттар Реестріне енгізілді, тіркеу №
Хат (хаттама) № ____________________ Күні__________________________