2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5 бабының 3 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі «Кәсіптік стандарттарды әзірлеуге 2013 жылға қаражат бөлу және оны пайдалану қағидаларын бекіту туралы» № 406 қаулысына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

Келісілген
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова ___________
2014 жылғы 7 сәуір

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2014 жылғы 21 қаңтардағы
№ 20/58 бұйрығымен бекітілген
Өсімдіктерді қорғау және карантин бойынша қызметтегі кәсіби стандарты

5. Экономикалық қызмет түрі (кәсіби қызмет облысы) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жіктеушісі 03-2007: 01.61 Ауыл шаруашылығы дақылдарын өсіру саласындағы қызметтің қосалқы түрлері, 02.10 Орман шаруашылығы және өзге де орман шаруашылығы қызметі, 02.40 Орман шаруашылығы саласында (орман өсіру мен ағаш дайындау) қызметтер көрсету.

КС өсімдіктерді қорғау және карантин кәсіби қызмет саласында еңбек мәніне, сапасына, жағдайына және қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді.

Стандарт талаптары қызмет түрлеріне және осы саланың төмендегі кәсіптеріне жатады:
өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном;
энтомолог;
фитопатолог;
герболог.

10. «Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном» кәсібі субъектінің негізгі қызметін жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және атқара білуге міндеттейді: фитосанитарлық мониторинг жүргізуді, ауыл шаруашылық өсімдіктерін зиянкестерден, аурулар мен арамшөптерден, карантинді объектілерінен қорғауды қамтамасыз ету.

18. «Энтомолог» кәсібі субъектінің негізгі қызметін жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және атқара білуге міндеттейді: ауыл шаруашылық дақылдарының өсімдік зиянкестерімен зақымдануын анықтау үшін фитосанитарлық мониторинг жүргізу, карантинді өнімнің талаптарға сәйкестігін тексеру үшін карантинді талдау және карантинді сараптама жүргізу.

26. «Фитопатолог» кәсібі субъектінің негізгі қызметін жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және атқара білуге міндеттейді: ауыл шаруашылық дақылдарының өсімдік ауруларымен және паразитті нематодтармен (фитогельминттер) зақымдануын анықтау үшін фитосанитарлық мониториг жүргізу; карантинді өнімнің талаптарға сәйкестігін тексеру үшін карантинді талдау және карантинді сараптама жүргізу.

34. «Герболог» кәсібі субъектінің негізгі қызметін жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және атқара білуге міндеттейді: ауыл шаруашылық дақылдарының арамшөппен ластануын анықтау үшін фитосанитарлық мониториг жүргізу; карантинді өнімнің талаптарға сәйкестігін тексеру үшін карантинді талдау және карантинді сараптама жүргізу.
35.Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 5-қосымшасының 1-кестесінде көрсетілген.

Өсімдіктерді қорғау және карантин
бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
1-қосымшасы
Қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері
№ р/с
Қыз­мет тү­рі ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы тен­ден­ци­я­ла­рын есеп­ке ал­ған­да­ғы кә­сіп ата­уы
01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей­ле­рі
1.
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
5
2.
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин
Эн­то­мо­лог
Эн­то­мо­лог
5
3.
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин
Фи­то­па­то­лог
Фи­то­па­то­лог
5
4.
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин
Гер­бо­лог
Гер­бо­лог
5

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
2-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
2213 Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
1221 Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі бас аг­ро­ном
3212 Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном (ор­та бі­лік­ті­лі)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
5
Са­нат­сыз, І-ІІ
2-кесте. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агрономның еңбек шарттарына,
біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптары
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық ұй­ым­да­ры, мем­ле­кет­тік ұй­ым­дар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Да­ла жағ­дай­ла­рын­да­ғы жұ­мыс, пе­сти­цид­тер­мен (улы хи­ми­кат­тар­мен) жұ­мыс
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді, 1 са­нат үшін - өсім­дік­тер­ді қор­ғау бой­ын­ша 2 са­нат­ты аг­ро­ном­ға тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес, 2 са­нат үшін - өсім­дік­тер­ді қор­ғау бой­ын­ша са­нат­сыз аг­ро­ном­ға тә­жі­ри­бе­сі 5 жыл­дан кем емес
3-кесте. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі аграном орындайтын, еңбек
функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ша­ру­а­шы­лық ау­ма­ғын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на, олар­дың зи­ян­кестер­мен, өсім­дік ау­ру­ла­ры­мен, арам­шө­птер­мен (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) за­қым­да­ну кө­ле­мін, дең­гей­ін анық­тау үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу, олар­мен кү­ре­стің нақ­ты әді­сте­рін анық­тау; ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі­мен, ау­ру­ла­ры­мен және арам­шө­птер­мен кү­рес жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі­мен, ау­ру­ла­ры­мен және арам­шө­птер­мен кү­ре­сі бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­па­ры мен кесте­ле­рін әзір­леу; ауыл ша­ру­а­шы­лық өсім­дік­те­рін зи­ян­кестер­ден, ау­ру­лар­дан, арам­шө­птер­ден (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) аг­ро­тех­ни­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық және бас­қа да құ­рал­дар­мен қор­ғау бой­ын­ша про­фи­ла­кит­ка­лық және олар­ды жою іс-ша­ра­ла­ры ке­ше­нін жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету
3
Астық ток­та­рын, қой­ма­лар мен сақ­тау орын­да­рын хи­ми­я­лық өң­де­уді, тұқым ма­те­ри­ал­да­рын се­бу ал­дын­да пе­сти­цид­тер­мен өң­де­уді ұй­ым­да­сты­ру; пе­сти­цид­тер­мен жұ­мыс іс­теу үшін хи­ми­я­лық және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ға, ар­найы ки­ім­дер­ге, же­ке қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­на де­ген қа­жет­ті­лік­ті ай­қын­дау; пе­сти­цид­тер­ді ти­ім­ді қол­да­ну, дұ­рыс сақ­тау және есеп­ке алу­ды қам­та­ма­сыз ету; қыз­мет­кер­лер­дің қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау жө­нін­де­гі заң­на­ма­ны, ең­бек­ті қор­ғау және өрт сөн­ді­ру қа­уіп­сіз­ді­гі­нің ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уын қам­та­ма­сыз ету
4-кесте. Өсімдіктерді қорғау жөніндегі аграном орындайтын
КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Пе­сти­цид­тер, ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық
1-1) Ша­ру­а­шы­лық ау­ма­ғын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на, олар­дың зи­ян­кестер­мен, өсім­дік ау­ру­ла­ры­мен, арам­шө­птер­мен (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) за­қым­да­ну кө­ле­мін, дең­гей­ін анық­тау үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу, олар­мен кү­ре­стің нақ­ты әді­сте­рін анық­тау
1-2) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі­мен, ау­ру­ла­ры­мен және арам­шө­птер­мен кү­рес жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру.
2
Қа­ғаз, ұй­ым­да­сты­ру тех­ни­ка­сы
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық, ком­пью­тер, де­ректе­рі бар жур­нал­дар
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі­мен, ау­ру­ла­ры­мен және арам­шө­птер­мен кү­ре­сі бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жос­па­ры мен кесте­ле­рін әзір­леу
2-2) Ауыл ша­ру­а­шы­лық өсім­дік­те­рін зи­ян­кестер­ден, ау­ру­лар­дан, арам­шө­птер­ден (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) аг­ро­тех­ни­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық және бас­қа да құ­рал­дар­мен қор­ғау бой­ын­ша про­фи­ла­кит­ка­лық және олар­ды жою іс-ша­ра­ла­ры ке­ше­нін жүр­гі­зу
3
Пе­сти­цид­тер
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы және жабды­ғы, ком­пью­тер, пе­сти­цид­тер­дің қоз­ға­лы­сын есеп­ке алау жур­нал­да­ры
3-1) Астық ток­та­рын, қой­ма­лар мен сақ­тау орын­да­рын хи­ми­я­лық өң­де­уді, тұқым ма­те­ри­ал­да­рын се­бу ал­дын­да пе­сти­цид­тер­мен өң­де­уді ұй­ым­да­сты­ру; пе­сти­цид­тер­мен жұ­мыс іс­теу үшін хи­ми­я­лық және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ға, ар­найы ки­ім­дер­ге, же­ке қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­на де­ген қа­жет­ті­лік­ті ай­қын­дау, пе­сти­цид­тер­ді ти­ім­ді қол­да­ну, дұ­рыс сақ­тау және есеп­ке алу­ды қам­та­ма­сыз ету;
3-2) Қыз­мет­кер­лер­дің қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау жө­нін­де­гі заң­на­ма­ны, ең­бек­ті қор­ғау және өрт сөн­ді­ру қа­уіп­сіз­ді­гі­нің ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уын қам­та­ма­сыз ету.
5-кесте. СБШ біліктіліктің 4- деңгейлі өсімдіктерді қорғау жөніндегі
агрономның құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
2-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­луы­на фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу ке­зін­де және фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг­ті ба­қы­ла­уды ұй­ым­да­сты­ру ке­зін­де қыз­мет­ші­лер әре­кет­те­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті ала оты­рып қыз­мет­ші­лер то­бын бас­қа­ру
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдысы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
2-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­на оты­рып, кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр түр­лі нұс­қа­ла­рын, ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар­ды қо­са ал­ған­да, дер­бес әзір­леу дағдысы
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры
6- кесте СБШ 5-ші кәсіби деңгейдің өсімдіктерді қорғау бойынша
агроном құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдысы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр түр­лі нұс­қа­ла­рын, ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар­ды қо­са ал­ған­да, дер­бес әзір­леу дағдысы
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры
7- кесте СБШ 6-ші кәсіби деңгейдің өсімдіктерді қорғау бойынша
агроном құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­ді­гі бар кә­сі­би жағ­дай­лар­да ше­шім­дер­ді қа­был­да­уды ба­ға­ла­уды және жо­ба­ла­уды тал­дай­ды. Орын­дар­ды ке­лі­су мен ком­му­ни­ка­ция тә­сіл­де­рін анық­тай­ды. Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдысы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Фи­то­са­ни­тар­лық есеп пен есеп бе­ру дағ­ды­ла­ры
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр түр­лі нұс­қа­ла­рын, ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар­ды қо­са ал­ған­да, дер­бес әзір­леу дағдысы
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры
8-кесте СБШ 7-ші кәсіби деңгейдің өсімдіктерді қорғау бойынша
агроном құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Түр­лі әді­стер­ді (со­ны­мен қа­тар ин­но­ва­ци­я­лық) қол­да­ну, жа­ңа амал­ды әзір­ле­уді та­лап ете­тін әді­сте­ме­лік неме­се­тех­но­ло­ги­я­лық си­патта­ғы мә­се­ле­лер­ді ше­шу
Құ­ры­лым­дық бө­лім­нің неме­се ұй­ым­ның қыз­ме­тін тү­зе­ту
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдыс
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
2-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр түр­лі нұс­қа­ла­рын, ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар­ды қо­са ал­ған­да, дер­бес әзір­леу дағдысы
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
3-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
2211 Эн­то­мо­лог
2213 Аг­ро­ном-эн­то­мо­лог
1221 Бас эн­то­мо­лог
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
5
Эн­то­мо­лог, аг­ро­ном-эн­то­мо­лог-са­нат­сыз, ІІ,І
6
Эн­то­мо­лог, аг­ро­ном-эн­то­мо­лог-са­нат­сыз, ІІ,І
7
Бас эн­то­мо­лог
2-кесте. Энтомологтың еңбек шарттарына, біліміне және тәжірибесіне
қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық ұй­ым­да­ры, мем­ле­кет­тік ұй­ым­дар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Да­ла жағ­дай­ла­рын­да­ғы жұ­мыс, пе­сти­цид­тер­мен (улы хи­ми­кат­тар­мен) жұ­мыс
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Са­нат­сыз - тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді, І са­нат - ІІ са­нат­ты эн­то­мо­лог қыз­ме­т­ін­де тә­жі­ри­бе­сі 2 жыл­дан кем емес, ІІ са­нат - Са­нат­сыз эн­то­мо­лог қыз­ме­т­ін­де тә­жі­ри­бе­сі 2 жыл­дан кем емес
6
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­бие
Са­нат­сыз-жұ­мыс өті­ліне та­лап­сыз;
ІІ са­нат – ла­у­а­зым­да са­нат­сыз 1 жыл­дан кем емес;
І са­нат – ІІ са­нат ла­у­а­зы­мын­да 1 жыл­дан кем емес
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­бие. ЖОО кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­бие
жұ­мыс тә­жір­би­е­сі - кә­сі­би қыз­мет ба­ғы­тын­да­ғы 5 жыл­дан кем емес
3-кесте. Энтомолог орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның зи­ян­кестер­мен ла­ста­нуын анық­тау үшін фи­то­са­ни­тар­лық (эт­но­мо­ло­ги­я­лық) мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу, ка­ран­т­ин­ді өнім­ге зерт­ха­на­лық зерт­теу жүр­гі­зу, зерт­те­у­ге түс­кен ма­те­ри­ал­ды қа­был­дау, зе­рет­теу аяқ­тал­ған­ша оның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның өсім­дік зи­ян­кесте­рі­мен ла­ста­нуы­на жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг нәти­же­ле­рін тал­да­уды өт­кі­зу, ка­ран­т­ин­ді өнім­дер­дің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт­тар та­лап­та­ры­на сәй­кест­і­гіне тал­дау және са­рап­та­ма жүр­гі­зу; зерт­ха­на­лық сы­нақ­тар мен зерт­те­улер жүр­гі­зу; био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ды қам­та­ма­сыз ету
3
Кол­лек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дың есе­бін жүр­гі­зу, оның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету; жа­ңа зерт­те­улер мен әзір­ле­ме­лер ба­ғыт­та­рын дәлел­деу, ғы­лы­ми-өн­ді­рі­стік жұ­мыстар жос­пар­ла­ры­на ен­гі­зу үшін ұсы­ны­стар жа­сау; ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры мен ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рі зи­ян­кесте­рі­нің та­ра­луы­ның қы­сқа мер­зім­ді және ұзақ мер­зім­ді бо­лжам­да­рын әзір­леу
4-кесте. Энтомолог орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ция- ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­ды­ры­л­ған да­ла және зерт­ха­на­лық жаб­дық
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық өсім­дік­те­рі зи­ян­кесте­рі­нің да­муы мен та­ра­луы­на фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­ріне зерт­ха­на­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу
2
Фи­то­са­ни­тар­лық (эн­то­мо­ло­ги­я­лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық, есеп­тік жур­нал
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның өсім­дік зи­ян­кесте­рі­мен ла­ста­нуы­на жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг нәти­же­ле­рін тал­дау, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­ріне са­рап­та­ма және тал­дау жа­сау; зерт­те­улер, тек­се­ру­лер және сы­нақ­тар өт­кі­зу; био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды за­рар­сыздан­ды­ру және жою
3
Фи­то­са­ни­тар­лық (эн­то­мо­ло­ги­я­лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ар­найы ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық және ком­пью­тер­лік жаб­дық
3-1) Кол­лек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дың есе­бін жүр­гі­зу, оның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету; ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры мен ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рі зи­ян­кесте­рі­нің та­ра­луы­ның қы­сқа мер­зім­ді және ұзақ мер­зім­ді бо­лжам­да­рын әзір­леу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 5- деңгейлі энтомологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық дән­ді-да­қыл­дар­дың зи­ян­кесте­рін және олар­мен то­луын анық­та­уда фи­то­са­ни­та­ри­я­лық (эн­то­мо­ло­ги­я­лық) мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу қыз­ме­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­мен жұ­мыс­шы­лар то­бын бас­қа­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі. Жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Ең­бек және оқу қыз­мет­те­рі про­це­сте­рін дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­тар­ды са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­ну­мен кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ді өзін­дік та­бу және ұсы­ну со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар дағ­ды­ла­ры
Бүр­ке­уіш тех­ни­ка­сы және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, қа­уіп­сіз­дік және ең­бек қор­ғау бі­лі­гі
6-кесте СБШ 6-ші кәсіби деңгейдің өсімдіктерді қорғау бойынша
энтомолог құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­ді­гі бар кә­сі­би жағ­дай­лар­да ше­шім­дер­ді қа­был­да­уды ба­ға­ла­уды және жо­ба­ла­уды тал­дай­ды. Орын­дар­ды ке­лі­су мен ком­му­ни­ка­ция тә­сіл­де­рін анық­тай­ды. Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдысы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Фи­то­са­ни­тар­лық есеп пен есеп бе­ру дағ­ды­ла­ры
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­дің әр түр­лі нұс­қа­ла­рын, ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар­ды қо­са ал­ған­да, дер­бес әзір­леу дағдысы
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры
7-кесте СБШ 6-ші кәсіби деңгейдің өсімдіктерді қорғау бойынша
энтомолог құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның зи­ян­кесте­рі, та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау, фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау және олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы тер­ри­то­ри­я­сын­да та­ра­лу ше­ка­ра­сын анық­тау бі­лі­гі; фи­то­са­ни­тар­лық есеп жүр­гі­зу дағдысы
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­на (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кестер­ге, ау­ру­лар мен арам­шө­птер­ге қар­сы кү­рес жүр­гі­зу бой­ын­ша қыз­мет­ті ат­қа­ру үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
Жо­ға­ры бі­лім
1-2)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры мен арам­шө­пте­рі­нің та­ра­ту мен да­муы­ның фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­ну­мен кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ді өзін­дік та­бу және ұсы­ну со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар дағ­ды­ла­ры
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау бі­лі­мі
2-2)
Кә­сі­би қыз­мет­те шы­ғар­ма­шы­лық­қа, бас­қа­ру­да ын­та­ға, кә­сі­би қыз­мет нәти­же­ле­ріне және кә­сі­би бі­лім­нің да­муы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­был­дау қа­бі­лет­ті­лі­гі
Түр­лі об­лы­стар­да­ғы бі­лім­нің бір­ле­су үр­ді­сі мен жа­ңа бі­лім­ді да­мы­ту­да­ғы ин­но­ва­ци­я­лық және ғы­лы­ми-зерт­теу қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру, жа­з­ба­ша және ауыз­ша фор­ма­да өз ой­ла­рын қи­сын­ды және дұ­рыс рә­сім­деу, нақ­ты об­лы­ста тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­дер­ді қол­да­на бі­лу.
Негіз­гі жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­ды бі­лу
3-1)
Стра­те­гия шең­бе­рін­де ең­бек және оқу қыз­ме­ті­нің үр­ді­сін, ұй­ым­ның са­я­са­ты мен мақ­са­тын өзді­гі­нен бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды дәй­ек­теу және ақ­па­рат­мен дұ­рыс пай­да­ла­ну
Жұ­мыс жағ­дай­ы­ның шар­тта­ры­на сәй­кес өз әре­кет­те­рін дәл­деу дағдысы
Кә­сі­би бі­лім үр­ді­сін­де алын­ған аг­ро­но­мия об­лы­сын­да­ғы жұ­мысы­ның прак­ти­ка­лық тә­ж­жір­бие негі­зін­де­гі бі­лім­дер
3-2)
Өзі­нің және бас­қа­лар­дың ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ке ие.
Стан­дарт­ты тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу ике­мі
Нор­ма­тив­ті және же­тек­ші ма­те­ри­ал­дар­ды бі­лу

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
4-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланыс
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
2212 Эн­до­фи­то­па­то­лог
1221 Бас фи­то­по­то­лог
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
5
Эн­до­фи­то­па­то­лог - Са­нат­сыз, І-ІІ
6
Эн­до­фи­то­па­то­лог - Са­нат­сыз, І-ІІ
7
Бас фи­то­па­то­лог
2-кесте. Эндофитопатологтың еңбек шарттарына, біліміне және
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық ұй­ым­да­ры, мем­ле­кет­тік ұй­ым­дар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Да­ла жағ­дай­ла­рын­да­ғы жұ­мыс, пе­сти­цид­тер­мен (улы хи­ми­кат­тар­мен) жұ­мыс
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Жұ­мыс өті­ліне тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді, ІІ са­нат үшін – са­нат­сыз 1 жыл­дан кем емес, І са­нат үшін ІІ са­нат ла­у­а­зы­ын­да 1 жыл­дан кем ме­мес
6
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­бие
Са­нат­сыз – жұ­мыс өті­ліне та­лап етіл­ме­уін­сіз; ІІ са­нат­қа – са­нат­сыз қыз­мет­те 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­қа – ІІ са­нат­та 1 жыл­дан кем емес
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­би­е­сі
ЖОО кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­би­е­сі
Кә­сі­би қыз­мет ба­ғы­тын­да­ғы жұ­мыс тә­жір­би­е­сі 5 жыл­дан кем емес
3-кесте. Бас фитопотолог орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­рын олар­дың өсім­дік­тер ау­ру­ла­ры, па­ра­зит­ті нема­тод­тар­ды (фи­то­гель­минт­тер) жұқ­ты­ру дең­гей­ін анық­тау үшін фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу; ка­ран­т­ин­ді өнім­нің бел­гі­лен­ген та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гіне зерт­ха­на­лық зерт­теу мен са­рап­та­ма жүр­гі­зу
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның өсім­дік ау­ру­ла­ры­мен және па­ра­зит­ті нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт­тер) ла­ста­нуын анық­тау үшін жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг нәти­же­ле­рін тал­дау, ка­ран­т­ин­ді өнім­дер­дің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт­тар та­лап­та­ры­на сәй­кест­і­гіне тал­дау және са­рап­та­ма жүр­гі­зу; зерт­ха­на­лық сы­нақ­тар мен зерт­те­улер жүр­гі­зу; өт­кі­зі­л­ген зерт­ха­на­лық-ди­а­гно­сти­ка­лық зерт­те­улер­дің есе­бін жүр­гі­зу
3
Жүк­тел­ген мін­дет­тер­ге сәй­кес зерт­ха­на­лық ви­ру­со­ло­ги­я­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу; тал­да­ма­лық се­нім­ді әді­стер­ді пай­да­ла­ну­ды қам­та­ма­сыз ету; зерт­те­улер мен жаб­дық­тар­дың жа­ңа әді­сте­рін иге­ру­ге және ен­гізу­ге қа­ты­су; ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры мен ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рі зи­ян­кесте­рі­нің та­ра­луы­ның қы­сқа мер­зім­ді және ұзақ мер­зім­ді бо­лжам­да­рын әзір­леу
4-кесте. Эндофитопотолог орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­рі
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­ра­лы
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­ды­ры­л­ған да­ла және зерт­ха­на-лық жаб­дық
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның ау­ру­ла­ры мен па­ра­зит­ті нема­тод­тар­дың (фи­то­гель­минт­тер) да­муы мен та­ра­луы­на фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­ріне зерт­ха­на­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу
2
Фи­то­са­ни­тар­лық (фи­то­па­то­ло­гия-лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның өсім­дік ау­ру­ла­ры­мен және па­ра­зит­ті нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт­тер) ла­ста­нуын анық­тау үшін жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг нәти­же­ле­рін тал­дау, ка­ран­т­ин­ді өнім­дер­ді тал­дау және са­рап­та­ма жүр­гі­зу; зерт­ха­на­лық сы­нақ­тар мен зерт­те­улер жүр­гі­зу; өт­кі­зі­л­ген зерт­ха­на­лық-ди­а­гно­сти­ка­лық зерт­те­улер­дің есе­бін жүр­гі­зу
3
Фи­то­са­ни­тар­лық (фи­то­па­то­ло­гия-лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық және ком­пью­тер­лік жаб­дық
3-1) Зерт­ха­на­лық ви­ру­со­ло­ги­я­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу; тал­да­ма­лық се­нім­ді әді­стер­ді пай­да­ла­ну­ды қам­та­ма­сыз ету; зерт­те­улер мен жаб­дық­тар­дың жа­ңа әді­сте­рін иге­ру­ге және ен­гізу­ге қа­ты­су; ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры мен ка­ран­т­ин­ді объ­ек­ті­ле­рі зи­ян­кесте­рі­нің та­ра­луы­ның қы­сқа мер­зім­ді және ұзақ мер­зім­ді бо­лжам­да­рын әзір­леу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі эндофитопатологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Кә­сі­би тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу­ге қа­жет­ті дер­бес ақ­па­рат­ты із­деу
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және па­ра­зит­тік нема­то­да­ла­ры (фи­то­гель­минт­те­рі) да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­дер ке­се­лі­нің және па­ра­зит­тік нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт) та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау, фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Фи­то­са­ни­тар­лық есеп және есеп бе­ру дағдысы
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин об­лы­сын­да­ғы бі­лім­дер. Жо­ға­ры бі­лім
1-2)
Ең­бек және оқу қыз­ме­ті­нің үр­ді­сін, ұй­ым­ның са­я­са­ты мен мақ­са­тын өзді­гі­нен бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды дәй­ек­теу және ақ­па­рат­пен дұ­рыс пай­да­ла­ну
Ақ­па­рат­пен кә­сі­би мә­се­ле­лер­ді ше­шу­де ба­ла­ма­лы нұс­қа­ны әзір­леу және ұсы­ну­да­ғы дер­бес дағ­ды­ла­ры
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау бі­лі­мі
6-кесте. СБШ біліктіліктің 6-деңгейлі эндофитопатологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­дік кә­сі­би жағ­дай­ла­рын­да ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды және жо­ба­ла­уды тал­дай­ды. Ше­шу­дің түр­лі әді­сте­рі мен таң­да­уды бо­лжай­тын бі­лім­нің бел­гі­лі бір са­ла­сы­на жа­та­тын әді­сте­ме­лік неме­се тех­но­ло­ги­я­лық си­патта­ғы мә­се­ле­лер­ді ше­шу
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және па­ра­зит­тік нема­то­да­ла­ры (фи­то­гель­минт­те­рі) да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
1-2)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­дер ке­се­лі­нің және па­ра­зит­тік нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт) та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау, фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Фи­то­са­ни­тар­лық есеп және есеп бе­ру дағдысы
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин об­лы­сын­да­ғы бі­лім­дер. Жо­ға­ры бі­лім
2-2)
Ең­бек және оқу қыз­ме­ті­нің үр­ді­сін, ұй­ым­ның са­я­са­ты мен мақ­са­тын өзді­гі­нен бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды дәй­ек­теу және ақ­па­рат­пен дұ­рыс пай­да­ла­ну
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және па­ра­зит­тік нема­то­да­ла­ры (фи­то­гель­минт­те­рі) да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау бі­лі­мі
7-кесте. СБШ біліктіліктің 7-деңгейлі эндофитопатологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­дер ке­се­лі­нің және па­ра­зит­тік нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт) та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау, фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және па­ра­зит­тік нема­то­да­ла­ры (фи­то­гель­минт­те­рі) да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы).
1-2)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­дер ке­се­лі­нің және па­ра­зит­тік нема­тод­тар­мен (фи­то­гель­минт) та­ра­лу кін­ді­гін анық­тау, фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­рин­гі­сін жү­зе­ге асы­ру ке­зін­де­гі олар­дың әре­кет­те­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік­ті алу­дың қыз­мет­кер­лер то­бы­ның бас­шы­лы­ғы
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­дер­ді қол­да­на оты­рып кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­де­гі түр­лі, со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­у­лар­ды дер­бес әзір­леу және ұсы­ну дағ­ды­ла­ры
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау бі­лі­мі
2-2)
Стра­те­ги­я­лық амал­дар­ды қол­да­на оты­рып тап­сыр­ма­лар мен мә­се­ле­лер­ді ше­шу тә­сі­лін анық­тау. Қа­тер­дің бар­лы­ғын өл­шеп, қа­лай азай­ту­ды тү­сі­не­ді
Мақ­сат­тар­ды қо­ю­да және олар­ға қол жет­кі­зу­де­гі тә­сіл­дер­ді таң­да­уды ғы­лы­ми дәлел­деу дағдысы мен бі­лі­мі. Са­ла құ­ры­лым­да­ры­ның да­муы мен қыз­мет жа­сау стра­те­ги­я­сын және нәти­же­ге қол же­ту үшін жа­у­ап­ты бо­лжай­ды
Бү­рік­кіш тех­ни­ка­сы мен жабды­ғын қол­да­ну, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі мен оны қор­ғау бі­лі­мі

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
5-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланыс
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
1221 Гер­бо­лог
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
5
Гер­бо­лог (Жо­ға­ры бі­лім) – са­нат­сыз, ІІ, І
6
Гер­бо­лог (ЖОО кей­ін­гі бі­лім) – са­нат­сыз, ІІ, І
7
Бас гер­бо­лог
2-кесте. Гербологтың еңбек шарттарына, біліміне және тәжірибесіне
қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лық ұй­ым­да­ры, мем­ле­кет­тік ұй­ым­дар
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Да­ла жағ­дай­ла­рын­да­ғы жұ­мыс, пе­сти­цид­тер­мен (улы хи­ми­кат­тар­мен) жұ­мыс
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді, І са­нат үшін - ІІ са­нат­ты фи­то­па­то­логқа тә­жі­ри­бе­сі 2 жыл­дан кем емес, ІІ са­нат – са­нат­сыз фи­то­по­то­логқа тә­жі­ри­бе­сі 2 жыл­дан кем емес
6
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­бие
Са­нат­сыз – жұ­мыс өті­ліне та­лап етіл­ме­уін­сіз; ІІ са­нат­қа – са­нат­сыз қыз­мет­те 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­қа – ІІ са­нат­та 1 жыл­дан кем емес
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­би­е­сі
ЖОО кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жір­би­е­сі
Кә­сі­би қыз­мет ба­ғы­тын­да­ғы жұ­мыс тә­жір­би­е­сі 5 жыл­дан кем емес
3-кесте. Герболог орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның арам­шөп­пен ла­ста­нуын ба­ға­лау және фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу; ка­ран­т­ин­ді өнім­нің бел­гі­лен­ген та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гіне тал­дау мен са­рап­та­ма жүр­гі­зу
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның арам­шөп­пен ла­ста­нуы­на жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг және ба­ға­лау нәти­же­ле­рін тал­дау, ка­ран­т­ин­ді өнім­дер­дің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт­тар та­лап­та­ры­на сәй­кест­і­гіне тал­дау және са­рап­та­ма жүр­гі­зу; ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның ла­ста­нуы ту­ра­лы ақ­па­рат­ты, ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді қо­са ал­ған­да) арам­шөп­ке қар­сы кү­ре­стің ба­ста­луы мен аяқ­та­лу мер­зі­мі және та­ра­лу бо­лжа­му ту­ра­лы ақ­па­рат­ты ұсы­ну; био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ды қам­та­ма­сыз ету
3
Кол­лек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дың есе­бін жүр­гі­зу, оның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету; рес­пуб­ли­ка­да, об­лы­ста, же­ке өңір­де арам­шө­птер­дің (ка­ран­т­ин­ді қо­са ал­ған­да) та­ра­луы мен өсу­іне бо­лжам­дар мен шо­лу­лар жа­са­у­ға қа­ты­су; зерт­те­удің жа­ңа те­сті­ле­рі мен әді­сте­ріне ба­ға­лау жүр­гі­зу
4-кесте. Герболог орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­ды­ры­л­ған да­ла және зерт­ха­на­лық жаб­дық
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның арам­шөп­пен ла­ста­нуын ба­ға­лау және фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу; ка­ран­т­ин­ді өнім­нің бел­гі­лен­ген та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гіне тал­дау мен са­рап­та­ма жүр­гі­зу
2
Фи­то­са­ни­тар­лық (гер­бо­ло­ги­я­лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның арам­шөп­пен ла­ста­нуы­на жүр­гі­зі­л­ген фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг және ба­ға­лау нәти­же­ле­рін тал­дау, ка­ран­т­ин­ді өнім­дер­дің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт­тар та­лап­та­ры­на сәй­кест­і­гіне тал­дау және са­рап­та­ма жүр­гі­зу; ауыл ша­ру­а­шы­лық егін­де­рі мен жай­ы­лым­да­ры­ның ла­ста­нуы ту­ра­лы ақ­па­рат­ты, ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның (ка­ран­т­ин­ді қо­са ал­ған­да) арам­шөп­ке қар­сы кү­ре­стің ба­ста­луы мен аяқ­та­лу мер­зі­мі және та­ра­лу бо­лжа­му ту­ра­лы ақ­па­рат­ты ұсы­ну; био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ды қам­та­ма­сыз ету
3
Фи­то­са­ни­тар­лық (гер­бо­ло­ги­я­лық) объ­ек­ті­лер, ка­ран­т­ин­ді өнім­де­рі
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған зерт­ха­на­лық және ком­пью­тер­лік жаб­дық
3-1) кол­лек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­дың есе­бін жүр­гі­зу, оның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету; рес­пуб­ли­ка­да, об­лы­ста, же­ке өңір­де арам­шө­птер­дің (ка­ран­т­ин­ді қо­са ал­ған­да) та­ра­луы мен өсу­іне бо­лжам­дар мен шо­лу­лар жа­са­у­ға қа­ты­су; зерт­те­удің жа­ңа те­сті­ле­рі мен әді­сте­ріне ба­ға­лау жүр­гі­зу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі гербологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді-да­қыл­дар арам шө­птер­мен то­луын ба­ға­лау, ка­ран­т­ин­дік өнім­нің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт бе­кіт­кен та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гін тал­дау және са­рап­тау жүр­гі­зу­де олар­дың қыз­ме­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­мен жұ­мыс­шы­лар то­бын бас­қа­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Ең­бек және оқу қыз­мет­те­рі про­це­сте­рін дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­тар­ды са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­ну­мен кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ді өзін­дік та­бу және ұсы­ну со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар дағ­ды­ла­ры
Бүр­ке­уіш тех­ни­ка­сы және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, қа­уіп­сіз­дік және ең­бек қор­ғау бі­лі­гі
2-2)
Жұ­мыс және оқу ба­ры­сын дер­бес ба­қы­лау және бас­қа­ру, мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, дәлел­дер кел­ті­ру, қо­ры­тын­ды шы­ға­ру және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты қол­да­ну қа­бі­лет­ті­лі­гі
Ше­шу­дің түр­лі амал­да­рын бол­дай­тын прак­ти­ка­лық тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу
Ең­бек және оқу қыз­мет­те­рі про­це­сте­рін дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­тар­ды са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
6-кесте. СБШ біліктіліктің 6-деңгейлі гербологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді-да­қыл­дар арам шө­птер­мен то­луын ба­ға­лау, ка­ран­т­ин­дік өнім­нің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт бе­кіт­кен та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гін тал­дау және са­рап­тау жүр­гі­зу­де олар­дың қыз­ме­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­мен жұ­мыс­шы­лар то­бын бас­қа­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Ең­бек және оқу қыз­мет­те­рі про­це­сте­рін дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­тар­ды са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­ну­мен кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ді өзін­дік та­бу және ұсы­ну со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар дағ­ды­ла­ры
Бүр­ке­уіш тех­ни­ка­сы және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, қа­уіп­сіз­дік және ең­бек қор­ғау бі­лі­гі
2-1)
Тап­сыр­ма­лар мен мә­се­ле­лер­ді ше­шу тә­сі­лін анық­тау. Қа­тер­дің бар­лы­ғын өл­шеп, қа­лай азай­ту­ды тү­сі­не­ді
Түр­лі әді­стер­ді қол­да­ну, жа­ңа амал­ды әзір­ле­уді та­лап ете­тін әді­сте­ме­лік неме­се тех­но­ло­ги­я­лық си­патта­ғы мә­се­ле­лер­ді ше­шу
Пер­со­нал­дың кә­сі­бі мен бі­лік­ті­лі­гін арт­ты­ру­да ше­шім­дер­ді қаб­лыл­дай­ды. Қо­ры­тын­ды нәти­же­ге ба­ғыт­тал­ған жа­ңа әді­стер мен тә­сіл­дер­ді мең­ге­ре­ді
7-кесте. СБШ біліктіліктің 7-деңгейлі гербологтың құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді-да­қыл­дар арам шө­птер­мен то­луын ба­ға­лау, ка­ран­т­ин­дік өнім­нің ха­лы­қа­ра­лық және отан­дық стан­дарт бе­кіт­кен та­лап­тар­ға сәй­кест­і­гін тал­дау және са­рап­тау жүр­гі­зу­де олар­дың қыз­ме­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­да­у­мен жұ­мыс­шы­лар то­бын бас­қа­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі да­му көз­де­рін анық­тау бі­лі­гі, олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның те­ри­то­ри­я­сын­да да­му ше­ка­ра­ла­рын анық­тау; фи­то­са­ни­та­ри­я­лық есеп дағ­ды­ла­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ал­қап­тар мен жай­ы­лым­дар (ка­ран­тин объ­ек­ті­ле­рін қо­са ал­ған­да) зи­ян­кесте­рі, ау­ру­ла­ры және арам шө­пте­рі­мен кү­ре­су бой­ын­ша қыз­ме­тін ат­қа­ру­да фи­то­са­ни­та­ри­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу әді­сте­рі­нің бі­лі­гі; кә­сі­би (прак­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық) бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе (неме­се кә­сі­би са­лад­а­ғы тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­нің кең ауқы­мы). Өсім­дік­тер­ді қор­ғау және ка­ран­тин са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Ең­бек және оқу қыз­мет­те­рі про­це­сте­рін дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау, про­бле­ма­лар­ды тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды уәж­деу және ақ­па­рат­тар­ды са­у­ат­ты бас­қа­ру қа­бі­ле­ті
Тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық бі­лім­ді қол­да­ну­мен кә­сі­би про­бле­ма­лар­ды ше­шу­ді өзін­дік та­бу және ұсы­ну со­ны­мен қа­тар ба­ла­ма­лы нұс­қа­лар дағ­ды­ла­ры
Бүр­ке­уіш тех­ни­ка­сы және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, қа­уіп­сіз­дік және ең­бек қор­ғау бі­лі­гі
2-1)
Тап­сыр­ма­лар мен мә­се­ле­лер­ді ше­шу тә­сі­лін анық­тау. Қа­тер­дің бар­лы­ғын өл­шеп, қа­лай азай­ту­ды тү­сі­не­ді
Түр­лі әді­стер­ді қол­да­ну, жа­ңа амал­ды әзір­ле­уді та­лап ете­тін әді­сте­ме­лік неме­се тех­но­ло­ги­я­лық си­патта­ғы мә­се­ле­лер­ді ше­шу
Ин­но­ва­ци­я­лық амал­дар­ды қол­да­на оты­рып тап­сыр­ма­лар мен про­бле­ма­лар­ды, қыз­мет­тің стра­те­ги­я­сы, тұ­жы­рым­да­ма­сын анық­тай­ды.

Өсімдіктерді қорғау және карантин
бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
6-қосымшасы
Келісу парағы
Ұй­ым­ның ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стр­лі­гі
Осы КС тіркелді _____________________________________________________
Кәсіби стандарттар Реестріне енгізілді, тіркеу № ____________________
Хат (хаттама) № ____________________ Күні____________________________