2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5 бабының 3 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі «Кәсіптік стандарттарды әзірлеуге 2013 жылға қаражат бөлу және оны пайдалану қағидаларын бекіту туралы» № 406 қаулысына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Келісілген
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова ___________
2014 жылғы 7 сәуір

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2014 жылғы 21 қаңтардағы
№ 20/43 бұйрығымен бекітілген
Жеміс-көкөніс шаруашылығы бойынша қызметтегі кәсіби стандарты

5. Экономикалық қызмет түрі (кәсіби қызмет саласы) Қазақстан Республикасының Мемлекеттік жіктеушісі 03-2007: 01.13 Көкөністер мен бақша дақылдарын, тамыр жемістілерді және түйнек жемістілерді өсіру, 01.19 Басқа маусымдық дақылдарды өсіру, 01.21 Жүзім өсіру, 01.24 Дәнді және сүйекті жемістілерді өсіру, 01.29 Басқа да көпжылдық дақылдарды өсіру.

КС жеміс-көкөніс шаруашылығы кәсіби қызметі саласында еңбек заттарына, сапасына, жағдайына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді.

Стандарт талаптары қызмет түрлеріне және осы саланың төмендегі кәсіптеріне жатады:
жеміс-көкөніс қоймасының жұмысшысы;
көкөніс өсіруші;
диқан;
бағбан;
бақшашы;
жүзім өсіруші;
қызылша өсіруші;
жеміс-көкөніс өсіруші.

20 Көкөніс өсірушінің еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3-қосымшасының 2-кестесінде көрсетілген.

Жеміс-көкөніс шаруашылығы бойынша
қызметтегі кәсіби стандартының
1-қосымшасы
Қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері
№ р/с
Қыз­мет тү­рі ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы тен­ден­ци­я­ла­рын есеп­ке ал­ған­да­ғы кә­сіп ата­уы
01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей­ле­рі
1.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Же­міс-кө­кө­ніс қой­ма­сы­ның жұ­мыс­шы­сы
Же­міс-кө­кө­ніс қой­ма­сы­ның жұ­мыс­шы­сы
1-2
2.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Кө­кө­ніс өсі­ру­ші
Кө­кө­ніс өсі­ру­ші
2-3
3.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Ди­қан
Ди­қан
2-3
4.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Бағ­бан
Бағ­бан
2-3
5.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Бақ­ша­шы
Бақ­ша­шы
2-3
6.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Жү­зім өсі­ру­ші
Жү­зім өсі­ру­ші
3-4
7.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Қы­зы­л­ша өсі­ру­ші
Қы­зы­л­ша өсі­ру­ші
2-3
8.
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы
Же­міс-кө­кө­ніс өсі­ру­ші
Же­міс-кө­кө­ніс өсі­ру­ші
2-3

қызметтегі кәсіби стандартының
2-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
9350 Же­міс-кө­кө­ніс қой­ма­сы­ның жұ­мыс­шы­сы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
1-шы­ға­ры­лым, Эко­но­ми­ка­ның бар­лық са­ла­ла­ры үшін ор­тақ бо­ла­тын жұ­мыс­шы­лар­дың ма­манды­ғы
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Же­міс-кө­кө­ніс қой­ма­сы­ның жұ­мыс­шы­сы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
1
1
2
2
2-кесте. Жеміс-көкөніс қоймасының жұмысшысының еңбек шарттарына,
біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Қой­ма­лар, қам­ба­лар, ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­ша­лар, тә­лім­бақ­тар, кә­сі­по­рын­дар, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы, учас­ке, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, же­ке кә­сіп­кер­лер, ша­руа қо­жа­лық­та­ры, жы­лы­жай­лар, қо­сал­қы орын-жай, сұ­рып­тау орын­да­ры, цех, егі­стік
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
1
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар (нұс­қа­улық) және/неме­се негіз­гі ор­та, бі­рақ ба­ста­уыш бі­лім­нен тө­мен емес бі­лі­мі бар болған жағ­дай­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар
Та­лап етіл­мей­ді
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Жеміс-көкөніс қоймасының жұмысшысы орындайтын, еңбек
функцияларының анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ва­гон­дар, баржа­лар, ав­то­кө­лік­тер­ден кар­топ­ты, кө­кө­ні­стер­ді, же­міс-жи­дек­тер­ді қол­мен неме­се ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер кө­ме­гі­мен тү­сі­ру; өнім­дер­ді сақ­тау мер­зі­мі және бас­қа да бел­гі­лен­ген бел­гі­ле­рі бой­ын­ша сұ­рып­тау, өл­шеу және сақ­та­у­ға бе­ру
2
Сақ­тау үде­рі­сін­де өнім­нің жағ­дай­ын ба­қы­лау; кар­топ­ты өсін­ді­ге қар­сы пре­па­рат­пен то­заң­дан­ды­ру; қой­ма­лар­ды хлор­лы әк­таспен өң­деу, қой­ма люк­те­рін жы­лы­ту; же­міс-кө­кө­ні­стер­ді, кар­топ­ты, жи­дек­тер­ді са­ту­ға дай­ын­дау: қол­мен неме­се ма­ши­на­мен ірік­теу, өл­шеу, өнім­дер­ді және қал­дық­тар­ды ыдыс­қа са­лу, жө­нел­ту­ге дай­ын­дау
3
Өнім­дер­ді ав­то­кө­лік­ке ти­еу; ыдыс­ты сұ­рып­тау және жөн­деу
4-кесте. Жеміс-көкөніс қоймасының жұмысшысы орындайтын КС
бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ция-ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­ра­лы
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Кар­топ, кө­кө­ні­стер,же­міс-жи­дек­тер
Ар­ба, қап­тар, қол­ғап­тар, ыдыс, та­ра­зы, се­бет, үстел, ав­то­кө­лік, жүк- ар­ба, бар­жа,, үй­ін­ді, ор, ағаш жә­шік­тер, қо­рап­тар
1-1) Кар­топ, же­міс-жи­дек­тер, кө­кө­ні­стер және т.б. дай­ын­дау, кар­топ­ты, же­міс- жи­дек­тер­ді, кө­кө­ні­стер­ді және т.б қол­мен ірік­теу, кар­топ пен же­мі­стер­ді үй­ін­ді мен ор­ға ти­еу, өнім­дер­ді (кар­топ, же­міс- жи­дек­тер, кө­кө­ні­стер және т.б.) сұ­рып­тау
2
Әк­тас, ше­лек, жақ­қыш, кар­топ, же­міс-жи­дек­тер, кө­кө­ні­стер
То­заң­дан­ды­ру пре­па­рат­та­ры, ма­ши­на, та­ра­зы, ха­лат, қол­ғап­тар, қо­қыс жә­ші­гі, ыдыс, се­бет, үстел, ағаш жә­шік­тер, қап­тар, қо­рап­тар, ыдыс, кү­рек, ше­лек, әк­тас, жақ­қыш
2-1) Люк­ті жы­лы­ту, қой­ма­ны, цех­ты, бақ­ша­ны, жы­лы­жай­ды, жү­зім­дік­ті және т.б. өң­деу, жыл­дам бү­лі­не­тін же­міс-кө­кө­ні­стер­ді және жи­дек да­қыл­да­рын уа­қы­ты­лы сақ­тау, қай­та өң­деу және са­ту­ды қам­та­ма­сыз ету
3
Кар­топ, же­міс-жи­дек­тер, кө­кө­ні­стер
Ыдыс, се­бет, үстел, ағаш жә­шік­тер, қап­тар, қо­рап­тар, кү­рек
3-1) Өнім­дер­ді ав­то­кө­лік­ке ти­еу; ыдыс­ты сұ­рып­тау және жөн­деу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 1-деңгейлі жеміс-көкөніс қоймасы
жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ко­ман­да­да­ғы жұ­мысқа оң икем­ді­лік, қа­ғи­да­лар мен нор­ма­лар­дың, қа­ра­пай­ым қа­уіп­сіз­дік ша­ра­ла­ры­ның сақ­та­луы­на, өз ден­са­улы­ғы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Қа­ра­пай­ым мін­дет­тер­ді орын­дау
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы және ден­са­улық сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры, нор­ма­ла­ры, та­лап­та­ры, сон­дай-ақ ти­еу, қай­та ти­еу қа­ты­сын­да­ғы мін­дет­те­ме­лер.
2-1)
Өнім­ді дай­ын­дау, ірік­теу, сұ­рып­тау ке­зін­де мін­дет­тер­ді орын­дау қа­жет­ті­лі­гін тү­сі­ну
Жұ­мыс ор­нын та­за­лау ке­зін­де стан­дарт­ты прак­ти­ка­лы мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, нақ­ты ай­қын­дал­ған қыз­мет шең­бе­рін­де то­лық бас­шы­лық жа­са­у­мен қой­ы­л­ған нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу дағ­ды­ла­ры
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын­да пай­да­ла­ны­ла­тын қа­ра­пай­ым құ­рал-жаб­дық­тар мен ас­пап­тар ту­ра­лы бі­лім
6-кесте. СБШ біліктіліктің 6-деңгейлі жеміс-көкөніс қоймасы
жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ко­ман­да­да­ғы жұ­мысқа оң икем­ді­лік, қа­ғи­да­лар мен нор­ма­лар­дың, қа­ра­пай­ым қа­уіп­сіз­дік ша­ра­ла­ры­ның сақ­та­луы­на, өз ден­са­улы­ғы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Қа­ра­пай­ым мін­дет­тер­ді орын­дау
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы және ден­са­улық сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры, нор­ма­ла­ры, та­лап­та­ры, сон­дай-ақ ти­еу, қай­та ти­еу қа­ты­сын­да­ғы мін­дет­те­ме­лер.
2-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның нақ­ты құ­ры­лым­дық түр­ше­сі ая­сын­да бел­гі­лі мін­дет­тер шең­бе­рін­де жұ­мыс нәти­же­сі мен са­па­сы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік
Стан­дарт­ты және бір тек­тес прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу және ал­ға қой­ған нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу
Кә­сі­би дай­ын­дық және (неме­се) өзді­гі­нен про­це­сте алын­ған бі­лім­дел
2-2)
Өнім­ді дай­ын­дау, ірік­теу, сұ­рып­тау ке­зін­де мін­дет­тер­ді орын­дау қа­жет­ті­лі­гін тү­сі­ну
Жұ­мыс ор­нын та­за­лау ке­зін­де стан­дарт­ты прак­ти­ка­лы мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, нақ­ты ай­қын­дал­ған қыз­мет шең­бе­рін­де то­лық бас­шы­лық жа­са­у­мен қой­ы­л­ған нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу дағ­ды­ла­ры
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын­да пай­да­ла­ны­ла­тын қа­ра­пай­ым құ­рал-жаб­дық­тар мен ас­пап­тар ту­ра­лы бі­лім

қызметтегі кәсіби стандартының
3-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Кө­кө­ніс өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау«Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Кө­кө­ніс өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Көкөніс өсірушінің еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Қой­ма­лар, қам­ба­лар, ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­ша­лар, тә­лім­бақ­тар, учас­ке, бө­лім­ше­лер, ұй­ым­дар, кә­сі­по­рын­дар, же­ке кә­сіп­кер­лер, ша­руа қо­жа­лық­та­ры, жы­лы­жай­лар, қо­сал­қы орын-жай, сұ­рып­тау орын­да­ры, цех, егі­стік
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Көкөніс өсіруші орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ашық жіне жа­бық то­пы­рақ­ты кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын­да то­пы­рақ­ты, тұқым мен ты­ңайт­қы­шты дай­ын­дау, кө­шет өсі­ру, кө­кө­ніс да­қыл­да­рын егу және отыр­ғы­зу, да­қыл­дар­ды кү­ту, өнім­ді жи­нау және сақ­тау, оны са­ту, қа­ра­пай­ым қол құ­рал-жаб­дық­та­ры­ның кө­ме­гі­мен өң­деу жұ­мыста­рын, сон­дай-ақ электр мо­тор және іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шта­ры­ның кө­ме­гі­мен жү­ре­тін ме­ха­низмдер мен аг­ре­гат­тар­ға қыз­мет көр­се­ту жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау, қол­да­ны­ла­тын ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ге тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, олар­дың ақа­улық­та­рын анық­тау және жою
2
То­пы­рақ­ты егу­ге және отыр­ғызуға (жыр­ту, тыр­ма­лау, бор­пыл­дақ және бас­қа жұ­мыстар) дай­ын­дау, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа ен­гі­зу; тұқым­дар­ды және отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау, тек­ше­лер­ді дай­ын­дау үшін то­пы­рақ қо­спа­сы­ның (суб­страт) құ­ра­уы­шта­рын елеу, құ­ра­уы­штар­ды ара­ла­сты­ру, то­пы­рақ қо­спа­сын ти­еу, то­пы­рақ қо­спа­сын жы­лы­жай­ға кө­ші­ру, кө­шет қо­спа­сын бу­лау, құ­нар­лы тек­ше­лер­ді дай­ын­дау үшін то­пы­рақ қо­спа­сын бор­пыл­да­ту, құ­нар­лы тек­ше­лер дай­ын­дау және тұқым егу, құ­нар­лы тек­ше­лер­ді ар­ба­ға ор­на­ту және жы­лы­жай­ға кө­ші­ру, құ­нар­лы тек­ше­лер­ді то­пы­р­ақ­қа ор­на­ту, кө­шет­тер­ді са­лу­мен ор­на­ла­сты­ру, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды ти­еу, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды та­сы­мал­дау, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды жы­лы­жай­ға апа­ру, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды ша­шу, то­пы­рақ­ты жыр­ту, то­пы­рақ­ты қол­мен жыр­ту
3
Егін өнім­де­рін егу және бақ­ша өнім­де­рін отыр­ғы­зу, егін­дер­ді және кө­шет­тер­ді (отау, су­а­ру, ша­бық­тау, өсім­дік­тер­ді іліп бай­лау және т.б.) өсі­ру және кү­ту, өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық өң­деу), кү­ту, то­пы­рақ­ты фре­зер­леу, ми­не­рал­дық ты­ңайт­қы­штар­ды жет­кі­зу, ми­не­рал­дық ты­ңайт­қы­штар­ды ен­гі­зу, то­пы­рақ­ты екін­ші рет фре­зер­леу, тір­ке­уіш­тер­ді жай­ып са­лу, кө­шет­тер­ді тіз­бек­теп отыр­ғызуға дай­ын­дау, кө­шет­тер­ді таң­дау, ти­еу, өсім­дік­тер­ді іліп бай­лау, өсім­дік­тер­ді қа­лып­та­сты­ру (15-рет), бір уа­қыт­та ота­у­мен то­пы­рақ­тың бет­кі қа­ба­тын бор­пыл­да­ту, улы хи­ми­кат­тар­мен 12 рет өң­деу, ыдыс­ты жы­лы­жай­ға жи­нау үшін та­сы­мал­дау, өнім­ді жи­нау, өнім­ді шы­ға­ру, өнім­ді өл­шеу, өнім­ді сұ­рып­тау, өнім­ді ыдыс­қа са­лу, кө­лік­ке ти­еу, өсім­дік та­мыр­ла­рын жұ­лу, ағаш қа­та­рын ке­су, тір­ке­уіш­тер­ді жи­нау, өсім­дік қал­дық­та­рын жою және олар­ды кө­лік құ­рал­да­ры­на ти­еу, жи­нал­ған өнім­ді жи­нақ­тау, сақ­тау ор­ны­на та­сы­мал­дау және сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дал­ған бе­кет­тер­ге және оны тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту­ға жет­кі­зу, өсім­дік қал­дық­та­рын шы­ға­ру, то­пы­рақ­ты қол­мен жыр­ту (за­рар­сыздан­ды­ру ал­дын­да), жы­лы­жай­ды та­за­лау және жуу, жы­лы­жай­ды за­рар­сыздан­ды­ру, іш­кі шы­ны­сын жуу, сырт­қы шы­ны­сын жуу, жы­лы­жай­ды ке­ле­сі ай­на­лым­ға дай­ын­дау жұ­мыста­ры­ның ке­ше­ні (жер­ді су­лан­ды­ру, жы­лы­ту)
4-кесте. Көкөніс өсіруші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
То­пы­рақ, тұқым, ты­ңайт­қы­штар, кө­шет, кө­кө­ніс да­қыл­да­ры, же­міс аға­шта­ры, бұ­та­лар, ек­пе­лер, ба­да­на, тұқым, жа­сыл өсім­дік­тер
Қол­ғап­тар, ха­лат, қол құ­ра­лы және ас­пап, ыдыс­тар, та­ра­зы, қап­тар, тұқым сеп­кіш­тер, ек­пе­лер, жы­лы­жай­ға ар­нал­ған то­пы­рақ қо­спа­сы, ара­ла­стыр-ғыш
1-1) Ашық және жа­бық то­пы­рақ­ты кө­кө­ніс өсі­ру­де то­пы­рақ­ты, тұқым­ды, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау, кө­шет­тер­ді, егі­стер­ді өсі­ру, кө­кө­ніс өнім­де­рін отыр­ғы­зу жұ­мыста­рын орын­дау, сө­ре­лер­ді ыстық су­мен жуу, шүй­іл­ді­ру жә­шік­те­рі мен құ­мы­ра­лар­ға то­пы­рақ са­лу
1-2) Өнім­дер­ді кү­ту, жи­нау және сақ­тау, олар­ды са­ту, қа­ра­пай­ым қол құ­ра­лы­мен және ас­па­бы­мен өң­деу; то­пы­рақ­ты қаз­ған­нан кей­ін те­гі­стеу; ке­рам­зит­тен қо­қы­сты ірік­теу; шым­те­зек ші­рін­ді­ле­рі­нің және қыш құ­мы­ра­лар­ды та­су және ор­на­ту; суб­страт­ты шаю мен фос­фат­тау және та­мыр­ла­рын жұ­лу
2
То­пы­рақ, тұқым, ты­ңайт­қы­штар, кө­шет, кө­кө­ніс да­қыл­да­ры, же­міс аға­шта­ры, бұ­та­лар, ек­пе­лер, ба­да­на, тұқым, жа­сыл өсім­дік­тер
Қол­ғап­тар, жұ­мыс ки­і­мі, жұ­мыс құ­ра­лы, трак­тор, ма­ши­на, шап­қы, кет­пен, қол­мен ша­бық­та­ғыш, кү­рек, тыр­на­уы­штар, сы­ды­ра жырт­қы­штар, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, пла­стиктен жа­сал­ған бө­тел­ке­лер, әм­бе­бап кө­тер­гіш, трак­тор тір­ке­уі­ші, бу ге­не­ра­то­ры, то­пы­рақ­ты бу­ла­у­ға ар­нал­ған жаб­дық, тех­ни­ка, ма­ши­на­лар, со­мын­дар, жы­лы­жай­ға, кө­шет­тіктер­ге ар­нал­ған ас­пап­тар, ыдыс, әм­бе­бап кө­тер­гіш, трак­тор тір­ке­ме­сі
2-1) Электр мо­тор­ла­ры­нан және іш­тен жа­на­тын қоз­ғалт­қы­шта­ры­нан іс­ке қо­сы­ла­тын қоз­ғалт­қы­штар­ға және аг­ре­гат­тар­ға қыз­мет көр­се­ту жұ­мыста­рын орын­дау; дай­ын­дау, қа­тар­ға тө­сеу және қыр­ты­сты жер­ді қоп­сы­ту; ай­нал­ма ара­мен жы­лы­ты­л­ған то­пы­р­ақ­қа са­бан үй­ін­ді­сін ке­су; қы­сқа тығ­у­мен қыр­ты­сты жер­лер­ге қи се­бу, кө­шет­тіктер­ді био­оты­н­мен тол­ты­ру; шым­те­зек­тер­ді тіз­бек­тен тө­сеу; то­пы­рақ­ты бу­мен за­рар­сыздан­ды­ру; ке­рам­зит­ті сө­ре­ден сө­ре­ге лақ­ты­рып жуу; жер кө­шет­тікте­ріне қа­ра­ші­рік тө­гу, суб­страт­ты жы­лы­жай сө­ре­ле­ріне дай­ын­дау, сұ­рып­тау және ти­еу; та­се­лек ар­қы­лы ұсақ тас се­бу; шым­те­зек ші­рін­ді­ле­рі­нің және кө­шет­тер­ді шүй­іл­ді­ру­мен құ­нар­лы тек­ше­лер­дің құ­мы­ра­ла­рын дай­ын­дау бой­ын­ша ма­ши­на­лар мен ста­н­ок­тар­ға қыз­мет көр­се­ту; шым­те­зек ші­рін­ді­ле­рі­нің құ­мы­ра­ла­рын қол­мен дай­ын­дау; жы­лы­жай­лар­да то­пы­рақ­ты қа­зу; қи­ды, ші­рін­ді­ні, то­пы­рақ­ты, ты­ңайт­қы­шты, са­бан тек­ше­ле­рін зем­біл­мен та­су
2-2) Пай­да­ла­ны­ла­тын ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ге тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, олар­дың ақа­у­ла­рын анық­тау және жою; қо­рек­ті ері­т­ін­ді­лер дай­ын­дау, олар­ды тек­се­ру және тү­зе­ту; кө­шет­тіктер­де­гі және жы­лы­жай­лар­да­ғы өсім­дік­тер­ге кү­тім жа­сау (су­а­ру, си­ре­ту, отау, қы­су және бас­қа да жұ­мыстар)
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі көкөніс өсірушісінің құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Бел­гі­лен­ген нәти­же­лер­ге дер­бес же­ту­ге қа­жет­ті ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тау және ба­ға­лау бой­ын­ша функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер шең­бе­рін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік
Стан­дарт­ты және қа­ра­пай­ым мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын­да жұ­мыс үр­ді­сі мен оның нәти­же­сін дер­бес жос­пар­лау, орын­дау мен тал­дау дағдысы
Кә­сі­би дай­ын­дық ке­зін­де және (неме­се) дер­бес алын­ған прак­ти­ка­ға ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім
1-2)
Жұ­мыс ба­ры­сын жос­пар­ла­уды қо­са ал­ған­да­ғы ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну
Бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де та­ныс әре­кет тә­сі­лін таң­дау және алын­ған нәти­же­лер­ді ес­ке­ре оты­рып қыз­мет­ті тү­зе­ту
Кә­сі­би қыз­мет­те қол­да­ны­ла­тын негіз­гі құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дың, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, та­сы­мал­дау, сақ­тау және қой­ма­ға қо­ю­дың негіз­гі қа­ғи­да­ла­ры
2-1)
Нор­ма­дан ауыт­қу жағ­дай­ын­да кә­сі­би қыз­мет үде­рі­сін жақ­сар­ту үшін иде­я­лар ұсы­на­ды
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­да өзін-өзі ба­ға­лау, ұй­ым­да­сты­ру және әре­кет­тер­ді тү­зе­ту дағ­ды­ла­рын көр­се­те­ді
Ең­бек қыз­ме­ті өнім­де­рі мен бас­қа ма­те­ри­ал­дар­ды қол­да­ну та­лап­та­ры және қа­ғи­да­ла­ры. Затты түр­лен­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сы, ең­бек­ті жос­пар­лау мен ұй­ым­да­сты­ру са­ла­сын­да­ғы бі­лім. Са­па­ны ба­қы­лау және құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу тәр­ті­бі
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі көкөніс өсірушісінің құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Бел­гі­лен­ген нәти­же­лер­ге дер­бес же­ту­ге қа­жет­ті ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тау және ба­ға­лау бой­ын­ша функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер шең­бе­рін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік
Стан­дарт­ты және қа­ра­пай­ым мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын­да жұ­мыс үр­ді­сі мен оның нәти­же­сін дер­бес жос­пар­лау, орын­дау мен тал­дау дағдысы
Кә­сі­би дай­ын­дық ке­зін­де және (неме­се) дер­бес алын­ған прак­ти­ка­ға ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім
1-2)
Жұ­мыс ба­ры­сын жос­пар­ла­уды қо­са ал­ған­да­ғы ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну
Бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де та­ныс әре­кет тә­сі­лін таң­дау және алын­ған нәти­же­лер­ді ес­ке­ре оты­рып қыз­мет­ті тү­зе­ту
Кә­сі­би қыз­мет­те қол­да­ны­ла­тын негіз­гі құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дың, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, та­сы­мал­дау, сақ­тау және қой­ма­ға қо­ю­дың негіз­гі қа­ғи­да­ла­ры
2-1)
Нор­ма­дан ауыт­қу жағ­дай­ын­да кә­сі­би қыз­мет үде­рі­сін жақ­сар­ту үшін иде­я­лар ұсы­на­ды
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­да өзін-өзі ба­ға­лау, ұй­ым­да­сты­ру және әре­кет­тер­ді тү­зе­ту дағ­ды­ла­рын көр­се­те­ді
Ең­бек қыз­ме­ті өнім­де­рі мен бас­қа ма­те­ри­ал­дар­ды қол­да­ну та­лап­та­ры және қа­ғи­да­ла­ры. Затты түр­лен­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сы, ең­бек­ті жос­пар­лау мен ұй­ым­да­сты­ру са­ла­сын­да­ғы бі­лім.
Са­па­ны ба­қы­лау және құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу тәр­ті­бі
2-2)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын қол­дай­ды, оған бақ бой­ын­ша есеп де­ректе­рін ұсы­на­ды, өз ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне, өзге­лер­дің ден­са­улы­ғы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне, және бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ді орын­да­ған кез­де қор­ша­ған ор­та­ны сақ­та­уы­на жа­у­ап бе­ре­ді
Ал­ды­ға қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­да­удың тә­сіл­де­рін, ең­бек затта­ры мен құ­ра­лын, ба­ға­лау қа­ғи­дат­та­рын, өл­шеу әді­сте­рін дер­бес бел­гі­леу
Кә­сі­би қыз­мет­те қол­да­ны­ла­тын негіз­гі құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дың, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, та­сы­мал­дау, сақ­тау және қой­ма­ға қо­ю­дың негіз­гі қа­ғи­да­ла­ры, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы нор­ма­ла­ры, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ере­же­ле­рін бі­ле­ді

қызметтегі кәсіби стандартының
4-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6112 Ди­қан­шы­лар және кө­кө­ніс­ші­лер
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау«Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­та­ры»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Ди­қан
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Диқаншының еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Учас­ке, бө­лім­ше, ұй­ым, ауыл ша­ру­а­шы­лық ко­опе­ра­тив­те­рі, ша­руа қо­жа­лы­ғы, сұ­рып­тау ор­ны, цех, кө­шет­тіктер, егі­стік, жы­лы­жай
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Диқаншы орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын, КС
бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты өң­деу және дай­ын­дау, егу, отыр­ғы­зу және оны кү­ту ке­зін­де қол­мен жа­са­ла­тын ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын орын­дау
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның арам­шө­пте­рі мен зи­ян­кесте­рі­мен кү­ре­су жө­нін­де­гі қол жұ­мысын орын­дау, өсім­дік­тер­ді қор­ғаудың хи­ми­я­лық құ­рал­да­рын қол­да­ну, егі­стікке көң, шым­те­зек та­стау, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қыш се­бу, қой­ма­ға са­лу, ты­ңайт­қы­штар­ды, көң­ді та­сы­мал­дау және жан-жақ­қа ша­шу, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар­ды ұн­тақ­тау және се­бу, ком­пост дай­ын­дау, шым­те­зек пен көң­ді шұң­қыр­лар­ға са­лу
3
Тұқым­дар­ды жы­лы ауа­мен жы­лы­ту, тұқым сеп­кіш­тер мен кө­шет отыр­ғыз­ғы­штар­ға тұқым мен ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар­ды са­лу, егі­стікті отау, арам­шөп жи­нау және егі­стік ал­қа­бы­нан шы­ға­ру, шөп­ті, са­бан­ды, ба­уды кеп­ті­ру, шөп пен са­бан­ды жи­нау және кө­пе­не­леу, кар­топ пен бас­қа да да­қыл­дар­ды жыр­ты­л­ған жер­ден, жыр­тқан­нан кей­ін­гі қа­тар­дан жи­нау; қап­тар­ды, жә­шік­тер­ді, се­бет­тер­ді тол­ты­ру, та­сы­мал­дау және са­лу, сақ­та­ған­нан кей­ін кар­топ­ты, та­мыр­лы же­мі­стер­ді ірік­теу, жуу, сұ­рып­тау
4-кесте. Диқаншы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
То­пы­рақ, тұқым, ты­ңайт­қы­штар, арам­шөп, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның зи­ян­кесте­рі, өсім­дік­тер, көң, шым­те­зек, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, шұң­қыр­лар, егі­стік, ком­пос үй­ін­ді­сі
Тұқым сеп­кіш­тер, ек­пе­лер, қол­ғап­тар, жұ­мыс құ­рал­да­ры, жұ­мыс ки­і­мі, ай­ыр, кү­рек, аг­ре­гат­тар, ме­ха­низмдер, ша­шы­рат­қыш, бөл­шек­те­гіш құ­рал
1-1) То­пы­рақ­ты өң­деу және дай­ын­дау, егу, отыр­ғы­зу және оны кү­ту ке­зін­де қол­мен жа­са­ла­тын ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жұ­мыста­рын орын­дау
2
То­пы­рақ, тұқым­дар, ты­ңайт­қы­штар, арам­шөп, ауыл ша­ру­а­шы­лық да­қыл­да­ры­ның зи­ян­кесте­рі, өсім­дік­тер, көң, шым­те­зек, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, шұң­қыр­лар, егі­стік, ком­пос үй­ін­ді­сі
Тұқым сеп­кіш­тер, ек­пе­лер, қол­ғап­тар, жұ­мыс құ­рал­да­ры, жұ­мыс ки­і­мі, ай­ыр, кү­рек, аг­ре­гат­тар, ме­ха­низмдер, ша­шы­рат­қыш, бөл­шек­те­гіш құ­рал
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның арам­шө­пте­рі мен зи­ян­кесте­рі­мен кү­ре­су жө­нін­де­гі қол жұ­мысын орын­дау, өсім­дік­тер­ді қор­ғаудың хи­ми­я­лық құ­рал­да­рын қол­да­ну, егі­стікке көң, шым­те­зек та­стау, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қыш се­бу, қой­ма­ға са­лу, ты­ңайт­қы­штар­ды, көң­ді та­сы­мал­дау және жан-жақ­қа ша­шу, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар­ды ұн­тақ­тау және се­бу, ком­пост дай­ын­дау, шым­те­зек пен көң­ді шұң­қыр­лар­ға са­лу
3
Тұқым­дар, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, арам­шөп, егі­стік, шөп, бау, са­бан, кар­топ, дру­гие бас­қа да­қыл­дар, та­мыр же­мі­сті­лер
Тұқым сеп­кіш­тер, ек­пе­лер, қол­ғап­тар, кеп­тір­гіш құ­рал, кү­рек, ай­ла, қап­тар, жә­шік­тер, се­бет­тер, су, ыдыс, ар­ба, жұ­мыс ки­і­мі
3-1) Тұқым­дар­ды жы­лы ауа­мен жы­лы­ту, тұқым сеп­кіш­тер мен кө­шет отыр­ғыз­ғы­штар­ға тұқым мен ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар­ды са­лу, егі­стікті отау, арам­шөп жи­нау және егі­стік ал­қа­бы­нан шы­ға­ру, шөп­ті, са­бан­ды, ба­уды кеп­ті­ру, шөп пен са­бан­ды жи­нау және кө­пе­не­леу, кар­топ пен бас­қа да да­қыл­дар­ды жыр­ты­л­ған жер­ден, жыр­тқан­нан кей­ін­гі қа­тар­дан жи­нау; қап­тар­ды, жә­шік­тер­ді, се­бет­тер­ді тол­ты­ру, та­сы­мал­дау және са­лу, сақ­та­ған­нан кей­ін кар­топ­ты, та­мыр­лы же­мі­стер­ді ірік­теу, жуу, сұ­рып­тау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3- деңгейлі диқаншының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік, ко­ман­да­да жұ­мыс іс­те­у­ге оң бей­ім­ді­лік
Ал­ды­ға қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­да­удың тә­сіл­де­рін, ең­бек затта­ры мен құ­ра­лын, ба­ға­лау қа­ғи­дат­та­рын, өл­шеу әді­сте­рін дер­бес бел­гі­леу, на­за­рды, есте сақ­та­уды да­мы­ту­дың жо­ғар­ғы дең­гейі
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лі­мі
2-1)
Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­те­у­ге оң бей­ім­ді­лік
Есте сақ­та­уды да­мы­ту­дың жо­ғар­ғы дең­гейі
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның да­ла да­қыл­да­ры
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі диқаншының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік, ко­ман­да­да жұ­мыс іс­те­у­ге оң бей­ім­ді­лік
Ал­ды­ға қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­да­удың тә­сіл­де­рін, ең­бек затта­ры мен құ­ра­лын, ба­ға­лау қа­ғи­дат­та­рын, өл­шеу әді­сте­рін дер­бес бел­гі­леу, на­за­рды, есте сақ­та­уды да­мы­ту­дың жо­ғар­ғы дең­гейі
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лі­мі
2-1)
Ко­ман­да­да жұ­мыс іс­те­у­ге оң бей­ім­ді­лік
Есте сақ­та­уды да­мы­ту­дың жо­ғар­ғы дең­гейі
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның да­ла да­қыл­да­ры
3-1)
То­пы­рақ­ты өң­деу және дай­ын­дау, ты­ңайт­қы­штар ен­гі­зу, тұқым­ды та­за­лау, егі­стер­ді егу, отыр­ғы­зу, кү­ту, өсім­дік­тер­ді қор­ғау, өнім­ді жи­нау, өнім­ді өң­деу және сақ­тау және ди­қан ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы бас­қа да жұ­мыстар ке­зін­де жұ­мыс үде­рі­сін жос­пар­ла­уды қо­са ал­ған­да ат­қа­ру­шы қыз­ме­тін тү­сі­ну, шы­дам­ды­лық және әр түр­лі ауа-райы жағ­дай­ын­да жұ­мыс іс­теу қа­бі­ле­ті
Жан-жақ­ты­лық, ме­ха­низмдер­мен, аг­ре­гат­тар­мен жұ­мыс іс­тей бі­луі, қол­да­ны­ла­тын құ­рал-сай­ман­дар­да­ғы және ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды анық­тау және жою дағ­ды­ла­ры
Ең­бек қыз­ме­т­ін­де қол­да­ны­ла­тын құ­рал-жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну­дың, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, та­сы­мал­да­удың, сақ­тау және қой­ма­ла­удың негіз­гі қа­ғи­да­ла­ры

қызметтегі кәсіби стандартының
5-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6113 Бағ­бан
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау«Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Бағ­бан
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Бағбаншының еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­ша­лар, же­міс кө­шет­тікте­рі, кә­сі­по­рын­дар, учас­ке, бө­лім­ше, ұй­ым, же­ке кә­сіп­кер­лер, ша­руа қо­жа­лы­ғы, сұ­рып­та­у­шы ор­ны, цех, жы­лы­жай, кө­шет­ха­на
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Бағбаншы орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да жас тал­дар­ды, же­міс аға­штар мен бұ­та­лар­ды кү­ту, аға­штар­дың зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­мен кү­рес жө­нін­де­гі қол жұ­мыста­рын орын­дау
2
Жас тал­дар мен же­міс аға­штар­ды ке­су және ба­сын қа­лып­та­сты­ру, жа­байы ал­ма аға­шта­ры мен ек­пе ал­ма аға­шта­рын ұла­сты­ру және көз­са­бақ­тау
3
Өнім­дер­ді жи­нау, сұ­рып­тау, сақ­тау және са­ту­ға дай­ын­дау
4-кесте. Бағбаншы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­ра­лы
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Бақ­ша, же­міс аға­шта­ры, бұ­та­лар, ты­ңайт­қы­штар, то­заң­дат­қы­штар, аға­штар, бұ­та­лар
Жұ­мыс ки­і­мі, қай­шы, жер, су, ха­лат, қол­ғап­тар, ше­лек, ша­шы­рат­қы­штар, пла­стик бө­тел­ке­лер
1-1) Бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да жас тал­дар­ды, же­міс аға­штар мен бұ­та­лар­ды кү­ту, аға­штар­дың зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­мен кү­рес жө­нін­де­гі қол жұ­мыста­рын орын­дау
2
Бұ­та­лар, же­міс аға­шта­ры, са­бақ­тар, бұ­та­лар, же­міс аға­шта­ры
Жұ­мыс ки­і­мі, қол­ғап­тар, пы­шақ­тар, бүр­шік­те­лу мен егу­ге ар­нал­ған пы­шақ­тар, қи­сық бақ­ша пы­ша­ғы, бақ­ша қай­шы­сы (се­ка­тор), ара–қол ара және бал­та, кіш­кене те­сік, жұ­мыс ки­і­мі, қап­тар, қо­рап­тар, ыдыс, ар­ба, ма­ши­на­лар, қап­тар, бре­зент
2-1) Жас тал­дар мен же­міс аға­штар­ды ке­су және ба­сын қа­лып­та­сты­ру, жа­байы ал­ма аға­шта­ры мен ек­пе ал­ма аға­шта­рын ұла­сты­ру және көз­са­бақ­тау, өнім­дер­ді жи­нау, сұ­рып­тау, сақ­тау және са­ту­ға дай­ын­дау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі бағбаншының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын қол­дай­ды, оған бақ бой­ын­ша есеп де­ректе­рін ұсы­на­ды; же­міс аға­шта­рын және бұ­та­лар­ды қы­сқа дай­ын­дау әді­сте­рі, олар­ды аяз­дан және зи­ян­кестер­ден қор­ғау тә­сіл­де­рін кә­сі­би қол­да­ну
Же­міс бе­ре­тін бақ­та­ғы аға­штар мен бұ­та­лар­ға кү­тім жа­сай бі­лу; жас және же­міс бе­ре­тін аға­штар ба­сын дұ­рыс қа­лып­та­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Аға­штар мен бұ­та­лы өсім­дік жы­ны­ста­рын өсі­ру­дің ерекше­лік­те­рі, ты­ңайт­қы­штар­дың түр­ле­рі және олар­ды же­міс са­ла­тын ба­у­лар мен жи­дек өсі­ре­тін жер­лер­де са­лу тә­сіл­де­рі
2-1)
Жас кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар­ды қол­мен орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ның қор­ға­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Же­міс аға­шта­ры мен бұ­та­ла­ры­ның зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­мен кү­рес ша­ра­ла­рын уа­қы­ты­лы қа­был­дау, олар­ды ем­деу тә­сіл­де­рін, же­мі­сті аға­штар­дың сұ­рып­та­ры, пі­су мер­зім­де­рі, же­мі­сте­рін жи­нау, олар­ды сақ­тау үшін са­па­ла­ры­на қа­рай сұ­рып­тау, өң­деу тә­сіл­де­рін бі­луі
Же­міс аға­шта­ры мен бұ­та­лар­дың кө­шет­те­рін қа­зып алу, же­міс са­ла­тын аға­штар­ды отыр­ғызуға дай­ын­дау және отыр­ғы­зу, егу тә­сіл­де­рін мең­ге­ру
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі бағбаншының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын қол­дай­ды, оған бақ бой­ын­ша есеп де­ректе­рін ұсы­на­ды; же­міс аға­шта­рын және бұ­та­лар­ды қы­сқа дай­ын­дау әді­сте­рі, олар­ды аяз­дан және зи­ян­кестер­ден қор­ғау тә­сіл­де­рін кә­сі­би қол­да­ну
Же­міс бе­ре­тін бақ­та­ғы аға­штар мен бұ­та­лар­ға кү­тім жа­сай бі­лу; жас және же­міс бе­ре­тін аға­штар ба­сын дұ­рыс қа­лып­та­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Аға­штар мен бұ­та­лы өсім­дік жы­ны­ста­рын өсі­ру­дің ерекше­лік­те­рі, ты­ңайт­қы­штар­дың түр­ле­рі және олар­ды же­міс са­ла­тын ба­у­лар мен жи­дек өсі­ре­тін жер­лер­де са­лу тә­сіл­де­рі
2-1)
Жас кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар­ды қол­мен орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ның қор­ға­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Же­міс аға­шта­ры мен бұ­та­ла­ры­ның зи­ян­кесте­рі мен ау­ру­ла­ры­мен кү­рес ша­ра­ла­рын уа­қы­ты­лы қа­был­дау, олар­ды ем­деу тә­сіл­де­рін, же­мі­сті аға­штар­дың сұ­рып­та­ры, пі­су мер­зім­де­рі, же­мі­сте­рін жи­нау, олар­ды сақ­тау үшін са­па­ла­ры­на қа­рай сұ­рып­тау, өң­деу тә­сіл­де­рін бі­луі
Же­міс аға­шта­ры мен бұ­та­лар­дың кө­шет­те­рін қа­зып алу, же­міс са­ла­тын аға­штар­ды отыр­ғызуға дай­ын­дау және отыр­ғы­зу, егу тә­сіл­де­рін мең­ге­ру
3-1)
Же­міс аға­шта­ры мен кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау жө­нін­де­гі бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар­ды қол­мен орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ның қор­ға­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Өнім­дер­ді жи­нау, олар­ды сақ­тау және өң­деу үшін са­па­сы бой­ын­ша сұ­рып­тау
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы мен ең­бек­ті қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры

қызметтегі кәсіби стандартының
6-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Бақ­ша­шы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 19-та­рау«Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Бақ­ша­шы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Бақшашының еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Кө­шет­ха­на, кә­сі­по­рын, ша­руа қо­жа­лы­ғы, егі­стік, бау-бақ­ша, ауыл ша­ру­а­шы­лық ко­опе­ра­тив­те­рі
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Бақшашы орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты егу­ге және отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, тыр­ма­лау, бор­пыл­да­ту және бас­қа жұ­мыстар), ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа ен­гі­зу; тұқым­дар мен отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау
2
Бау-бақ­ша өнім­де­рін егу және отыр­ғы­зу, олар­дың ек­пе­ле­рін және отыр­ғыз­ғы­ла­рын өсі­ру және кү­ту, бау-бақ­ша өнім­де­рін зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық өң­деу); то­пы­рақ­ты бау-бақ­ша өсі­ру­ге өң­деу; өсі­ру, тыр­ма­ла­у­мен жыр­ту
3
Өнім­ді жи­нау, олар­ды сақ­тау ор­ны­на та­сы­мал­дау және сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дау орын­да­ры­на және тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту­ға ар­нал­ған орын­дар­ға жет­кі­зу; тұқым­дар­ды егер ал­дын­да өң­деу; егу; кү­ту; жи­нау
4-кесте. Бақшашы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек әре­кет­те­рі­нің си­патта­ма­сы)
1
Бау-бақ­ша да­қыл­да­ры, тұқым, ты­ңайт­қы­штар, кө­шет­тер
Тұқым сеп­кіш­тер, қол­ғап­тар, то­заң­дат­қы­штар
1-1) То­пы­рақ­ты егу­ге және отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, тыр­ма­лау, бор­пыл­да­ту және бас­қа жұ­мыстар), ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа ен­гі­зу, тұқым­дар мен отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау
2
Отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар
Шап­қы, кет­пен, қол­мен ша­бық­та­ғыш, кү­рек, тыр­на­уы­штар, қап­тар, қол­ғап­тар, пла­стиктен жа­сал­ған бө­тел­ке­лер, жырт­қы­штар, жаң­быр­лат­қы­штар
2-1) Бау-бақ­ша өнім­де­рін егу және отыр­ғы­зу, олар­дың ек­пе­ле­рін және отыр­ғыз­ғы­ла­рын өсі­ру және кү­ту, бау-бақ­ша өнім­де­рін зи­ян­кестер­ден қор­ғау
3
Бау-бақ­ша да­қыл­да­ры, тұқым­дар
Ав­то­кө­лік, трак­тор, жә­шік, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қол­ғап­тар, зем­біл­дер, транс­пор­тер­лер, плат­фор­ма­лар мен ар­ба­лар, өзді­гі­нен жү­ре­тін шас­си, ауқым­ды та­сы­мал­дай­тын кө­лік, қол­ғап­тар, ағаш жә­шік­тер, қап­тар, ар­ба
3-1) Өнім­ді жи­нау, олар­ды сақ­тау ор­ны­на та­сы­мал­дау және сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дау орын­да­ры­на жет­кі­зу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі бақшашының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет: ал­ды­ға қой­ы­л­ған мақ­сат­қа же­ту есе­бі­мен мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау
Жұ­мыс жағ­дай­ын және оның бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы өзге­рі­стер­ді дер­бес тал­да­уды та­лап ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
Жұ­мыс үде­рі­сте­рін, тәр­тіп­те­ме­лер­ді ба­қы­лау, құ­жат­та­ма са­па­сын және отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын есеп­ке алу бі­лі­міне ие
2-1)
Бас­шы­лық­қа са­ту бе­кет­те­рін­де бақ ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­рын са­ту және жет­кі­зу жө­нін­де­гі өн­ді­рі­стік де­ректер­ді құ­жат­тап, ұсы­нып, ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­ге сәй­кес жұ­мыс үде­рі­сте­рі­нің нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; қор­ша­ған ор­та­ның қор­ға­луы­на жа­у­ап бе­ре­ді
Жұ­мысты дер­бес жос­пар­лау, орын­дау және жұ­мыс үде­рі­сте­рін және бас­шы­лық ету­мен бақ ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ла­ры қа­та­рын қол­да­на­ды
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі бақшашының құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет: ал­ды­ға қой­ы­л­ған мақ­сат­қа же­ту есе­бі­мен мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау
Жұ­мыс жағ­дай­ын және оның бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы өзге­рі­стер­ді дер­бес тал­да­уды та­лап ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
Жұ­мыс үде­рі­сте­рін, тәр­тіп­те­ме­лер­ді ба­қы­лау, құ­жат­та­ма са­па­сын және отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын есеп­ке алу бі­лі­міне ие
2-1)
Бас­шы­лық­қа са­ту бе­кет­те­рін­де бақ ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­рын са­ту және жет­кі­зу жө­нін­де­гі өн­ді­рі­стік де­ректер­ді құ­жат­тап, ұсы­нып, ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­ге сәй­кес жұ­мыс үде­рі­сте­рі­нің нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; қор­ша­ған ор­та­ның қор­ға­луы­на жа­у­ап бе­ре­ді
Жұ­мысты дер­бес жос­пар­лау, орын­дау және жұ­мыс үде­рі­сте­рін және бас­шы­лық ету­мен бақ ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ла­ры қа­та­рын қол­да­на­ды
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
3-1)
Бі­лік­ті­лік­ті арт­ты­ру­ға және бас­қа бақ­ша ша­ру­а­шы­лы­ғын ұй­ым­да­сты­руы­на жа­у­ап бе­ре­ді
Жұ­мыс жағ­дай­ын және оның бақ ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы өзге­рі­стер­ді дер­бес тал­да­уды та­лап ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу дағ­ды­ла­ры
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім

қызметтегі кәсіби стандартының
7-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6112 Жү­зім өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, та­рау 19. Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Жү­зім өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3
2-кесте. Жүзім өсірушінің еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Кө­шет­тіктер, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы, ауыл ша­ру­а­шы­лық өн­ді­ріс ко­опе­рав­ти­ві, же­ке кә­сіп­кер, ша­руа қо­жа­лы­ғы, жү­зім­дік­тер
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Жүзім өсіруші орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Жү­зім са­ба­ғын отыр­ғы­зу, же­міс са­ла­тын жү­зім­дік­тер мен жү­зім ал­қа­бын кү­ту жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау, жү­зім кө­шет­те­рі­нің ере­же­сі, ал­қап­қа жү­зім ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу, ал­қап­ты кү­ту, кө­шет­тер­ді қа­зу
2
Жү­зім жи­нау, сұ­рып­тау, сақ­та­у­ға дай­ын­дау, са­ту, қай­та өң­деу тә­сіл­де­рі, жү­зім сұ­рып­та­ры және оны өсі­ру ерекше­лік­те­рі, жү­зім егу үшін егі­стік ал­қа­бын дай­ын­дау, жү­зім кө­шет­те­рін отыр­ғы­зу тә­сіл­де­рі, же­міс са­ла­тын және жас кө­шет­тер­ді кү­ту, жү­зім са­бақ­та­рын ке­су, олар­ды ас­па­ға бай­лау, жү­зім­дік­ті кө­шет­тер­мен және көк бұ­тақ­тар­мен жөн­деу тә­сіл­де­рі; бұ­тақ­тар­ды ұла­сты­ру­ға дай­ын­дау, оны сақ­тау тә­сіл­де­рі, са­бақ­та­рын ұла­сты­ру жа­сау үшін ке­су, ұла­сты­ру­ды қол­мен және кө­лік­мен жа­сау, сақ­тау, жү­зім ал­қа­бы­на отыр­ғы­зу және оны кү­ту, жү­зім­нің ас­ха­на­лық және тех­ни­ка­лық сұ­рып­та­рын жи­нау, жү­зім­ді сұ­рып­тау және сақ­та­у­ға дай­ын­дау, оны са­ту және қай­та өң­деу
4-кесте. Жүзім өсіруші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Жү­зім бе­ре­тін жү­зім­дік, жү­зім са­бақ­та­ры, кө­шет­тер, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал, үгін­ді­лер, қа­ра ші­рік, қыл­қан жа­пы­рақ­ты­лар ине­сі, астық қа­уы­зы
Ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар, мо­то­бл­ок­тар, мо­то­қоп­сыт­қы­штар, трак­тор­лар, қол­ғап­тар, су, қа­бық, ылғал өл­ше­гіш, әм­бе­бап кү­рек, қа­зу кү­ре­гі, ас­па­лы бү­рік­кіш, ас­па­лы то­заң­дат­қы­штар
1-1) Ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды мо­лы­нан қо­су, то­пы­рақ­ты мін­дет­ті түр­де қым­тау, бұ­тақ­тар­дың асты­нан екі рет және өсіп-өну ке­зе­ңін­де қа­тар­лар­дың ара­сы­нан бор­пыл­да­ту
1-2) Жү­зім са­ба­ғын отыр­ғы­зу, же­міс са­ла­тын жү­зім­дік­тер мен жү­зім ал­қа­бын кү­ту жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау, жү­зім кө­шет­те­рі­нің ере­же­сі, сақ­тау ке­зін­де ек­пе­лер­ді кү­ту, ал­қап­қа жү­зім ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу, ал­қап­ты кү­ту, кө­шет­тер­ді қа­зу
2
Жү­зім бе­ре­тін жү­зім­дік­тер, жү­зім са­бақ­та­ры, кө­шет­тер, отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал
Сап, жү­зім­ді іліп бай­ла­у­ға ар­нал­ған құ­рал, сүм­бі, ылғал өл­шей­тін құ­рал, қай­шы­лар, сым, се­ка­тор, пы­шақ, ас­па­лы бү­рік­кіш, ас­па­лы то­заң­дат­қы­штар
2-1) Же­міс са­ла­тын және жас кө­шет­тер­ді кү­ту
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі жүзім өсіруші құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жү­зім отыр­ғызуға жү­зім­дік­тер­ді дай­ын­дау, жү­зім кө­шет­те­рін отыр­ғы­зу тә­сіл­де­рі, же­міс бе­ре­тін және жас кө­шет­тер­ге кү­тім жа­сау ке­зін­де қа­жет­ті ре­сур­стар­ды анық­тау және ба­ға­лау бой­ын­ша жү­зім өсі­ру­ші­нің функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рі ая­сын­да жа­у­ап­кер­ші­лік
Жү­зім са­бақ­та­рын ке­су тә­сі­лі, олар­ды бай­лау, жү­зім­дік­тер­ді кө­шет­тер мен жа­сыл бұ­та­лар­мен жөң­деу бой­ын­ша жос­пар­лар­мен жұ­мысты са­лы­сты­ру дағ­ды­ла­ры, бо­лжам­ды нәти­же­ге же­ту­ді және алын­ған нәти­же­нің жү­зім өсі­ру­ші жұ­мысын­да­ғы са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кест­і­гін қам­та­ма­сыз ету
Ең­бек­ті түр­лен­ді­ру және ұй­ым­да­сты­ру бі­лі­мі, ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды мо­лы­нан қо­су, то­пы­рақ­ты мін­дет­ті түр­де қым­тау, бұ­тақ­тар­дың асты­нан екі рет және өсіп-өну ке­зе­ңін­де қа­тар­лар­дың ара­сы­нан бор­пыл­да­ту бі­лі­мі
1-2)
Бас­шы­лық­қа өн­ді­рі­стік де­ректер­ді құ­жат­тап, ұсы­нып, ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­ге сәй­кес жұ­мыс үде­рі­сте­рі­нің нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Жү­зім­нің сұ­ры­пы мен оны қай­та өң­деу тә­сі­лін, жү­зім­дік­тер­ді дай­ын­дау және өсі­ру­ді дер­бес анық­тау бі­лі­гі
Қа­уіп­сіз­дік және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
2-1)
Қа­жет­ті ре­сур­стар­ды анық­тау мен ба­ға­лау бой­ын­ша жү­зім өсі­ру­ші­нің функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рі ая­сын­да­ғы жа­у­ап­кер­ші­лік
Жү­зім­ге кү­тім жа­сау тә­сі­лін дер­бес анық­тау бі­лі­гі
Са­па­ны ба­қы­лау мен құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу тәр­ті­бі, жү­зім сұ­ры­пын қай­та өң­деу мен са­ту са­ла­сын­да­ғы бі­лім

қызметтегі кәсіби стандартының
8-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111Қы­зы­л­ша өсі­ру­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, та­рау 19. Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Қы­зы­л­ша өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Қызылша өсірушінің еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ба­за, план­та­ци­я­лар, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы, учас­ке, бө­лім­ше, ұй­ым, ауыл ша­ру­а­шы­лық ко­опе­ра­тив­те­рі, же­ке кә­сіп­кер­лер, ша­руа қо­жа­лы­ғы, егі­стік.
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Қызылша өсіруші орындайтын, еңбек функцияларының анықтайтын,
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да то­пы­рақ, тұқым дай­ын­дау, ты­ңайт­қы­штар­ды қол­да­ну­ға әзір­леу жұ­мыста­рын орын­дау
2
Егу, ек­пе­лер­ге кү­тім жа­сау; арам­шө­птер­мен және зи­ян­кестер­мен кү­рес
4-кесте. Қызылша өсіруші орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Қы­зы­л­ша, тұқым, ты­ңайт­қы­штар, то­пы­рақ, арам­шөп, зи­ян­кестер, қы­зы­л­ша тұқы­мы, тұқым­ды дә­рі­ле­гіш­тер, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
То­заң­дат­қы­штар, қол­ғап­тар, қы­зы­л­ша­ны опы­ру аг­ро­тех­ни­ка­сы, қант қы­зы­л­ша­сын опы­ру тех­ни­ка­сы, қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы трак­тор, то­заң­дат­қы­штар, тұқым сеп­кіш­тер, су, қант қы­зы­л­ша­сын опы­ру тех­ни­ка­сы, же­ңіл неме­се тор ыдыс
1-1) Қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да то­пы­рақ­ты, тұқым­ды, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау
2
Қы­зы­л­ша, та­мыр же­мі­сті­лер, қы­зы­л­ша­ның жа­пы­ра­ғы
Қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы трак­тор, жи­най­тын кө­лік, қол ең­бе­гі құ­рал-сай­ман­да­ры, жа­пы­рақ жи­най­тын ма­ши­на­лар, қы­зы­л­ша жи­най­тын ком­байн, шым­те­зек, кеп­тір­гіш ас­пап
2-1) Егін­ді қа­рау, егін­ді өсі­ру; арам­шө­птер және зи­ян­кестер­мен кү­ре­су
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі қызылша өсіруші құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да бел­гі­лен­ген нәти­же­лер­ге же­ту үшін қа­жет­ті ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тау мен ба­ға­лау бой­ы­ша функ­ци­о­нал­дық қыз­мет ая­сын­да­ғы жа­у­ап­кер­ші­лік
Өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау және арам­шөп­пен кү­ре­су құ­рал­да­рын пай­да­ла­на бі­лу
Қы­зы­л­ша өсі­ру­де қол­да­ны­ла­тын негіз­гі құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды, пай­да­ла­ну, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, та­сы­мал­дау, сақ­тау және қой­ма­ға қою қа­ғи­да­ла­ры
2-1)
Жұ­мыс үде­рі­сін жос­пар­ла­уды қо­са ал­ған­да ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну; бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ұста­на­ды және оған егу, отыр­ғы­зу және өнім­ді жи­нау жө­нін­де­гі есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды
Қы­зы­л­ша жи­нау мер­зі­мін, оны жи­нақ­тау тә­сіл­де­рін, керт­пе­леу және қы­зы­л­ша сақ­та­удың бас­қа тә­сіл­де­рін, оны са­ту­ға дай­ын­дау тә­сіл­де­рін қол­да­ну
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және ен­гі­зу, тұқым­дар­ды та­зар­ту, олар­ды өң­деу, егу­ге дай­ын­дау, ек­пе­лер­ге кү­тім жа­сау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі қызылша өсіруші құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Қы­зы­л­ша өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да бел­гі­лен­ген нәти­же­лер­ге же­ту үшін қа­жет­ті ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тау мен ба­ға­лау бой­ы­ша функ­ци­о­нал­дық қыз­мет ая­сын­да­ғы жа­у­ап­кер­ші­лік
Өсім­дік­тер­ді зи­ян­кестер­ден қор­ғау және арам­шөп­пен кү­ре­су құ­рал­да­рын пай­да­ла­на бі­лу
Қы­зы­л­ша өсі­ру­де қол­да­ны­ла­тын негіз­гі құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды, пай­да­ла­ну, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, та­сы­мал­дау, сақ­тау және қой­ма­ға қою қа­ғи­да­ла­ры
2-1)
Жұ­мыс үде­рі­сін жос­пар­ла­уды қо­са ал­ған­да ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну; бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ұста­на­ды және оған егу, отыр­ғы­зу және өнім­ді жи­нау жө­нін­де­гі есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды
Қы­зы­л­ша жи­нау мер­зі­мін, оны жи­нақ­тау тә­сіл­де­рін, керт­пе­леу және қы­зы­л­ша сақ­та­удың бас­қа тә­сіл­де­рін, оны са­ту­ға дай­ын­дау тә­сіл­де­рін қол­да­ну
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және ен­гі­зу, тұқым­дар­ды та­зар­ту, олар­ды өң­деу, егу­ге дай­ын­дау, ек­пе­лер­ге кү­тім жа­сау са­ла­сын­да­ғы бі­лім

қызметтегі кәсіби стандартының
9-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111 Же­міс-кө­кө­ніс өсі­ру­ші
ҚР жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, та­рау 19. Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ор­тақ ма­ман­дық­тар
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Же­міс-кө­кө­ніс өсі­ру­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3
2-кесте. Жеміс-көкөніс өсірушінің еңбек шарттарына, біліміне және
жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Қой­ма­лар, қам­ба­лар, ба­за, план­та­ци­я­лар, бақ­ша­лар, кө­шет­тіктер, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы, учас­ке, бө­лім­ше, ұй­ым, ауыл ша­ру­а­шы­лық өді­рі­стік ко­опе­ра­тив­тер, же­ке кә­сіп­кер­лер, ша­руа қо­жа­лы­ғы, же­міс кө­шет­тікте­рі, жы­лы­жай
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Негіз­гі ор­та бі­лім­нен тө­мен емес, жал­пы ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (кә­сі­по­рын­да бі­лім­ді ұй­ым­да­сты­ру неме­се оқы­ту ба­за­сын­да­ғы қы­сқа мер­зім­ді кур­стар)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3-кесте. Жеміс-көкөніс өсіруші орындайтын, еңбек функцияларының
анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
То­пы­рақ­ты егу­ге және отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, тыр­ма­лау, бор­пыл­да­ту және бас­қа жұ­мыстар), ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа ен­гі­зу; тұқым­дар мен отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау
2
Да­ла өнім­де­рін егу және бақ­ша өнім­де­рін отыр­ғы­зу, олар­дың ек­пе­ле­рін және отыр­ғыз­ғы­ла­рын өсі­ру және кү­ту (отау, су­а­ру, ша­бық­тау, өсім­дік­тер­ді асып бай­лау және т.б.), зи­ян­кестер­ден қор­ғау (био­хи­ми­я­лық өң­деу)
3
Өнім­ді жи­нау, олар­ды сақ­тау ор­ны­на та­сы­мал­дау және сақ­тау, өнім­ді дай­ын­дау орын­да­ры­на және тұ­ты­ну­шы­лар­ға са­ту­ға ар­нал­ған орын­дар­ға жет­кі­зу
4-кесте. Жеміс-көкөніс өсіруші орындайтын КС бірліктерінің
сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Отыр­ғы­зы­ла­тын өнім, тұқым, ты­ңайт­қы­штар
Тұқым сеп­кіш­тер, кө­шет­тер, қол­ғап­тар
1-1) То­пы­рақ­ты егу­ге және отыр­ғызуға дай­ын­дау (жыр­ту, тыр­ма­лау, бор­пыл­да­ту және бас­қа жұ­мыстар), ты­ңайт­қы­штар­ды дай­ын­дау және то­пы­р­ақ­қа ен­гі­зу; тұқым­дар мен отыр­ғы­зу ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау
2
Отыр­ғы­зы­ла­тын ма­те­ри­ал, ты­ңайт­қы­штар, да­ла да­қыл­да­ры, өсім­дік­тер, зи­ян­кестер
Шап­қы, кет­пен, қол­мен ша­бық­та­ғыш, кү­рек, тыр­на­уы­штар, сы­ды­ра жырт­қы­штар, ста­қан, мо­то­блок, қап­тар, қол­ғап­тар, пла­стиктен бө­тел­ке­лер ор­га­ни­ка­лық ты­ңайт­қы­штар­ды шаш­қыш, жұ­мыс ки­і­мі
2-1) Да­ла өнім­де­рін егу және бақ­ша өнім­де­рін отыр­ғы­зу, олар­дың ек­пе­ле­рін және отыр­ғыз­ғы­ла­рын өсі­ру және кү­ту
3
Же­мі­стер, жи­дек­тер, кө­кө­ніс да­қыл­да­ры, ба­да­на
Ав­то­кө­лік, трак­тор, жә­шік, қап­тар, ар­ба, кон­тей­нер, ыдыс, қо­рап
3-1) Өнім­ді жи­нау, олар­ды сақ­тау ор­ны­на та­сы­мал­дау және сақ­тау
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі жеміс-көкөніс өсіруші
құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет: же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту мақ­са­ты­на же­ту есе­бі­мен мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау
Да­қыл­дар­ды өсі­ру, өнім­ді жи­нау, жет­кі­зу ке­зін­де жұ­мыс жағ­дай­ын дер­бес тал­да­уды қа­жет ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да кә­сі­би мін­дет­тер­ді қою және ше­шу әді­сте­рін, қа­ғи­дат­та­рын және тә­сіл­де­рін бі­лу
2-1)
Бас­шы­лық­қа да­қыл­дар­ды өсі­ру, өнім­ді жи­нау, жет­кі­зу жө­нін­де­гі өн­ді­рі­стік де­ректер­ді құ­жат­тап, ұсы­нып, ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­ге сәй­кес жұ­мыс үде­рі­сте­рі­нің нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Жұ­мысты дер­бес жос­пар­ла­уда, орын­да­уда және жұ­мыс үде­рі­сте­рін және же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бас­шы­лық ету­мен жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды қа­та­рын қол­да­ну
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі жеміс-көкөніс өсіруші
құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет: же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту мақ­са­ты­на же­ту есе­бі­мен мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау
Да­қыл­дар­ды өсі­ру, өнім­ді жи­нау, жет­кі­зу ке­зін­де жұ­мыс жағ­дай­ын дер­бес тал­да­уды қа­жет ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да кә­сі­би мін­дет­тер­ді қою және ше­шу әді­сте­рін, қа­ғи­дат­та­рын және тә­сіл­де­рін бі­лу
2-1)
Бас­шы­лық­қа да­қыл­дар­ды өсі­ру, өнім­ді жи­нау, жет­кі­зу жө­нін­де­гі өн­ді­рі­стік де­ректер­ді құ­жат­тап, ұсы­нып, ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­ге сәй­кес жұ­мыс үде­рі­сте­рі­нің нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Жұ­мысты дер­бес жос­пар­ла­уда, орын­да­уда және жұ­мыс үде­рі­сте­рін және же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да бас­шы­лық ету­мен жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уда прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды қа­та­рын қол­да­ну
Ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бі­лім
3-1)
Же­міс-кө­кө­ніс ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар әре­кет­те­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік ала оты­рып, олар­ға бас­шы­лық жа­сау
Өнім­ді жи­нау және сақ­тау орын­да­ры­на та­сы­мал­дау, жал­ған өнім­ді сақ­тау ке­зін­де дер­бес тал­да­уды та­лап ете­тін прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дау
Жұ­мыс ба­ры­сы, тәр­тіп са­па­сы, құ­жат­та­ма са­па­сы және өнім­ді есеп­ке алу са­ла­сын­да­ғы бі­лім

Жеміс-көкөніс шаруашылығы бойынша
қызметтегі кәсіби стандартының
10-қосымшасы
Келісу парағы
Ұй­ым­ның ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стр­лі­гі
Осы КС тіркелді _____________________________________________________
Кәсіби стандарттар Реестріне енгізілді, тіркеу № ____________________
Хат (хаттама) № ____________________ Күні____________________________