2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5 бабының 3 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі «Кәсіптік стандарттарды әзірлеуге 2013 жылға қаражат бөлу және оны пайдалану қағидаларын бекіту туралы» № 406 қаулысына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

Келісілген
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова ___________
2014 жылғы 7 сәуір

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2014 жылғы 21 қаңтардағы
№ 20/55 бұйрығымен бекітілген
Селекциялық қызметтегі (асыл тұқымдық іс) кәсіби стандарты

5. Экономикалық қызмет түрі Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші 03-2007: 01.41 Малдың сауын тұқымын өсіру, 01.42 Малдың және енекенің басқа да тұқымдарын өсіру, 01.43 Жылқы және басқа да тұяқты тұқымдарды өсіру, 01.44 Түйелерді және түйе тұқымдастарды өсіру, 01.45 Қойлар мен ешкілерді өсіру, 01.46 Шошқалар мен торайларды өсіру, 01.47 Құс шаруашылығы, 01.49 Малдардың басқа да түрлерін өсіру.

КС өсімдік шаруашылығы және мал шаруашылығы, аң аулау салалардағы қызметтерді көрсетудің мәніне, сапасына, жағдайына және қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді.

Стандарт талаптары қызмет түрлеріне және осы саланың төмендегі кәсіптеріне жатады:
жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі технигі;
асылдандыру ісі жөніндегі техник;
зоотехник (зоотехник селекционер);
асыл тұқымдық жылқыларды сынау жөніндегі бас төреші.

Селекциялық қызметтегі (асыл тұқымдық іс)
кәсіби стандартының
1-қосымшасы
Қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері
№ р/с
Қыз­мет тү­рі ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы тен­ден­ци­я­ла­рын есеп­ке ал­ған­да­ғы кә­сіп ата­уы
01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей­ле­рі
1.
Се­лек­ци­он­дық қыз­мет (Асыл­дан­ды­ру ісі)
Жа­ну­ар­лар­ды қол­дан ұрық­тан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ни­гі
Жа­ну­ар­лар­ды қол­дан ұрық­тан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ник
4-5
2.
Асыл­дан­ды­ру ісі жө­нін­де­гі тех­ник
Асыл­дан­ды­ру ісі жө­нін­де­гі тех­ник
4-5
3.
Зоо­тех­ник
Зоо­тех­ник
5-7
4.
Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі бас тө­ре­ші
Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі бас тө­ре­ші
4-7

кәсіби стандартының
2-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Негіз­гі топ
3227 Жа­ну­ар­лар­ды қол­дан ұрық­тан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ни­гі
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
4
Са­нат­сыз, І-ІІ са­нат­тар
5
Са­нат­сыз, І-ІІ са­нат­тар
2-кесте. Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі технигінің еңбек
шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы фер­мер­лік және ша­руа қо­жа­лық­та­ры, ак­ци­о­нер­лік қо­ғам­дар, жа­у­ап­кер­ші­лі­гі шек­те­улі се­рік­те­стік, өн­ді­рі­стік ко­опе­ра­тив­те­рі
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Зерт­те­у­ге сы­на­ма­лар­ды алу үшін жа­ну­ар­лар­дың жұқ­па­лы ау­ру­ла­ры бой­ын­ша қо­лай­сыз қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ау­ру­ды жұқ­ты­рып алу қа­уі­пі, жа­ра­қат­та­ну қа­те­рі
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз –жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар - са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім (ор­та буын­ды ма­ман), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе неме­се жо­ғар­ғы бі­лім
Са­нат­сыз –жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар - са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем
3-кесте. Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі технигі орындайтын,
еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын аң аула­уда анық­та­уды жү­зе­ге асы­ра­ды, ұрық­тан­ды­рар ал­дын­да дай­ын­дық жұ­мыста­рын, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­ру­ды жүр­гі­зе­ді
2
Био­ма­те­ри­ал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету­ге, құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды са­тып алу­ға тап­сы­ры­стар құ­ра­с­ты­ра­ды. Жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру­дан алын­ған төл­ді кі­рі­стеу ак­ті­сін құ­ра­с­ты­ра­ды
3
Рек­тал­ды зерт­те­улер нәти­же­ле­рін есеп­те­уді жүр­гі­зе­ді, жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру бой­ын­ша есеп жүр­гі­зе­ді. Ма­те­ри­ал­дар­ды, мү­лік­тер­ді, ас­пап­тар­ды, ме­ди­ци­на­лық заттар­ды, мал дә­рі­гер­лік ас­пап­тар мен­құ­рал­дар­ды оң­тай­лы жұм­сау бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дай­ды
4-кесте. Жануарларды қолдан ұрықтандыру жөніндегі технигі орындайтын
КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Жа­ну­ар­лар
За­рар­сыздан-ды­ры­л­ған қол­ғап­тар, ара­найы ки­ім­дер, пай­ет­тер, Дью­а­ра ыдысы, ысы­та­тын мик­ро­скоп
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын аң аула­уда анық­та­уды жү­зе­ге асы­ра­ды
1-2) Ұрық­тан­ды­рар ал­дын­да дай­ын­дық жұ­мыста­рын, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­ру­ды жүр­гі­зе­ді
1-3) Био­ма­те­ри­ал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету­ге, құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды са­тып алу­ға тап­сы­ры­стар құ­ра­с­ты­ра­ды
2
Жа­ну­ар­лар
За­рар­сыздан-ды­ры­л­ған қол­ғап­тар, ара­найы ки­ім­дер, пай­ет­тер, Дью­а­ра ыдысы, ысы­та­тын мик­ро­скоп
2-1)Жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру­дан алын­ған төл­ді кі­рі­стеу ак­ті­сін құ­ра­с­ты­ра­ды
2-2) Рек­тал­ды зерт­те­улер нәти­же­ле­рін есеп­те­уді жүр­гі­зе­ді, жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру бой­ын­ша есеп жүр­гі­зе­ді
3
Жа­ну­ар­лар
За­рар­сыздан-ды­ры­л­ған қол­ғап­тар, ара­найы ки­ім­дер, пай­ет­тер, Дью­а­ра ыдысы, ысы­та­тын мик­ро­скоп
3-1) Ма­те­ри­ал­дар­ды, мү­лік­тер­ді, ас­пап­тар­ды, ме­ди­ци­на­лық заттар­ды, мал дә­рі­гер­лік ас­пап­тар мен­құ­рал­дар­ды оң­тай­лы жұм­сау бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дай­ды
5-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі жануарларды қолдан ұрықтандыру
жөніндегі технигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Орын­да­у­шы­лық іс-әре­кет­тер: ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­рар ал­дын­да дай­ын­дық жұ­мыста­рын жос­пар­лау және тап­сыр­ма­лар­ды анық­тау
Қол­да­ны­с­та­ғы ең­бек ре­сур­ста­рын есеп­тей бі­лу. Ауы­л­ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­ру­да жұ­мыс жағ­дай­ын өзді­гі­нен тал­дау жа­са­уды та­лап ете­тін әр түр­лі прак­ти­ка­лық тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу
Кә­сі­би дай­ын­дық үр­ді­сі ба­ры­сын­да алын­ған бі­лім, прак­ти­ка­лық өті­лім­де іс-іре­кет­ті жү­зе­ге асы­ра бі­лу
1-2)
Бас­шы­лық­қа өн­ді­рі­стік мә­лі­мет­тер­ді құ­жат­тан­ды­рып және ұсы­нып, жұ­мыс үде­рі­сте­рі нәти­же­ле­рі­нің ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­мен сәй­кест­ік нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Жұ­мыс ба­ры­сын­да, өзді­гі­нен жос­пар­ла­уда та­ным­дық және прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды кең­ді­гі­нен қол­да­ну
Құ­жат­тар, есеп, са­па, рә­сім­дер­ді ба­қы­ла­уда және жұ­мыс үр­ді­сін­де кең шо­ғыр­лан­ған бі­лі­міне ие бо­лу
1-3)
Жұ­мыс ор­нын­да­ғы өзге­рі­стер­ге оңай қа­лып­та­су
Сиыр­лар­ды уа­қы­ты­лы ұрық­та­уды ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Шәу­ет са­па­сын ба­ға­лай бі­лу
2-1)
Бас­қа қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыста­ры әсе­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып, олар­ды бас­шы­лық­қа алу
Іс – әре­кет­тің жү­зе­ге асуы­ның тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау. Алын­ған тап­сыр­ма­лар­ды то­лық­тан­ды­ру
Эти­ка және пси­хо­ло­ги­я­лық қа­рым-қа­ты­нас, кә­сі­би тап­сы­п­ма­лар­ды ше­шу, тә­сіл­дер­дің қа­лып­та­суын және амал­да­рын бі­лу
2-2)
Қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ра­ды және же­ке­ле­ген қыз­мет­кер­лер мен­ко­ман­да­лар­дың мін­дет­те­рі­нің орын­да­луы­нан оң нәти­же кү­те­ді
Жа­ну­ар­лар­ды ра­ци­он­ды жем­мен қам­та­ма­сыз ету­ді­ңұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Ұрық­тау тә­сіл­де­рін және тех­но­ло­ги­я­ла­рын бі­лу
6-кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі жануарларды қолдан ұрықтандыру
жөніндегі технигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Орын­да­у­шы­лық іс-әре­кет­тер: ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­рар ал­дын­да дай­ын­дық жұ­мыста­рын жос­пар­лау және тап­сыр­ма­лар­ды анық­тау
Қол­да­ны­с­та­ғы ең­бек ре­сур­ста­рын есеп­тей бі­лу. Ауы­л­ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын ұрық­тан­ды­ру­да жұ­мыс жағ­дай­ын өзді­гі­нен тал­дау жа­са­уды та­лап ете­тін әр түр­лі прак­ти­ка­лық тап­сыр­ма­лар­ды ше­шу
Кә­сі­би дай­ын­дық үр­ді­сі ба­ры­сын­да алын­ған бі­лім, прак­ти­ка­лық өті­лім­де іс-іре­кет­ті жү­зе­ге асы­ра бі­лу
1-2)
Бас­шы­лық­қа өн­ді­рі­стік мә­лі­мет­тер­ді құ­жат­тан­ды­рып және ұсы­нып, жұ­мыс үде­рі­сте­рі нәти­же­ле­рі­нің ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­мен сәй­кест­ік нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Жұ­мыс ба­ры­сын­да, өзді­гі­нен жос­пар­ла­уда та­ным­дық және прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды кең­ді­гі­нен қол­да­ну
Құ­жат­тар, есеп, са­па, рә­сім­дер­ді ба­қы­ла­уда және жұ­мыс үр­ді­сін­де кең шо­ғыр­лан­ған бі­лі­міне ие бо­лу
1-3)
Жұ­мыс ор­нын­да­ғы өзге­рі­стер­ге оңай қа­лып­та­су
Сиыр­лар­ды уа­қы­ты­лы ұрық­та­уды ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Шәу­ет са­па­сын ба­ға­лай бі­лу
2-1)
Бас­қа қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыста­ры әсе­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып, олар­ды бас­шы­лық­қа алу
Іс – әре­кет­тің жү­зе­ге асуы­ның тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау. Алын­ған тап­сыр­ма­лар­ды то­лық­тан­ды­ру
Эти­ка және пси­хо­ло­ги­я­лық қа­рым-қа­ты­нас, кә­сі­би тап­сы­п­ма­лар­ды ше­шу, тә­сіл­дер­дің қа­лып­та­суын және амал­да­рын бі­лу
2-2)
Қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ра­ды және же­ке­ле­ген қыз­мет­кер­лер мен­ко­ман­да­лар­дың мін­дет­те­рі­нің орын­да­луы­нан оң нәти­же кү­те­ді
Жа­ну­ар­лар­ды ра­ци­он­ды жем­мен қам­та­ма­сыз ету­ді­ңұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры
Ұрық­тау тә­сіл­де­рін және тех­но­ло­ги­я­ла­рын бі­лу
3-1)
Ден­са­улық­ты қор­ғау және ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі, ги­ги­е­на және қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау ша­ра­ла­рын бас­шы­лық­қа ала оты­рып, жұ­мыс ба­ры­сы мен нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Жұ­мыстар­ды орын­дау үшін қа­жет­ті кә­сі­би қыз­мет­тің жұ­мыс фа­за­сын, та­лап еті­л­ген ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тай­ды
Ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы бі­лім.
Заң нор­ма­ла­ры, ең­бек­ке ын­та­лан­ды­ру және уәж­деу әді­сте­рі

кәсіби стандартының
3-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Негіз­гі топ
3213 асыл тұқым­дық іс жө­нін­де­гі тех­ник
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
4
Са­нат­сыз, І-ІІ са­нат­тар
5
Са­нат­сыз, І-ІІ са­нат­тар
2-кесте. Асыл тұқымдыққ іс жөніндегі технигінің еңбек шарттарына,
біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы орын­да­ры, мал дә­рі­гер­лік объ­ек­ті­лер, фер­мер­лік және ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Мал­дар­дың жұқ­па­лы ау­ру­ла­ры бой­ын­ша қо­лай­сыз қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ау­ру­ды жұқ­ты­рып алу қа­уі­пі, жа­ра­қат­та­ну қа­те­рі
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз – жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар – са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім (ор­та буын­ды ма­ман), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе неме­се жо­ғар­ғы бі­лім
Са­нат­сыз – жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар – са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
3-кесте. Асыл тұқымдық іс жөніндегі технигі орындайтын, еңбек
функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да тұқым­дық мал­ға есеп жүр­гі­зу. Ша­ру­а­шы­лық­та­ғы асыл­дан­ды­ру жұ­мыста­ры­ның жос­па­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды. Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гізу­ге қа­ты­су, тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу жүр­гі­зе­ді, асыл­дан­ды­ру кар­точ­ка­сы­на мал­дың өнім­ді­лі­гі­нің мә­лі­мет­те­рін ен­гі­зе­ді
2
Мал­ды сұ­рып­та­у­ға қа­ты­са­ды. Бе­кі­ті­л­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кестен­ді­ре оты­рып асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар жүр­гі­зе­ді. Мал­дар­дың ау­ру­ла­рын зерт­те­у­ге қа­ты­са­ды. Мем­ле­кет­тік асыл­дан­ды­ру кі­та­бы­на жа­зу үшін мал­дар­дың кар­точ­ка­сын дай­ын­дай­ды
3
Са­ту­ға, көр­ме­лер­де көр­се­ту­ге ар­нал­ған тұқым­дық мал­дар­ды ірік­те­у­ге және дай­ын­да­у­ға қа­ты­са­ды. Бри­га­дир­лер­дің өн­ді­рі­стік-зоо­тех­ни­ка­лық есе­бі­нің ал­ғаш­қы құ­жат­та­рын уақ­ты­лы ұсы­нуын қам­та­ма­сыз ете­ді. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уды қам­та­ма­сыз ете­ді
4-кесте. Асыл тұқымдық іс жөніндегі технигі орындайтын КС
бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Жа­ну­ар­лар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш
1-1) Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы тұқым­дық мал­ды есеп­теу. Ша­ру­а­шы­лық­та­ғы асыл­дан­ды­ру жұ­мыста­ры­ның жос­па­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­су.
1-2) Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гізу­ге қа­ты­су, тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу жүр­гі­зу, асыл­дан­ды­ру кар­точ­ка­сы­на мал­дың өнім­ді­лі­гі мә­лі­мет­те­рін ен­гі­зу, мал­дар­ды сұ­рып­та­у­ға қа­ты­су,бел­гі­лен­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кестен­ді­ре оты­рып асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар жүр­гі­зе­ді
2
Жа­ну­ар­лар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш және т.б.
2-1) Мал­дар­дың ау­ру­ла­рын зерт­те­у­ге қа­ты­су, мем­ле­кет­тік асыл­дан­ды­ру кі­та­бы­на жа­зу үшін мал­дар­дың кар­точ­ка­сын дай­ын­дау
2-2) Са­ту­ға, көр­ме­лер­де көр­се­ту­ге ар­нал­ған асыл тұқым­дық мал­дар­ды ірік­те­у­ге және дай­ын­да­у­ға қа­ты­су, қол­дан ұрық­тан­ды­ру бой­ын­ша есеп жа­сау
3
Жа­ну­ар­лар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш және т.б.
3-1) Өн­ді­рі­стік-зоо­тех­ни­ка­лық есе­бі­нің ал­ғаш­қы құ­жат­та­рын уақ­ты­лы ұсы­нуын қам­та­ма­сыз ету. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уды қам­та­ма­сыз ету
5-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі асыл тұқымдық іс жөніндегі
технигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Орын­да­у­шы­лық қыз­мет: ал­ға қой­ы­л­ған мақ­сат­тар­ды ес­ке­ріп мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау, мін­дет­тер­дің өз бе­тін­ше анық­та­луын қа­рас­ты­ру
Асыл тұқым­дық мал­ды мал ша­ру­а­шы­лы­ғы­на тір­кеу ке­зін­де жұ­мыс жағ­дай­ын өз бе­тін­ше тал­да­уды та­лап ете­тін тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің түр­лі үл­гі­ле­рін ше­ше­ді
Кә­сі­би бі­лім ба­ры­сын­да алын­ған прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­ға ар­нал­ған бі­лім. Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы тұқым­дық мал­ды есеп­теу ере­же­сі
1-2)
Бас­шы­лық­қа өн­ді­рі­стік мә­лі­мет­тер­ді құ­жат­тан­ды­рып және ұсы­нып, жұ­мыс үде­рі­сте­рі нәти­же­ле­рі­нің ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­мен сәй­кест­ік нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уда­ғы, жұ­мыстар­ды орын­да­уда­ғы тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кө­пте­ген қа­та­рын қол­да­на­ды
Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гі­зу­дің негіз­гі ере­же­ле­рі. Тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу ере­же­сі
2-1)
Ең­бек қыз­ме­ті­нің бел­гі­лен­ген са­ла­сын­да­ғы дең­гей­де ті­ке­лей бас­шы­лық­пен бас­қа жұ­мыс­шы­лар­мен ба­ла­ма­лы әре­кет­тер мен өза­ра бай­ла­ны­сты анық­тай­ды және ке­лі­се­ді, оны жағ­дай­лар та­лап ете­ді
Қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау. Ал­ған тап­сыр­ма­ны нақ­ты­лай­ды, жос­пар­мен жұ­мыс ба­ры­сын ес­ке­ре­ді және са­лы­сты­ра­ды, жұ­мыс нәти­же­ле­рі­нің са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кест­і­гін ба­қы­лай­ды
Жұ­мыс үде­рі­сі, мал­дар­ды сұ­рып­та­уды ба­қы­лау бой­ын­ша бі­лім­нің кең спек­то­ры бар. Бе­кі­ті­л­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кес ке­ле­тін асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар­ды тол­ты­ру нұс­қа­улы­ғы
2-2)
Бас­қа қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыста­ры әсе­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып, олар­ды бас­шы­лық­қа алу
Бі­лім мен дағ­ды­ның же­тіс­пе­у­ші­лі­гін анық­тай­ды, кә­сіп­қой­лық­ты арт­ты­ру­ды уәж­де­ме­лей­ді
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді қо­ю­дың және ше­шу­дің тә­сіл­де­рін, қа­ғи­да­ла­рын және әді­сте­рін, қа­рым-қа­ты­на­стар­дың эти­ка және пси­хо­ло­гия нор­ма­ла­рын, ең­бек­ке тар­ту және ын­та­лан­ды­ру тә­сіл­де­рін, заң­на­ма­лық нор­ма­лар­ды бі­ле­ді
6-кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі асыл тұқымдыққ іс жөніндегі
технигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Орын­да­у­шы­лық қыз­мет: ал­ға қой­ы­л­ған мақ­сат­тар­ды ес­ке­ріп мін­дет­тер­ді анық­тау және қыз­мет­ті жос­пар­лау, мін­дет­тер­дің өз бе­тін­ше анық­та­луын қа­рас­ты­ру
Асыл тұқым­дық мал­ды мал ша­ру­а­шы­лы­ғы­на тір­кеу ке­зін­де жұ­мыс жағ­дай­ын өз бе­тін­ше тал­да­уды та­лап ете­тін тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің түр­лі үл­гі­ле­рін ше­ше­ді
Кә­сі­би бі­лім ба­ры­сын­да алын­ған прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­ға ар­нал­ған бі­лім. Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы тұқым­дық мал­ды есеп­теу ере­же­сі
1-2)
Бас­шы­лық­қа өн­ді­рі­стік мә­лі­мет­тер­ді құ­жат­тан­ды­рып және ұсы­нып, жұ­мыс үде­рі­сте­рі нәти­же­ле­рі­нің ал­дын ала бел­гі­лен­ген өл­шем­дер­мен сәй­кест­ік нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды
Өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уда­ғы, жұ­мыстар­ды орын­да­уда­ғы тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кө­пте­ген қа­та­рын қол­да­на­ды
Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гі­зу­дің негіз­гі ере­же­ле­рі. Тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу ере­же­сі
2-1)
Ең­бек қыз­ме­ті­нің бел­гі­лен­ген са­ла­сын­да­ғы дең­гей­де ті­ке­лей бас­шы­лық­пен бас­қа жұ­мыс­шы­лар­мен ба­ла­ма­лы әре­кет­тер мен өза­ра бай­ла­ны­сты анық­тай­ды және ке­лі­се­ді, оны жағ­дай­лар та­лап ете­ді
Қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау. Ал­ған тап­сыр­ма­ны нақ­ты­лай­ды, жос­пар­мен жұ­мыс ба­ры­сын ес­ке­ре­ді және са­лы­сты­ра­ды, жұ­мыс нәти­же­ле­рі­нің са­па нор­ма­ла­ры­на сәй­кест­і­гін ба­қы­лай­ды
Жұ­мыс үде­рі­сі, мал­дар­ды сұ­рып­та­уды ба­қы­лау бой­ын­ша бі­лім­нің кең спек­то­ры бар. Бе­кі­ті­л­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кес ке­ле­тін асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар­ды тол­ты­ру нұс­қа­улы­ғы
2-2)
Бас­қа қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыста­ры әсе­рі­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып, олар­ды бас­шы­лық­қа алу
Бі­лім мен дағ­ды­ның же­тіс­пе­у­ші­лі­гін анық­тай­ды, кә­сіп­қой­лық­ты арт­ты­ру­ды уәж­де­ме­лей­ді
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді қо­ю­дың және ше­шу­дің тә­сіл­де­рін, қа­ғи­да­ла­рын және әді­сте­рін, қа­рым-қа­ты­на­стар­дың эти­ка және пси­хо­ло­гия нор­ма­ла­рын, ең­бек­ке тар­ту және ын­та­лан­ды­ру тә­сіл­де­рін, заң­на­ма­лық нор­ма­лар­ды бі­ле­ді
3-1)
Өз бі­лік­ті­лі­гін арт­ты­ру­ға және бас­қа қыз­мет­кер­лер­дің оқуын ұй­ым­да­сты­ру­ға жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Ағым­да­ғы және қо­ры­тын­ды ба­қы­лау, қыз­мет­ті ба­ға­лау және тү­зе­ту. Жұ­мыстар­ды орын­дау үшін қа­жет­ті кә­сі­би қыз­мет­тің жұ­мыс фа­за­сын, та­лап еті­л­ген ре­сур­стар мен уа­қыт­ты анық­тай­ды
Са­ту­ға, көр­ме­лер­де көр­се­ту­ге ар­нал­ған тұқым­дық мал­дар­ды ірік­теу және дай­ын­дау тәр­ті­бін бі­лу

кәсіби стандартының
4-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Негіз­гі топ
2211­Зоо­тех­ник
1221 Бас зоо­тех­ник
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сы­ның бас­шы­ла­ры және ма­ман­да­ры ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 1 шіл­де­де­гі № 17/308 бұй­ры­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­лы 8 та­мы­зда № 8614 тір­кел­ді)
СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
5
Зоо­тех­ник (жо­ға­ры бі­лім)-са­нат­сыз, І,ІІ са­нат­тар
6
Зоо­тех­ник (жо­ға­ры бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім)-са­нат­сыз, І,ІІ са­нат­тар
7
Бас зоо­тех­ник
2-кесте. Зоотехниктің (зоотехник-селекционердің) еңбек шарттарына,
біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы орын­да­ры, мал дә­рі­гер­лік объ­ек­ті­лер, фер­мер­лік және ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Мал­дар­дың жұқ­па­лы ау­ру­ла­ры бой­ын­ша қо­лай­сыз қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ау­ру­ды жұқ­ты­рып алу қа­уі­пі, жа­ра­қат­та­ну қа­те­рі
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Са­нат­сыз – жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар – са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
6
Жо­ғар­ғы бі­лім (ба­ка­лаври­ат), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз – жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар – са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
7
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе. Жо­ға­ры оқу оры­ны­нан кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі ке­мін­де 5 жыл
3-кесте. Зоотехник (зоотехник-селекционер) орындайтын, еңбек
функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да тұқым­дық мал­ға есеп жүр­гі­зу. Ша­ру­а­шы­лық­та­ғы асыл­дан­ды­ру жұ­мыста­ры­ның жос­па­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды. Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гізу­ге қа­ты­су, тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу жүр­гі­зе­ді, асыл­дан­ды­ру кар­точ­ка­сы­на мал­дың өнім­ді­лі­гі­нің мә­лі­мет­те­рін ен­гі­зе­ді.
2
Мал­ды сұ­рып­та­у­ға қа­ты­са­ды. Бе­кі­ті­л­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кестен­ді­ре оты­рып асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар жүр­гі­зе­ді. Мал­дар­дың ау­ру­ла­рын зерт­те­у­ге қа­ты­са­ды. Мем­ле­кет­тік асыл­дан­ды­ру кі­та­бы­на жа­зу үшін мал­дар­дың кар­точ­ка­сын дай­ын­дай­ды.
3
Са­ту­ға, көр­ме­лер­де көр­се­ту­ге ар­нал­ған асыл тұқым­дық мал­дар­ды ірік­те­у­ге және дай­ын­да­у­ға қа­ты­са­ды. Бри­га­дир­лер­дің өн­ді­рі­стік-зоо­тех­ни­ка­лық есе­бі­нің ал­ғаш­қы құ­жат­та­рын уақ­ты­лы ұсы­нуын қам­та­ма­сыз ете­ді. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уды қам­та­ма­сыз ете­ді.
4-кесте. Зоотехник орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Жа­ну­ар­лар мен құ­стар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш
1-1) Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы тұқым­дық мал­ды есеп­теу, ша­ру­а­шы­лық­та­ғы асыл­дан­ды­ру жұ­мыста­ры­ның жос­па­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­су
1-2) Мал­дың өнім­ді­лі­гін анық­тау үшін та­разы­ға тар­ту және са­у­у­ды жүр­гізу­ге қа­ты­су, тал­да­у­лар үшін сүт­ті сы­на­у­ға ірік­теу жүр­гі­зу, асыл­дан­ды­ру кар­точ­ка­сы­на мал­дың өнім­ді­лі­гі мә­лі­мет­те­рін ен­гі­зу, мал­дар­ды сұ­рып­та­у­ға қа­ты­су, бел­гі­лен­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кестен­ді­ре оты­рып асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар жүр­гі­зе­ді
2
Жа­ну­ар­лар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш
2-1) Мал­дар­дың ау­ру­ла­рын зерт­те­у­ге қа­ты­су, мем­ле­кет­тік асыл­дан­ды­ру кі­та­бы­на жа­зу үшін мал­дар­дың кар­точ­ка­сын дай­ын­дау
2-2) Са­ту­ға, көр­ме­лер­де көр­се­ту­ге ар­нал­ған тұқым­дық мал­дар­ды ірік­те­у­ге және дай­ын­да­у­ға қа­ты­су, қол­дан ұрық­тан­ды­ру бой­ын­ша есеп жа­сау
3
Жа­ну­ар­лар
Құ­жат­тар, жур­нал­дар, ха­лат, қол­қап, ал­жап­қыш
3-1) Өн­ді­рі­стік-зоо­тех­ни­ка­лық есе­бі­нің ал­ғаш­қы құ­жат­та­рын уақ­ты­лы ұсы­нуын қам­та­ма­сыз ету. Ең­бек­ті қор­ғау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рі мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уды қам­та­ма­сыз ету
5 - кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі зоотехник құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­дың нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­дап қыз­мет­кер­лер­дің қыз­ме­тін бас­қа­ру
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­дың әзір­ле­ме­ле­рін та­лап ете­тін бі­лім­нің анық­тал­ған са­ла­сы­на қа­ты­сты тех­но­ло­ги­я­лық си­паттың про­бле­ма­ла­рын ше­ше­ді
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыста кә­сі­би, прак­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық бі­лім және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Қыз­мет­кер­лер­дің тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­стің нақ­ты учас­ке­сін­де­гі әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып қыз­мет­кер­лер то­бын бас­қа­ру. Жос­пар­ды ал­дын ала дай­ын­дал­ған жос­пар­ға, са­па нор­ма­сы­на, жұ­мысты орын­дау кесте­сіне және қар­жы­лық сме­та­мен са­лы­сты­рып жұ­мыс ба­ры­сын ба­қы­лай­ды
Ше­шім­нің кө­пте­ген тә­сіл­де­рін және олар­ды таң­да­уды бо­лжай­тын тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің ше­ші­мі. Стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, жұ­мысты ба­ға­лау, жағ­дай­ды тал­да­удың тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Тұқым­дық мал­ды өсі­ру және са­ту бой­ын­ша жос­пар­лар­ды орын­дау үшін қа­жет­ті жан-жақ­ты бі­лім
2-1)
Қыз­мет­кер­лер­дің тех­ни­ка­лық дай­ынды­ғы­на, ден­са­улы­ғы­на және қа­уіп­сіз­ді­гіне, се­лек­ци­он­дық жұ­мыс са­ла­сын­да жос­пар­лар­ды әзір­леу ке­зін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­са­ның сақ­та­луы­на то­лық­қан­ды жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыс са­ла­сын­да жос­пар­лар­ды әзір­леу бой­ын­ша кә­сі­би қыз­мет ая­сын­да есеп және құ­жат­тар жүр­гі­зе­ді
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыс са­ла­сын­да жос­пар­лар­ды әзір­леу бой­ын­ша кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу үшін қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өзді­гін­ше із­деу
2-2)
Тұқым­дық мал өсі­ру про­грес­сив­ті тех­но­ло­ги­я­сын фер­ма­лар­ға ен­гі­зу бой­ын­ша үде­рі­сті дер­бес бас­қа­ру және ба­қы­лау қа­бі­лет­ті­лі­гі
Шы­ғар­ма­шы­лық тә­сіл түр­лі жағ­дай­лар­ды, оның ішін­де тео­ри­я­лық және тә­жі­ри­бе­лік бі­лім­ді қол­да­нып, кә­сі­би мә­се­ле­лер­ді ше­шу­дің ба­ла­ма­лы нұс­қа­сын өз бе­тін­ше әзір­лей­ді және ал­ға тар­та­ды
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу­ге қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өз бе­тін­ше із­деу. Бір­қа­тар мін­дет­тер­ді анық­тай­ды және жос­пар­ла­удың негіз­гі үде­рі­сін және жұ­мыс үде­рі­сін­де­гі жос­пар­лар­ды транс­фор­ма­ци­я­ла­уды ес­ке­ре­ді
3-1)
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­ла­удың және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­ла­удың жа­ңа әді­сте­рі мен тә­сіл­де­рін иге­ре­ді
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­лау және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­лау бой­ын­ша ке­ңей­ті­л­ген бі­лі­мін, тех­ни­ка­лық және құқық­тық қа­ғи­да­ла­рын қол­да­на­ды
Тұқым­дық са­па­ны жақ­сар­ту үшін мал­дар­ды таң­дау және ірік­теу, олар­ды таң­ба­лай бі­лу
6 - кесте. СБШ біліктіліктің 6-деңгейлі зоотехник құзыретіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­дың нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­дап қыз­мет­кер­лер­дің қыз­ме­тін бас­қа­ру
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­дың әзір­ле­ме­ле­рін та­лап ете­тін бі­лім­нің анық­тал­ған са­ла­сы­на қа­ты­сты тех­но­ло­ги­я­лық си­паттың про­бле­ма­ла­рын ше­ше­ді
Жа­ну­ар мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­ды бі­лу. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Қыз­мет­кер­лер­ді бас­қа­ра­ды және же­ке­ле­ген қыз­мет­кер­лер мен­ко­ман­да­лар­дың мін­дет­те­рі­нің орын­да­луын ба­қы­лай­ды. Се­лек­ци­он­дық-тұқым­дық жұ­мыста­рын кә­сі­би да­мы­ту­ды бас­қа­ра­ды және мал­ды өсі­ру және асыл­дан­ған мал ба­сын са­ту бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дай­ды
Аук­ци­он­дық-асыл­дан­ды­ру жұ­мыста­ры­ның дең­гей­ін арт­ты­ру­дың тә­сіл­де­рін әзір­леу, ен­гі­зу, ба­қы­лау, ба­ға­лау және тү­зе­ту және мал­ды өсі­ру және асыл тұқым­дық мал­ды са­ту бой­ын­ша жос­пар­лар­ды орын­дау
Кә­сі­би жағ­дай­лар­да, се­лек­ци­он­дық-тұқым­дық жұ­мыстар­дың дең­гей­ін арт­ты­ру­да және­мал­ды өсі­ру және асыл­дан­ған мал ба­сын са­ту бой­ын­ша жос­пар­лар­ды орын­да­уда жо­ба­ла­уды тал­дай­ды және ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды
2-1)
Өзге учас­ке­лер­дің қыз­ме­ті­мен қа­тар тап­сы­ры­л­ған учас­ке­лер­де­гі жұ­мыстар­ды ке­лі­су. Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар бой­ын­ша жос­пар­лар әзір­ле­уді бас­қа­ру­ды іс­кер­лік жос­пар­лау және олар­ға қа­жет­ті ма­те­ри­ал­дық ре­сур­стар­ды бө­ле­ді
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар, ве­те­ри­нар­лық-са­ни­тар­лық және ал­дын алу іс-ша­ра­лар жос­пар­ла­рын әзір­леу бой­ын­ша ке­шен­ді тех­ни­ка­лық және кә­сі­би тап­сыр­ма­лар­ды орын­дай­ды
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар, ве­те­ри­нар­лық-са­ни­тар­лық және ал­дын алу іс-ша­ра­ла­ры бой­ын­ша жос­пар­ла­ры әзір­ле­ме­ле­рі­нің ком­му­ни­ка­ци­я­лық тә­сі­лін анық­тай­ды және­көз­қа­ра­сы ке­лі­се­ді
2-2)
Жа­ну­ар­лар­ды таң­ба­ла­удың кә­сі­би қыз­ме­ті үде­рі­сте­рін жақ­сар­ту­ға ар­нал­ған иде­я­лар­ды ұсы­на­ды. Бе­кі­ті­л­ген ны­сан­дар­ға қа­таң сәй­кестен­ді­ре оты­рып асыл­дан­ды­ру жұ­мысы бой­ын­ша құ­жат­та­ма­лар тол­ты­ру
Жа­ну­ар­лар­дың тұқы­мын асыл­дан­ды­ру үшін таң­дау және ірік­теу, таң­ба­лау та­лап­та­рын орын­дау
Жа­ну­ар­лар­дың тұқы­мын асыл­дан­ды­ру үшін таң­дау және ірік­теу, таң­ба­ла­уды­о­рын­дау ба­ры­сын­да ада­ми, ма­те­ри­ал­дық, тех­ни­ка­лық дағ­ды­лар­дың қар­жы­лық сал­да­рын және та­би­ғат­та­ғы қол­да­ны­сын тү­сі­ну
3-1)
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­ла­удың және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­ла­удың жа­ңа әді­сте­рі мен тә­сіл­де­рін иге­ре­ді
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­лау және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­лау бой­ын­ша ке­ңей­ті­л­ген бі­лі­мін, тех­ни­ка­лық және құқық­тық қа­ғи­да­ла­рын қол­да­на­ды
Қыз­мет­тің осы тү­ріне қа­ты­сты тәу­е­кел­ді тү­сі­не­ді, олар­ды ба­қы­лай­ды және туын­дау мүм­кін­ді­гін тө­мен­де­те­ді
7 - кесте. СБШ біліктіліктің 7-деңгейлі зоотехник
(зоотехник-селекционер) құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Мал мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­дың нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­дап қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мысын бас­қа­ру
Мал мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­ды әзір­ле­уді та­лап ете­тін та­лап­тар­ды ше­ше­ді
Мал мен құ­стың тұқым­дық және өнім­ді­лік са­па­сын жақ­сар­ту бой­ын­ша се­лек­ци­он­дық-зоо­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­да­ғы кә­сі­би, ғы­лы­ми бі­лім (оның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) мен тә­жі­ри­бе­нің син­те­зі. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Бө­лім­ше­лер­дің неме­се ұй­ым­дар­дың стра­те­ги­я­лық қыз­ме­тін, мал­ды өсі­ру және тұқым­дық мал ба­сын са­ту жос­пар­ла­рын орын­дау бой­ын­ша үде­рі­стер мен қыз­мет­тер­ді бас­қа­ру қа­ди­ға­ла­рын анық­тау
Се­лек­ци­он­дық-тұқым­дық жұ­мыстар­дың дең­гей­ін арт­ты­ру және мал­ды өсі­ру және тұқым­дық мал ба­сын са­ту бой­ын­ша жос­пар­лар­ды орын­дау тә­сіл­де­рін ен­гі­зу
Орын­дау үшін та­лап еті­ле­тін та­би­ғат­ты және тех­но­ло­ги­я­лық, ма­те­ри­ал­дық және ада­ми ре­сур­стар­дың қол­да­ны­луы мен қар­жы­лық сал­да­рын тү­сі­не­ді
2-1)
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар бой­ын­ша әзір­ле­ме­лер жос­пар­ла­рын бас­қа­ру үшін қа­жет­ті іс­кер­лік жос­пар­лау жүр­гі­зе­ді және ма­те­ри­ал­дық ре­сур­стар­ды бө­ле­ді
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар, ве­те­ри­нар­лық-са­ни­тар­лық және ал­дын алу іс-ша­ра­лар жос­пар­ла­рын әзір­леу бой­ын­ша ке­шен­ді тех­ни­ка­лық және кә­сі­би тап­сыр­ма­лар­ды орын­дай­ды
Се­лек­ци­он­дық жұ­мыстар, ве­те­ри­нар­лық-са­ни­тар­лық және ал­дын алу іс-ша­ра­ла­ры бой­ын­ша жос­пар­лар әзір­леу ере­же­сі және олар­дың орын­да­луын ба­қы­лау
2-2)
Тұқым­дық са­па­ны жақ­сар­ту үшін мал­дар­ды таң­дау және ірік­теу, олар­ды таң­ба­лау бой­ын­ша кә­сіп­қой­лық­ты арт­ты­ру бой­ын­ша ше­шім қа­был­дай­ды
Тұқым­дық са­па­ны жақ­сар­ту үшін мал­дар­ды таң­дау және ірік­теу, олар­ды таң­ба­лау бой­ын­ша та­лап­тар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды
Тұқым­дық са­па­ны жақ­сар­ту үшін мал­дар­ды таң­дау және ірік­теу, олар­ды таң­ба­лау бой­ын­ша та­лап­тар­ды мен нұс­қа­улық­тар
3-1)
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­ла­удың және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­ла­удың жа­ңа әді­сте­рі мен тә­сіл­де­рін иге­ре­ді
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­лау және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­лау бой­ын­ша ке­ңей­ті­л­ген бі­лі­мін, тех­ни­ка­лық және құқық­тық прин­ципте­рін қол­да­на­ды
Тұқым­дық мал­ды өн­ді­ру­ші­лер­ді ұрық­тан­ды­ру са­па­сы бой­ын­ша ба­ға­лау және мал тө­лі­нің өсуі мен да­муын ба­қы­лау ере­же­сі
3-2)
Ин­но­ва­ци­я­лық тә­сіл­дер­ді, тұ­жы­рым­да­ма­лар­ды қа­лып­та­сты­ру әді­сте­рін, қыз­мет­тің стра­те­ги­я­сын қол­да­нып про­бле­ма­лар мен мін­дет­тер­ді анық­тай­ды
Са­ла құ­ры­лы­мын қыз­мет ету және да­мы­ту стра­те­ги­я­сын құ­ру­ды, нәти­же­ге қол­жет­кі­зу та­лап­та­ры мен жа­у­ап­кер­ші­лі­гін ұй­ым­да­сты­ру­ды бо­лжай­ды
Тұқым­дық са­па­ны жақ­сар­ту үшін мал­дар­ды таң­дау және ірік­теу, олар­ды таң­ба­лау.

(асыл тұқымдық іс)
кәсіби стандартының
5-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Негіз­гі топ
3213 Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі тө­ре­ші
1221 Асыл тұқым­ды жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі бас тө­ре­ші
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа да қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғын бе­кі­ту ту­ра­лы (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2012 жы­л­ғы 21 ма­мыр­да­ғы № 201-ө-м бұй­ры­ғы, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2012 жы­лы 25 мау­сым­да № 7755 тір­кел­ді)
СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
4
Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі тө­ре­ші (ор­та дә­ре­же­лі)- са­нат­сыз, І, ІІ са­нат­ты
5
Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі тө­ре­ші (жо­ға­ры бі­лім)- са­нат­сыз, І, ІІ са­нат­ты
6
Асыл тұқым­дыққ жыл­қы­лар­ды сы­нау жө­нін­де­гі тө­ре­ші са­нат­сыз,(жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі бі­лім) І, ІІ са­нат­ты
7
Бас тө­ре­ші
2-кесте. Асыл тұқымдық жылқыларды сынау жөніндегі бас төрешінің еңбек
шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ип­по­дром, жыл­қы за­уыт­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Мал­дар­дың жұқ­па­лы ау­ру­ла­ры бой­ын­ша қо­лай­сыз қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де ау­ру­ды жұқ­ты­рып алу қа­уі­пі, жа­ра­қат­та­ну қа­те­рі
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз –жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар - са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім (ор­та буын­ды ма­ман), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе неме­се жо­ғар­ғы бі­лім
Са­нат­сыз –жұ­мыс ста­жы та­лап етіл­мей­ді; ІІ са­нат­тар - са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес; І са­нат­тар - ІІ са­нат­ты ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем
6
Жо­ға­ры бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
7
Жо­ға­ры (неме­се жо­ға­ры оқу ор­ны­нан кей­ін­гі) бі­лім (жа­ну­ар­лар өнім­де­рін өн­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сы)
5 жыл­дан астам тә­жі­ри­бе­сі
3-кесте. Асыл тұқымдық жылқыларды сынау жөніндегі бас төреші
орындайтын, еңбек функцияларын анықтайтын, КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ип­по­дром­да­ғы асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ға сы­нақ жүр­гі­зу­ді бас­қа­ру­ды жос­пар­лау. Асыл тұқым­дық жыл­қы­лар­ға сы­нақ жүр­гі­зу мүл­кін және тө­ре­ші ал­қа­сы­ның жұ­мыста­рын ба­қы­лау және дай­ын­дау. Сы­нақ нәти­же­сі үшін ал­ғаш­қы құ­жат­та­ма­лар­ды ен­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру. Сы­нау бағ­дар­ла­ма­сын құ­ра­с­ты­ру және олар­ды тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша ұсы­ны­стар дай­ын­дай­ды.
2
Сы­нақ нәти­же­сі үшін ал­ғаш­қы құ­жат­та­ма­лар­ды ен­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру. Сы­нау бағ­дар­ла­ма­сын құ­ра­с­ты­ру және олар­ды тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша ұсы­ны­стар дай­ын­дай­ды. Сы­нақ­тар­дың өзін жүр­гі­зу.
3
Тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­ның жұ­мысын құ­зы­рет­ті бас­қа­ру, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­ның ат­тың ме­же­ге ке­лу тәр­ті­бін анық­та­уды және жүл­де­лі орын­дар­ды бө­лу­ді бе­кі­те­тін мү­ше­ле­рі­нің ара­сын­да мін­дет­те­ме­лер­ді бө­лу.
4
Асыл тұқым­дық сы­нақ­тар­дың нәти­же­ле­рін шы­ға­ру, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­ның қо­ры­тындыс­ы­на сәй­кес жүл­де­лі орын­дар­ды бе­ру. Сы­нау және олар­ды тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету бағ­дар­ла­ма­сын құ­ру бой­ын­ша ұсы­ны­стар дай­ын­дай­ды. Жат­тық­ты­ру­шы пер­со­нал­дық бі­лік­ті­лі­гін арт­ты­ру, сы­на­у­ға қа­ты­су­ға ал­ғаш­қы рет жол бе­рі­л­ген тұл­ға­ға нұс­қа­улық жүр­гі­зу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды.
4-кесте. Асыл тұқымдық жылқыларды сынау жөніндегі бас төреші
орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Жыл­қы­лар
Құ­жат­тар, мү­лік­тер, ер­то­қым, ер-тұр­ман,жү­ген, ар­қан және бас­қа­лар
1-1) Сы­на­уды жос­пар­лау, құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу­дің ба­сы, ар­найы тү­ген­де­у­ге дай­ын­дық
1-2) Сы­нақ нәти­же­ле­рі құ­жат­та­рын тол­ты­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру; сы­нақ про­грам­ма­сын тү­зу ба­ры­сын­да және тех­но­ло­ги­я­лық қам­та­ма­сыз ету­де пі­кір­лер мен ұсы­ны­стар әзір­леу
2
Жыл­қы­лар
Құ­жат­тар, мү­лік­тер, ер­то­қым, ер-тұр­ман,жү­ген, ар­қан және бас­қа­лар
2-1) Жа­на­ма сы­нық­тар өт­кі­зу
2-2) Сы­нақ про­грам­ма­сын тү­зу ба­ры­сын­да және тех­но­ло­ги­я­лық қам­та­ма­сыз ету­де пі­кір­лер мен ұсы­ны­стар әзір­леу
3
Жыл­қы­лар
Құ­жат­тар, мү­лік­тер, ер­то­қым, ер-тұр­ман,жү­ген, ар­қан және бас­қа­лар
3-1) Сы­нақ­ты аяқ­тау, же­ңім­паз мәр­те­бе­сін бе­ру, же­ңі­л­ген та­рап­қа пі­кір мен ұсы­ны­стар әзір­леу
5 - кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі асыл тұқымдық жылқыларды
сынау жөніндегі бас төрешінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жос­пар­ды ал­дын ала дай­ын­дал­ған жос­пар­ға, са­па нор­ма­сы­на, жұ­мысты орын­дау кесте­сіне және қар­жы­лық сме­та­мен са­лы­сты­ра­қыз­мет­кер­лер­дің әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып қыз­мет­кер­лер то­бын бас­қа­ру
Ше­шім­нің кө­пте­ген тә­сіл­де­рін және олар­ды таң­да­уды­бо­лжай­тын тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің ше­ші­мі, стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, жұ­мысты ба­ға­лау, жағ­дай­ды тал­да­удың тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Кә­сі­би бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, жүй­е­лік тал­дау әді­сте­ме­сі және кә­сі­би құ­ры­лым­дар­ды жо­ба­лау ту­ра­лы жан-жақ­ты бі­лі­мі бар. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Қыз­мет­кер­лер­дің тех­ни­ка­лық дай­ынды­ғы­на, ден­са­улы­ғы­на және қа­уіп­сіз­ді­гіне, тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік­тің, ги­ги­е­на­лық нор­ма­лар­дың сақ­та­луы­на, олар бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғауы­на то­лық­қан­ды жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Шы­ғар­ма­шы­лық тә­сіл түр­лі жағ­дай­лар­ды, оның ішін­де тео­ри­я­лық және тә­жі­ри­бе­лік бі­лім­ді қол­да­нып, кә­сі­би мә­се­ле­лер­ді ше­шу­дің ба­ла­ма­лы нұс­қа­сын өз бе­тін­ше әзір­лей­ді және ал­ға­тар­та­ды
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу­ге қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өз бе­тін­ше із­деу, бір­қа­тар мін­дет­тер­ді анық­тай­ды және жос­пар­ла­удың негіз­гі үде­рі­сін және жұ­мыс үде­рі­сін­де­гі жос­пар­лар­ды транс­фор­ма­ци­я­лау-ды ес­ке­ре­ді
6 - кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі асыл тұқымдық жылқыларды
сынау жөніндегі бас төрешінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жос­пар­ды ал­дын ала дай­ын­дал­ған жос­пар­ға, са­па нор­ма­сы­на, жұ­мысты орын­дау кесте­сіне және қар­жы­лық сме­та­мен са­лы­сты­ра­қыз­мет­кер­лер­дің әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып қыз­мет­кер­лер то­бын бас­қа­ру
Ше­шім­нің кө­пте­ген тә­сіл­де­рін және олар­ды таң­да­уды­бо­лжай­тын тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің ше­ші­мі, стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, жұ­мысты ба­ға­лау, жағ­дай­ды тал­да­удың тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Кә­сі­би бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, жүй­е­лік тал­дау әді­сте­ме­сі және кә­сі­би құ­ры­лым­дар­ды жо­ба­лау ту­ра­лы жан-жақ­ты бі­лі­мі бар. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Қыз­мет­кер­лер­дің тех­ни­ка­лық дай­ынды­ғы­на, ден­са­улы­ғы­на және қа­уіп­сіз­ді­гіне, тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік­тің, ги­ги­е­на­лық нор­ма­лар­дың сақ­та­луы­на, олар бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғауы­на то­лық­қан­ды жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Шы­ғар­ма­шы­лық тә­сіл түр­лі жағ­дай­лар­ды, оның ішін­де тео­ри­я­лық және тә­жі­ри­бе­лік бі­лім­ді қол­да­нып, кә­сі­би мә­се­ле­лер­ді ше­шу­дің ба­ла­ма­лы нұс­қа­сын өз бе­тін­ше әзір­лей­ді және ал­ға­тар­та­ды
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу­ге қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өз бе­тін­ше із­деу, бір­қа­тар мін­дет­тер­ді анық­тай­ды және жос­пар­ла­удың негіз­гі үде­рі­сін және жұ­мыс үде­рі­сін­де­гі жос­пар­лар­ды транс­фор­ма­ци­я­лау-ды ес­ке­ре­ді
2-2)
Жүй­е­лік тал­да­удың ме­то­до­ло­ги­я­сы және кә­сі­би жағ­дай­лар­ды жос­пар­ла­уды, бас­қа­ру­шы­лық ше­шім­дер қа­был­дау тә­сіл­де­рін, адам ре­сур­ста­рын бас­қа­ру, кә­сі­би қыз­мет шең­бе­рін­де жос­пар­лау нәти­же­ле­рі ту­ра­лы жан-жақ­ты бі­ле­ді.
Стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, ең­бек­ті ба­ға­лау, жағ­дай­ды тал­дау, өзін-өзі тал­дау, ше­шім қа­был­дау және олар­ды орын­да­удың жағ­дай­ла­рын жа­сау, топ­тық жұ­мыс ба­ры­сын­да­ғы қыз­мет­ті ба­қы­лау және тү­зе­ту­де прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­ды қол­да­на­ды.
Ұй­ым стра­те­ги­я­сы, са­я­са­ты және жос­пар­ла­ры шең­бе­рін­де мә­се­ле­лер­ді тал­қы­лау, қо­ры­тын­ды­лар­ды дәй­ек­теу және ақ­па­рат­ты са­у­ат­ты пай­да­ла­ну, ең­бек және оқу іс-әре­ке­ті үр­ді­сін өз бе­тін­ше бас­қа­ру және ба­қы­лау.
5 - кесте. СБШ біліктіліктің 6-деңгейлі асыл тұқымдық жылқыларды
сынау жөніндегі бас төрешінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жос­пар­ды ал­дын ала дай­ын­дал­ған жос­пар­ға, са­па нор­ма­сы­на, жұ­мысты орын­дау кесте­сіне және қар­жы­лық сме­та­мен са­лы­сты­ра­қыз­мет­кер­лер­дің әре­ке­ті­нің нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік алып қыз­мет­кер­лер то­бын бас­қа­ру
Ше­шім­нің кө­пте­ген тә­сіл­де­рін және олар­ды таң­да­уды­бо­лжай­тын тә­жі­ри­бе­лік мін­дет­тер­дің ше­ші­мі, стра­те­ги­я­лық жос­пар­лау, жұ­мысты ба­ға­лау, жағ­дай­ды тал­да­удың тә­жі­ри­бе­лік және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Кә­сі­би бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, жүй­е­лік тал­дау әді­сте­ме­сі және кә­сі­би құ­ры­лым­дар­ды жо­ба­лау ту­ра­лы жан-жақ­ты бі­лі­мі бар. Се­лек­ци­он­дық қыз­мет са­ла­сын­да бі­лі­гі, жо­ғар­ғы бі­лім
1-2)
Қыз­мет­кер­лер­дің тех­ни­ка­лық дай­ынды­ғы­на, ден­са­улы­ғы­на және қа­уіп­сіз­ді­гіне, тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік­тің, ги­ги­е­на­лық нор­ма­лар­дың сақ­та­луы­на, олар бел­гі­лі бір мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғауы­на то­лық­қан­ды жа­у­ап­кер­ші­лік ала­ды
Шы­ғар­ма­шы­лық тә­сіл түр­лі жағ­дай­лар­ды, оның ішін­де тео­ри­я­лық және тә­жі­ри­бе­лік бі­лім­ді қол­да­нып, кә­сі­би мә­се­ле­лер­ді ше­шу­дің ба­ла­ма­лы нұс­қа­сын өз бе­тін­ше әзір­лей­ді және ал­ға­тар­та­ды
Кә­сі­би мін­дет­тер­ді ше­шу­ге қа­жет­ті ақ­па­рат­ты өз бе­тін­ше із­деу, бір­қа­тар мін­дет­тер­ді анық­тай­ды және жос­пар­ла­удың негіз­гі үде­рі­сін және жұ­мыс үде­рі­сін­де­гі жос­пар­лар­ды транс­фор­ма­ци­я­лау-ды ес­ке­ре­ді
2-2)
Жо­ға­ры бел­гі­сіз­дік­ті кә­сі­би жағ­дай­лар­да ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды және жос­пар­ла­уды тал­дай­ды.
Тех­но­ло­ги­я­лық үде­ріс ком­по­нент­те­рін тү­зе­ту, ба­ға­лау, ба­қы­лау, әзір­леу және ен­гі­зу. Жо­ға­ры бел­гі­сіз­дік­ті әле­умет­тік кә­сі­би жағ­дай­ла­рын­да бі­лім мен дағ­ды­лар­ды көр­се­те және ше­шім қа­был­дай ала оты­рып, за­ма­на­уи бағ­дар­ла­ма­лық өнім­дер мен тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ды қол­да­на, өзін-өзі бас­қа­ру мә­де­ни­е­ті, қо­ры­тын­ды­лар ұсы­ны­мы, ке­шен­ді тех­ни­ка­лық және кә­сі­би тап­сыр­ма­лар неме­се жо­ба­лар­ды орын­дай­ды.
Пер­со­нал­дың бі­лік­ті­лі­гін және кә­сіп­қой­лы­ғын арт­ты­ру бой­ын­ша ше­шім қа­был­дай­ды. Ақыр­ғы нәти­же­ге ба­ғыт­тал­ған жа­ңа амал­дар мен тә­сіл­дер­ді мең­ге­ре­ді.
6 - кесте. СБШ біліктіліктің 7-деңгейлі асыл тұқымдық жылқыларды
сынау жөніндегі бас төрешінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Кә­сі­би қыз­мет­те, бас­қа­ру­да­ғы ба­ста­ма­да шы­ғар­ма­шы­лық­қа қа­бі­лет­ті­лік, кә­сі­би бі­лім­нің да­муы­на және кә­сі­би қыз­мет­тің нәти­же­ле­ріне жа­у­ап­кер­ші­лік қа­был­дау
Жа­ңа бі­лім мен әр түр­лі са­ла­лар­да­ғы бі­лім­нің бі­рік­ті­рі­лу­ін да­мы­ту бой­ын­ша ғы­лы­ми-зерт­теу және ин­но­ва­ци­я­лық қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру, өз ой­ла­рын жа­з­ба­ша және ауыз­ша фор­ма­да дұ­рыс және қи­сын­ды жа­сау
Қыз­мет­тің осы тү­ріне қа­ты­сты тәу­е­кел­ді тү­сі­не­ді, олар­ды ба­қы­лай­ды және туын­дау мүм­кін­ді­гін тө­мен­де­те­ді. Се­лек­ци­я­лық қыз­мет са­ла­сын­да­ғы бі­лім, жо­ға­ры бі­лім.
2-2)
Сы­нақ бағ­дар­ла­ма­ла­рын құ­ра­с­ты­ру бой­ын­ша ұсы­ныс және олар­ды тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету үшін қыз­мет­кер­лер­дің қыз­мет­те­рін бас­қа­ру
Жа­ңа амал­дар­ды әзір­ле­уді, алу­ан түр­лі тә­сіл­дер­ді қол­да­ну­ды та­лап ете­тін әді­сте­ме­лік си­патты мә­се­ле­лер­ді ше­шу
Сы­нақ бағ­дар­ла­ма­ла­рын құ­ра­с­ты­ру және олар­ды тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету ке­зін­де ғы­лы­ми бі­лім мен тә­жі­ри­бе­ні жи­нақ­тау
3-1)
Ин­но­ва­ци­я­лық амал­дар­ды қол­да­ну­мен мін­дет пен мә­се­ле­ні, сы­нақ­тар­ды қам­ти­ды, же­ңім­паз­ға мәр­те­бе бе­ру, же­ңі­л­ген жақ­қа ұсы­ны­стар мен пі­кір құ­ра­с­ты­ру­ды бел­гі­лей­ді
Мақ­сат­тар қой­ы­лы­мын ғы­лы­ми негіз­де­удің дағ­ды­ла­ры мен іс­кер­лі­гі, әді­стер­ді таң­дау және нәти­же­ге же­ту үшін жа­у­ап­кер­ші­лік.
Стра­те­ги­я­лық амал­дар­ды қол­да­ну­мен мін­дет­тер мен мақ­сат­тар­ды ше­шу амал­да­рын бел­гі­лей­ді. Тәу­е­кел­дер­ді қа­лай бас­қа­ру, азай­ту және өл­ше­уді тү­сі­не­ді.

Селекциялық қызметтегі (асыл тұқымдық іс)
кәсіби стандартының
6-қосымшасы
Келісу парағы
Ұй­ым­ның ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стр­лі­гі
Осы КС тіркелді _____________________________________________________
Кәсіби стандарттар Реестріне енгізілді, тіркеу № ____________________
Хат (хаттама) № ____________________ Күні____________________________