2007 жылғы 15 мамырдағы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5 бабының 3 тармағына және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 29 сәуірдегі «Кәсіптік стандарттарды әзірлеуге 2013 жылға қаражат бөлу және оны пайдалану қағидаларын бекіту туралы» № 406 қаулысына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

Келісілген
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова ___________
2014 жылғы 7 сәуір

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2014 жылғы 21 қаңтардағы
№ 20/50 бұйрығымен бекітілген
Ауыл шаруашылығындағы механикаландыру бойынша қызметтегі кәсіби стандарты

КС ауыл шаруашылығын механикаландыру кәсіби қызмет саласында еңбек мәніне, сапасына, жағдайына және қызметкерлердің біліктілігі мен құзыреттілігіне қойылатын талаптарды белгілейді.

Стандарт талаптары қызмет түрлеріне және осы саланың төмендегі кәсіптеріне жатады:
тұқым тазарту көлігінің машинисті;
тұқым өңдеу көлігінің машинисті;
ауыл шаруашылығы көліктері мен құрал-жабдықтарын жөндеу бойынша слесарь;
ауыл шаруашылығы көліктері мен тракторларын жөндеуші;
мал шаруашылығы кешендері мен механикаландырылған фермалардың операторы;
жүкті ауыстырып тиеуші көліктердің механигі;
дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші көліктердің машинисті.

Ауыл шаруашылығындағы механикаландыру
бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
1-қосымшасы
Қызмет түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері
№ р/с
Қыз­мет тү­рі ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы тен­ден­ци­я­ла­рын есеп­ке ал­ған­да­ғы кә­сіп ата­уы
01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей­ле­рі
1.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Тұқым та­зар­ту кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
Тұқым та­зар­ту кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
3-4
2.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Тұқым өң­деу кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
Тұқым өң­деу кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
3-4
3.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен құ­рал-жаб­дық­та­рын жөн­деу бой­ын­ша сле­сарь
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен құ­рал-жаб­дық­та­рын жөн­деу бой­ын­ша сле­сарь
1-4
4.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­рын жөн­де­у­ші
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­рын жөн­де­у­ші
3-4
5.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры
2-4
6.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Жүк­ті ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің ме­ха­ни­гі
Тех­ник-ме­ха­ник
Жүк­ті ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің ме­ха­ни­гі
Тех­ник-ме­ха­ник
4-5
7.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
Дән­ді да­қыл­дар­ды ти­е­у­ші-тө­гу­ші кө­лік­тер­дің ма­ши­ни­сті
Дән­ді да­қыл­дар­ды ти­е­у­ші-тө­гу­ші кө­лік­тер­дің ма­ши­ни­сті
2-3

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
2-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111Тұқым та­зар­ту кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, Өсім­дік, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар­ды жал­пы ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
БТ­БА бой­ын­ша­к­ә­сі­бі
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-5
4
6
2-кесте. Тұқым тазарту көлігінің машинистінің еңбек шарттарына,
біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, ма­ши­на-трак­тор­лық стан­ци­я­сы
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
3-дең­гей­де­гі жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес
3-кесте. Тұқым тазарту көлігінің машинисті орындайтын еңбек
функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ар­найы құ­ры­л­ғы­лар­да дән­ді, бұр­шақ­ты, шөп, қы­за­нақ, зығ­ыр, со­ра, зәй­түн, кө­кө­ніс және өзге де да­қыл­дар­ды қо­с­па­лар­дан та­зар­ту үр­ді­сін жүр­гі­зе­ді; өнім­ді бір­тек­ті етіп бе­ре­ді
2
Өн­ді­рі­ле­тін дән­ді да­қыл, тұқым және қо­с­па­лар­дың құ­ра­мы­на бай­ла­ны­сты еле­уіш­ті таң­да­уды жү­зе­ге асы­ра­ды, та­зар­ты­л­ған дән­дер­ді тү­сі­ре­ді және оны ары қа­рай өң­де­у­ге апа­ра­ды; қал­дық­тар­ды рет­тей­ді
3
Құ­рал-жаб­дық­тар­ды жу­а­ды, та­зар­та­ды, май­лай­ды; құ­рал-жаб­дық­тар жұ­мысын­да­ғы ұсақ ақа­у­лар­ды жо­яды, өнім­нің са­нын есеп­ке ала­ды
4-кесте. Тұқым тазарту көлігінің машинисті орындайтын КС
бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Тұқым
Тұқым та­зарт­қыш ма­ши­на­лар, өл­ше­не­тін сый­ым­ды ыдыс­тар
1-1) Тұқым­дар­дың бар­лық түр­ле­рін та­зар­ту­ды жүр­гі­зу, өнім­ді бір­қа­лып­ты етіп бе­ру
2
Еле­уіш, құ­рал-жаб­дық­тар, өнім, та­зар­ты­л­ған тұқым, қал­дық­тар
Қол ең­бе­гі, ма­зут, ша­ғын ақа­у­лар­ды жо­ю­ға ар­нал­ған жаб­дық­тар, тү­сі­ру­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар, шө­гін­ді ка­ме­ра­лар, жө­нел­тім та­сы­мал­да­у­шы­сы
2-1) Еле­уіш­ті ірік­те­уді жү­зе­ге асы­ру, құ­рал-жаб­дық­тар­дың аху­а­лын ба­қы­лау, та­зар­ты­л­ған тұқым­дар­ды тү­сі­ру, та­сы­мал­дау, қал­дық­тар­ды таң­дау
3
Құ­рал-жаб­дық, өнім
Ұсақ ақа­у­лар­ды жо­ю­ға ар­нал­ған құ­рал­дар
3-1) Құ­рал-жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3-2) Өнім са­нын есеп­ке алу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі тұқым тазарту көлігінің
машинистінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жұ­мыс үде­рі­сі­нің жо­ба­ла­уы кі­ре­тін орын­да­лу қыз­ме­тін бі­лу, бе­кі­ті­л­ген нор­ма­лар­дан ауыт­қу болған жағ­дай­да кә­сі­би қыз­ме­ті­нің үде­рі­сін жақ­сар­ту үшін иде­я­лар ұсы­на­ды
Жо­ба мен жұ­мысты са­лы­сты­руы, жо­ба­лан­ған нәти­же және алын­ған нәти­же­нің са­па нор­ма­ла­ры­мен сәй­кес бо­луын қам­та­ма­сыз етуі мүм­кін
Ең­бек қыз­ме­т­ін­де қол­да­ны­ла­тын
құ­рал­дар­ды және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, ма­те­ри­ал­дар­ды қол­да­ну, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, орын ал­ма­сты­ру, сақ­тау және қой­ма­ға қою негіз­гі қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
2-1)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ор­на­та­ды және оған есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды, бел­гі­лі бір тап­сыр­ма­лар­ды орын­дау ке­зін­де өз ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі, өзге­лер­дің ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі, сон­дай-ақ қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау үшін жа­у­ап­ты
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­да­уды, тұқым­дар­ды тү­сі­ру және та­сы­мал­дау бой­ын­ша дағ­ды­лар­ды бі­лу, қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­да әре­кет­тер­ді өзін­дік ба­ға­лау, өзін­дік анық­тау, өзін­дік ұй­ым­да­сты­ру және тү­зе­ту дағ­ды­ла­рын көр­се­те­ді
Заттар­ды түр­лен­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сын, ең­бек­ті жос­пар­ла­уды және ұй­ым­да­сты­ру­ды бі­лу, са­па ба­қы­ла­уды жүр­гі­зу про­це­ду­ра­лар­ды, құ­жат­тар­ды жүр­гі­зу­ді бі­ле­ді, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
6-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі тұқым тазарту көлігінің
машинистінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жұ­мыс үде­рі­сі­нің жо­ба­ла­уы кі­ре­тін орын­да­лу қыз­ме­тін бі­лу, бе­кі­ті­л­ген нор­ма­лар­дан ауыт­қу болған жағ­дай­да кә­сі­би қыз­ме­ті­нің үде­рі­сін жақ­сар­ту үшін иде­я­лар ұсы­на­ды
Жо­ба мен жұ­мысты са­лы­сты­руы, жо­ба­лан­ған нәти­же және алын­ған нәти­же­нің са­па нор­ма­ла­ры­мен сәй­кес бо­луын қам­та­ма­сыз етуі мүм­кін
Ең­бек қыз­ме­т­ін­де қол­да­ны­ла­тын
құ­рал­дар­ды және құ­рал-жаб­дық­тар­ды, ма­те­ри­ал­дар­ды қол­да­ну, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, орын ал­ма­сты­ру, сақ­тау және қой­ма­ға қою
негіз­гі қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
2-1)
Бас­шы­лық­пен ең­бек қа­ты­на­ста­рын ор­на­та­ды және оған есеп­тік де­ректер­ді ұсы­на­ды, бел­гі­лі бір тап­сыр­ма­лар­ды орын­дау ке­зін­де өз ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі, өзге­лер­дің ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі, сон­дай-ақ қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау үшін жа­у­ап­ты
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­да­уды, тұқым­дар­ды тү­сі­ру және та­сы­мал­дау бой­ын­ша дағ­ды­лар­ды бі­лу, қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­да әре­кет­тер­ді өзін­дік ба­ға­лау, өзін­дік анық­тау, өзін­дік ұй­ым­да­сты­ру және тү­зе­ту дағ­ды­ла­рын көр­се­те­ді
Заттар­ды түр­лен­ді­ру тех­но­ло­ги­я­сын, ең­бек­ті жос­пар­ла­уды және ұй­ым­да­сты­ру­ды бі­лу, са­па ба­қы­ла­уды жүр­гі­зу про­це­ду­ра­лар­ды, құ­жат­тар­ды жүр­гі­зу­ді бі­ле­ді
3-1)
Жүк­тел­ген мін­дет­тер­ді орын­дау бой­ын­ша ше­шім­дер­ді қа­был­дай­ды және ти­іс­ті дә­ре­же­де жа­у­ап бе­ре­ді
Бел­гі­лі бір мін­дет­тер шең­бе­рін­де жұ­мыстың нәти­же­сі мен са­па­сы­на жа­у­ап­кер­ші­лік, тех­ни­ка жұ­мысы­ның се­нім­ді­лі­гіне қой­ы­ла­тын жо­ға­ры та­лап­тар
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
3-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
6111Тұқым өң­деу кө­лі­гі­нің ма­ши­ни­сті
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, Өсім­дік, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар­ды жал­пы ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру
БТ­БА бой­ын­ша­к­ә­сі­бі
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­ни­сті
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
3-5
4
6
2-кесте. Тұқым өңдеу көлігінің машинистінің еңбек шарттарына,
біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, ма­ши­на-трак­тор­лық стан­ци­я­сы
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
4
Жо­ға­ры дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
3-дең­гей­де­гі жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес
3-кесте. Тұқым өңдеу көлігінің машинисті орындайтын еңбек
функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Нақ­ты өл­шеу сеп­кіш­те­рін­де қол­да­ны­ла­тын, өң­деу ма­ши­на­ла­рын­да тұқым­дар­ды өң­деу үде­рі­сін жүр­гі­зе­ді; тұқым­ды өң­деу үде­рі­сіне ор­га­но­леп­ти­ка­лық ба­қы­ла­уды жүр­гі­зе­ді
2
Тұқым­ды бун­кер­ден ма­ши­на­ның сү­ріп та­зар­та­тын ба­ра­ба­ны­на бір­қа­лып­ты және уақ­ты­лы бе­ру­ін қам­та­ма­сыз ете­ді; ма­ши­на­лар­дың ор­на­ты­л­ған жұ­мыс ре­жи­мін ұста­на­ды
3
Тор­лар ірік­те­уді және ал­ма­сты­ру­ды жү­зе­ге асы­ра­ды, өң­деу то­рап­та­ры­ның са­ңы­ла­у­ла­рын рет­тей­ді; құ­рал-жаб­дық­тар­дың жұ­мысын­да орын ал­ған ша­ғын ақа­у­лар­ды жо­яды; құ­рал-жаб­дық­тар­ды та­зар­та­ды және май­лай­ды; құ­рал-жаб­дық­тар­ды жөн­де­у­ге қа­ты­са­ды
4-кесте. Тұқым өңдеу көлігінің машинисті орындайтын КС бірліктерінің
сипаттамасы
Ең­бек функ­ция-ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Тұқым­дар
Тұқым өң­деу ма­ши­на­ла­ры, бун­кер, ма­ши­на­ның сү­ріп та­зар­та­тын ба­ра­ба­ны
1-1)Тұқым­ды өң­деу үде­рі­сін жүр­гі­зу және ба­қы­лау, тұқым­ды бір­қа­лып­ты және уақ­ты­лы бе­ру­ді қам­та­ма­сыз ету
2
Тор­лар және план­ка­лы бил­дер, өң­деу то­ра­бы
Қол ең­бе­гі
2-1) Тор­лар мен план­ка­лы бил­дер­ді ірік­те­уді және ал­ма­сты­ру­ды жү­зе­ге асы­ра­ды, өң­деу то­ра­бы са­ңы­ла­у­ла­рын рет­теу, өң­деу ре­жи­мі­нен ауыт­қу се­беп­те­рін анық­тау және жою
3
Тор­лар және план­ка­лы бил­дер, өң­деу то­ра­бы
Қол ең­бе­гі
3-1) Тор­лар мен план­ка­лы бил­дер­ді ірік­те­уді және ал­ма­сты­ру­ды жү­зе­ге асы­ра­ды, өң­деу то­рап­та­ры­ның са­ңы­ла­у­ла­рын рет­тей­ді, өң­деу ре­жи­мі­нен ауыт­қу се­беп­те­рін анық­тай­ды және жо­яды
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі тұқым өңдеу көлігінің
машинистінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет-тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­ме­ле­рі шең­бе­рін­де қа­жет­ті қор­лар­ды, бе­кі­ті­л­ген нәти­же­лер­ге өз бе­тін­ше қол жет­кізу­ге ар­нал­ған уа­қыт­ты анық­тау және ба­ға­лау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дай бі­лу, тұқым­дар­дың бар­лық түр­ле­рін өң­деу бой­ын­ша дағ­ды­ла­ры
Тұқым­ға және өң­деу са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар; өң­деу ма­ши­на­ла­рын және оны­мен бай­ла­ны­с­қан жаб­дық­тар­ды рет­теу құ­ры­л­ғы­сы және ере­же­ле­рі; тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар­дың әре­кет ету қа­ғи­да­ла­ры; тұқым­ның түр­ле­ріне бай­ла­ны­сты өң­деу ре­жи­міне қой­ы­ла­тын та­лап­тар
2-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну, тұқым­ның бір­кел­кі тү­су­ін қам­та­ма­сыз ету
Стан­дарт­ты және қа­ра­пай­ым бір­тек­тес мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, тұқым­ның бір­кел­кі тү­су­ін қам­та­ма­сыз ету дағдысы
Тә­жі­ри­бе­ге ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім
3-1)
Құ­рал-жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер шең­бе­рін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік
Бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де іс-әре­кет жа­сау әді­сте­рін таң­дау, алын­ған нәти­же­ні ес­ке­ре оты­рып қыз­мет­ті тү­зе­ту
Өң­деу ре­жим­де­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар; қа­ра­пай­ым және күр­де­лі­лі­гі ор­та­ша ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның мақ­са­ты мен қол­да­ну шар­тта­ры; қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­ры
6-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі тұқым өңдеу көлігінің
машинистінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет-тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­ме­ле­рі шең­бе­рін­де қа­жет­ті қор­лар­ды, бе­кі­ті­л­ген нәти­же­лер­ге өз бе­тін­ше қол жет­кізу­ге ар­нал­ған уа­қыт­ты анық­тау және ба­ға­лау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дай бі­лу, тұқым­дар­дың бар­лық түр­ле­рін өң­деу бой­ын­ша дағ­ды­ла­ры
Тұқым­ға және өң­деу са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар; өң­деу ма­ши­на­ла­рын және оны­мен бай­ла­ны­с­қан жаб­дық­тар­ды рет­теу құ­ры­л­ғы­сы және ере­же­ле­рі; тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар­дың әре­кет ету қа­ғи­да­ла­ры; тұқым­ның түр­ле­ріне бай­ла­ны­сты өң­деу ре­жи­міне қой­ы­ла­тын та­лап­тар
2-1)
Ат­қа­ру­шы­лық қыз­мет­ті тү­сі­ну, тұқым­ның бір­кел­кі тү­су­ін қам­та­ма­сыз ету
Стан­дарт­ты және қа­ра­пай­ым бір­тек­тес мін­дет­тер­ді орын­дау бі­лі­гі, тұқым­ның бір­кел­кі тү­су­ін қам­та­ма­сыз ету дағдысы
Тә­жі­ри­бе­ге ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім
3-1)
Құ­рал-жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер шең­бе­рін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік
Бі­лім мен прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе негі­зін­де іс-әре­кет жа­сау әді­сте­рін таң­дау, алын­ған нәти­же­ні ес­ке­ре оты­рып қыз­мет­ті тү­зе­ту
Өң­деу ре­жим­де­ріне қой­ы­ла­тын та­лап­тар; қа­ра­пай­ым және күр­де­лі­лі­гі ор­та­ша ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның мақ­са­ты мен қол­да­ну шар­тта­ры
3-2)
Қыз­мет­кер­лер­ді да­мы­ту мақ­са­тын­да нұс­қа­улық­тар­ды бе­ру неме­се жұ­мысты ат­қа­ру әді­сін көр­се­ту.
Жұ­мыс­та­ғы өзге­рі­стер­ге тез бей­ім­де­ле­ді
Құ­рал-жаб­дық­тың ас­пап­та­ры­ның, то­рап­та­ры­ның және те­тікте­рі­нің сыз­ба­ла­ры бой­ын­ша құ­ра­с­ты­ру дағдысы
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­ры

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
4-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
8281А­уыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен құ­рал-жаб­дық­та­рын жөн­деу бой­ын­ша сле­сарь
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
2-шы­ға­ры­лым, 9-та­рау: Сле­сар­лық және сле­сар­лық құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­ры
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен құ­рал-жаб­дық­та­рын жөн­деу бой­ын­ша сле­сарь
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
1
1
2
2
3
3-5
4
6
2-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен құрал-жабдықтарын жөндеу
бойынша слесарінің еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне
қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, ма­ши­на-трак­тор­лық стан­ци­я­сы, ма­ши­на аула­сы
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
1
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқу (нұс­қа­улық) және/неме­се ба­ста­уыш бі­лім­нен тө­мен емес негіз­гі ор­та бі­лі­мі болған жағ­дай­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар
Та­лап етіл­мей­ді
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім ұй­ы­мы ба­за­сын­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
2-дең­гей­де кем де­ген­де 1 жыл
4
Жо­ғар­ғы дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
3-дең­гей­де­гі жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес
3-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен құрал-жабдықтарын жөндеу
бойынша слесарі орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­лар­дың қа­ра­пай­ым то­ра­бын бөл­шек­тей­ді, іш­кі және сырт­қы шек­те­рін егей­ді, бөл­шек­тер­ді та­зар­та­ды, жо­ға­ры бі­лік­ті сле­сарь­дың бас­шы­лы­ғы­мен қа­ра­пай­ым ма­ши­на­лар­ды жөн­де­у­ге қа­ты­са­ды
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ма­ши­на­ла­рын, ком­байн­дар­ды және трак­тор­лар­ды бөл­шек­тей­ді, олар­ды жөн­де­у­ге дай­ын­дай­ды, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ма­ши­на­ла­ры, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың же­ке­ле­ген бө­лік­те­рі мен бөл­шек­те­рін ал­ма­сты­ру ар­қы­лы, қа­ра­пай­ым бай­ла­ны­сты­ру­шы­ла­ры мен то­рап­та­рын жөн­дей­ді, құ­ра­с­ты­ра­ды
3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ма­ши­на­ла­ры, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың же­ке­ле­ген бө­лік­те­рі мен бөл­шек­те­рін ал­ма­сты­ру ар­қы­лы, ор­та­ша күр­де­лі то­рап­тар мен аг­ре­гат­тар­ды жөн­дей­ді, құ­ра­с­ты­ра­ды, күр­де­лі ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен ком­байн­да­рын, сон­дай-ақ электр жаб­дық­та­ры аг­ре­гат­та­рын, ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ра­ды және тех­ни­ка­лық та­лап­тар­ға сәй­кес тап­сы­ра­ды
4
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, жаб­дық­та­ры, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың қа­ра­пай­ым және күр­де­лі ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын стенд­тер­де және же­ке­ле­ген та­сы­мал­ды, жы­л­жы­ма­лы ме­ха­ни­ка­лық, пнев­ма­ти­ка­лық, гид­рав­ли­ка­лық және электр өл­ше­уіш ас­пап­та­ры­ның кө­ме­гі­мен тех­но­ло­ги­я­ға сәй­кес зерт­тей­ді
4-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен құрал-жабдықтарын жөндеу
бойынша слесарі орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­ры то­рап­та­ры
Бөл­шек­те­улі тор­тап­тар­дың сыз­ба­ла­ры, кө­тер­гіш кө­лік құ­рал­да­ры
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­лар­дың қа­ра­пай­ым то­рап­та­рын бөл­шек­теу
2
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­да­ры және трак­тор­ла­ры
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі­нің сыз­ба­ла­ры, кө­тер­гіш кө­лік құ­рал­да­ры
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­дар және трак­тор­лар­ды бөл­шек­теу, жөн­де­у­ге дай­ын­дау
3
Күр­де­лі және аса күр­де­лі кө­лік­тер, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­да­ры және трак­тор­ла­ры­ның күр­де­лі аг­ре­гат­та­ры мен то­рап­та­ры
Күр­де­лі кө­лік­тер­ді жөн­де­у­ге ар­нал­ған құ­рал-сай­ман­дар, кө­тер­гіш кө­лік құ­рал­да­ры, трак­тор­лар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған ас­пап­тар
3-1) Жо­ға­ры бі­лік­ті сле­сар­дың бас­шы­лық ету­і­мен күр­де­лі және аса күр­де­лі кө­лік­тер­ді жөн­дей­ді
3-2) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың күр­де­лі аг­ре­гат­та­ры мен то­рап­та­рын жөн­деу, құ­ра­с­ты­ру, рет­теу және сы­нақ­тан өт­кі­зу
4
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, жаб­дық­тар, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың күр­де­лі және аса күр­де­лі ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­ры
Стенд­тер, же­ке­ле­ген ауы­спа­лы және жы­л­жы­ма­лы ме­ха­ни­ка­лық, пнев­ма­ти­ка­лық, гид­рав­ли­ка­лық және электр өл­ше­уіш ас­пап­тар
4-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер­дің күр­де­лі және аса күр­де­лі ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­теу
4-2) Күр­де­лі жаб­дық­тар­ды, ком­байн­дар және трак­тор­лар­ды зерт­теу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 1-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
құрал-жабдықтарын жөндеу бойынша слесарінің құзыреттілігіне қойылатын
талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ере­же­лер мен нор­ма­лар­дың сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Стан­дарт­тық прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­дің орын­да­луы
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­ры­ның қа­ра­пай­ым то­рап­та­рын бөл­шек­теу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­да­удың негіз­гі әді­сте­рі
2-1)
Тап­сыр­ма орын­да­луы­ның қа­жет­ті­лі­гін тү­сі­ну
Ба­за­лық дағ­ды­лар­дың шек­те­улі кө­ле­мін қол­да­нуы мүм­кін
Қа­ра­пай­ым сле­сар­лық және ба­қы­ла­у­шы-өл­ше­уіш құ­рал-сай­ман­дар­ды, бе­кі­ту бөл­шек­те­рін та­ғай­ын­дау және қол­да­ну ере­же­ле­рі
6-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
құрал-жабдықтарын жөндеу бойынша слесарінің құзыреттілігіне қойылатын
талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ере­же­лер мен нор­ма­лар­дың сақ­та­луы­на же­ке жа­у­ап­кер­ші­лік
Стан­дарт­тық прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­дің орын­да­луы
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­ры­ның қа­ра­пай­ым то­рап­та­рын бөл­шек­теу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­да­удың негіз­гі әді­сте­рі
2-1)
Тап­сыр­ма орын­да­луы­ның қа­жет­ті­лі­гін тү­сі­ну
Ба­за­лық дағ­ды­лар­дың шек­те­улі кө­ле­мін қол­да­нуы мүм­кін
Қа­ра­пай­ым сле­сар­лық және ба­қы­ла­у­шы-өл­ше­уіш құ­рал-сай­ман­дар­ды, бе­кі­ту бөл­шек­те­рін та­ғай­ын­дау және қол­да­ну ере­же­ле­рі
7-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
құрал-жабдықтарын жөндеу бойынша слесарінің құзыреттілігіне қойылатын
талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
3-1)
Ат­қа­рым­дық мін­дет­тер шең­бе­рін­де жа­у­ап­кер­ші­лік
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу
Қыз­мет көр­се­те­тін ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, жаб­дық­тар, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың құ­ры­лы­сы; олар­дың негіз­гі то­рап­та­ры мен бөл­шек­те­рі­нің та­ғай­ын­да­луы және өза­ра әре­кет­те­сті­гі; кө­лік­тер мен жаб­дық­тар­ды бөл­шек­теу, жөн­деу және жи­на­удың тех­но­ло­ги­я­лық бі­р­із­ді­лі­гі
3-2)
Өз ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі, өзге­лер­дің ден­са­улы­ғы және қа­уіп­сіз­ді­гі үшін жа­у­ап­ты
Жұ­мыс нәти­же­ле­рі мен са­па­сы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік
Кө­лік­тің және же­ке­ле­ген аг­ре­гат­тар­дың жұ­мысын­да­ғы ақа­уды анық­тау әді­сте­рі және жою тә­сіл­де­рі; жөн­де­уден кей­ін­гі то­рап­тар мен ме­ха­низмдер­ді сы­нақ­тан өт­кі­зу, рет­теу және қа­был­дап алу­дың тех­ни­ка­лық та­лап­та­ры; өң­де­у­ші ма­те­ри­ал­дар­дың негіз­гі ерекше­лік­те­рі; әм­бе­бап, күр­де­лі құ­ры­л­ғы­лар­дың және ор­та­ша күр­де­лі ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал-сай­ман­да­ры­ның құ­ры­лы­сы
8-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
құрал-жабдықтарын жөндеу бойынша слесарінің құзыреттілігіне қойылатын
талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
4-1)
Функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­ме­ле­рі шең­бе­рін­де қа­жет­ті қор­лар­ды, күр­де­лі ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­ры то­рап­та­ры мен аг­ре­гат­та­рын құ­ра­с­ты­ру, рет­теу және сы­нақ­тан өт­кі­зу үшін қа­жет­ті уа­қыт­ты анық­тау және ба­ға­лау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дай бі­лу, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­да­ры және трак­тор­ла­ры­ның күр­де­лі аг­ре­гат­та­ры мен то­рап­та­рын жөн­деу, құ­ра­с­ты­ру, рет­теу және сы­нақ­тан өт­кі­зу бой­ын­ша дағ­ды­лар
Қыз­мет көр­се­те­тін ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, жаб­дық­тар, ком­байн­дар және трак­тор­лар­дың құ­ры­лы­сы; ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен жаб­дық­та­рын рет­те­уді орын­дау ере­же­ле­рі; то­рап­тар мен аг­ре­гат­тар­ды жөн­деу, жи­нау және сы­нақ­тан өт­кі­зу ке­зін­де ақа­у­лар­ды жою әді­сте­рі
4-2)
Жы­лан­ба­уыр жү­рі­сте­гі трак­тор­лар, күр­де­лі ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен ком­байн­дар, сон­дай-ақ электр жаб­дық­та­ры­ның аг­ре­гат­тар, ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру үшін қа­жет­ті уа­қыт­ты, қа­жет­ті қор­лар­ды анық­тау
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы фер­ма­ла­ры мен ке­шен­де­рі­нің ор­та­ша күр­де­лі кө­лік­те­рі мен жаб­дық­та­рын жөн­деу, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ді орын­дау, жөн­ге кел­ті­ру және рет­теу бой­ын­ша дағ­ды­лар
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі, ком­байн­дар мен трак­тор­лар­дың жаб­дық­та­ры­ның электр ас­пап­та­ры мен электр жаб­дық­та­рын құ­ру, күр­де­лі ба­қы­лау-өл­ше­уіш құ­рал-сай­ман­да­рын ор­на­ла­сты­ру, та­ғай­ын­дау және пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі; әм­бе­бап және ста­ци­о­нар­лы құ­ры­л­ғы­лар­дың құ­ры­лы­мы, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
5-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
8331А­уыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­рын жөн­де­у­ші
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
2-шы­ға­ры­лым, 9-та­рау: Сле­сар­лық және сле­сар­лық құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­ры
БТ­БА бой­ын­ша­к­ә­сі­бі
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы­кө­лік­те­рі мен трак­тор­ла­рын жөн­де­у­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
3
4-5
4
6
2-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен тракторларын жөндеушінің
еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кә­сі­по­рын­да­ры, ма­ши­на-трак­тор стан­ци­я­сы
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
4
Жо­ғар­ғы дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
3-дең­гей­де­гі жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес
3-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен тракторларын жөндеуші
орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі­нің, трак­тор­лар­дың және ком­байн­дар­дың қа­ра­пай­ым және ор­та­ша күр­де­лі, күр­де­лі то­рап­та­рын және аг­ре­гат­та­рын жөн­дей­ді, тек­се­ре­ді және рет­тей­ді энер­ги­я­ға қа­нық­тығ­ын қо­са және ком­байн­дар­ды, олар­ды қал­пы­на кел­ті­ре­ді; ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рі­нің, трак­тор­лар­дың және ком­байн­дар­дың қа­ра­пай­ым және ор­та­ша күр­де­лі, күр­де­лі ме­ха­низмде­рін және то­рап­та­рын стенд­те зерт­тей­ді
2
Те­жеу клас­сы 3 дей­ін және 4 ар­тық трак­тор­лар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мыста­ры­ның бар­лық түр­ле­рін орын­дау, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­де­гі ста­ци­о­нар­лық, қоз­ғал­ма­лы жаб­дық­тар­дың және қоз­ғал­ма­лы зерт­те­гіш жиын­тық­тар­дың кө­ме­гі­мен ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рін жөн­де­уде, тек­се­ру­де, және рет­те­уде қол­да­ны­ла­тын ста­ци­о­нар­лық жаб­дық­тар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және ақа­улық­та­рын жою
3
Тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ді және кө­лік­тер мен трак­тор­лар­ды қы­сқы сақ­та­у­ға қо­ю­ды ұй­ым­да­сты­ру, олар­ды бей­ім­деу және оның аяқ­та­луы ке­зе­ңін­де эк­плу­а­та­ци­я­лық бей­ім­де­у­ге дай­ын­да­лу­да қыз­мет көр­се­ту және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің­са­па­лы жүр­гі­зі­лу­ін де­реу жос­пар­лау және уа­қы­ты­лы қой­ы­луын қа­да­ға­лау; кө­лік­ті трак­тор­лы алаң­ға қыз­мет көр­се­ту­де­гі тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­лар­ды дай­ын­дау, трак­тор­мен ком­бай­ын­дар­дың бар­лық мар­ка­ла­рын жүр­гі­зу
4-кесте. Ауыл шаруашылығы көліктері мен тракторларын жөндеуші
орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­да­ры­ның қа­ра­пай­ым және ор­та­ша күр­де­лі то­рап­та­ры мен аг­ре­гат­та­ры, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­ры
Кө­тер­гіш кө­лік құ­рал­да­ры, то­рап­тар­ды рет­тей­тін ас­пап­тар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық, стенд­тер, кө­тер­гіш кө­лік құ­рал­да­ры
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­лар то­рап­та­рын жөн­деу, тек­се­ру және рет­теу, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­теу
2
Трак­тор­лар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық
Про­бле­ма­лар­ды зерт­теу үшін жаб­дық, дәне­кер­леу, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және қоз­ғал­ма­лы зерт­те­гіш жиын­тық­тар­дың ста­ци­о­нар­лы қоз­ғал­ма­лы жаб­дық­та­ры
2-1) Ста­ци­о­нар­лы жаб­дық­ты трак­тор­лар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­де­гі жұ­мыстар­ды орын­дау
3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар, құ­жат­та­ма­лар, бар­лық мар­ка­лы трак­тор­лар мен ком­байн­дар
Қой­ма­лар және си­ло­стар, дай­ын өнім­нің са­па­сын анық­тау құ­рал­да­ры, өт­кі­зу құ­рал­да­ры
3-1)Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар­ды бей­ім­деу және оның аяқ­та­луы ке­зе­ңін­де эк­плу­а­та­ци­я­лық бей­ім­де­у­ге дай­ын­да­лу­да тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ін жүр­гі­зу, тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­лар­ды дай­ын­дау, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­те­рін жүр­гі­зу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
тракторларын жөндеушінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жөн­деу мін­дет­те­рі­мен жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­лар то­рап­та­рын тек­се­ре­ді және рет­тей­ді, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­тей­ді
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­лар то­рап­та­рын тек­се­ру және рет­те­уде­гі әр түр­лі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­теу
Ар­найы бі­лім (тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­ні (со­ның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) син­тез­де­уін та­лап ете­тін қыз­ме­ті­нің орын­да­луы­ның бі­лі­гі
2-1)
Трак­тор­лар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мысы­ның орын­да­луын­да­ғы мін­дет­тер­ді өзін­дік анық­та­уды қа­рас­ты­ра­ды
Бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну негі­зін­де трак­тор­лар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мысы­ның өзін­дік орын­да­луын­да прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ның кең қа­та­рын қол­да­на­ды
Жұ­мыс үде­рі­сі, ба­қы­лау про­це­ду­ра­ла­ры бой­ын­ша бі­лі­мі­нің кең спек­тріне ие, жо­ғар­ғы бел­гі­сіз­дік­ті кә­сі­би жағ­дай­да­ғы жо­ба­ла­уды са­ра­ла­уды және ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды
6-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі ауыл шаруашылығы көліктері мен
тракторларын жөндеушінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Жөн­деу мін­дет­те­рі­мен жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­лар то­рап­та­рын тек­се­ре­ді және рет­тей­ді, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­тей­ді
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­лар то­рап­та­рын тек­се­ру және рет­те­уде­гі әр түр­лі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар ме­ха­низмде­рі мен то­рап­та­рын зерт­теу
Ар­найы бі­лім (тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­ні (со­ның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) син­тез­де­уін та­лап ете­тін қыз­ме­ті­нің орын­да­луы­ның бі­лі­гі
2-1)
Трак­тор­лар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мысы­ның орын­да­луын­да­ғы мін­дет­тер­ді өзін­дік анық­та­уды қа­рас­ты­ра­ды
Бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну негі­зін­де трак­тор­лар, ста­ци­о­нар­лық жаб­дық­тар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту жұ­мысы­ның өзін­дік орын­да­луын­да прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ның кең қа­та­рын қол­да­на­ды
Жұ­мыс үде­рі­сі, ба­қы­лау про­це­ду­ра­ла­ры бой­ын­ша бі­лі­мі­нің кең спек­тріне ие, жо­ғар­ғы бел­гі­сіз­дік­ті кә­сі­би жағ­дай­да­ғы жо­ба­ла­уды са­ра­ла­уды және ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды
3-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар­ға қыз­мет көр­се­ту­де­гі жұ­мыс үде­рі­сін­де­гі нәте­же­ле­рін ба­ға­лай­ды және бей­ім­деу мен оның аяқ­та­луы ке­зе­ңін­де қол­да­ныс бей­ім­де­у­ге дай­ын­дық­та тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­лар­ды әзір­леу, ауыл ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­лар­ды жүр­гі­зу
Ауыл ша­ру­а­шы­лық кө­лік­тер, трак­тор­лар және ком­байн­дар­ға қыз­мет көр­се­ту­ді орын­да­уда­ғы тех­но­ло­ги­я­лық жол­дар­ды таң­дау және бей­ім­деу мен оның аяқ­та­луы ке­зе­ңін­де қол­да­ныс бей­ім­де­у­ге дай­ын­дық­та тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­лар­ды әзір­леу, ауыл ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­лар­ды жүр­гі­зу
Кә­сі­би мін­дет­тер­дің тә­сі­лін, ұста­ны­мын, қой­ы­лу әді­сте­рін және ше­ші­мін бі­ле­ді, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­ле­ді

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
6-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
8331 Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
64-шы­ға­ры­лым, 20-та­рау: «Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі»
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
4-5
4
6
2-кесте. Мал шаруашылығы кешендері мен механикаландырылған
фермалардың операторының еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс
тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Фер­ма­лар, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы фаб­ри­ка­ла­ры, мал өсі­ру бой­ын­ша ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы құ­ры­лым­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік­дең­гейі
Кә­сіп­тікбі­лім бе­ру жә­не­оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім ұй­ы­мы ба­за­сын­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
2-дең­гей­де кем де­ген­де 1 жыл
4
Жо­ғар­ғы дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
3-дең­гей­де­гі жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 жыл­дан кем емес
3-кесте. Мал шаруашылығы кешендері мен механикаландырылған
фермалардың операторы орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын
КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Ірі қа­ра мал және жыл­қы­лар­ды қа­был­дау, өл­шеу, ай­дау, олар­дың тү­гел­ді­гін қам­та­ма­сыз ету; қа­жет болған кез­де мал­дар­ды сою
2
Ірі қа­ра мал және жыл­қы­лар­ға кү­тім жа­сау бой­ын­ша ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған жұ­мыстар; мал­дар­ды азық­тан­ды­ру, су­а­ру; сиыр­лар­дың сүт өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды орын­дау; ауыр­ған мал­дар­ға ал­ғаш­қы ве­ти­ри­нар­лық кө­мек көр­се­ту
3
Ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын ба­қы­лау; қол­да­ны­с­та­ғы жаб­дық­тар­ға тех­ни­ка­лық кү­тім; жаб­дық­тар­дың ақа­улы­ғын жөн­деу және жою; бөл­ме­лер­де мик­ро­кли­мат­ты сақ­тап тұ­ру; көң­ді, тұқым­дар тө­се­ме­ле­рі­нен та­за­лау, бөл­ме­лер­ді за­лал­сыздан­ды­ру
4-кесте. Мал шаруашылығы кешендері мен механикаландырылған
фермалардың операторы орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ірі қа­ра мал, жыл­қы­лар
Мал­дар­ды өл­ше­у­ге ар­нал­ған ар­найы та­ра­зы, элек­тро­ай­да­у­шы, ме­ха­ни­ка­лық шы­бық, ке­су құ­рал­да­ры
1-1) Мал­ды қа­был­дау, өл­шеу және ай­дау, мал­дар­ды сою
2
Ірі қа­ра мал, жыл­қы­лар, азығы, ми­не­рал­ды қо­с­па­лар
Қол ең­бе­гі, топ­тық су­а­ру, мал азығ­ын ара­ла­сты­ра­тын - та­ра­та­тын қон­дыр­ғы, сүр­лем­ді ти­еу, фрон­таль­ді ти­е­у­ші, азық үсте­лі, топ­тық су­а­ру
2-1) Мал­дар­ды кү­ту бой­ын­ша ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған жұ­мыстар
2-2) Ауыр­ған мал­дар­ға ме­ди­ци­на­лық кө­мек көр­се­ту
3
Бөл­ме, ірі қа­ра мал
За­лал­сыздан­ды­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры, за­лал­сыздан­ды­ру жуу құ­рал­да­ры, дә­рі­лік қо­рап
3-1) Та­за­лау, жаб­дық­тар мен бөл­ме­лер­ді за­лал­сыздан­ды­ру, жаб­дық­тард­ға тех­ни­ка­лық кү­тім
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі мал шаруашылығы кешендері мен
механикаландырылған фермалардың операторының құзыреттілігіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Стан­дарт­ты мін­дет­тер­ді ше­шу, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның жұ­мысы­ның нәти­же­сі мен са­па­сы­на жа­у­ап­кер­ші­лік
Бе­рі­л­ген нұс­қа­улық ал­го­ри­ті­міне және іс-әре­кет­тер­ді тү­зе­ту бой­ын­ша әре­кет­тер тә­сіл­де­рін таң­дау
Негіз­гі және қа­ра­пай­ым құ­рал-сай­ман­дар, жаб­дық­тар, жұ­мыс үде­рі­сі про­це­ду­ра­ла­ры­ның бі­лі­гі; ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
2-1)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның өзі­нің ден­са­улы­ғы­на, қа­уіп­сіз­ді­гіне және бас­қа­лар­дың қау­әп­сіз­ді­гіне, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Қиын емес мін­дет­тер­ді орын­дау үшін прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар
Кә­сі­би дай­ын­дық және (неме­се) өзін­дік үде­рі­сте алын­ған бі­лім;
ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі мал шаруашылығы кешендері мен
механикаландырылған фермалардың операторының құзыреттілігіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Стан­дарт­ты мін­дет­тер­ді ше­шу, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның жұ­мысы­ның нәти­же­сі мен са­па­сы­на жа­у­ап­кер­ші­лік
Бе­рі­л­ген нұс­қа­улық ал­го­ри­ті­міне және іс-әре­кет­тер­ді тү­зе­ту бой­ын­ша әре­кет­тер тә­сіл­де­рін таң­дау
Негіз­гі және қа­ра­пай­ым құ­рал-сай­ман­дар, жаб­дық­тар, жұ­мыс үде­рі­сі про­це­ду­ра­ла­ры­ның бі­лі­гі; ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
2-1)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның өзі­нің ден­са­улы­ғы­на, қа­уіп­сіз­ді­гіне және бас­қа­лар­дың қау­әп­сіз­ді­гіне, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Қиын емес мін­дет­тер­ді орын­дау үшін прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар
Кә­сі­би дай­ын­дық және (неме­се) өзін­дік үде­рі­сте алын­ған бі­лім;
3-1)
Мін­дет­тер­ді дер­бес анық­та­уды ес­ке­ре­ді
Прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­дың кең ауқы­мын қол­да­на­ды
Жұ­мыс про­це­сте­рі мен рә­сім­дер­ді ба­қы­лау бой­ын­ша жан-жақ­ты бі­лім
7-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі мал шаруашылығы кешендері мен
механикаландырылған фермалардың операторының құзыреттілігіне
қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
2-2)
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рі шең­бе­рін­де жа­у­ап­кер­ші­лік, ба­ға­лау және анық­тау
Өзін­дік жос­пар­лау, ең­бек үде­рі­сі­нің орын­да­луы мен ба­ға­ла­нуы және оның нәти­же­лер дағ­ды­ла­ры
Өзді­гі­нен дай­ын­да­лу және (неме­се) өзін­дік үде­рі­сте алын­ған прак­ти­ка­лық ба­ғыт­тал­ған кә­сі­би бі­лім; ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
3-1)
Жұ­мыс үде­рі­сін жос­пар­ла­уды қо­са­тын мал ша­ру­а­шы­лы­ғы ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар­дың опе­ра­то­ры­ның қыз­ме­ті­нің орын­да­луын тү­сі­ну
Қа­ра­пай­ым өн­ді­рі­стік жағ­дай­лар­да өзін­дік ба­ға­лау, анық­тау, ұй­ым­да­сты­ру және іс-әре­кет­тер­ді тү­зе­ту дағ­ды­ла­ры
Құ­рал­дар мен жаб­дық­тар, ма­те­ри­ал­дар­дың негіз­гі қол­да­ну прин­ципте­рін, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ін, та­сы­мал­да­нуын, сақ­та­луын, қой­ма­ға қо­юын бі­лу; ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу
3-2)
Құ­жат­тан­ды­ру­ды жүр­гі­зе­ді және өн­ді­рі­стік де­ректер­ді бас­шы­лық­қа көр­се­те­ді, ал­дын ала бе­кі­ті­л­ген та­лап­тар­ға сәй­кес жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; өзге қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мысы­на бас­шы­лық ете­ді
Қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау; қыз­мет­ті тү­зе­ту­ді ба­ға­лай­ды; бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну негі­зін­де қа­лып­ты рә­сім­дер ауыт­қы­ған жағ­дай­да пай­да болған про­бле­ма­лар­ды ше­ше­ді
Кә­сі­би мін­дет­тер­дің тә­сі­лін, ұста­ны­мын, қой­ы­лу әді­сте­рін және ше­ші­мін бі­ле­ді, қыз­мет­тің атал­ған тү­ріне тән қа­уіп-қа­тер­ді тү­сі­не­ді, оны ба­қы­лай ала­ды және ба­рын­ша тө­мен­де­те­ді

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
7-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
3115 Жүк­ті ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің ме­ха­ни­гі, тех­ник-ме­ха­ник
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Ұй­ым­дар­дың бас­шы­ла­ры, ма­ман­да­ры мен бас­қа қыз­мет­кер­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2012 жы­л­ғы 21 ма­мыр­да­ғы № 201-ө-м бұй­ры­ғы, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2012 жы­лы 25 мау­сым­да № 7755 тір­кел­ді)
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
4
Жүк­ті ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің ме­ха­ни­гі, тех­ник-ме­ха­ник - са­нат­сыз, ІІ, І
5
Жүк­ті ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің ме­ха­ни­гі, тех­ник-ме­ха­ник - са­нат­сыз, ІІ, І
2-кесте. Жүкті ауыстырып тиеуші көліктердің механигінің еңбек
шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Фер­ма­лар, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы фаб­ри­ка­ла­ры, мал өсі­ру бой­ын­ша ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы құ­ры­лым­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік­дең­гейі
Кә­сіп­тікбі­лім бе­ру жә­не­оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
4
Жо­ғар­ғы дең­гей­лі тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім (қо­сым­ша кә­сі­би дай­ын­дық), прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе
Са­нат­сыз - жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді;
ІІ са­нат­та­ғы – жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 1 жыл­дан кем емес
5
Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би (ор­та буын ма­ма­ны), ор­та бі­лім­нен кей­ін­гі бі­лім, прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе, неме­се жо­ға­ры бі­лім
Са­нат­сыз - жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі та­лап етіл­мей­ді;
ІІ са­нат­та­ғы – са­нат­сыз ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес;
І са­нат­та­ғы – ІІ са­нат­та­ғы ла­у­а­зым­да 1 жыл­дан кем емес
3-кесте. Жүкті ауыстырып тиеуші көліктердің механигі орындайтын еңбек
функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Жүк­ті ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­дың бе­кі­ті­л­ген то­бы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және уақ­ты­лы жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету, ауы­сты­рып ти­еу жұ­мыста­рын­да олар­ды ти­ім­ді қол­да­ну
2
Жөн­де­удің жа­ңа про­грес­сив­ті әді­сте­рін ен­гі­зу
3
Бе­кі­ті­л­ген құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зе­ді
4-кесте. Жүкті ауыстырып тиеуші көліктердің механигі орындайтын КС
бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Кесте­лер, қа­ғаз тү­рін­де­гі және элек­трон­дық ақ­па­рат та­сы­мал­дау-шы­лар, ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар, жөн­де­у­ші­лер
Қа­ғаз тү­рін­де­гі ақ­па­рат та­сы­мал­да­у­шы­лар, жазуға ар­нал­ған кең­се құ­рал­да­ры, ком­пью­тер тех­ни­ка­сы, бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету, прин­тер­лер, Қол ең­бе­гі, жұ­мыс қол­ғап­та­ры, құ­рал-сай­ман­дар
1-1) Ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­дың кесте­сін әзір­лей­ді және оның орын­да­луын ба­қы­лай­ды, ауы­сты­рып ти­ей­тін тех­ни­ка­ны бай­қа­у­ға дай­ын­дай­ды, жөн­деу ба­ры­сын ба­қы­лай­ды
2
Ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар, ең­бек ба­ры­сы, жұ­мыс­шы­лар, жөң­де­удің ше­тел­дік әді­сте­ме­ле­рі
Қа­ғаз тү­рін­де­гі ақ­па­рат та­сы­мал­да­у­шы­лар, жазуға ар­нал­ған кең­се құ­рал­да­ры, ком­пью­тер тех­ни­ка­сы, бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету, жұ­мыстың жа­ңа әді­сте­рі, жа­ңа құ­рал-жаб­дық­тар және құ­рал-сай­ман­дар, ком­пью­тер тех­ни­ка­сы, қа­ғаз және элек­трон­дық ақ­па­рат та­сы­мал­да­у­шы­лар, прин­тер, ин­тер­нет, оқулық­тар, әді­сте­ме­лік құ­рал­дар
2-1) Ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар, то­рап­тар және бөл­шек­тер­дің пай­да­ла­ну көр­сет­кіш­те­рін тал­дай­ды, ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу бой­ын­ша жұ­мыс­шы­лар­дың ең­бе­гін ұй­ым­да­сты­ру­ды же­тіл­ді­ру
3
Тір­кеу құ­жат­та­ма­сы
Ком­пью­тер тех­ни­ка­сы, қа­ғаз және элек­трон­дық ақ­па­рат та­сы­мал­да­у­шы­лар, прин­тер, ин­тер­нет, файл пап­ка­ла­ры, құ­жат­тар­ды сақ­та­у­ға ар­нал­ған шкаф­тар
3-1) Есеп­ке алу құ­жат­та­ма­сын жүр­гі­зу, ма­ши­на­лар­ды тех­ни­ка­лық жөн­деу және олар­ға қыз­мет көр­се­ту­дің ал­дың­ғы қа­тар­лы отан­дық және ше­тел­дік тә­жі­ри­бе­сін зерт­теу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 4-деңгейлі жүкті ауыстырып тиеуші
көліктердің механигінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің мін­дет­тер және тек­се­ру кесте­сін жа­са­у­мен сәй­кес жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің өзін­дік мін­дет­тер­ді анық­тау тек­се­ру кесте­сін жа­са­уды қа­рас­ты­ра­ды; бас­қа жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын бас­қа­ра­ды
Ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­ды бай­қау кесте­сін әзір­леу ке­зін­де түр­лі тип­те­гі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дау; ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­ды бай­қау кесте­сін, жұ­мыстың орын­да­луын өз бе­тін­ше жос­пар­лау, әзір­леу және жұ­мыс ба­ры­сы мен жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­лау ке­зін­де бір­қа­тар прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Ар­найы бі­лім (тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­ні (со­ның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) син­тез­де­уін та­лап ете­тін қыз­ме­ті­нің орын­да­луы­на ар­н­ла­ған бі­лім
2-1)
Ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің өзін­дік мін­дет­тер­ді анық­тау тек­се­ру кесте­сін жа­са­уды қа­рас­ты­ра­ды; бас­қа жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын бас­қа­ра­ды
Жұ­мыс­шы­лар­дың ең­бе­гін ұй­ым­да­сты­ру, жұ­мысты орын­дау, жұ­мыс ба­ры­сын және жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уды же­тіл­ді­ру ке­зін­де бір­қа­тар прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­ды қол­да­на­ды; бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну­да негіз­дел­ген жұ­мыс про­цес­сі­нің стан­дарт­ты рә­сім­дер­ден ауыт­қу ке­зін­де про­бле­ма­лар­ды ше­шу
Жұ­мыс үде­рі­сі, ба­қы­лау про­це­ду­ра­ла­ры бой­ын­ша бі­лі­мі­нің кең спек­тріне ие, жо­ғар­ғы бел­гі­сіз­дік­ті кә­сі­би жағ­дай­да­ғы жо­ба­ла­уды са­ра­ла­уды және ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды, Көз­қа­рас­тар­ды бай­ла­сын­ты­ру және ке­лі­сім­деу әді­сте­рін анық­тай­ды
6-кесте. СБШ біліктіліктің 5-деңгейлі жүкті ауыстырып тиеуші
көліктердің механигінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің мін­дет­тер және тек­се­ру кесте­сін жа­са­у­мен сәй­кес жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің өзін­дік мін­дет­тер­ді анық­тау тек­се­ру кесте­сін жа­са­уды қа­рас­ты­ра­ды; бас­қа жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын бас­қа­ра­ды
Ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­ды бай­қау кесте­сін әзір­леу ке­зін­де түр­лі тип­те­гі прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді орын­дау; ауы­сты­рып ти­ей­тін ма­ши­на­лар­ды бай­қау кесте­сін, жұ­мыстың орын­да­луын өз бе­тін­ше жос­пар­лау, әзір­леу және жұ­мыс ба­ры­сы мен жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­лау ке­зін­де бір­қа­тар прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­ла­рын қол­да­на­ды
Ар­найы бі­лім (тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық) және прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­ні (со­ның ішін­де ин­но­ва­ци­я­лық) син­тез­де­уін та­лап ете­тін қыз­ме­ті­нің орын­да­луы­на ар­н­ла­ған бі­лім
2-1)
Ауы­сты­рып ти­е­у­ші кө­лік­тер­дің өзін­дік мін­дет­тер­ді анық­тау тек­се­ру кесте­сін жа­са­уды қа­рас­ты­ра­ды; бас­қа жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын бас­қа­ра­ды
Жұ­мыс­шы­лар­дың ең­бе­гін ұй­ым­да­сты­ру, жұ­мысты орын­дау, жұ­мыс ба­ры­сын және жұ­мыс нәти­же­ле­рін ба­ға­ла­уды же­тіл­ді­ру ке­зін­де бір­қа­тар прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­ды қол­да­на­ды; бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну­да негіз­дел­ген жұ­мыс про­цес­сі­нің стан­дарт­ты рә­сім­дер­ден ауыт­қу ке­зін­де про­бле­ма­лар­ды ше­шу
Жұ­мыс үде­рі­сі, ба­қы­лау про­це­ду­ра­ла­ры бой­ын­ша бі­лі­мі­нің кең спек­тріне ие, жо­ғар­ғы бел­гі­сіз­дік­ті кә­сі­би жағ­дай­да­ғы жо­ба­ла­уды са­ра­ла­уды және ше­шім қа­был­да­уды ба­ға­лай­ды, Көз­қа­рас­тар­ды бай­ла­сын­ты­ру және ке­лі­сім­деу әді­сте­рін анық­тай­ды
3-1)
Құ­жат­тан­ды­ру­ды жүр­гі­зе­ді және өн­ді­рі­стік де­ректер­ді бас­шы­лық­қа көр­се­те­ді, ал­дын ала бе­кі­ті­л­ген та­лап­тар­ға сәй­кес жұ­мыс ба­ры­сы нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды; өзге қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мысы­на бас­шы­лық ете­ді
Қыз­мет­ті жү­зе­ге асы­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық жол­да­рын таң­дау; қыз­мет­ті тү­зе­ту­ді ба­ға­лай­ды; бі­лім бе­ру­ді қол­да­ну негі­зін­де қа­лып­ты рә­сім­дер ауыт­қы­ған жағ­дай­да пай­да болған про­бле­ма­лар­ды ше­ше­ді
Кә­сі­би мін­дет­тер­дің тә­сі­лін, ұста­ны­мын, қой­ы­лу әді­сте­рін және ше­ші­мін бі­ле­ді, қыз­мет­тің атал­ған тү­ріне тән қа­уіп-қа­тер­ді тү­сі­не­ді, оны ба­қы­лай ала­ды және ба­рын­ша тө­мен­де­те­ді, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­ле­ді

бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
8-қосымшасы
1-кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші (МКЖ)
Ба­за­лық топ
8333Д­ән­ді да­қыл­дар­ды ти­е­у­ші-тө­гу­ші кө­лік­тер­дің ма­ши­ни­сті
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі мен жұ­мыста­ры­ның бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ғы­шы (БТ­БА)
Шы­ға­ры­лым, БТ­БА та­ра­уы
51-шы­ға­ры­лым, 15-та­рау: Эле­ва­тор­лық, ұн тар­ту жар­ма­лық және құ­ра­ма жем өн­ді­рі­сі
БТ­БА бой­ын­ша­к­ә­сі­бі
Дән­ді да­қыл­дар­ды ти­е­у­ші-тө­гу­ші кө­лік­тер­дің ма­ши­ни­сті
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
2
2
3
3-5
2-кесте. Дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші көліктердің машинистінің
еңбек шарттарына, біліміне және жұмыс тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын, ұй­ым)
Ауыл ша­ру­а­шы­лық ұй­ым­дар, астық өң­деу са­ла­сын­да­ғы ұй­ым­дар, астық ком­па­ни­я­ла­ры, ұн тар­ту кә­сі­пор­ны
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Жоқ
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лім бе­ру және оқы­ту дең­гейі
Қа­жет­ті ең­бек тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы, ор­та, бі­рақ негіз­гі ор­та­дан тө­мен емес бі­лі­мі болған кез­де прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бі­лім ұй­ы­мы ба­за­сын­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
Та­лап етіл­мей­ді
3
Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сіз негіз­гі ор­та бі­лім ба­за­сын­да жал­пы ор­та бі­лі­мі неме­се тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лі­мі болған жағ­дай­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе және/неме­се кә­сі­би дай­ын­дық (бір жы­л­ға дей­ін кә­сі­би дай­ын­дық­ты ұй­ым­да­сты­ру ба­за­сын­да­ғы кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту)
2-дең­гей­де кем де­ген­де 1 жыл
3-кесте. Дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші көліктердің машинисті
орындайтын еңбек функцияларын анықтайтын КС бірліктерінің тізбесі
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі)
1
Астық­ты және ыдыс­қа са­лын­ған жүк­ті ти­еп-тө­гу­де­гі іш­кі қой­ма ста­ци­о­нар­лық ме­ха­низмдер­ді бас­қа­ру, астық­ты және бас­қа жүк­тер­дің орын ауы­сты­руын­да си­ло­ста­ғы және қой­ма­да­ғы астық­ты ти­еп тө­гу­де­гі ста­ци­о­нар­лық және жы­л­жы­ма­лы та­сы­мал­да­ғыш, но­рий тип­ті та­сы­мал­да­ғыш, тү­сі­ру­ші ар­ба, ме­ха­ни­ка­лық кү­рек және бұ­рал­ма­лы құ­быр­ға қыз­мет көр­се­ту
2
Су­да­лар­дан, баржа­лар­дан, ва­гон­дар­дан, ав­то кө­лік­тер­ден, жүк­тер­дің бар­лық түр­ле­рін ти­еп-тө­гу­де өзі жү­ре­тін астық ти­е­у­ші, ак­ку­му­ля­тор­лы ав­то­ти­е­у­ші, инер­ци­он­ды ва­гон­ға ти­е­у­ші, жы­л­жы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық құ­ры­л­ғы­лар­ды бас­қа­ру, ра­ма­лар мен дви­га­тель­дер­дің жер­ге тұй­ық­та­луы­ның дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру; элек­тро­дви­га­тель­дер­дің қо­сы­луы мен тоқ­та­ты­луы; ма­ши­на­лар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, олар­ды та­за­ла­у­ға, май­ла­у­ға, жөн­де­у­ге қа­ты­су
3
Жұ­мыс қыз­ме­т­ін­де­гі ма­ши­на­лар және бар­лық ти­еу жүй­е­сі­нің ақа­улы­ғын анық­тау, ес­кер­туі және жою; бө­лек ал­ған­да то­рап­тар, ме­ха­низмдер мен бөл­шек­тер­ді мер­зім­ді қа­рау, шаю, та­за­лау және ағым­ды жөн­деу
4
Астық­ты су­да­лар­дан, баржа­лар­дан және ва­гон­дар­дан тө­гу­де алу­ан түр­лі ста­ци­о­нар­лы қал­қы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер­ді бас­қа­ру және оны жа­ға­ла­уда қа­был­дау құ­ры­л­ғы­лар­ға дей­ін орын ауы­сты­ру, тур­бо­на­сос под­ши­пик­те­рі­нің қы­зу ық­ти­мал тем­пе­ра­ту­ра­сын қам­та­ма­сыз ету және май­лау жүй­е­сі­нің, ауа үр­леу ма­ши­на­ла­ры мен пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер­дің жұ­мысын рет­теу
4-кесте. Дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші көліктердің машинисті
орындайтын КС бірліктерінің сипаттамасы
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның шиф­ры
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер
(ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Іш­кі қой­ма ста­ци­о­нар­лық ме­ха­низм, ста­ци­о­нар­лық және жы­л­жы­ма­лы та­сы­мал­да­ғыш, но­рий тип­ті та­сы­мал­да­ғыш, тү­сі­ру­ші ар­ба, ме­ха­ни­ка­лық кү­рек және бұ­рал­ма­лы құ­быр
Қол ең­бе­гі
1-1) Астық­ты және ыдыс­қа са­лын­ған жүк­ті ти­еп-тө­гу­де­гі іш­кі қой­ма ста­ци­о­нар­лық ме­ха­низмдер­ді бас­қа­ру
2
Өзі жү­ре­тін, астық ти­е­у­ші, ак­ку­му­ля­тор­лы ав­то­ти­е­у­ші, инер­ци­он­ды ва­гон­ға ти­е­у­ші, жы­л­жы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық құ­ры­л­ғы­лар, ра­ма­лар, дви­га­тель­дер, электрд­ви­га­тель­дер, ма­ши­на­лар
Қол ең­бе­гі, кө­тер­гіш­тер
2-1) Өзі жү­ре­тін, астық ти­е­у­ші, ак­ку­му­ля­тор­лы ав­то­ти­е­у­ші, инер­ци­он­ды ва­гон­ға ти­е­у­ші, жы­л­жы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық құ­ры­л­ғы­лар­ды бас­қа­ру
3
Алу­ан түр­лі қал­қы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер, ти­е­у­ші­лер
Кө­тер­гіш­тер, қол ең­бе­гі, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры және оп­ти­мал­ды ре­жим­де­гі ти­е­у­ші­лер жабды­ғы, ва­ку­ум
3-1) Астық­ты су­да­лар­дан, баржа­лар­дан және ва­гон­дар­дан тө­гу­де алу­ан түр­лі ста­ци­о­нар­лы қал­қы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер­ді бас­қа­ру және оны жа­ға­ла­уда қа­был­дау құ­ры­л­ғы­лар­ға дей­ін орын ауы­сты­ру
4
Ма­ши­на­лар, ти­е­у­ші жүй­е­ле­рі, то­рап­тар ме­ха­низ­мі, бөл­шек­тер
Жөн­деу құ­рал­да­ры, май­ла­ғыш, жуу құ­рал­да­ры,
4-1) Жұ­мыс қыз­ме­т­ін­де­гі ма­ши­на­лар және бар­лық ти­еу жүй­е­сі­нің ақа­улы­ғын анық­тау, ес­кер­ту және жою; бө­лек ал­ған­да то­рап­тар, ме­ха­низмдер мен бөл­шек­тер­ді мер­зім­ді қа­рау, шаю, та­за­лау және ағым­ды жөн­деу
5-кесте. СБШ біліктіліктің 2-деңгейлі дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші
көліктердің машинистінің құзыреттілігіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Астық­ты және ыдыс­қа са­лын­ған жүк­ті ти­еп-тө­гу­де­гі іш­кі қой­ма ста­ци­о­нар­лық ме­ха­низмдер­ді бас­қа­ру, ке­ректі қор­ды, уа­қыт­ты ба­ға­лау және анық­тау
Негіз­гі прак­ти­ка­лық және та­ным­дық дағ­ды­лар­ды қол­да­ну­мен прак­ти­ка­лық мін­дет­тер­ді ше­шу
Та­сы­мал­да­ғы­штар, тү­сі­ру­ші ар­ба­лар, ме­ха­ни­ка­лық кү­рек­тер, бұ­рал­ма­лы құ­быр­лар, ле­бед­ка­лар және олар­ды қо­су жаб­дық­тар жұ­мысы­ның ұста­ны­мы
1-2)
Ста­ци­о­нар­лық және жы­л­жы­ма­лы та­сығ­ы­штар­ға қыз­мет көр­се­ту­ді қо­са­тын орын­да­лу қыз­ме­тін тү­сі­ні­гі
Ста­ци­о­нар­лық және жы­л­жы­ма­лы та­сығ­ы­штар­ға қыз­мет көр­се­ту шең­бе­рін­де нәти­же және жұ­мыс са­па­сы­на жа­у­ап­кер­ші­лік
Эле­ва­тор­да, қой­ма­да астық­ты ор­на­ла­сты­ру мен орын ал­ма­сты­ру тех­ни­ка­лық схе­ма­ла­ры, астық­тың са­па­сы мен са­ны­ның сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету ере­же­ле­рі
6-кесте. СБШ біліктіліктің 3-деңгейлі дәнді дақылдарды тиеуші-төгуші
көліктердің машинистінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер шиф­ры
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Алу­ан түр­лі ста­ци­о­нар­лы қал­қы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер­ді бас­қа­ру­ды қо­са­тын қыз­ме­ті­нің орын­да­луы­ның тү­сі­ні­гі
Алу­ан түр­лі ста­ци­о­нар­лы қал­қы­ма­лы пнев­ма­ти­ка­лық ти­е­у­ші­лер­ді бас­қа­руын жү­зе­ге асы­ру шең­бе­рін­де жұ­мыстың нәти­же­сі мен са­па­сы­ның жа­у­ап­кер­ші­лі­гі
Құ­ры­л­ғы, кон­срук­тив­ті ерекше­лік­те­рі, ти­еп-тө­гу ма­ши­на­лар тех­ни­ка­лық си­па­ты, алу­ан дән­ді да­қыл­дар­дың орын ауы­сты­ру жұ­мысын қам­та­ма­сыз ету­де экс­плу­а­та­ци­я­лық көр­сет­кіш және шар­ттар
1-2)
Бө­лек ал­ған­да то­рап­тар, ме­ха­низмдер мен бөл­шек­тер­ді мер­зім­ді қа­рау, шаю, та­за­лау және ағым­ды жөн­де­уін жү­зе­ге асы­руы­мен қо­са қыз­мет­тің орын­да­луы­ның тү­сі­ні­гі
Негіз­гі прак­ти­ка­лық және та­ным­ды­лық дағ­ды­лар қол­да­ну­мен стан­дарт­ты мін­дет­тер­ді ше­ші­луі
Астық­ты тө­гу және орын ал­ма­сты­ру схе­ма­сы; ти­еп-тө­гу жұ­мыста­рын­да ақа­улық­тар­ды ес­кер­ту және жою тә­сіл­де­рі, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­ла­рын бі­лу

Ауыл шаруашылығындағы механикаландыру
бойынша қызметтегі кәсіби стандартының
9-қосымшасы
Келісу парағы
Ұй­ым­ның ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стр­лі­гі
Осы КС тіркелді _____________________________________________________
Кәсіби стандарттар Реестріне енгізілді, тіркеу № ____________________
Хат (хаттама) № ____________________ Күні____________________________