«Қазақстан Республикасының биологиялық қауіпсіздігі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 10-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Ауыл шаруашылығы министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Ғылым және жоғары білім
министрлігі

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 9 қарашадағы
№ ҚР ДСМ-132
бұйрығына қосымша
Биологиялық қауіпсіздік саласындағы кадрларды кәсіптік даярлаудың, қайта даярлаудың және олардың біліктілігін арттырудың үлгілік бағдарламасы

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ден­са­улық
сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша құқық­тық рет­теу
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры.
Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер. Әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық іс-ша­ра­ла­ры: са­я­сат, стан­дарт­тар мен бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры, жур­нал­дар, стан­дарт­ты опе­ра­ци­я­лық рә­сім­дер­ді (бұ­дан әрі - СОР), хат­та­ма­лар.
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі құқық­тық қа­ты­на­стар­ды рет­тей­тін нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен, заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен жұ­мыс іс­те­у­ге қа­бі­лет­ті. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­тар­ды бі­ле­ді.
Ұй­ым­ның қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет­ті құ­жат­тар­ды ти­іс­ті түр­де жүр­гізу­ге және дай­ын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
60
Ем­ти­хан
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
120
Ем­ти­хан
Па­то­ген­ді­гі I-II топ­та­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­сы және мик­ро­био­ло­ги­я­сы
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­ға эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жүй­е­сі. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да эпи­зоото­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­ның спе­ци­фи­ка­лық және спе­ци­фи­ка­лық емес про­фи­лак­ти­ка­сы: оба, ту­ля­ре­мия, сі­бір жа­ра­сы, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар. Оба­ның та­би­ғи ошақ­та­рын пас­порт­тау. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция. Та­сы­мал­да­у­шы­лар мен та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жүй­е­ле­нуі мен эко­ло­ги­я­сы. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы тө­тен­ше жағ­дай (бұ­дан әрі - ТЖ) ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар, ка­ран­т­ин­дік және шек­теу іс-ша­ра­ла­рын ен­гі­зу үшін көр­сет­кіш­тер. Ве­дом­ство­ара­лық же­дел ке­шен­ді іс-ша­ра­лар жос­па­рын әзір­леу, жағ­дай­лар ту­ра­лы ха­бар­дар ету схе­ма­сын ай­қын­дау, ме­ди­ци­на­лық ұй­ым­дар­дың на­у­қа­стар­ды қа­был­да­у­ға дай­ынды­ғын ба­ға­лау, тө­сек қо­ры­ның қа­жет­ті кө­ле­мін, қар­қын­ды те­ра­пия көр­се­ту­ге ар­нал­ған дә­рі­лік пре­па­рат­тар­дың, жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­дың, дез­ин­фек­ци­я­лық пре­па­рат­тар мен ЖҚҚ ре­зер­він құ­ру, ха­лық ара­сын­да ақ­па­рат­тық-тү­сін­ді­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу. ТЖ жағ­дай­ын­да ме­ди­ци­на­лық құ­ры­лым­дар (ин­фек­ци­я­лық гос­пи­таль, про­ви­зор­лық гос­пи­таль, изо­ля­тор). Аса қа­уіп­ті ин­фек­ция анық­тал­ған жағ­дай­да ме­ди­ци­на­лық ме­ке­ме­лер­дің ке­шен­ді жос­па­ры мен же­дел жос­па­ры. Аумақ­ты са­ни­та­ри­я­лық қор­ғау.
На­у­қа­стан ма­те­ри­ал­ды алу және ма­те­ри­ал­ды орау тәр­ті­бі. Био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау, құ­жат­та­ма әзір­леу. Оба­ның, ту­ля­ре­ми­я­ның, күй­дір­гі­нің, бру­цел­лез­дің, ты­рыс­қақ­тың, зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­дың (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) мик­ро­био­ло­ги­я­сы және зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді ин­ди­ка­ци­я­лау схе­ма­сы, экс­пресс және же­дел­де­ті­л­ген ди­а­гно­сти­ка­лық әді­стер.
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­рин­гі бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жүй­е­сін бі­ле­ді. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да эпи­зоото­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­дың ұй­ым­да­сты­ры­луын және жүр­гі­зі­лу­ін бі­ле­ді. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­ның спе­ци­фи­ка­лық және спе­ци­фи­ка­лық емес про­фи­лак­ти­ка­сын бі­ле­ді: оба, ту­ля­ре­мия, сі­бір жа­ра­сы, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру мен өт­кізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар­ды бі­ле­ді. Оба­ның та­би­ғи ошақ­та­рын пас­порт­та­уды бі­ле­ді. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция бі­лім­де­ріне ие. Та­сы­мал­да­у­шы­лар мен та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жүй­е­ле­нуі мен эко­ло­ги­я­сын бі­ле­ді. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы ТЖ ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­ды, ка­ран­т­ин­дік және шек­теу іс-ша­ра­ла­рын ен­гі­зу үшін көр­сет­кіш­тер­ді бі­ле­ді. Ве­дом­ство­ара­лық же­дел ке­шен­ді іс-ша­ра­лар жос­пар­ла­рын әзір­леу, жағ­дай­лар ту­ра­лы ха­бар­дар ету схе­ма­сын ай­қын­дау, ме­ди­ци­на­лық ұй­ым­дар­дың на­у­қа­стар­ды қа­был­да­у­ға дай­ынды­ғын ба­ға­лау, тө­сек қо­ры­ның қа­жет­ті кө­ле­мін, қар­қын­ды те­ра­пия көр­се­ту­ге ар­нал­ған дә­рі­лік пре­па­рат­тар­дың, жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­дың, дез­ин­фек­ци­я­лық пре­па­рат­тар мен ЖҚҚ ре­зер­він құ­ру, ха­лық ара­сын­да ақ­па­рат­тық-тү­сін­ді­ру жұ­мыста­ры жүр­гі­зу бой­ын­ша бі­лім­де­ріне ие. Аумақ­ты са­ни­та­ри­я­лық қор­ғау ту­ра­лы бі­лі­мі бар.
На­у­қа­стан ма­те­ри­ал алу және ма­те­ри­ал­ды орау, био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау тәр­ті­бін, құ­жат­та­ма­ны әзір­ле­уді бі­ле­ді. Оба­ның, ту­ля­ре­ми­я­ның, күй­дір­гі­нің, бру­цел­лез­дің, ты­рыс­қақ­тың, зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­дың (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) мик­ро­био­ло­ги­я­сын және зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сын бі­ле­ді.
150
Ем­ти­хан
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы (прак­ти­ка­лық са­бақ­тар)
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы, мик­ро­ско­пия, мо­ле­ку­ла­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы. Оба, ту­ля­ре­мия, күй­дір­гі, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ға (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка схе­ма­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел анық­тау әді­сте­рі. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың көр­сет­кіш­те­рі. Зерт­ха­на­да­ғы өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі.
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның, мик­ро­ско­пи­я­ның, мо­ле­ку­ляр­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Оба, ту­ля­ре­мия, сі­бір жа­ра­сы, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ды (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау сыз­ба­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел­де­ті­л­ген де­тек­ция әді­сте­рі ту­ра­лы бі­лім­де­рі бар. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың ин­ди­ка­тор­ла­ры ту­ра­лы бі­лі­мі бар. Зерт­ха­на­да өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша бі­лім­ді мең­гер­ген.
300
Ем­ти­хан
Па­то­ген­ді­гі I-II топ­та­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­зоото­ло­ги­я­сы, да­ла­лық био­қа­уіп­сіз­дік
Эпи­зоото­ло­гия негіз­де­рі. Па­ра­зи­то­ло­гия негіз­де­рі. Та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жүй­е­ле­нуі. Зоо­ло­ги­я­лық но­мен­кла­ту­ра­ның негіз­де­рі. Оба қоз­дыр­ғы­шы­ның та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры­на си­патта­ма. Мор­фо­ло­ги­я­лық және фи­зио­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі, та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жал­пы эко­ло­ги­я­сы. Же­ке эко­ло­гия: құм­тыш­қан­дар, са­ры­шұ­нақ­тар, еге­уқұй­рық­тар, тыш­қан тә­р­із­ді суыр­лар.
Па­ра­зи­то­ло­гия эко­ло­ги­я­лық ғы­лым ре­т­ін­де. Негіз­гі тер­мин­дер мен ұғым­дар. Буы­на­яқ­ты­лар – транс­мис­сив­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры, олар­дың транс­мис­сив­ті ау­ру­лар­ды сақ­та­уда­ғы және та­ра­ту­да­ғы ма­ңы­зы. Ин­фек­ци­я­ның бе­рі­лу те­тікте­рі. Бүр­ге­лер мен ке­не­лер - та­би­ғи ошақ­тық транс­мис­сив­ті ау­ру­лар­дың та­сы­мал­да­у­шы­сы. Буы­на­яқ­ты­лар жүй­е­сін­де­гі бүр­ге­лер­дің жағ­дайы. Мор­фо­ло­гия, іш­кі құ­ры­лым, та­мақ­та­ну ерекше­лік­те­рі, бүр­ге­лер­дің кө­бе­юі және да­муы. Бүр­ге­лер эко­ло­ги­я­сы. Оба мик­ро­бын (ги­по­те­за­лар) және бас­қа да та­би­ғи ошақ­тық ин­фек­ци­я­лар­ды сақ­та­уда­ғы бүр­ге­лер­дің рө­лі. Ке­не­лер. Буы­на­яқ­ты­лар жүй­е­сін­де­гі ке­не­лер­дің ор­ны. Сырт­қы және іш­кі құ­ры­лы­мы, та­мақ­та­ну, кө­бею, да­му ерекше­лік­те­рі, өмір­лік цик­л­дер. Гео­гра­фи­я­лық та­ра­луы және ланд­шаф­тық орай­ла­суы. Ке­не­лер­дің ме­ди­ци­на­лық ма­ңы­зы.
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік және био­қор­ға­ныс ас­пек­ті­ле­рін иге­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау. ЖҚҚ. Сүт­қо­рек­ті­лер­ден, құ­стар­дан, эк­то­па­ра­зит­тер­ден ық­ти­мал био­ло­ги­я­лық қа­уіп­ті ма­те­ри­ал­ды жи­нау, оны орау, сақ­тау, зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау. Био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды бас­қа­ру. Дез­ин­фек­ция. Жырт­қыш құ­стар­дың саң­ғы­рық­та­ры­нан био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал жи­нау, то­пы­рақ­тан, су­дан сы­на­ма алу.
Эпи­зоото­ло­гия, па­ра­зи­то­ло­гия, зоо­ло­ги­я­лық но­мен­кла­ту­ра­ның негіз­де­рін бі­ле­ді. Оба қоз­дыр­ғы­шы та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры­ның си­патта­ма­сын бі­ле­ді. Мор­фо­ло­ги­я­лық және фи­зио­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рін, та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жал­пы эко­ло­ги­я­сын бі­ле­ді.
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік және био­қор­ға­ныс ас­пек­ті­ле­рін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­ла­уды бі­ле­ді. ЖҚҚ пай­да­ла­ну дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Сүт­қо­рек­ті­лер­ден, құ­стар­дан, эк­то­па­ра­зит­тер­ден ық­ти­мал био­ло­ги­я­лық қа­уіп­ті ма­те­ри­ал­ды жи­нау, оны орау, сақ­тау, зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау ту­ра­лы бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды бас­қа­ру­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның негіз­де­рін бі­ле­ді. Жырт­қыш құ­стар­дың саң­ғы­рық­та­ры­нан био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал жи­нау, то­пы­рақ­тан, су­дан сы­на­ма алу­ды бі­ле­ді.
146
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Те­сті­леу
Тех­но­ло­ги­я­лар­дың гео­гра­фи­я­лық ақ­па­рат­тық жүй­е­сі­нің (бұ­дан әрі - ГАЖ) негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Ем­ти­хан
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
30/900

2. Аса қауіпті инфекциялық ауруларды тудыратын патогендігі II топтағы патогенді биологиялық агенттермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын зертханалық мамандар үшін кәсіптік даярлау және қайта даярлау «Патогендігі II топтағы аса қауіпті инфекциялық аурулардың биоқауіпсіздігі, эпидемиологиясы және микробиологиясы» тақырыбы бойынша сертификаттау курстары шеңберінде жүзеге асырылады.
Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ден­са­улық
сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша құқық­тық рет­теу
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры.
Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер. Әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық іс-ша­ра­ла­ры: са­я­сат, стан­дарт­тар мен бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры, жур­нал­дар, стан­дарт­ты опе­ра­ци­я­лық рә­сім­дер­ді (бұ­дан әрі - СОР), хат­та­ма­лар.
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі құқық­тық қа­ты­на­стар­ды рет­тей­тін нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен, заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен жұ­мыс іс­те­у­ге қа­бі­лет­ті. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­тар­ды бі­ле­ді.
Ұй­ым­ның қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет­ті құ­жат­тар­ды ти­іс­ті түр­де жүр­гізу­ге және дай­ын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
60
Ем­ти­хан
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
116
Ем­ти­хан
Па­то­ген­ді­гі II топ­та­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­сы және мик­ро­био­ло­ги­я­сы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ға эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жүй­е­сі. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да эпи­зоото­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар жүр­гі­зу. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың, оның ішін­де ту­ля­ре­мия, күй­дір­гі, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ­ты ал­дын алу бой­ын­ша са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­ми­я­ға қар­сы (про­фи­лак­ти­ка­лық) іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­мио­ло­ги­я­лық та­лап­тар. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы ТЖ ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар. ТЖ жағ­дай­ын­да ме­ди­ци­на­лық құ­ры­лым­дар (ин­фек­ци­я­лық гос­пи­таль, про­ви­зор­лық гос­пи­таль, изо­ля­тор). На­у­қа­стан ма­те­ри­ал­ды алу тәр­ті­бі, орау, таң­ба­лау. Био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау, құ­жат­та­ма­ны әзір­леу.
Ту­ля­ре­ми­я­ның, күй­дір­гі­нің, бру­цел­лез­дің, ты­рыс­қақ­тың, зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­дың (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез), жі­ті ішек және ви­ру­стық ау­ру­лар­дың мик­ро­био­ло­ги­я­сы және зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді ин­ди­ка­ци­я­лау схе­ма­сы, экс­пресс және же­дел­де­ті­л­ген ди­а­гно­сти­ка­лық әді­стер. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы: бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, био­ло­ги­я­лық зерт­те­улер және по­ли­ме­раз­ды тіз­бек­ті ре­ак­ция.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­рин­гі бой­ын­ша іс-ша­ра­лар жүй­е­сін бі­ле­ді. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да эпи­зоото­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­дың жүр­гі­зі­лу­ін бі­ле­ді. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың, оның ішін­де ту­ля­ре­мия, күй­дір­гі, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ­ты ал­дын алу бой­ын­ша са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­ми­я­ға қар­сы (про­фи­лак­ти­ка­лық) іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­мио­ло­ги­я­лық та­лап­тар­ды бі­ле­ді. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар­ды бі­ле­ді. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы ТЖ ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. ТЖ жағ­дай­ын­да (ин­фек­ци­я­лық гос­пи­таль, про­ви­зор­лық гос­пи­таль, изо­ля­тор) ме­ди­ци­на­лық құ­ры­лым ту­ра­лы бі­ле­ді.
На­у­қа­стан ма­те­ри­ал­ды алу, орау, таң­ба­лау бі­лім­де­ріне ие. Зерт­ха­на­ға био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды та­сы­мал­дау тәр­ті­бін, құ­жат­та­ма­ны әзір­ле­уді бі­ле­ді. Ту­ля­ре­ми­я­ның, күй­дір­гі­нің, бру­цел­лез­дің, ты­рыс­қақ­тың, зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­дың (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез), жі­ті ішек және ви­ру­стық ау­ру­лар­дың мик­ро­био­ло­ги­я­сын және зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді ин­ди­ка­ци­я­лау схе­ма­сын, экс­пресс және ди­а­гно­сти­ка­ның же­дел­де­ті­л­ген әді­сте­рін бі­ле­ді. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді: бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, био­ло­ги­я­лық зерт­те­улер және по­ли­ме­раз­ды тіз­бек­ті ре­ак­ция.
90
Ем­ти­хан
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы (прак­ти­ка­лық са­бақ­тар)
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы, мик­ро­ско­пия, мо­ле­ку­ла­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы. Оба, ту­ля­ре­мия, күй­дір­гі, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ға (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка схе­ма­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел анық­тау әді­сте­рі. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың көр­сет­кіш­те­рі. Зерт­ха­на­да­ғы өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі.
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның, мик­ро­ско­пи­я­ның, мо­ле­ку­ляр­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Оба, ту­ля­ре­мия, сі­бір жа­ра­сы, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ды (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау сыз­ба­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел­де­ті­л­ген де­тек­ция әді­сте­рі ту­ра­лы бі­лім­де­рі бар. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың ин­ди­ка­тор­ла­ры ту­ра­лы бі­лі­мі бар. Зерт­ха­на­да өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша бі­лім­ді мең­гер­ген.
240
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Сы­нақ
ГАЖ тех­но­ло­гия негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Ем­ти­хан
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
21/630

3. Патогендігі II топтағы патогенді биологиялық агенттермен жұмыс істеуді зертханалық мамандар үшін кәсіптік даярлау және қайта даярлау «Патогендігі II топтағы инфекциялық аурулардың биоқауіпсіздігі, эпидемиологиясы және микробиологиясы» тақырыбы бойынша сертификаттау курстары шеңберінде жүзеге асырылады.
Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ден­са­улық
сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша құқық­тық рет­теу
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры.
Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер. Әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық іс-ша­ра­ла­ры: са­я­сат, стан­дарт­тар мен бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры, жур­нал­дар, стан­дарт­ты опе­ра­ци­я­лық рә­сім­дер­ді (бұ­дан әрі - СОР), хат­та­ма­лар.
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі құқық­тық қа­ты­на­стар­ды рет­тей­тін нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен, заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен жұ­мыс іс­те­у­ге қа­бі­лет­ті. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­тар­ды бі­ле­ді.
Ұй­ым­ның қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет­ті құ­жат­тар­ды ти­іс­ті түр­де жүр­гізу­ге және дай­ын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
60
Ем­ти­хан
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
116
Ем­ти­хан
Па­то­ген­ді­гі II топ­та­ғы ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­сы және мик­ро­био­ло­ги­я­сы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да жұқ­па­лы ау­ру­лар­ға эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жүй­е­сі.  Жұқ­па­лы ау­ру­лар­дың ал­дын алу бой­ын­ша са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­ми­я­ға қар­сы (про­фи­лак­ти­ка­лық) іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға және жүр­гізу­ге қой­ы­ла­тын са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­мио­ло­ги­я­лық та­лап­тар. Ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру­ға және өт­кізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы ТЖ ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар. Ше­ка­ра­лар­ды жұқ­па­лы ау­ру­лар­дың әке­лі­ну­і­нен және та­ра­луы­нан са­ни­та­ри­я­лық қор­ғау. ТЖ жағ­дай­ын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық құ­ры­лым­дар (ин­фек­ци­я­лық гос­пи­таль, про­ви­зор­лық гос­пи­таль, изо­ля­тор). На­у­қа­стан ма­те­ри­ал алу тәр­ті­бі, орау, таң­ба­лау. Био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау, құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу. Ин­фек­ци­я­лар­дың мик­ро­био­ло­ги­я­сы және зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді ин­ди­ка­ци­я­лау схе­ма­сы, же­дел және же­дел­де­ті­л­ген ди­а­гно­сти­ка­лық әді­стер. Жұқ­па­лы ау­ру­лар­ды зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы: эпи­де­мио­ло­ги­я­лық, бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, био­ло­ги­я­лық зерт­те­улер және по­ли­ме­раз­ды тіз­бек­ті ре­ак­ция.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да жұқ­па­лы ау­ру­лар­ға эпи­де­мио­ло­ги­я­лық мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жүй­е­сін бі­ле­ді.  Жұқ­па­лы ау­ру­лар­дың ал­дын алу бой­ын­ша са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­ми­я­ға қар­сы (про­фи­лак­ти­ка­лық) іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға және өт­кізу­ге қой­ы­ла­тын са­ни­та­ри­я­лық-эпи­де­мио­ло­ги­я­лық та­лап­тар­ды бі­ле­ді. Ин­фек­ция ошақ­та­рын­да іс-ша­ра­лар ке­ше­нін ұй­ым­да­сты­ру­ға және өт­кізу­ге қой­ы­ла­тын эпи­де­ми­я­ға қар­сы та­лап­тар­ды бі­ле­ді. Қо­ғам­дық ден­са­улық сақ­та­уда­ғы ТЖ ке­зін­де­гі эпи­де­мио­ло­ги­я­лық іс-ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Жұқ­па­лы ау­ру­лар­дың әке­лі­ну­і­нен және та­ра­луы­нан ше­ка­ра­лар­ды са­ни­та­ри­я­лық қор­ғау ту­ра­лы бі­лі­мі бар. На­у­қа­стан ма­те­ри­ал алу, орау, таң­ба­лау тәр­ті­бін бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды зерт­ха­на­ға та­сы­мал­да­уды, құ­жат­та­ма­ны рә­сім­де­уді бі­ле­ді. Мик­ро­био­ло­ги­я­ны және ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сын бі­ле­ді.
90
Ем­ти­хан
Ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы (прак­ти­ка­лық са­бақ­тар)
Жұқ­па­лы ау­ру­лар­ды бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы, мик­ро­ско­пия, мо­ле­ку­ла­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка. Зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, био­ло­ги­я­лық әді­стер­ді пай­да­ла­на оты­рып, жұқ­па­лы ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы, био­проб­ты және да­ла­лық жа­ну­ар­лар­ды ашу әді­сте­рі. Ин­фек­ци­я­ны зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау схе­ма­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің көр­сет­кіш­те­рі, же­дел және же­дел­де­ті­л­ген анық­тау әді­сте­рі. Қо­рек­тік ор­та­лар және олар­дың көр­сет­кіш­те­рі. Зерт­ха­на­да­ғы өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі.
Жұқ­па­лы ау­ру­лар­ды бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­лау, мик­ро­ско­пия, мо­ле­ку­ла­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық әді­стер­ді пай­да­ла­на оты­рып, зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып, жұқ­па­лы ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын мең­гер­ген, био­бей­не­лік және да­ла­лық жа­ну­ар­лар­дың мәй­іт­те­рін аша ала­ды. Ин­фек­ци­я­ны зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау схе­ма­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді ин­ди­ка­ци­я­лау, же­дел және же­дел­де­ті­л­ген анық­тау әді­сте­рін бі­ле­ді. Қо­рек­тік ор­та­лар, өн­ді­ріс шар­тта­ры, ре­цеп­ту­ра­сы және олар­дың ин­ди­ка­тор­ла­ры ту­ра­лы бі­ле­ді. Зерт­ха­на­да өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу бой­ын­ша бі­лі­мі бар.
240
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Сы­нақ
ГАЖ тех­но­ло­гия негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Ем­ти­хан
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
21/630

4. Санитариялық-эпидемиологиялық қызмет мамандары үшін (биолог, зоолог немесе эпизоотолог, энтомолог) кәсіптік даярлау және қайта даярлау «Патогендігі I-II топтардағы аса қауіпті инфекциялардың биоқауіпсіздігі, эпидемиологиясы және эпизоотологиясы» тақырыбы бойынша сертификаттау курстары шеңберінде жүзеге асырылады.
Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ден­са­улық
сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша құқық­тық рет­теу
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры.
Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер. Әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық іс-ша­ра­ла­ры: са­я­сат, стан­дарт­тар мен бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры, жур­нал­дар, стан­дарт­ты опе­ра­ци­я­лық рә­сім­дер­ді (бұ­дан әрі - СОР), хат­та­ма­лар.
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі құқық­тық қа­ты­на­стар­ды рет­тей­тін нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен, заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен жұ­мыс іс­те­у­ге қа­бі­лет­ті. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­тар­ды бі­ле­ді.
Ұй­ым­ның қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет­ті құ­жат­тар­ды ти­іс­ті түр­де жүр­гізу­ге және дай­ын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
60
Ем­ти­хан
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
136
Ем­ти­хан
Па­то­ген­ді­гі I-II топ­та­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­зоото­ло­ги­я­сы, да­ла­лық био­қа­уіп­сіз­дік
Эпи­зоото­ло­гия негіз­де­рі. Па­ра­зи­то­ло­гия негіз­де­рі. Та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жүй­е­ле­нуі. Зоо­ло­ги­я­лық но­мен­кла­ту­ра­ның негіз­де­рі. Оба қоз­дыр­ғы­шы­ның та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры­на си­патта­ма. Мор­фо­ло­ги­я­лық және фи­зио­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі, та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жал­пы эко­ло­ги­я­сы. Же­ке эко­ло­гия: құм­тыш­қан­дар, са­ры­шұ­нақ­тар, еге­уқұй­рық­тар, тыш­қан тә­р­із­ді суыр­лар.
Па­ра­зи­то­ло­гия эко­ло­ги­я­лық ғы­лым ре­т­ін­де. Негіз­гі тер­мин­дер мен ұғым­дар. Буы­на­яқ­ты­лар – транс­мис­сив­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры, олар­дың транс­мис­сив­ті ау­ру­лар­ды сақ­та­уда­ғы және та­ра­ту­да­ғы ма­ңы­зы. Ин­фек­ци­я­ның бе­рі­лу те­тікте­рі. Бүр­ге­лер мен ке­не­лер - та­би­ғи ошақ­тық транс­мис­сив­ті ау­ру­лар­дың та­сы­мал­да­у­шы­сы. Буы­на­яқ­ты­лар жүй­е­сін­де­гі бүр­ге­лер­дің жағ­дайы. Мор­фо­ло­гия, іш­кі құ­ры­лым, та­мақ­та­ну ерекше­лік­те­рі, бүр­ге­лер­дің кө­бе­юі және да­муы. Бүр­ге­лер эко­ло­ги­я­сы. Оба мик­ро­бын (ги­по­те­за­лар) және бас­қа да та­би­ғи ошақ­тық ин­фек­ци­я­лар­ды сақ­та­уда­ғы бүр­ге­лер­дің рө­лі. Ке­не­лер. Буы­на­яқ­ты­лар жүй­е­сін­де­гі ке­не­лер­дің ор­ны. Сырт­қы және іш­кі құ­ры­лы­мы, та­мақ­та­ну, кө­бею, да­му ерекше­лік­те­рі, өмір­лік цик­л­дер. Гео­гра­фи­я­лық та­ра­луы және ланд­шаф­тық орай­ла­суы. Ке­не­лер­дің ме­ди­ци­на­лық ма­ңы­зы.
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік және био­қор­ға­ныс ас­пек­ті­ле­рін иге­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау. ЖҚҚ. Сүт­қо­рек­ті­лер­ден, құ­стар­дан, эк­то­па­ра­зит­тер­ден ық­ти­мал био­ло­ги­я­лық қа­уіп­ті ма­те­ри­ал­ды жи­нау, оны орау, сақ­тау, зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау. Био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды бас­қа­ру. Дез­ин­фек­ция. Жырт­қыш құ­стар­дың саң­ғы­рық­та­ры­нан био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал жи­нау, то­пы­рақ­тан, су­дан сы­на­ма алу.
Эпи­зоото­ло­гия, па­ра­зи­то­ло­гия, зоо­ло­ги­я­лық но­мен­кла­ту­ра­ның негіз­де­рін бі­ле­ді. Оба қоз­дыр­ғы­шы та­сы­мал­да­у­шы­ла­ры­ның си­патта­ма­сын бі­ле­ді. Мор­фо­ло­ги­я­лық және фи­зио­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рін, та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың жал­пы эко­ло­ги­я­сын бі­ле­ді.
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың та­би­ғи ошақ­та­рын­да жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік және био­қор­ға­ныс ас­пек­ті­ле­рін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­ла­уды бі­ле­ді. ЖҚҚ пай­да­ла­ну дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Сүт­қо­рек­ті­лер­ден, құ­стар­дан, эк­то­па­ра­зит­тер­ден ық­ти­мал био­ло­ги­я­лық қа­уіп­ті ма­те­ри­ал­ды жи­нау, оны орау, сақ­тау, зерт­ха­на­ға та­сы­мал­дау ту­ра­лы бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды бас­қа­ру­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның негіз­де­рін бі­ле­ді. Жырт­қыш құ­стар­дың саң­ғы­рық­та­ры­нан био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал жи­нау, то­пы­рақ­тан, су­дан сы­на­ма алу­ды бі­ле­ді.
160
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Сы­нақ
ГАЖ тех­но­ло­гия негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Ем­ти­хан
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
16/480

5. Аса қауіпті инфекциялық ауруларды тудыратын патогендігі I-II топтардағы патогенді биологиялық агенттермен жұмыс істеуді жүзеге асыратын зертханашылар үшін кәсіптік даярлау және қайта даярлау «Патогендігі I-II топтардағы аса қауіпті инфекциялардың биоқауіпсіздігі, эпидемиологиясы және микробиологиясы» тақырыбы бойынша сертификаттау курстары шеңберінде жүзеге асырылады.
Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
116
Ем­ти­хан
Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы (прак­ти­ка­лық са­бақ­тар)
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы, мик­ро­ско­пия, мо­ле­ку­ла­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы. Оба, ту­ля­ре­мия, күй­дір­гі, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ға (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка схе­ма­сы. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел анық­тау әді­сте­рі. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың көр­сет­кіш­те­рі. Зерт­ха­на­да­ғы өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі.
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың бак­те­рио­ло­ги­я­лық және се­ро­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­сы­ның, мик­ро­ско­пи­я­ның, мо­ле­ку­ляр­лық-био­ло­ги­я­лық ди­а­гно­сти­ка­ның әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды (зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ды) пай­да­ла­на оты­рып, ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­ла­удың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сын бі­ле­ді. Оба, ту­ля­ре­мия, сі­бір жа­ра­сы, бру­цел­лез, ты­рыс­қақ және зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар­ды (иер­си­ни­оз, ли­сте­ри­оз, па­сте­рел­лез, псев­до­ту­бер­ку­лез) зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау сыз­ба­сын бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық агент­тер­дің ин­ди­ка­ци­я­сы, экс­пресс және же­дел­де­ті­л­ген де­тек­ция әді­сте­рі ту­ра­лы бі­лім­де­рі бар. Қо­рек­тік ор­та және олар­дың ин­ди­ка­тор­ла­ры ту­ра­лы бі­лі­мі бар. Зерт­ха­на­да өн­ді­рі­стік ба­қы­лау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша бі­лім­ді мең­гер­ген.
240
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Те­сті­леу
ГАЖ тех­но­ло­гия негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Ем­ти­хан
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
16/480

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ден­са­улық
сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша құқық­тық рет­теу
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның негіз­де­рі. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры.
Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер. Әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық іс-ша­ра­ла­ры: са­я­сат, стан­дарт­тар мен бас­шы­лық қа­ғи­дат­та­ры, жур­нал­дар, стан­дарт­ты опе­ра­ци­я­лық рә­сім­дер­ді (бұ­дан әрі - СОР), хат­та­ма­лар.
Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ден­са­улық сақ­тау са­ла­сын­да­ғы био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі құқық­тық қа­ты­на­стар­ды рет­тей­тін нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен, заң­ға тәу­ел­ді нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­мен жұ­мыс іс­те­у­ге қа­бі­лет­ті. Па­то­ген­ді мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар мен био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі бас­шы­лық қа­ғи­дат­тар­ды бі­ле­ді.
Ұй­ым­ның қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ру үшін қа­жет­ті құ­жат­тар­ды ти­іс­ті түр­де жүр­гізу­ге және дай­ын­да­у­ға қа­бі­лет­ті.
60
Ем­ти­хан
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
120
Ем­ти­хан
Аса қа­уіп­ті ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар, эпи­де­мио­ло­гия, ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка
Аса қа­уіп­ті ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар­дың қоз­дыр­ғы­шта­ры бо­лып та­бы­ла­тын ви­ру­стар ту­ра­лы жал­пы мә­лі­мет­тер, олар­дың за­ма­на­уи жағ­дай­да­ғы адам­ның ин­фек­ци­я­лық па­то­ло­ги­я­сын­да­ғы мәні, эпи­де­мио­ло­гия, эпи­зоото­ло­гия, ви­ру­стық және рик­кет­си­оз­дық этио­ло­ги­я­ның транс­мис­сив­ті ин­фек­ци­я­ла­ры­ның эпи­де­мио­ло­ги­я­лық қа­да­ға­ла­уы және про­фи­лак­ти­ка­сы. Ви­ру­стар­дың қа­си­ет­те­рі, мор­фо­ло­ги­я­сы, кө­бе­юі, ви­ру­стың негіз­гі жа­су­ша­мен әре­кет­те­суі. Ви­ру­стық ау­ру­лар­дың бе­рі­лу те­тікте­рі. Ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі. Әлем­де, Тәу­ел­сіз мем­ле­кет­тер до­ста­стығы ел­де­рін­де және Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба­лар­дың гео­гра­фи­я­лық та­ра­луы және сыр­қат­та­ну­шы­лық. Кон­го-Қы­рым ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба­сы. Бүй­рек син­дро­мы бар ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба. Май­мыл ше­ше­гі. Кене эн­це­фа­ли­ті. Бор­ре­ли­оз. Эпи­зоо­ти­я­лық про­це­стің негіз­гі те­тікте­рі мен фак­тор­ла­ры. Та­сы­мал­да­у­шы­лар мен та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың са­ны мен бел­сен­ді­лі­гі.
Аса қа­уіп­ті ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар­дың эпи­де­мио­ло­ги­я­сын, эпи­зоото­ло­ги­я­сын, эпи­де­мио­ло­ги­я­лық қа­да­ға­ла­у­ын және про­фи­лак­ти­ка­сын, олар­дың за­ма­на­уи жағ­дай­да­ғы адам­ның ин­фек­ци­я­лық па­то­ло­ги­я­сын­да­ғы ма­ңы­зды­лы­ғын бі­ле­ді. Ви­ру­стар­дың қа­си­ет­те­рін, мор­фо­ло­ги­я­сын, кө­бе­ю­ін, ви­ру­стың қа­был­да­у­шы жа­су­ша­мен өза­ра әре­кет­те­су­ін, ви­ру­стық ау­ру­лар­дың бе­рі­лу те­тікте­рін бі­ле­ді, ви­ру­стық ин­фек­ци­я­лар­ды ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі, эпи­зоо­ти­я­лық про­це­стің те­тікте­рі мен фак­тор­ла­ры, та­сы­мал­да­у­шы­лар мен та­сы­мал­да­у­шы­лар­дың са­ны мен бел­сен­ді­лі­гін бі­ле­ді. Әлем­де, Тәу­ел­сіз мем­ле­кет­тер до­ста­стығы ел­де­рін­де және Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да ви­ру­стық ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба­лар­дың: Кон­го-Қы­рым ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба­сы, бүй­рек син­дро­мы бар ге­мор­ра­ги­я­лық қы­з­ба, май­мыл ше­ше­гі, кене эн­це­фа­ли­ті, бор­ре­ли­оз та­ра­луы мен сыр­қат­та­ну­шы­лы­ғын бі­ле­ді.
56
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
8/240

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
60
Те­сті­леу
Па­то­ген­ді­гі II-IV топ­тар­да­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­мен жұ­мыс іс­теу әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы
Бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, мик­ро­ско­пи­я­лық және мо­ле­ку­ляр­лық-ге­не­ти­ка­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу ке­зін­де аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­мен қа­уіп­сіз зерт­ха­на­лық жұ­мыстың әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы. Экс­пе­ри­мент­тік және био­проб­тық (зерт­ха­на­лық) жа­ну­ар­лар­дың аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­ға ино­ку­ля­ци­я­сы мен некро­п­си­я­сы ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры, био­проб­тық жа­ну­ар­лар­ды жұқ­ты­ру әді­сте­рі мен тех­ни­ка­сы (аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­рын оқ­ша­у­ла­удың био­ло­ги­я­лық әді­сі). 2-сы­нып­та­ғы био­қа­уіп­сіз­дік шка­фын­да­ғы жұ­мысқа қой­ы­ла­тын та­лап­тар, пай­да­ла­ну, сер­ти­фи­кат­тау және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. Жұ­мыс орын­да­ры­на дез­ин­фек­ция жүр­гі­зу, құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу, ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жою. Зерт­ха­на­лық ыдыс­тар­ды дай­ын­дау, қо­рек­тік ор­та­лар­ды құю. Зерт­ха­на­лық жұ­мыс бой­ын­ша СОР жа­зу және жур­нал жүр­гі­зу қа­ғи­да­ла­ры.
Бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, мик­ро­ско­пи­я­лық және мо­ле­ку­ляр­лық-ге­не­ти­ка­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу ке­зін­де аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де зерт­ха­на­лық жағ­дай­лар­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­тей бі­ле­ді. Ин­фек­ция жұқ­тыр­ған объ­ек­ті­лер­мен ма­ни­пу­ля­ци­я­лар­дың бі­р­із­ден­ді­рі­л­ген әді­сте­ме­сін - «Ашық үстел­де» және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік шка­фын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­те­удің тех­ни­ка­лық тә­сіл­де­рін мең­ге­ріп, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді есеп­тей ала­ды. Зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка, дез­ин­фек­ци­я­лау, де­ра­ти­за­ци­я­лау және дезин­сек­ци­я­лау, зерт­те­удің био­ло­ги­я­лық әді­сін пай­да­ла­на оты­рып қоз­дыр­ғы­шты оқ­ша­у­лау әді­сте­рін бі­ле­ді. Құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу, ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жою қа­ғи­да­ла­рын, зерт­ха­на­лық ыдыс­ты дай­ын­дау ке­ректі­гін бі­ле­ді, қо­рек­тік ор­та­ны құ­ю­ды бі­ле­ді, жур­нал жүр­гі­зу және зерт­ха­на­лық жұ­мыс бой­ын­ша СОР жа­зу ере­же­ле­рін бі­ле­ді.
56
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
4/120

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Ин­фек­ци­я­лық ба­қы­лау
Ме­ди­ци­на­лық кө­мек көр­се­ту­мен бай­ла­ны­сты ин­фек­ци­я­лар (бұ­дан әрі - МККБИ). Ме­ди­ци­на­лық ұй­ым­дар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу. МККБИ-ның про­фи­лак­ти­ка­сы бой­ын­ша нор­ма­тив­тік және заң­на­ма­лық құ­жат­тар. Ден­са­улық сақ­тау ұй­ым­да­ры­ның са­ни­та­ри­я­лық-дез­ин­фек­ци­я­лық ре­жи­мі. Ме­ди­ци­на­лық құ­рал­дар­ды, ки­ім-ке­шек­ті және ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды өң­деу, жою ке­зең­де­рі. МККБИ-ның негіз­гі қоз­дыр­ғы­шта­ры және бе­рі­лу жол­да­ры. Эн­до­ген­дік ин­фек­ция. Гос­пи­таль­дық жағ­дай­да­ғы эпи­де­ми­я­лық про­цесс. Көп бей­ін­ді ста­ци­о­нар­лар­да­ғы МККБИ-ның құ­ры­лы­мы. Ин­фек­ци­я­лық ба­қы­лау бағ­дар­ла­ма­ла­рын ұй­ым­да­сты­ру. МККБИ-ның про­фи­лак­ти­ка­сы бой­ын­ша мей­ір­гер қыз­ме­ті­нің ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық және әді­сте­ме­лік негіз­де­рі. Қа­уіп­сіз кә­де­ге жа­ра­ту қо­ра­бын пай­да­ла­ну мә­се­ле­ле­рі.
МККБИ ту­ра­лы, ме­ди­ци­на­лық ұй­ым­дар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу, ден­са­улық сақ­тау ұй­ым­да­ры­ның са­ни­та­ри­я­лық-дез­ин­фек­ци­я­лық ре­жи­мі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. МККБИ-ның про­фи­лак­ти­ка­сы бой­ын­ша нор­ма­тив­тік және заң­на­ма­лық құ­жат­тар­ды бі­ле­ді. Ме­ди­ци­на­лық құ­рал­дар­ды, ки­ім-ке­шек­ті және ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды өң­деу, жою ке­зең­де­рін бі­ле­ді. МККБИ-ның негіз­гі қоз­дыр­ғы­шта­рын мен бе­рі­лу жол­да­рын бі­ле­ді. Эн­до­ген­дік ин­фек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Гос­пи­таль­дық жағ­дай­лар­да эпи­де­ми­я­лық про­це­сті бі­ле­ді. Кө­п­бей­ін­ді ста­ци­о­нар­лар­да­ғы МККБИ-ның құ­ры­лы­мы ту­ра­лы бі­ле­ді. Ин­фек­ци­я­лық ба­қы­лау бағ­дар­ла­ма­ла­рын ұй­ым­да­сты­ру­ды бі­ле­ді. МККБИ-ның про­фи­лак­ти­ка­сы бой­ын­ша мей­ір­гер қыз­ме­ті­нің ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық және әді­сте­ме­лік негіз­де­рін бі­ле­ді. Қа­уіп­сіз кә­де­ге жа­ра­ту қо­ра­бын пай­да­ла­ну мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша бі­лім­ді мең­гер­ген.
60
Те­сті­леу
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­сы және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рі: бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, мик­ро­ско­пи­я­лық, био­ло­ги­я­лық және мо­ле­ку­ла­лық-ге­не­ти­ка­лық зерт­те­улер. Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­дың қоз­дыр­ғы­шта­ры­мен қа­уіп­сіз зерт­ха­на­лық жұ­мыс негіз­де­рі: ішек ин­фек­ци­я­сы, зо­оноз­ды ин­фек­ци­я­лар, бак­те­ри­я­лық және ви­ру­стық этио­ло­ги­я­ның аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­сы. Қо­рек­тік ор­та, тест-жүй­е­лер­ді ва­ли­да­ци­я­лау және ве­ри­фи­ка­ци­я­лау, са­па­лық ме­недж­мент жүй­е­сі (бұ­дан әрі - СМЖ) қам­та­ма­сыз ету. Жұ­мыс орын­да­ры­на дез­ин­фек­ция жүр­гі­зу, құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу, ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жою. Зерт­ха­на­лық ыдыс­тар­ды, қор­ға­ныш ки­ім­дер­ді дай­ын­дау, қо­рек­тік ор­та­лар­ды құю. Зерт­ха­на­лық жұ­мыс бой­ын­ша СОР жа­зу және жур­нал жүр­гі­зу.
Ин­фек­ци­я­лық ау­ру­лар­ды зерт­ха­на­лық ди­а­гно­сти­ка­лау әді­сте­рін бі­ле­ді: бак­те­рио­ло­ги­я­лық, им­му­но­ло­ги­я­лық, мик­ро­ско­пи­я­лық, био­ло­ги­я­лық және мо­ле­ку­ляр­лық-ге­не­ти­ка­лық зерт­те­улер. Ішек ин­фек­ци­я­ла­ры, зо­оноз­дық ин­фек­ци­я­лар, бак­те­ри­я­лық және ви­ру­стық этио­ло­ги­яда­ғы аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­мен қа­уіп­сіз зерт­ха­на­лық жұ­мыс жүр­гі­зу негіз­де­рін мең­гер­ген. Тест-жүй­е­лер­ді ва­ли­да­ци­я­лау мен ве­ри­фи­ка­ци­я­ла­уды қа­лай жүр­гі­зу ке­ректі­гін, СМЖ қам­та­ма­сыз ету негіз­де­рін бі­ле­ді. Жұ­мыс орын­да­рын дез­ин­фек­ци­я­ла­уды, құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу­ді, ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру­ды және жо­ю­ды қа­лай жүр­гі­зу ке­ректі­гін бі­ле­ді. Зерт­ха­на­лық ыдыс­тар­ды, қор­ға­ныш ки­ім­дер­ді дай­ын­дау, қо­рек­тік ор­та­лар­ды құю негіз­де­рін бі­ле­ді. Зерт­ха­на­лық жұ­мыс бой­ын­ша СОР жа­зу және жур­нал жүр­гі­зу тәр­ті­бін бі­ле­ді.
56
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
4/120

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
ГАЖ тех­но­ло­гия негіз­де­рі
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар ту­ра­лы жал­пы тү­сі­нік. ГАЖ ту­ра­лы тү­сі­нік. Ви­зу­а­ли­за­ция мүм­кін­ді­гі-де­ректер­ге жа­ңа көз­қа­рас­тың ар­қа­сын­да жа­ңа ақ­па­рат алу. ГАЖ-да жұ­мыс іс­те­удің гео­гра­фи­я­лық әді­сі­нің мүм­кін­дік­те­рі. Мә­лі­мет­тер ба­за­сы-бел­гі­лі бір жо­ба үшін мә­лі­мет­тер ба­за­сын құ­ру дағ­ды­ла­ры. Са­лы­стыр­ма­лы, сан­дық неме­се жи­нақ­тал­ған ақ­па­рат­ты көр­се­те­тін кар­та үшін ба­за құ­ру. Де­ректер ба­за­сы және де­рекқор­ды бас­қа­ру жүй­е­ле­рі. Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс. ГАЖ-ға кірі­спе-ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау ту­ра­лы тү­сі­нік, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі. Де­ректер­ді құ­ру және жа­ңар­ту, нәти­же­лер­ді ұсы­ну, кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу. ГАЖ-да шейп-файл­дар­дың де­ректер­мен (гео­гра­фи­я­лық файл­дар­дың век­тор­лық фор­ма­ты) жұ­мыс іс­теу. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен та­ны­су, гео­гра­фи­я­лық объ­ек­ті­лер­мен жұ­мыс іс­теу. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс. Қа­бат­тар, де­ректер шең­бе­рі және маз­мұн кесте­сі. Жа­ңа кар­та жа­сау. Де­ректер тү­рін­де және құ­ра­с­ты­ру тү­рін­де кар­та­лар­мен жұ­мыс іс­те­удің ай­ыр­ма­шы­лы­ғы. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау. ГАЖ кар­та­ла­рын жа­сау.
Ке­ңі­стіктік ақ­па­рат­ты өң­деу және мә­лі­мет­тер ба­за­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ақ­па­рат­ты ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау, жұ­мыстың гео­гра­фи­я­лық әді­сі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ректер­ді жа­сай­ды және жа­ңар­та­ды. Нәти­же­лер­ді ұсы­ну және кар­то­гра­фи­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. «ArcMap» (Арк­Мап) қо­сым­ша­сы­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Кесте­лер­мен, стиль­дер­мен және сим­вол­дар­мен жұ­мыс іс­тей­ді. Жа­ңа кар­та жа­сай­ды. Кар­та қа­бат­та­рын бас­қа­ру ту­ра­лы бі­ле­ді. Кар­та­лар­ды құ­ра­с­ты­ру, сақ­тау және экс­порт­тау дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. ГАЖ кар­та­сын жа­сау.
60
Те­сті­леу
Үшін­ші дең­гей­де­гі био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік зерт­ха­на­лар­да жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры
Мак­си­мал­ды био­ло­ги­я­лық қор­ға­ны­сы бар зерт­ха­на­ла­ры: шлюз­дер, үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу, ав­тор­лан­ды­ры­л­ған рұқ­сат бе­ру, те­ріс қы­сым ай­мақ­та­рын құ­ра оты­рып, ауа­ны сүзу­дің «НЕРА» (ХЕ­ПА) ин­же­нер­лік жүй­е­ле­рі, сар­қын­ды су­лар­ды өң­деу, «VHP» (ВЧП) де­кон­та­ми­на­ци­я­сы, зерт­ха­на­лық жаб­дық­тау, экс­пе­ри­мент­тік жа­ну­ар­лар­ды ұста­у­ға ар­нал­ған же­ке жел­де­ті­ле­тін ке­шен­дер. Зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­мен ма­ни­пу­ля­ци­я­лар жүр­гі­зу ке­зін­де және олар­ға кү­тім жа­сау ке­зін­де био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді бас­қа­ру жүй­е­сі: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, ба­қы­лау іс-ша­ра­ла­ры, био­қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел. Зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ға күн­де­лік­ті кү­тім жа­сау: та­мақ­тан­ды­ру, су­а­ру және орын ал­ма­сты­ру. ЖҚҚ-рын пай­да­ла­ну және жа­ну­ар­лар­мен жұ­мыс іс­теу үшін пер­со­нал­ды да­яр­лау. Ин­фек­ци­я­лан­ған био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру­ға және олар­ды жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Экс­пе­ри­мент­тік ви­ва­ри­яда құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу.
Мак­си­мал­ды био­ло­ги­я­лық қор­ға­ны­сы бар зерт­ха­на­лар­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді: шлюз­дер, үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу, ав­тор­лан­ды­ры­л­ған рұқ­сат, те­ріс қы­сым ай­мақ­та­рын құ­ра оты­рып, ауа­ны сүзу­дің «НЕРА» (ХЕ­ПА) ин­же­нер­лік жүй­е­ле­рі, ағын­ды су­лар­ды өң­деу, «VHP» (ВЧП) де­кон­та­ми­на­ци­я­сы, зерт­ха­на­лық жаб­дық­тау, экс­пе­ри­мент­тік жа­ну­ар­лар­ды ұста­у­ға ар­нал­ған же­ке жел­де­ті­ле­тін ке­шен­дер. Зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­мен ма­ни­пу­ля­ция жүр­гі­зу және олар­ға кү­тім жа­сау ке­зін­де био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жүй­е­сін қол­да­на ала­ды. Зерт­ха­на­лық жа­ну­ар­лар­ға күн­де­лік­ті кү­тім жа­сау ту­ра­лы бі­лі­мі бар: та­мақ­тан­ды­ру, су­а­ру және орын ал­ма­сты­ру. Жа­ну­ар­лар­мен жұ­мыс ке­зін­де ЖҚҚ-рын пай­да­ла­ну және тә­жі­ри­бе­лік ви­ва­ри­яда құ­жат­та­ма жүр­гі­зу ту­ра­лы бі­лі­мі бар. Ин­фек­ци­я­лан­ған био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру­ға және олар­ды жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді.
56
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
4/120

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның зерт­ха­на­ла­рын­да био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау жө­нін­де­гі те­рең­де­ті­л­ген курс
Па­то­ген­ді­гі I-II топ­тар­да­ғы және III-IV топ­тар­да­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де ұлт­тық та­лап­тар (оның ішін­де рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік бағ­дар­ла­ма­сы, прак­ти­ка­лық әді­стер мен тех­ни­ка, па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және қоз­ға­лы­сы, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР рә­сім­дер­ді әзір­леу және орын­дау). Зерт­ха­на­лық ин­фра­құ­ры­лым­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Зерт­ха­на­ны фи­зи­ка­лық қор­ғау. А, Б, В, Г сы­ны­бын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды жи­на­у­ға, таң­ба­ла­у­ға, ора­у­ға, за­рар­сыздан­ды­ру­ға және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің бар­лық сұ­рақ­та­ры бой­ын­ша пер­со­нал­ды да­яр­лау, іш­кі аудит жүр­гі­зу және пер­со­нал­дың құ­зы­рет­ті­лі­гін ба­ға­лау. Ин­фек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­ды та­сы­мал­дау. ЖҚҚ. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жүй­е­сі. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық, әкім­ші­лік және ұй­ым­да­сты­ру іс-ша­ра­ла­ры, ти­іс­ті мик­ро­био­ло­ги­я­лық прак­ти­ка, ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ма­ман­ға, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі жер­гі­лік­ті ко­ми­тет­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­ға ма­те­ри­ал алу, био­қа­уіп­сіз­дік шка­фын­да­ғы жұ­мыс іс­теу және био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау.
Па­то­ген­ді­гі I-IV топ­тар­да­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ға қой­ы­ла­тын ұлт­тық та­лап­тар­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­ны­бын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жүй­е­сін бі­ле­ді және іс жү­зін­де қол­да­на ала­ды. Іш­кі аудит­ті және био­қа­уіп­сіз­дік бой­ын­ша пер­со­нал­дың құ­зы­рет­ті­лі­гін ба­ға­ла­уды қа­лай жүр­гі­зу ке­ректі­гін бі­ле­ді. Ин­фек­ци­я­лық ма­те­ри­ал­ды та­сы­мал­дау ту­ра­лы бі­лі­мі бар. ЖҚҚ ту­ра­лы бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі ма­ман­ға және био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі жер­гі­лік­ті ко­ми­тет­ке қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді.
56
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
2/60

Пән­нің ата­уы
Пән­нің құ­ра­мы
Оқу нәти­же­сі
Оқу жүк­те­ме­сі­нің кө­ле­мі, кре­дит­пен/са­ғат­пен
ба­қы­лау ны­са­ны
Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік және био­ло­ги­я­лық қор­ғау, ең­бек қа­уіп­сіз­ді­гі және ең­бек­ті қор­ғау, ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту
Зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­қа қой­ы­ла­тын жо­ба­лау, ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар (зерт­ха­на­лық үй-жай­лар­ды ай­мақ­тар­ға бө­лу және өң­деу, ауа­ны сү­зу, жаб­дық­қа тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, био­қа­уіп­сіз­дік шкаф­та­ры, ав­то­клав­тар, жаб­дық­тың жұ­мысы­на ар­нал­ған құ­жат­та­ма). Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­теу және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­то­ри­за­ци­я­лау (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­ді және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және олар­дың қоз­ға­лы­сы, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, та­сы­мал­дау шар­тта­ры, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­деу, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жою. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­рар­сыздан­ды­ру мен жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар. Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры (бұ­дан әрі - ЖҚҚ): аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар қоз­дыр­ғы­шта­ры­нан қор­ғау үшін пер­со­нал ки­е­тін ки­ім және ты­ныс алу құ­ры­л­ғы­ла­ры. Зерт­ха­на­лар­да ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Зерт­ха­на­лар­ды фи­зи­ка­лық қор­ғау және пер­со­нал­ды бас­қа­ру. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел ұғы­мы, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ал­дын алу. Био­қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры: зерт­ха­на­лар­дың био­қа­уіп­сіз­дік дең­гей­ле­рі, мик­ро­ор­га­низмдер­дің қа­уіп топ­та­ры, зерт­ха­на­лар мен қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­ның мо­ни­то­рин­гі. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну. Ава­рия ке­зін­де же­дел ден қою ша­ра­ла­ры. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну.
Жо­ба­лау, зерт­ха­на­ға және био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған жаб­дық­тар­ға қой­ы­ла­тын ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық та­лап­тар мә­се­ле­сі бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Мик­ро­ор­га­низмдер­ді па­то­ген­ді­лік топ­та­ры бой­ын­ша жік­те­уді және I-IV топ­та­ғы мик­ро­ор­га­низмдер­мен жұ­мыс іс­теу үшін зерт­ха­на­лар­ды ав­тор­лан­ды­ру­ды бі­ле­ді (рұқ­сат бе­ру құ­жат­та­ры, био­қа­уіп­сіз­дік жө­нін­де­гі бағ­дар­ла­ма, құ­жат­та­ма­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар, СОР әзір­леу және орын­дау). Па­то­ген­дер­дің және (неме­се) ма­те­ри­ал­дар­дың есе­бін және қоз­ға­лы­сын, сақ­та­у­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, та­сы­мал­дау шар­тта­рын, ма­те­ри­ал­дар­ды жө­нел­ту ке­зін­де ре­сім­де­уді, па­то­ген­ді био­ло­ги­я­лық агент­тер­ді жо­ю­ды бі­ле­ді. А, Б, В, Г сы­нып­та­рын­да­ғы ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­ды за­лал­сыздан­ды­ру және жо­ю­ға қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды бі­ле­ді, өт­кір және те­се­тін ме­ди­ци­на­лық қал­дық­тар­мен қа­лай жұ­мыс іс­теу ке­ректі­гін бі­ле­ді. ЖҚҚ қол­да­ну­ды бі­ле­ді. Зерт­ха­на­ның фи­зи­ка­лық қор­ғау бі­лі­мін мең­гер­ген. Био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша бі­лі­мі бар: био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел тү­сі­ні­гі, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді азай­ту бой­ын­ша іс-ша­ра­лар, био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік ти­ім­ді­лі­гін ба­ға­лау, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­дер­ді ауы­сты­ру неме­се алып та­стау, жол бе­рі­ле­тін тәу­е­кел, био­ло­ги­я­лық тәу­е­кел­де­рің ал­дын алу. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік­тің ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­рын бі­ле­ді. Био­қа­уіп­сіз­дік­ті іш­кі және сырт­қы ба­ға­лау, ұй­ым­да­ғы био­қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гі ту­ра­лы бі­лім­ді мең­гер­ген. ЖҚҚ пай­да­ла­ну­ды бі­ле­ді. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту­ді бі­ле­ді. Био­ло­ги­я­лық қа­уіп­сіз­дік бокста­рын­да қа­уіп­сіз жұ­мыс іс­теу және ЖҚҚ қол­да­ну ту­ра­лы бі­ле­ді. Апат ке­зін­де же­дел әре­кет ету ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Ви­ва­рий­лер­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­рі бар.
30
Ем­ти­хан
Дез­ин­фек­ци­я­лық іс
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рі (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рі (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық). Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мі. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­ры. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың жік­те­луі, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық да­қыл­да­ры ке­зін­де дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­рын қол­да­ну. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­ды сақ­тау. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну. Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі. Де­ра­ти­за­ция. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция. Хи­ми­я­лық заттар­ды - ин­сек­ти­цид­тер­ді қол­да­ну. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету.
Дез­ин­фек­ция, дезин­сек­ция, де­ра­ти­за­ция са­ла­сын­да­ғы нор­ма­тив­тік-құқық­тық ак­ті­лер­ді бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ция, де­кон­та­ми­на­ция және сте­ри­ли­за­ци­я­ның жал­пы қа­ғи­дат­та­ры мен әді­сте­рін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның түр­ле­рін (ошақ­тық және про­фи­лак­ти­ка­лық, ағым­да­ғы, қо­ры­тын­ды) және дез­ин­фек­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың тә­сіл­де­рін (ме­ха­ни­ка­лық, фи­зи­ка­лық, хи­ми­я­лық, био­ло­ги­я­лық) бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық заттар­дың мик­ро­ор­га­низмдер­ге әсер ету ме­ха­низ­мін бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның ти­ім­ді­лі­гіне әсер ете­тін фак­тор­лар ту­ра­лы бі­ле­ді. Эпи­де­ми­я­ға қар­сы және про­фи­лак­ти­ка­лық іс-ша­ра­лар ке­ше­нін­де­гі дез­ин­фек­ци­я­ның ор­ны мен рө­лі ту­ра­лы бі­ле­ді. Қыз­мет­кер­лер­ді оқы­ту дағ­ды­ла­рын мең­гер­ген. Ав­то­клав­тар, сте­ри­ли­за­тор­лар, олар­мен жұ­мыс іс­теу негіз­де­рі, со­ның ішін­де қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Сте­ри­ли­за­ци­я­ны ба­қы­лау ту­ра­лы бі­ле­ді. Пе­рок­сид­ті га­з­бен бу сте­ри­ли­за­ци­я­сы ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­ның за­ма­на­уи ин­же­нер­лік-тех­ни­ка­лық ша­ра­ла­рын бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық топ бой­ын­ша дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның жік­те­лу­ін, дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­рын бі­ле­ді. Те­рі ан­ти­сеп­тикте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау негіз­де­рін бі­ле­ді. Мик­ро­ор­га­низмдер­дің ве­ге­та­тив­тік және спо­ра­лық куль­ту­ра­ла­рын­да дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың қол­да­ны­луын бі­ле­ді. Кө­лік­те­гі дез­ин­фек­ци­я­лық ша­ра­лар­ды бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лау құ­рал­да­ры­мен ула­ну ке­зін­де ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту бі­лім­де­рі бар. Дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың сақ­та­луын бі­ле­ді. Дез­ин­фек­ци­я­лық, де­ра­ти­за­ци­я­лық және дезин­сек­ци­я­лық жұ­мыстар­дың бар­лық түр­ле­рі ке­зін­де ЖҚҚ пай­да­ла­ну бі­лім­де­ріне ие.
Ке­мір­гіш­тер­мен кү­ре­су­дің құ­рал­да­ры мен әді­сте­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Де­ра­ти­за­ция бі­лі­мін мең­гер­ген. Кент­тік және да­ла­лық дезин­сек­ция ту­ра­лы бі­ле­ді. Хи­ми­я­лық құ­рал­дар-ин­сек­ти­цид­тер­ді пай­да­ла­ну бой­ын­ша бі­лі­мі бар. Дез­ин­фек­ция құ­рал­да­рын, ин­сек­ти­цид­тер мен зо­оцид­тер­ді ме­ди­ци­на­лық мақ­сат­та қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық ас­пек­ті­ле­рі ту­ра­лы бі­ле­ді. Дезин­сек­ци­я­лық және де­ра­ти­за­ци­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де био­қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша бі­лі­мін мең­гер­ген.
26
Те­сті­леу
Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар
2
Ем­ти­хан
Қо­ры­тын­ды ба­қы­лау
2
Те­сті­леу
Бар­лы­ғы
2/60