"Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне миноритарлық инвесторлардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 19 ақпандағы Заңын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің (бұдан әрі агенттік) Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

3) бэк-офис - негізгі функциясы қаржы құралдарымен жасалатын мәмілелерді орындау, фронт-офистен алынған бастапқы құжаттар негізінде қосалқы есепте жасалған операцияларды тіркеу, Ұйымның қаржы құралдары мен ақшасын есепке алу болып табылатын Ұйымның бөлімшесі;

11) кредиттік тәуекел - бағалы қағаз (облигациялар, мемлекеттік міндеттемелер және басқалар) шығару талаптарымен белгіленген мерзімде, сондай-ақ артықшылықты акциялар бойынша (дивиденд төлеу жөніндегі белгіленген міндеттемелерге қатысты) кредиторға (инвесторға) тиесілі негізгі борыш пен сыйақыны заемшының (эмитенттің) төлемеуі салдарынан шығындардың туындау тәуекелі. Кредиттік тәуекелге сондай-ақ своптар, опциондар бойынша және есеп айырысуларды реттеу кезеңінде бағалы қағаздар бойынша міндеттемелерді әріптестің орындамауына байланысты туындайтын залал тәуекелі кіреді;

13) операция тәуекелі - Ұйымның ішкі бақылау Ұйымына қойылатын талаптарды бұзуы (сақтамауы) салдарынан шығындардың туындау тәуекелі. Операция тәуекеліне, сондай-ақ операция (компьютер) жүйелеріндегі елеулі іркілістердің туындауына байланысты тәуекелдер, белгіленген лимиттердің асып кетуі, бағалы қағаздармен немесе бэк-офис жұмысы барысында операторлардың қателерімен операциялар жасаған кездегі алаяқтық жатады;

орналастырған активтер мен тартылған міндеттемелерді (белгіленген сыйақы ставкалары кезінде) қайтару және өтеу мерзімдерінің сәйкес келмеуінен шығындар туындаған тәуекелі;
өзге тең жағдайларда ұқсас баға сипаты бар құралдардың бірқатары бойынша алынатын және төленетін сыйақыны есептеу және түзетудің түрлі әдістерін қолдануға байланысты негізгі тәуекел;

19) Ұйым - ұғымдары "Бағалы қағаздар рыногы туралы" Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 2 шілдедегі Заңында анықталған брокерлер, дилерлер және инвестициялық портфельді басқарушылар;

21) фронт-офис - негізгі функциясы қаржы құралдарымен мәмілелер жасау болып табылатын Ұйымның бөлімшесі;

22) ішкі бақылау жүйесі - Ұйыммен рентабельділіктің ұзақ мерзімді мақсаттарын жүзеге асыруын және Қазақстан Республикасының заңнамасын және уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерін, Ұйымның саясатын, ішкі ережелер мен рәсімдерді, Ұйымның беделін сақтауға немесе шығындар тәуекелін төмендетуге мүмкіндік туғызатын қаржылық және басқару есептілігінің сенімді жүйесін қолдауын қамтамасыз ететін ішкі бақылау рәсімдері мен саясаттардың жиынтығы болып табылатын тәуекелдерді басқару жүйесінің элементі;

Қазақстан Республикасы Қаржы
нарығын және қаржы Ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі
Басқармасының 2007 жылғы 30 сәуірдегі
N 129 қаулысына 1-қосымша
Тәуекелдерді басқару жүйесін Ұйымдастыруға қойылатын талаптар
№N
Та­лап­тың ата­уы
Та­лап­тың кри­те­рий­ле­рі
1.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі­мен
ұзақ мер­зім­ді кор­по­ра­тив­ті
стра­те­ги­я­сы бе­кі­тіл­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі Ұй­ым
қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сын бе­кіт­ті.
Ұй­ым­ның кор­по­ра­тив­ті
стра­те­ги­я­сын­да Ұй­ым­ның
қыз­ме­ті­нің қы­сқа мер­зім­ді (бір
жыл­дан кем) және ұзақ мер­зім­ді
(екі жыл мен он жы­л­ға дей­ін)
мақ­сат­та­ры бел­гі­лен­ді.
Ұй­ым­ның ұзақ мер­зім­ді
стра­те­ги­я­сы осы­ның ал­дын­да­ғы
Ұй­ым­ның қыз­ме­т­ін­де те­ріс
кө­рі­ніс ал­ған фак­тор­лар­ды жою
мақ­са­тын­да жа­сал­ды және
тұ­рақ­ты же­тіл­ді­рі­ліп оты­ра­ды.
2.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
та­лап­та­ры кор­по­ра­тив­ті
бас­қа­ру­дың ти­ім­ді­лі­гін
қам­та­ма­сыз ете­тін Ұй­ым­ның
бас­қа­ру са­я­са­тын бел­гі­ле­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі Ұй­ым­ның  мүд­де­сіне бай­ла­ны­сты да­у­лар­ды рет­теу жө­нін­де­гі са­я­сат­ты бе­кіт­ті.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі стра­те­ги­я­лар­ға, са­я­сат­қа және рә­сім­дер­ге қа­ра­ма-қай­шы ке­ле­тін опе­ра­ци­я­лар­ды жа­сау мүм­кін­ді­гін бол­дыр­мау
мақ­са­тын­да Ұй­ым­ның тәу­е­кел­мен бай­ла­ны­сты (кре­дит­тік тәу­е­кел,
пай­ы­здық тәу­е­кел, өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лі, ва­лю­та­лық
тәу­е­кел) опе­ра­ци­я­ла­ры­на мо­ни­то­ринг жүр­гі­зе­ді
3.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жа­нын­да
құ­ры­л­ған ко­ми­тет­тер
ар­қы­лы Ұй­ым­ның қыз­ме­тіне
мо­ни­то­ринг жүр­гі­зе­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
іш­кі ере­же­ле­рі мен рә­сім­де­рі­нің
сақ­та­уы­на және іш­кі және сырт­қы
ауди­тор­лар­дың есеп­те­рін,
уәкі­лет­ті ор­ган­ның ық­пал ету
ша­ра­ла­ры­ның және өзге
та­лап­та­ры­ның орын­да­луы­на
ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ин­ве­сти­ци­я­лық ко­ми­тет қар­жы
құ­рал­да­ры мен ин­ве­сти­ци­я­ла­уды
са­тып алу/са­ту жө­нін­де­гі
опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу ере­же­сін
анық­тай­ды және бе­кі­те­ді,
сон­дай-ақ Ұй­ым­ның ак­тив­те­рі­нің,
ка­пи­тал­дың рен­та­бель­ді­лі­гін,
өтім­ді­лі­гін және жет­кі­лік­ті­лі­гін әр­та­рап­тан­ды­ру
бой­ын­ша бағ­да­рын бел­гі­лей­ді.
4.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
ке­зең-ке­зе­ңі­мен Ұй­ым­ның
қар­жы­лық жағ­дай­ын
ба­қы­ла­у­ға мүм­кін­дік
бе­ре­тін қа­жет­ті ақ­па­рат­ты
қа­был­дай­ды, есеп­ті ай
ішін­де­гі Ұй­ым­ның есеп­ті
ай­да­ғы қыз­ме­тіне тал­дау
жа­сай­ды, ба­ға бе­ре­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ай сай­ын
мы­на­дай есеп­тер­ге тал­дау
жа­сай­ды:
Ұй­ым­ның өт­кен жы­л­ғы осы
ке­зе­ңі­мен са­лы­стыр­ған­да­ғы
жиын­тық ба­лан­сы және кі­рі­сте­рі
мен шы­ғын­да­ры ту­ра­лы есе­бі
және жос­пар­лы қыз­мет
көр­сет­кіш­те­рі;
ин­ве­сти­ци­я­лар ту­ра­лы есеп­тер:
қар­жы құ­рал­да­ры­ның олар­дың
түр­ле­рін және ба­лан­стық құ­нын,
ры­н­ок­тық құ­нын, кі­рі­сті­лі­гін
және са­тып алу және са­ту жал­пы
со­ма­сын көр­се­ту бой­ын­ша
топ­та­луы;
Ұй­ым­ның ак­тив­тер мен
мін­дет­те­ме­ле­рі­нің кө­ле­мін
са­лы­сты­ру ту­ра­лы есеп (гэп - тал­дау);
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі тоқ­сан сай­ын мы­на­дай есеп­тер­ге тал­дау жүр­гі­зе­ді:
Ұй­ым­ның пай­ы­здық тәу­е­кел
бой­ын­ша по­зи­ци­я­сын қы­сқа­ша
тал­дау;
Ұй­ым­ның ва­лю­та­лар­дың ай­ыр­бас
ба­ғам­да­ры­ның ауыт­қуы
тәу­е­ке­ліне ұшы­ра­ғы­штығ­ын
қы­сқа­ша тал­дау;
Ұй­ым­ның мен­шік­ті ка­пи­тал­да­ғы
ағым­да­ғы және бо­лжал­да­нып
отыр­ған қа­жет­ті­лік­те­рін
қы­сқа­ша тал­дау.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі уәкі­лет­ті
ор­ган­ның ық­пал ету ша­ра­ла­ры
мен өзге де та­лап­та­ры­ның,
оның ішін­де Ұй­ым­ның
қыз­ме­т­ін­де­гі кем­ші­лік­тер­ді жою
жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар
жос­па­ры­ның орын­дал­мау
се­беп­те­рін анық­тай оты­рып
ба­қы­лау жүр­гі­зе­ді.
5.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жыл
сай­ын Ұй­ым­ның бас­шы
қыз­мет­кер­ле­рі­нің
функ­ци­о­нал­ды
мін­дет­те­рін­де­гі
мүд­де­лер­ге бай­ла­ны­сты
бо­луы мүм­кін да­у­лар­ға
тал­дау жа­сай­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жыл сай­ын
Ұй­ым­ның бас­шы қыз­мет­кер­ле­рі­нің
функ­ци­о­нал­ды мін­дет­те­рі
бой­ын­ша жыл­дық есеп­тер­ге
тал­дау жа­сай­ды.
6.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жыл
сай­ын бас­қар­ма­ның есеп­ті
жыл ішін­де­гі қыз­ме­тіне
тал­дау жа­сай­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жыл сай­ын
Ұй­ым­ның ағым­ды қар­жы жы­лы­на
жос­пар­лан­ған мақ­сат­тар­ға же­ту
бө­лі­гін­де бас­қар­ма­ның қыз­ме­тіне
тал­дау жа­сай­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі өзі­нің
өкі­лет­ті­лі­гі ше­гін­де ағым­да­ғы
жыл­дың мақ­сат­ты көр­сет­кіш­те­ріне Ұй­ым
қыз­ме­ті­нің нәти­же­ле­рі сәй­кес
кел­ме­ген жағ­дай­да, Ұй­ым
бас­қар­ма­сы­ның мү­ше­ле­ріне
ша­ра­лар қол­да­на ала­ды.
7.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның
бас­қар­ма­сы­ның Ұй­ым­да­сты­ру-функ­ци­о­нал­дық
құ­ры­лы­мы­ның қа­лып­та­сты­ру
рә­сім­де­рін бел­гі­лей­ді.
Ұй­ым­да­сты­ру құ­ры­лы­мы­на
(Ұй­ым­да­сты­ру құ­ры­лы­мы­ның
схе­ма­сы) Ұй­ым­ның әр
қыз­мет­ші­сі ен­гі­зі­луі
мін­дет­ті емес, бі­рақ оған
Ұй­ым­ның бар­лық бас­шы
қыз­мет­кер­ле­рі енуі ти­іс.
Ұй­ым­ның Ұй­ым­дық-қыз­мет­тік
құ­ры­лы­мы­ның схе­ма­сы, оның ішін­де мы­на­лар­ды рет­тей­ді:
Ұй­ым­ның жүр­гі­зіп отыр­ған
опе­ра­ци­я­ла­ры­на бай­ла­ны­сты
негіз­гі тәу­е­кел­дер­ді тал­да­у­ға
және тәу­ел­сіз ба­ға­ла­у­ға
жа­у­ап­ты Ұй­ым бө­лім­ше­ле­рі­нің
неме­се тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру­шы
тұл­ға­ның өкі­лет­ті­гі мен
мін­дет­те­рі;
функ­ци­о­нал­ды мін­дет­те­рі бой­ын­ша сәй­кес ке­ле­тін Ұй­ым­ның бас­қа­ру ор­ган­да­ры­ның құ­ры­лы­мы;
Ұй­ым­ның әр­бір бас­шы қыз­мет­ке­рі­нің ла­у­а­зым­дық мін­дет­те­рі және өкі­лет­тікте­рі;
есеп­ті жыл ішін­де Ұй­ым­ның  бас­шы қыз­мет­ке­рі­нің қыз­ме­тіне ба­ға бе­ру тәр­ті­бі (бас­қар­ма мү­ше­ле­рі­нен бас­қа), оның ішін­де
Ұй­ым­ның қыз­ме­т­ін­де­гі мақ­сат­ты
көр­сет­кіш­те­рін Ұй­ым­ның
орын­да­ма­ға­ны үшін ша­ра қол­да­ну
неме­се жа­у­ап­кер­ші­лік­ке тар­ту.
8.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қы­сқа
мер­зім­ді ке­зең­ге жа­сал­ған
жыл­дық бюд­жет/қар­жы­лық
жос­пар­ды жа­сау және
ре­зи­дент­те­рі Ұй­ым­ның
кли­ент­те­рі бо­лып та­бы­ла­тын
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның,
ше­тел­дер­дің бо­ла­шақ
эко­но­ми­ка­лық та­лап­та­рын
және әлем­дік қар­жы­лық
және та­у­ар­лық ры­н­ок­тар­дың
конъ­юнк­ту­ра­сын ес­ке­ріп
ұзақ мер­зім­ді стра­те­ги­я­лық
жос­пар­ды жа­сау тәр­ті­бін
бе­кі­те­ді.
Жыл­дық бюд­жет­ті және
стра­те­ги­я­лық жос­пар­ды бас­қар­ма
Ұй­ым­ның ағым­да­ғы және бо­ла­шақ
бә­се­ке­лес және эко­но­ми­ка­лық
ор­та­сын және нор­ма­тив­тік
құқық­тық ба­за­ны, қо­сым­ша
қа­жет­ті ка­пи­тал мөл­ше­рін
ес­ке­ре оты­рып жа­сай­ды.
9.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа
ал­қа­лы ор­га­ны Ұй­ым
жүр­гіз­ген опе­ра­ци­я­ла­ры­на
бай­ла­ны­сты әле­ует­тік және
ық­ти­мал тәу­е­кел­дер­ді
бі­ре­гей­лен­ді­ре­ді және
ба­ға­лай­ды, тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру­дың рет­тел­ген
рә­сім­де­рін қол­да­на­ды.
Ұй­ым­ның тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ра­тын
бө­лім­ше­сі іш­кі және сырт­қы
ры­нок фак­тор­ла­ры­ның те­ріс
өзге­ру ди­на­ми­ка­сы болған
жағ­дай­да ак­тив­те­ріне,
кі­рі­сті­лі­гіне және өтім­ді­лі­гіне
ық­пал ету­ді ба­ға­лау әді­сте­ме­сін
пай­да­ла­на­ды.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа
ал­қа­лы ор­га­ны әлу­ет­ті және
ық­ти­мал тәу­е­кел­ді бе­ре­тін іш­кі
және сырт­қы эко­но­ми­ка­лық
фак­тор­лар­ды бі­ре­гей­лен­ді­ре­ді
және оған тал­дау жа­сай­ды,
олар­дың Ұй­ым­ның қар­жы­лық
көр­сет­кіш­те­ріне әсер ету
дә­ре­же­сіне ба­ға бе­ре­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі бе­кіт­кен жиын­тық ли­мит­тер бө­лі­гін­де
бас­қар­ма жүр­гі­зі­ліп отыр­ған
опе­ра­ци­я­лар­дың же­ке түр­ле­рі
бой­ын­ша тәу­е­кел­дің жол
бе­рі­ле­тін мөл­ше­ріне ли­мит­тер
бел­гі­лей­ді, Ұй­ым­ның атал­ған
ли­мит­тер­ді сақ­та­уы үшін
ба­қы­ла­удың ти­ім­ді ша­ра­ла­рын
қа­был­дай­ды.
10.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның
бас­қа ал­қа­лы ор­га­ны
Ұй­ым­ның ық­ти­мал және
әлу­ет­ті тәу­е­кел­де­рін
ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­ды.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа
ал­қа­лы ор­га­ны жиын­тық
ли­мит­тер­дің сақ­та­луын тәу­е­кел
түр­ле­рі бой­ын­ша олар­дың ай
сай­ын­ғы есе­бі негі­зін­де
ба­қы­лай­ды.
Бас­қар­ма Ұй­ым бө­лім­ше­ле­рі­нің
ық­ти­мал және әлу­ет­ті
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру­да­ғы
са­я­сат­ты сақ­та­уын ба­қы­лай­ды,
Ұй­ым бө­лім­ше­ле­рі­нің олар үшін
бел­гі­лен­ген ли­мит­тер ше­гін­де­гі
тәу­е­кел­дер мөл­ше­рін сақ­та­уы­на
мо­ни­то­рин­гін жү­зе­ге асы­ра­ды.
11.
Ұй­ым­ның ба­ға­лы қа­ға­з­дар
ры­но­гын­да­ғы ық­ти­мал
тәу­е­кел­дер­ді
әр­та­рап­тан­ды­ру (бө­лу)
са­я­са­тын ұста­на­ды.
Бас­қар­ма тәу­е­кел­дер­ді
жүр­гі­зе­тін опе­ра­ция түр­ле­рі
бой­ын­ша бө­лу са­я­са­тын
қол­да­на­ды, яғ­ни мен­шік
ка­пи­та­лы­ның жет­кі­лік­ті­лі­гі мен
тө­лем қа­бі­лет­ті­лі­гі­нің қа­жет­ті
дең­гей­ін сақ­тау мақ­са­тын­да
олар­мен бай­ла­ны­сты тәу­е­кел­ді
ес­ке­ре оты­рып, қар­жы
опе­ра­ци­я­лар­мен жүр­гі­зе­тін
опе­ра­ци­я­лар­дың құ­ры­лы­мы мен
кө­ле­мін қа­лып­та­сты­ру және
Ұй­ым­ның жа­у­ап­ты бө­лім­ше­ле­рі­нің
олар­ды орын­да­уы­на ба­қы­лау
жа­сай­ды.
Ұй­ым­ның әр­та­рап­тан­ды­ру
са­я­са­тын іс­ке асы­ру­ды
қам­та­ма­сыз ете­тін, сон­дай-ақ
уәкі­лет­ті ор­ган бел­гі­ле­ген
әр­та­рап­тан­ды­ру нор­ма­ла­рын
сақ­тай­тын мо­ни­то­ринг­ті жү­зе­ге
асы­ру­ға мүм­кін­дік бе­ре­тін
Ұй­ым­да­сты­ру-функ­ци­о­нал­дық және
опе­ра­ци­я­лық құ­ры­лы­мы бар.
12.
Ұй­ым­ның Ұй­ым­да­сты­ру және функ­ци­о­нал­ды құ­ры­лы­мы,
Ұй­ым­ның қар­жы­лық қыз­ме­ті
бой­ын­ша ше­шім­дер қа­был­дау
рә­сім­де­рі Ұй­ым­ның іш­кі
са­я­са­ты­мен рет­те­ле­ді.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру са­я­са­ты
Ұй­ым­ның бас­шы қыз­мет­кер­ле­рі­нің
өкі­лет­тікте­рі мен функ­ци­о­нал­дық
мін­дет­те­рін рет­тей­тін
ере­же­лер­ді, со­ның ішін­де қар­жы
құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту
жө­нін­де­гі опе­ра­ци­я­лар­ды
жа­са­удың дұ­ры­стығ­ы­на қо­сар­лы
ба­қы­лау жа­са­уды және со­ған
бай­ла­ны­сты тәу­е­кел­дер­ді
ба­қы­ла­уды көз­дей­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті бас­шы
қыз­мет­кер­лер­дің Ұй­ым­ның
қыз­ме­тін бас­қа­ру жө­нін­де­гі
өкі­лет­тікте­рі мен функ­ци­я­сын
топ­та­уды анық­та­у­ға, сон­дай-ақ
жүр­гі­зі­л­ген опе­ра­ци­я­лар­дың
Ұй­ым­ның бе­кі­ті­л­ген кор­по­ра­тив­ті
стра­те­ги­я­сы­на, са­я­са­ты­на және
рә­сім­де­ріне сәй­кес ке­лу мәніне
тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
са­я­сат Ұй­ым­ның Ди­рек­тор­лар
ке­ңе­сі­нің, бас­қар­ма мү­ше­ле­рі­нің
және жа­у­ап­ты қыз­мет­кер­лер­дің
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
өкі­лет­тікте­рі мен функ­ци­о­нал­дық
қыз­ме­тін анық­тай­ды.
13.
Ұй­ым­да ке­зең-ке­зе­ңі­мен
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне,
бас­қар­ма­ға Ұй­ым­ның
ағым­да­ғы қар­жы­лық қыз­ме­ті
ту­ра­лы және Ұй­ым­ның
қа­был­да­ған тәу­е­кел­дер
мөл­ше­рі ту­ра­лы ақ­па­рат
алу­ға мүм­кін­дік бе­ре­тін
бас­қа­ру­дың есеп және есеп
бе­ру жүй­е­сі бар.
Ұй­ым­ның ағым­да­ғы қар­жы­лық
жай-күйі ту­ра­лы ақ­па­рат­тар
фор­ма­ты және ол қа­был­да­ған
тәу­е­кел­дер бел­гі­лі бір
бас­қа­ру­дың есеп бе­ру ны­са­ны
тү­рін­де стан­дарт­тал­ған, оның
ішін­де кре­дит­тік, пай­ы­здық
тәу­е­кел­дер­ді, өтім­ді­лік­ті
жо­ғал­ту тәу­е­ке­лін, ва­лю­та­лық,
ел (транс­ферт­тік) тәу­е­кел­де­рін,
сон­дай-ақ тәу­е­кел­дер­ге
ұшы­ра­ғы­штық дә­ре­же­сін анық­тай­ды, олар­дың бел­гі­лен­ген
ли­мит­тер ше­гін­де сақ­та­луын
бі­ре­гей­лен­ді­ре­ді және өл­шем
жа­сай­ды.
Ұй­ым­ның Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
және бас­қар­ма­сы­на ұсы­ны­ла­тын
бас­қа­ру­шы­лық ақ­па­рат тіз­бе­сі
Ұй­ым­ның Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мен
бас­қар­ма­сы­ның тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру жө­нін­де­гі же­ке
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рін
ти­ісін­ше орын­да­уы үшін
жет­кі­лік­ті бо­лып та­бы­ла­ды.
14.
Ұй­ым­ның тәу­е­кел­ді
бас­қа­ру жө­нін­де­гі іш­кі
са­я­са­ты­мен, оның ішін­де
функ­ци­я­сы тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру жө­нін­де­гі
рә­сім­дер­ді орын­да­уды
көз­дей­тін қыз­мет­кер­лер­ге
қой­ы­ла­тын бі­лік­ті­лік
та­лап­та­ры да бел­гі­ле­не­ді.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
бө­лім­ше қыз­мет­кер­ле­рі­нің
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша
өзі­нің функ­ци­о­нал­ды мін­дет­те­рін
жү­зе­ге асы­ру үшін ти­іс­ті жұ­мыс
тә­жі­ри­бе­сі бар.
Ұй­ым­ның бө­лім­ше­сі­нің
тәу­е­кел­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
және іш­кі аудит қыз­ме­ті
қыз­мет­ке­рі­нің функ­ци­о­нал­ды
мін­дет­те­рі олар жүр­гі­зіп
отыр­ған опе­ра­ци­я­лар­ға сәй­кес
ке­ле­ді.
15.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
кли­ент­тер ак­тив­те­рі­мен
жұ­мыс іс­те­уді,
ин­ве­сти­ци­ял­дар­ды есеп­ке
алу­ды, ин­ве­сти­ция
са­я­са­тын, хеджир­леу
әді­сте­ме­сін пай­да­ла­ну
са­я­са­тын рет­тей­тін іш­кі
са­я­сат­тар­ды бе­кі­те­ді.
Ұй­ым­ның кли­ент­тер
ак­тив­те­рі­мен жұ­мыс жө­нін­де­гі
са­я­са­ты­на мы­на­лар жа­та­ды:
Ин­ве­сти­ци­я­лық порт­фель­ді
бас­қа­ру ту­ра­лы шар­тта­ры­ның
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның
заң­на­ма­ла­ры­мен сәй­кест­і­гін
тек­се­ру рә­сім­де­рі;
кли­ент­тер­дің шот­та­ры­на
қа­ра­жат­тың уақ­ты­лы тү­су­ін және
есеп­ке алу­дың шы­най­ы­лы­ғын
қам­та­ма­сыз ете­тін рә­сім­дер;
ак­тив­тер­ді бас­қа­ру ту­ра­лы
шар­ты бой­ын­ша ша­ғым­да­рын
бел­гі­лен­ген мер­зім­де қа­ра­у­ға
ке­піл­дік бе­ре­тін рә­сім­дер,
Ұй­ым­ның опе­ра­ци­я­лық қа­те
жа­са­ған жағ­дай­да ин­ве­сти­ци­я­лар­ды жо­ғал­ту­ды
уақ­ты­лы қал­пы­на кел­ті­ру;
кли­ент­тің ак­тив­те­рін есеп­ке
алу және уақ­ты­лы
ин­ве­сти­ци­я­ла­удың Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма
та­лап­та­ры­на сәй­кест­і­гі­нің
мо­ни­то­рин­гін қам­та­ма­сыз ете­тін
рә­сім­дер;
Ұй­ым­ның ко­мис­си­я­лық
сый­а­қы­сын есеп­теу және тө­лем
жа­сау дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру;
мы­на­лар­ды ен­гі­зе­тін
ин­ве­сти­ци­я­лық са­я­сат­ты:
кли­ент­тің ак­тив­те­ріне
қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­дер
қа­был­дау тәр­ті­бі;
кли­ент­тер­дің ак­тив­те­рін қа­ты­сты­ра оты­рып мәмі­ле­лер жа­сау тәр­ті­бі және олар­дың
жа­са­луы­на ба­қы­ла­уды жү­зе­ге
асы­ру;
де­ректер­дің бү­т­ін­ді­гі мен
ақ­па­рат­тың құ­пи­я­лы­лы­ғын
қам­та­ма­сыз ету­ге іш­кі ба­қы­лау
жа­сау тәр­ті­бі;
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­дер
қа­был­дау рә­сім­де­рі, сон­дай-ақ
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­дер
қа­был­дау үшін ұсы­ным­дар бе­ру;
кли­ент­тің ак­тив­те­рі есе­бі­нен
са­тып алын­ған қар­жы құ­рал­да­рын
хеджир­леу са­я­са­ты және
рә­сім­де­рі;
Ұй­ым­ның кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нен және ин­ве­сти­ци­я­лық
кі­рі­стер­ден алы­на­тын ко­мис­си­я­лық сый­а­қы­сы­ның
мөл­ше­рі, сон­дай-ақ осы
ақ­па­рат­ты кли­ент­тер­ге бе­ру шар­тта­ры.
16.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­ды
жү­зе­ге асы­ра­тын Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­ле­ріне мер­зім­ді
түр­де, бі­рақ жы­лы­на бір
рет­тен кем емес іш­кі
ауди­тор­лық тек­се­ру
жүр­гі­зе­ді, оның ішін­де
тәу­е­кел­ді бас­қа­ру жүй­е­сін
және іш­кі ба­қы­ла­уды
жақ­сар­ту мақ­са­тын­да.
Ұй­ым­ның іш­кі аудит бой­ын­ша
са­я­са­ты мы­на­лар­ды анық­тай­ды:
Ұй­ым­ның ұшы­ра­уы мүм­кін
бар­лық тәу­е­кел­де­рін;
іш­кі аудит­ті жүр­гі­зу ауқы­мын
және жи­і­лі­гін;
іш­кі аудит­ті жүр­гі­зу ке­зін­де
пай­да­ла­ны­ла­тын рей­тинг­тік
жүй­е­ні;
Ұй­ым­ның іш­кі аудит жүр­гі­зу
жос­па­рын жа­са­у­ға қой­ы­ла­тын
та­лап­та­рын.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті аудит
са­я­са­ты­на сәй­кес қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар
жүр­гі­зу­ді көз­дей­тін Ұй­ым­ның
бар­лық бө­лім­ше­ле­ріне тұ­рақ­ты
түр­де іш­кі тек­се­ру­лер
жүр­гі­зе­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті аудит
са­я­са­ты­на сәй­кес кли­ент­тің
ак­тив­те­рі есе­бі­нен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­ға, кли­ент­тің
ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен
жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­ді жа­сау
дұ­ры­стығ­ы­на және ка­сто­ди­ан
банк­тер­мен са­лы­сты­ру­лар­ды
жү­зе­ге асы­ру­дың, есеп­ке
алу­дың және құ­жат ай­на­лы­мы­ның
дұ­ры­стығ­ы­на тұ­рақ­ты іш­кі
тек­се­ру­лер жа­сай­ды.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті кли­ент­тің
ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен
жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­ді есеп­ке
алу жур­на­лын­да­ғы ақ­па­рат­тың
шы­най­ы­лы­ғы­на тұ­рақ­ты түр­де
тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің
қыз­мет­ке­рі Ұй­ым­ның бі­лік­ті­лік
та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­ді,
сон­дай-ақ тек­се­ру­лер жа­са­лып
отыр­ған Ұй­ым­ның  бө­лім­ше­ле­рі­нің
қыз­ме­ті ту­ра­лы жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
және қа­жет­ті бі­лі­мі бо­ла­ды.
Ұй­ым­ның іш­кі са­я­са­ты бой­ын­ша
іш­кі аудит қыз­ме­ті тек­се­ріп
отыр­ған бө­лім­ше­нің қыз­ме­тіне
бай­ла­ны­сты бар­лық қа­жет­ті,
оның ішін­де ком­мер­ци­я­лық
неме­се өзге де кон­фи­ден­ци­ал­ды
құ­пия ре­жим­де­гі құ­жат­тар­ды
қа­рау құқы­ғы көз­де­ле­ді.
Ұй­ым­ның іш­кі аудит са­я­са­ты­мен
олар­дың функ­ци­о­нал­ды
мін­дет­те­рін орын­да­уы Ұй­ым­ның
бас­шы қыз­мет­кер­ле­рі­нен неме­се
бас­қа бө­лім­ше­лер­ден
тәу­ел­сіз­ді­гі және іш­кі аудит
қыз­ме­ті­нің Ди­рек­тор­лар
ке­ңе­сіне есеп­ті­лі­гі бел­гі­ле­не­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
сырт­қы ауди­то­ры­мен бір­ле­сіп,
жы­лы­на бір рет­тен кем емес
рет­пен Ұй­ым­ның іш­кі ба­қы­лау
жүй­е­сін­де­гі іш­кі неме­се сырт­қы
ауди­тор анық­та­ған
кем­ші­лік­тер­ді тал­қы­лау үшін
бір­лес­кен кез­де­су­лер өт­кі­зе­ді.
17.
Бас­қар­ма әр­бір тек­се­ру
қо­ры­тындысы бой­ын­ша іш­кі
аудит қыз­ме­ті­нің есе­біне
тал­дау жа­сай­ды және
анық­тал­ған кем­ші­лік­тер­ді
жою жө­нін­де ти­іс­ті
ша­ра­лар қа­был­дау үшін
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
ұсы­ны­стар бе­ре­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің
са­я­са­ты бой­ын­ша іш­кі аудит
қыз­ме­ті оң­тай­лы мер­зім ішін­де
әр­бір тек­се­ру қо­ры­тындыс­ын
Ұй­ым­ның Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
және Бас­қар­ма­сы­на ұсы­ну
көз­де­ле­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің
өкі­лет­ті­гі бө­лім­ше үшін
орын­да­уы мін­дет­ті бо­лып
та­бы­ла­тын жа­сал­ған тек­се­ру­лер
қо­ры­тындысы бой­ын­ша ұсы­ны­стар
әзір­ле­уді көз­дей­ді, со­ны­мен
қа­тар олар­ды жү­зе­ге асы­ру
тә­сіл­де­рі мен та­лап­та­рын
ті­ке­лей бө­лім­ше­лер бел­гі­лей­ді
және Ұй­ым­ның Бас­қар­ма­сы
бе­кі­те­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­ле­рі іш­кі аудит
қо­ры­тындысы бой­ын­ша қа­был­дан­ған іс-ша­ра­лар­ды және
олар­ды оң­тай­лы орын­дау
мақ­са­тын­да жүр­гіз­ген және
жос­пар­ла­ған мо­ни­то­ринг­ті
жү­зе­ге асы­ра­ды.
18.
Бас­қар­ма және қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­ды
жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап
бе­ре­тін Ұй­ым
бө­лім­ше­ле­рі­нің
бас­шы­ла­ры Ұй­ым­ның ай
сай­ын­ғы  кі­рі­стер (шы­ғы­стар) мо­ни­то­рин­гін
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
бе­кіт­кен ли­мит ше­гін­де
сақ­тау мақ­са­тын­да жүр­гі­зе­ді.
Іш­кі са­я­сат бой­ын­ша ай сай­ын
Ұй­ым­ның кі­рі­сте­рін (шы­ғы­ста­рын), оның ішін­де
сер­пін­ді­лі­гі, бө­лі­гі бой­ын­ша,
қыз­мет түр­ле­рі бой­ын­ша,
Ұй­ым­ның аумақ­тық және
функ­ци­о­нал­ды бө­лім­ше­ле­рін
қа­да­ға­лай­тын Ұй­ым­ның бө­лім­ше­сі
бел­гі­лен­ген.
Іш­кі са­я­сат бой­ын­ша
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі бел­гі­ле­ген
жиын­тық ли­мит­тер ше­гін­де­гі
бө­лім­ше­нің қыз­ме­тіне
бай­ла­ны­сты кі­рі­стер­ді
(шы­ғы­стар­ды) бас­қа­ру жө­нін­де­гі
Ұй­ым­ның бө­лім­ше­сі­нің өкі­лет­ті­гі
көз­дел­ген.
Бө­лім­ше­лер Ұй­ым­ның кү­ті­ле­тін
кі­рі­сіне қа­был­да­нып отыр­ған
тәу­е­кел­ді ес­ке­ре оты­рып ба­ға
бе­ре­ді.
19.
Бас­қар­ма қар­жы құ­рал­да­ры­мен
опе­ра­ци­я­лар­ды жү­зе­ге
асы­ру­ға жа­у­ап­ты Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­ле­рі бой­ын­ша қар­жы
ре­сур­ста­рын бө­лу
мо­ни­то­рин­гін Ұй­ым­ның
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
бел­гі­леп, жол бер­ген
ли­ми­тін сақ­тай оты­рып,
оның ішін­де тәу­е­кел­ге
және кі­рі­сті­лік­ке және
Ұй­ым­ның тәу­е­ке­лі мен
мен­шік­ті ка­пи­та­лы­на
қа­ты­сты етіп жүр­гі­зе­ді.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның мен­шік­ті
ка­пи­та­лы­ның Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­на
сәй­кес та­лап еті­ле­тін ба­рын­ша
тө­мен дең­гей­ге сай ке­лу­ін
қам­та­ма­сыз ете­ді.
Бас­қар­ма Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
бел­гі­ле­ген жиын­тық ли­мит­тер
ше­гін­де Ұй­ым­ның қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­ды
жү­зе­ге асы­ра­тын әр бө­лім­ше­сі
үшін тәу­е­кел ли­ми­тін
бел­гі­лей­ді.
20.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның шарт
жа­сау қа­ты­на­ста­рын, уәкі­лет­ті ор­ган­ның
нор­ма­тив­тік құқық­тық
ак­ті­ле­рін, Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­лық
та­лап­та­рын, кли­ент­тің
ак­тив­те­рі есе­бі­нен қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар
жүр­гі­зу жө­нін­де­гі іш­кі
са­я­сат­ты сақ­тау жө­нін­де
тұ­рақ­ты мо­ни­то­ринг
жүр­гі­зе­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті
жүр­гі­зі­л­ген тек­се­ру­лер
қо­ры­тындысы бой­ын­ша Ұй­ым­ның
қыз­мет­ке­рі­нің Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сын,
оның ішін­де Ұй­ым­ның қыз­ме­тін
рет­тей­тін ха­лы­қа­ра­лық
стан­дарт­тар­ды бі­лу дең­гей­ін
анық­тай­ды.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
қыз­ме­тін рет­тей­тін Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы­ның нор­ма­тив­тік
құқық­тық ак­ті­ле­рін сақ­та­у­ға
бай­ла­ны­сты, қар­жы­лық қыз­мет­тің
жа­ңа түр­ле­рін ен­гі­зу ке­зін­де
Ұй­ым­да қо­сым­ша ма­ңы­зды
тәу­е­кел­дер­дің пай­да бо­лу
мүм­кін­ді­гіне ба­ға бе­ре­ді.
21.
Бас­қар­ма Ди­рек­тор­лар
ке­ңе­сіне және Ұй­ым­ның
ак­ци­о­нер­ле­ріне Ұй­ым­ның
қыз­ме­ті ту­ра­лы қар­жы­лық
және бас­қа­ру есеп­ті­лі­гін,
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­дер
бой­ын­ша есеп­ті бе­ре­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
Бас­қар­ма­ның Ди­рек­тор­лар
ке­ңе­сіне және Ұй­ым­ның
ак­ци­о­нер­ле­ріне Ұй­ым­ның қар­жы­лық
көр­сет­кіш­те­ріне ба­ға бе­ру
мүм­кін­ді­гін қам­та­ма­сыз ете­тін
қар­жы­лық және бас­қа­ру
есеп­ті­лі­гі­нің ұсы­ну ны­са­ны мен
мер­зі­мін бе­кіт­ті.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі тұ­рақ­ты
негіз­де ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­дер­ді және олар­ға
ұсы­ным­дар­ды тал­дап оты­ра­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі іш­кі
ба­қы­ла­уды же­тіл­ді­ру және
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
сырт­қы ауди­тор­лар­дың
қо­ры­тын­ды­ла­ры­на тал­дау жа­сай­ды.
22.
Бас­қар­ма тұ­рақ­ты түр­де
тәу­ел­сіз ха­лы­қа­ра­лық
ауди­тор­лық Ұй­ым­дар­дың
қо­ры­тын­ды­ла­ры негі­зін­де
Ұй­ым­ның есеп және есеп­ті­лік жүй­е­сін
жақ­сар­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ұй­ым­ның есеп және есеп­ті­лік
са­я­са­ты со­ны­мен бір­ге Ұй­ым­ға
аудит жүр­гі­зу ба­ры­сын­да
мы­на­дай мә­се­ле­лер­ді тек­се­ру­ді
көз­дей­ді:
күн­де­лік­ті ба­ланс өң­де­удің
дұ­ры­стығы;
Ұй­ым­ның есеп са­я­са­ты­ның
қар­жы­лық есеп бе­ру­дің
ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­та­ры­на
сәй­кес ке­луі;
қар­жы­лық есеп­тер­мен негіз­сіз
бух­гал­тер­лік ма­ни­пу­ля­ци­я­лар
фак­ті­ле­рі­нің бо­луы;
мен­шік және кли­ент­тің
ак­тив­те­рі­нің есе­бі­нің дұ­ры­стығы;
Ұй­ым­ның есеп са­я­са­тын­да
бел­гі­лен­ген та­лап­тар бой­ын­ша
есеп және есеп бе­ру­ді жа­сау
әді­сте­рі­нің сәй­кест­і­гі;
Ұй­ым­ның жыл­дық есе­бін­де
тәу­е­кел­дер­дің құ­ры­лы­мы мен
мөл­ше­рін то­лық және дұ­рыс ашу.
23.
Бас­қар­ма со­ңы­нан
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
ти­ісін­ше есеп бе­ре оты­рып,
ай сай­ын Ұй­ым­ның қыз­ме­тіне
қой­ы­ла­тын эко­но­ми­ка­лық
та­лап­тар­дың өл­шем­дік
көр­сет­кіш­те­ріне тал­дау
жа­сай­ды.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің ти­ім­ді­лі­гіне және
өтім­ді­лі­гіне ық­пал ете­тін
мы­на­дай фак­тор­лар­ға бо­лжам
жа­сай­ды:
қар­сы әріп­те­стер­дің
ке­лі­сім-шарт бой­ын­ша өз
мін­дет­те­ме­ле­рін то­лық неме­се
іші­на­ра орын­да­мауы;
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның
тәу­ел­сіз бо­ры­штық рей­тин­гі­нің
үш ай ішін­де бір дең­гей­ге және
бір жыл ішін­де екі дең­гей­ге
тө­мен­де­уі;
ұзақ мер­зім­ді қар­жы
құ­рал­да­ры­ның мер­зі­мі­нен бұ­рын
өте­луі;
тең­ге ба­ға­мы­ның
де­валь­ва­ци­я­ла­нуы/
ре­валь­ва­ци­я­ла­нуы.
24.
Бас­қар­ма кли­ент­тер­дің
ак­тив­те­рін сақ­та­уды
қам­та­ма­сыз ету, сон­дай-ақ
кли­ент­тер­дің ак­тив­те­рі
есе­бі­нен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­дың қа­жет­ті
кі­рі­сті­лі­гі жө­нін­де­гі
ша­ра­лар­ды әзір­ле­ді.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
жө­нін­де­гі бө­лім­ше мы­на­лар­ға
тұ­рақ­ты тал­дау жа­сай­ды:
Ұй­ым­ның ба­лан­стық және
ба­лан­стан тыс есеп­те­рін,
сон­дай-ақ эко­но­ми­ка­лық
та­лап­тар­ға бай­ла­ны­сты өзге­ру­ге
бей­ім кі­рі­стер мен шы­ғы­стар­ды;
өтім­ді­лік­тің тө­мен­де­уі,
қар­жы құ­рал­да­ры­на ба­ға­ның
өзге­руі;
за­ем­шы­ның қар­жы­лық жай-күй­іне, оның бо­ры­штық
негіз­гі со­ма­ны және есеп­тел­ген
сый­а­қы­ны өте­у­ге бай­ла­ны­сты
мүм­кін­дік­те­ріне қа­ты­сты
бо­ры­штық ба­ға­лы қа­ға­з­дар
порт­фе­лі;
олар­дың өтеу мер­зі­міне
сәй­кес сый­а­қы мөл­шер­ле­ме­сі­нің
өзге­ру­іне бей­ім ак­тив­тер­ді,
мін­дет­те­ме­лер­ді және ба­лан­стан
тыс­қа­ры бап­тар­ды бө­лу
(гэп-тал­дау);
ше­тел ва­лю­та­сы ба­ға­мы­ның
өзге­ру­іне бей­ім ак­тив­тер­ді,
мін­дет­те­ме­лер­ді және ба­лан­стан
тыс­қа­ры бап­тар­ды бө­лу.

Қазақстан Республикасы Қаржы
нарығын және қаржы Ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі
Басқармасының 2007 жылғы 30 сәуірдегі
N 129 қаулысына 2-қосымша
Қаржы құралдарымен операциялар жүргізуге қойылатын талаптар
№N
Та­лап­тар ата­уы
Та­лап­тар кри­те­рийі
1.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қар­жы
құ­рал­да­рын және ба­ға
жө­нін­де­гі тәу­е­кел­ді са­тып
алу/са­ту жө­нін­де­гі
опе­ра­ци­я­лар­ды бас­қа­ру­дың
іш­кі са­я­са­тын бе­кіт­ті.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бой­ын­ша іш­кі са­я­са­ты
мы­на­лар­ды рет­тей­ді:
Ұй­ым­ның ак­тив­те­рі­нің
(мін­дет­те­ме­ле­рі­нің) құ­ры­лы­мы­на
бай­ла­ны­сты өтім­ді­лік­ті
жо­ғал­ту тәу­е­ке­лін анық­тау;
Ұй­ым­ның ак­тив­те­рі­нің
(мін­дет­те­ме­ле­рі­нің) құ­ры­лы­мы­на
бай­ла­ны­сты пай­ы­здық тәу­е­ке­лін
анық­тау;
Ұй­ым­ның ак­тив­те­рі­нің
(мін­дет­те­ме­ле­рі­нің) құ­ры­лы­мы­на
бай­ла­ны­сты ва­лю­та­лық
тәу­е­ке­лін анық­тау;
туын­ды қар­жы құ­рал­да­ры­мен
опе­ра­ци­я­лар­ға ти­е­сі­лі
тәу­е­кел­дер­ді анық­тау;
Ұй­ым­ның ры­н­ок­тық тәу­е­ке­ліне
өл­шем жа­сау ке­зін­де
пай­да­ла­ны­ла­тын мо­дел­дер;
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі бө­лім­ше­нің
Ұй­ым­ның ры­н­ок­тық тәу­е­кел
жө­нін­де­гі по­зи­ци­я­сы ту­ра­лы
есе­бін Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
және Бас­қар­ма­ға ұсы­ну
мер­зім­ді­лі­гі.
2.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі фронт-
және бэк-офи­стер­дің
функ­ци­о­нал­ды мін­дет­те­рін
бө­лу­ге негіз­дел­ген, нақ­ты
ай­тқан­да мәмі­ле­ні жү­зе­ге
асы­ра­тын фронт-офис пен
атал­ған опе­ра­ци­я­лар­дың
есе­бін көр­се­ту­мен
ай­на­лы­са­тын бэк-офис
ара­сын­да­ғы қо­сар­лы ба­қы­лау
са­я­са­тын бе­кіт­ті.
Қо­сар­лы ба­қы­лау жүй­е­сі
мы­на­лар­ды көз­дей­ді:
фронт және бэк-офи­стер­ді
бө­лу;
бэк-офи­стің фронт-офи­сте­гі
опе­ра­ци­я­лар­ға қой­ы­ла­тын
та­лап­тар­ды уақ­ты­лы тек­се­ру
мүм­кін­ді­гі;
қо­сар­лы ба­қы­лау жүй­е­сі
қа­ты­су­шы­ла­ры ара­сын­да­ғы бо­луы
мүм­кін ымы­ра­ла­су­ды шек­теу
ша­ра­ла­ры;
фронт және бэк-офи­стер­де
және бө­лім­ше­лер­дің мін­дет­те­рін бір мез­гіл­де бір
тұл­ға­ның орын­да­уы­на тый­ым
са­лу.
3.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның
опе­ра­ци­я­ла­ры­ның қа­уіп­сіз-
ді­гін қам­та­ма­сыз ету
жө­нін­де­гі рә­сім­дер­ді
бе­кіт­ті.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
опе­ра­ци­я­ла­рын кі­рі­стер­мен
опе­ра­ци­я­лар­ды жү­зе­ге асы­ру және Ұй­ым­ның мен­шік­ті
ка­пи­та­лы мен кі­ріс мөл­ше­ріне
тең емес тәу­е­кел­ді қа­был­дау
ке­зін­де­гі заң­сыздық жағ­дай­ла­рын анық­тау
және ал­дын алу мақ­са­тын­да
тек­се­ре­ді.
4.
Ұй­ым­ның ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған
жүй­е­сі бар (қар­жы
құ­рал­да­ры­ның порт­фе­лін
бас­қа­ру, опе­ра­ци­я­лар­мен
қам­та­ма­сыз ету, шот­тар­ды
өң­деу және есеп ай­ы­ры­су
жүр­гі­зу, тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру).
Ұй­ым­да қар­жы құ­рал­да­рын
са­тып алу/са­ту жө­нін­де­гі
опе­ра­ци­я­лар­ды қам­та­ма­сыз ету­дің тех­ни­ка­лық жүй­е­сі бар.
Ұй­ым­да тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру үшін қа­жет ақ­па­рат­ты
жи­нау жүй­е­сі бар.
Ұй­ым­да ақ­ша­мен және қар­жы
құ­рал­да­ры­мен есеп ай­ы­ры­су
жа­сай­тын тех­ни­ка­лық жүйе бар.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті және
сырт­қы ауди­тор­лар Ұй­ым­ның
бух­гал­тер­лік есеп және есеп
бе­ру­ді жүр­гізу­ге, тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру­ға жа­у­ап бе­ре­тін
бө­лім­ше­ле­рі­нің бе­ріп отыр­ған
мә­лі­мет­те­рі­нің нақ­ты­лы­ғын
тек­се­ре­ді.
5.
Ұй­ым­ның нақ­ты уа­қыт
ре­жи­мін­де­гі тәу­е­кел­дер­ді
ба­қы­лау мүм­кін­ді­гін
қам­та­ма­сыз ете­тін қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар
бой­ын­ша тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру жүй­е­сі бар.
Ұй­ым са­уда опе­ра­ци­я­ла­ры­ның
өң­де­уін бас­қа ры­н­ок­тық
опе­ра­ци­я­лар­дан бө­лек жүр­гі­зе­ді.
Ұй­ым ба­ға тәу­е­ке­ліне ду­шар
болған кі­рі­стер­ді/шы­ғы­стар­ды
және ак­тив­тер және
мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша
тәу­е­кел­дер­ді ба­қы­лай­ды және
күн­де­лік­ті олар­дың құ­нын
ба­ға­лап оты­ра­ды.
6.
Ұй­ым ке­зең-ке­зе­ңі­мен
әлу­ет­ті ры­н­ок­тық тәу­е­кел­ге,
сон­дай-ақ қар­жы
құ­рал­да­ры­ның ағым­дық
ры­н­ок­тық ба­ға­сын ес­ке­ріп,
кі­рі­стер­ге/шы­ғы­стар­ға ба­ға
бе­ре­ді.
Ұй­ым қар­жы құ­ра­лы­ның
ры­н­ок­тық құ­ны бол­ма­ған
жағ­дай­да қар­жы­лық есеп
бе­ру­дің ха­лы­қа­ра­лық
стан­дарт­та­ры­на сәй­кес осы
қар­жы құ­ра­лы­ның құн­сызда­нуы­на
тест жүр­гі­зе­ді.
Ұй­ым тұ­рақ­ты түр­де әр­бір
опе­ра­ци­я­лық күн ішін­де қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­дан
түс­кен кі­рі­стер­ге/шы­ғы­стар­ға
ба­ға бе­ре­ді.
Іш­кі аудит бө­лім­ше­сі
Ұй­ым­ның қар­жы құ­рал­да­ры
бой­ын­ша әділ ба­ға­сын анық­тау
дұ­ры­стығы жө­нін­де
мо­ни­то­ринг­ті жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ұй­ым­ның Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
ба­ға тәу­е­ке­лін ес­ке­ре оты­рып,
қар­жы құ­рал­да­ры­ның құ­нын
анық­тау рә­сім­де­рін бе­кі­те­ді.
Ұй­ым тәу­е­кел­ді ба­ға­лау және
ағым­дық ба­ға­ны ры­нок­қа
бей­ім­деу мо­де­лі негі­зін­де
қар­жы құ­рал­да­ры­ның құ­ны­на
ба­ға бе­ре­ді, оның ішін­де
стресс-те­стинг (stress-testing) және
бэк-те­стинг­ті (back-testing)
жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ұй­ым қар­жы құ­рал­да­ры­мен
опе­ра­ци­я­лар жа­сау ке­зін­де
ше­шім­дер қа­был­да­у­ға
бай­ла­ны­сты тәу­е­кел­ді ба­ға­лау
қо­ры­тындыс­ын және тұ­рақ­ты
стресс-те­стинг қо­ры­тындыс­ын
пай­да­ла­на­ды.
7.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қар­жы
құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар
бой­ын­ша жиын­тық ли­мит­ті,
ал Бас­қар­ма - же­ке­ле­ген
қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша
ли­мит­тер­ді, сон­дай-ақ
ха­лы­қа­ра­лық прак­ти­ка­да
"stop-loss" ере­же­сі
бой­ын­ша қа­был­дан­ған
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
ке­зең-ке­зе­ңі­мен жиын­тық
ли­мит­ті және "stop-loss"
ли­мит­те­рін бел­гі­леу ере­же­сін
анық­тай­ды. Ұй­ым­ның Қар­жы
құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту
опе­ра­ци­я­ла­рын жү­зе­ге асы­ра­тын
бө­лім­ше­сі жұ­мыс кү­ні ішін­де
Ұй­ым­ның Бас­қар­ма­сы­на Ұй­ым­ның
қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша
по­зи­ци­я­сын ұсы­на­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қар­жы
құ­рал­да­ры бой­ын­ша ли­мит­тер­ді
бел­гі­леу рә­сім­де­рін және
"stop-loss" ли­мит­те­рін
бел­гі­леу ере­же­сін бел­гі­лей­ді.
8.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа ал­қа­лы ор­га­ны негіз­гі тәу­е­кел по­зи­ци­я­ла­ры бой­ын­ша тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Бас­қар­ма ха­лы­қа­ра­лық
прак­ти­ка­да әр­бір ше­тел және
бар­лық ва­лю­та­лар бой­ын­ша спот,
фор­вард, своп опе­ра­ци­я­ла­ры
бой­ын­ша қа­был­дан­ған
по­зи­ци­я­лар ли­ми­тін бел­гі­лей­ді.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі спот және фор­вард
опе­ра­ци­я­ла­ры­ның мер­зім­де­рін
өте­уді бас­қа­ру үшін ак­тив­тер
мен мін­дет­те­ме­лер­ді өтеу
мер­зі­мі­нің кесте­сін
күн­де­лік­ті қол­да­на­ды.
Бас­қар­ма қар­жы құ­рал­да­ры
үшін "stop-loss" ли­мит­те­рі­нің
диа­па­зо­нын бел­гі­лей­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның
"stop-loss" ли­мит­те­рін бел­гі­леу ере­же­сін қол­да­нуы­ның
дұ­ры­стығ­ын тек­се­ре­ді.
9.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ба­ға
тәу­е­ке­лі бой­ын­ша по­зи­ци­я­сын
анық­тау жө­нін­де­гі ше­шім­ді
қа­был­дау, оның ішін­де
қар­жы ры­но­гы­ның мөл­ше­рі
мен өтім­ді­лі­гін ес­ке­ре
оты­рып, қар­жы құ­рал­да­ры
бой­ын­ша бө­лу са­я­са­тын
бе­кіт­ті.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі қар­жы құ­рал­да­ры­ның
ауқы­мы мен ди­на­ми­ка­сы­на және
қар­жы құ­рал­да­ры­ның
өтім­ді­лі­гіне сәй­кес қар­жы
құ­рал­да­ры ли­ми­ті­нің
те­пе-тең­ді­гіне тал­дау
жа­сай­ды.
10.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
ин­ве­сти­ци­я­лық са­я­сат­ты
бе­кіт­ті.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мы­на­лар
бел­гі­лен­ген ин­ве­сти­ци­я­лық
са­я­сат­ты бе­кіт­ті:
ин­ве­сти­ци­я­лау мақ­са­ты,
ин­ве­сти­ци­я­лау опе­ра­ци­я­ла­рын
бе­кі­ту жө­нін­де­гі өкі­лет­тіктер,
сон­дай-ақ ин­ве­сти­ци­я­лау
жос­пар мен ли­мит­те­рі;
құ­пия ақ­па­рат­ты пай­да­ла­нып
жа­сал­ған опе­ра­ци­я­лар­ды
жі­бер­меу мақ­са­тын­да
көр­се­ті­л­ген қар­жы қыз­ме­тіне
бай­ла­ны­сты өзге функ­ци­я­лар­дан
ин­ве­сти­ци­я­лық опе­ра­ци­я­лар­ды
жүр­гі­зу функ­ци­я­сын ажы­ра­ту
рә­сім­де­рі;
қар­жы құ­рал­да­ры­ның түр­ле­рі
бой­ын­ша, ин­ве­сти­ци­я­лық қыз­мет
мақ­са­ты бой­ын­ша ин­ве­сти­ци­я­лық
кри­те­рий­лер;
қар­жы құ­рал­да­ры­ның қол­да
бо­луын, ай­на­лыс та­лап­та­рын
және кі­рі­сті­лі­гін тал­дау
рә­сім­де­рі.
11.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі тоқ­са­ны­на бір
рет­тен кем емес рет­пен
нәти­же­сі ке­зең-ке­зе­ңі­мен
тоқ­са­ны­на бір рет­тен кем
емес Бас­қар­ма­ға және жар­ты
жыл­да бір рет­тен кем емес
- Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
ұсы­ны­ла­тын ин­ве­сти­ци­я­лар
кө­ле­міне тал­дау жа­сай­ды.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның
ин­ве­сти­ци­я­лық опе­ра­ци­я­ла­ры­ның
күн­де­лік­ті мо­ни­то­рин­гі
рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Мо­ни­то­ринг қо­ры­тындысы ай
сай­ын ин­ве­сти­ци­я­лық порт­фель­дің кі­рі­стер/шы­ғы­стар
ту­ра­лы есе­бі­мен бір­ге Ұй­ым­ның
Бас­қар­ма­сы­на және Ди­рек­тор­лар
ке­ңе­сіне ұсы­ны­ла­ды.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі ин­ве­сти­ци­я­лық
порт­фель­дің мо­ни­то­рин­гін
қар­жы құ­ра­лы­ның, эми­тент­тің
тү­рі, ай­на­лыс мер­зі­мі, ва­лю­та
тү­рі және ин­ве­сти­ци­я­лау
мақ­са­ты бой­ын­ша жү­зе­ге
асы­ра­ды.
12.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа ал­қа­лы ор­га­ны ин­ве­сти­ция порт­фе­лін құ­ры­лым­дан­ды­ру рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Құ­ры­лым­дан­ды­ру рә­сім­де­рі:
ай­ы­на бір рет­тен кем емес
мер­зім­де ин­ве­сти­ция порт­фе­ліне
ры­н­ок­тық құн бой­ын­ша қай­та
ба­ға­лау жүр­гі­зу­ді;
жар­ты жыл­да бір рет­тен кем
емес мер­зім­де әр есеп­ті ке­зең
үшін қа­ра­жат­ты, кі­рі­стер­ді/
шы­ғы­стар­ды тар­ту құ­нын
ес­ке­ріп, ин­ве­сти­ци­я­лар­дың
қар­жы­лық қо­ры­тындыс­ы­на
ба­ға­лау жүр­гі­зу­ді көз­дей­ді.
13.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қар­жы
құ­рал­да­рын са­тып алу/
са­ту­дан шық­қан шек­тен тыс
шы­ғы­стар­ды ес­кер­ту және
Ұй­ым­ның атал­ған са­я­сат­ты
сақ­та­уы­на ба­қы­ла­уды жү­зе­ге
асы­ру жө­нін­де­гі са­я­сат­ты
бел­гі­ле­ді.
Бас­қар­ма қар­жы құ­рал­да­рын
са­тып алу/са­ту­дан шық­қан
шек­тен тыс шы­ғы­стар­ға,
оның ішін­де қар­жы құ­рал­да­ры
ры­но­гын­да­ғы лез­дік ауыт­қу­лар­ға
жол бер­меу жө­нін­де­гі шұ­ғыл
рә­сім­дер­ді анық­та­ды.
Ұй­ым оның ры­н­ок­тық құ­ны­ның
ди­на­ми­ка­сын ес­ке­ре оты­рып,
қар­жы құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­дан
кі­рі­стер/шы­ғы­стар­дың өзге­ру­іне
бай­ла­ны­сты тал­дау жа­сай­ды.
14.
Кли­ент­тің ак­тив­те­ріне
қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­дер­ді қа­был­дау
функ­ци­я­сы­на кі­ре­тін
бө­лім­ше өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту
тәу­е­ке­лін, пай­ы­здық тәу­е­кел
және ва­лю­та­лық тәу­е­кел­ді
жо­ғал­ту мо­ни­то­рин­гін
жү­зе­ге асы­ра­ды.
Кли­ент­тің ак­тив­те­ріне
қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­дер­ді қа­был­дау
функ­ци­я­сы­на кі­ре­тін бө­лім­ше:
ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер­ді
бас­қа­ру мә­се­ле­ле­рін қа­рай­ды;
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі­мен өза­ра іс-қи­мыл
жа­сай­ды;
ап­та сай­ын ба­лан­стық және
ба­лан­стан тыс опе­ра­ци­я­лар
бой­ын­ша өтім­ді­лік­тің жо­ға­лу
тәу­е­ке­лін, пай­ы­здық және
ва­лю­та­лық тәу­е­кел­дер­ді
қа­да­ға­лай­ды;
ап­та сай­ын - Бас­қар­ма­ны және
ай сай­ын Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сін
Ұй­ым­ның өтім­ді­лік­тің жо­ға­лу
тәу­е­ке­лі, пай­ы­здық және
ва­лю­та­лық тәу­е­кел­дер бой­ын­ша
са­тып алу/са­ту опе­ра­ци­я­ла­ры­ның
түр­ле­рі ди­на­ми­ка­сы­ның
по­зи­ци­я­сы бой­ын­ша ха­бар­дар етіп оты­ра­ды;
са­тып алы­на­тын қар­жы
құ­рал­да­ры­ның кі­рі­сті­лі­гі­нің
жа­рам­ды дең­гейі бой­ын­ша
ұсы­ным­дар бе­ре­ді.
15.
Кли­ент­тің ак­тив­те­ріне
қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­дер қа­был­дау
функ­ци­я­сы­на кі­ре­тін
бө­лім­ше қа­жет­ті ақ­ша­ны
ақ­ша ағы­ны кесте­сі­нің
кө­ме­гі­мен және ры­нок­қа
ақ­ша тар­ту­ды тұ­рақ­ты
қам­та­ма­сыз ете­тін ак­тив­тер
мен мін­дет­те­ме­лер­ді өтеу
мер­зі­мі кесте­сі­нің
кө­ме­гі­мен ба­қы­лау жа­сай­ды.
Кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­дер
қа­был­дау функ­ци­я­сы­на кі­ре­тін
бө­лім­ше:
Күн сай­ын ақ­ша ағы­ны кесте­сін
жа­сай­ды және жа­қын ара­да­ғы он
жұ­мыс кү­ні үшін өтім­ді­лік
гэп-по­зи­ция мо­ни­то­рин­гін
жүр­гі­зе­ді;
Тұ­рақ­ты түр­де (мы­са­лы, ап­та
сай­ын) есеп ай­ы­ры­су кү­ніне
сәй­кес ак­тив­тер мен
мін­дет­те­ме­лер­ді өтеу
мер­зі­мі­нің кесте­сін жа­сай­ды
және күн сай­ын­ғы, ап­та
сай­ын­ғы және ай сай­ын­ғы
негіз­де өтім­ді­лік­тің
гэп-по­зи­ция мо­ни­то­рин­гін
жүр­гі­зе­ді;
мо­ни­то­ринг­ті және
өтім­ді­лік­тің гэп-по­зи­ци­я­сын
бас­қа­ру­ды ұлт­тық ва­лю­та­ға
неме­се бас­қа ше­тел ва­лю­та­сы­на
ай­ыр­ба­ста­май әр ва­лю­та
бой­ын­ша жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ұй­ым өтім­ді­лік­ке ба­қы­ла­уды
Ұй­ым­ның ба­лан­стан тыс
опе­ра­ци­я­ла­рын өте­удің
бо­лжал­да­нып отыр­ған кө­ле­мін
ес­ке­ре оты­рып жү­зе­ге асы­ра­ды.
16.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің
ак­тив­те­ріне қа­ты­сты
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше
қол­ма-қол ақ­ша бой­ын­ша
гэп-по­зи­ци­я­ны ли­мит­тер­ді
бел­гі­леу ар­қы­лы ба­қы­лай­ды.
Бас­қар­ма өтім­ді ак­тив­тер­ді
жұ­мыл­ды­ру мүм­кін­ді­гін ес­ке­ре
оты­рып, жо­ға­ры өтім­ді ак­тив­тер
бой­ын­ша гэп-по­зи­ци­я­ға
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
Ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер
бас­қа­ру бө­лім­ше­сі Ұй­ым­ның
өтім­ді ак­тив­тер­ді жұ­мыл­ды­ру
қа­бі­ле­ті­нің өзгер­ті­лу­ін
ес­ке­ре оты­рып қол­ма-қол
ақ­ша­ның гэп-по­зи­ци­я­ла­ры бой­ын­ша ли­мит­тер­ге тұ­рақ­ты шо­лу жа­сай­ды.
17.
Ұй­ым өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту
тәу­е­ке­лін те­жеу
қа­жет­ті­лі­гін ес­ке ала
оты­рып, сон­дай-ақ ба­ға­лы
қа­ға­з­дар­ға ин­ве­сти­ци­я­лау
ке­зін­де кре­дит­тік тәу­е­кел­ді
на­зар­ға ала оты­рып, күн
сай­ын­ғы опе­ра­ци­я­лар­ды
жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ұй­ым ше­тел ва­лю­та­сын­да
мін­дет­те­ме­лер­ді өте­у­ге
қа­жет­ті ше­тел ва­лю­та­сын­да­ғы
өтім­ді ак­тив­тер­ді
қа­лып­та­сты­ру қа­бі­лет­ті­лі­гіне
тұ­рақ­ты түр­де мо­ни­то­ринг
жүр­гі­зе­ді.
18.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
әді­сте­ме­лер­ді пай­да­ла­на
оты­рып тәу­е­кел­дер­ді
ба­ға­лау са­я­са­тын, оның
ішін­де бо­лжа­на­тын тәу­е­кел
бой­ын­ша қар­жы құ­рал­да­рын
ба­ға­ла­удың ха­лы­қа­ра­лық
прак­ти­ка­сын бе­кіт­ті.
(VАR-әді­сі)
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің
ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше
ке­мін­де тоқ­са­ны­на бір рет
тұ­рақ­ты VАR үл­гі­сіне ен­гізу­ге
рұқ­сат бе­ру­ді ес­ке­ре оты­рып,
өтеу мер­зі­мі бой­ын­ша
кі­рі­сті­лік­тің дең­гей­ін
ай­қын­дай­ды және пай­ы­здық
мөл­шер­ле­ме­нің өзге­ру­іне
се­зім­тал ак­тив­тер мен
мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша дю­ра­ция
көр­сет­кіш­те­рі мо­ни­то­рин­гін
тұ­рақ­ты түр­де жүр­гі­зе­ді.
19.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің
ак­тив­те­ріне қа­ты­сты
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше­нің
пай­ы­здық тәу­е­кел­ді ба­ға­лау
үшін де­ректер­ді жи­нау және
тал­дау жүй­е­сі бар.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің
ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді қа­был­дау
жа­та­тын бө­лім­ше:
пай­ы­здық тәу­е­кел­ді, пай­ы­здық
тәу­е­кел­дің негіз­гі де­рек
көз­де­ріне (өтеу мер­зі­мін­де­гі
ай­ыр­ма­шы­лық­тар­ға, за­ем
ка­пи­та­лы ры­но­гы­ның
мөл­шер­ле­ме­сіне, құ­ра­с­тыр­ма
оп­ци­он­дар­ға) мо­ни­то­ринг­ті
жү­зе­ге асы­ра­ды.
Ак­тив­тер­ді және мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі­нің ва­лю­та ба­ғам­да­рын
өзге­ру­ін жан-жақ­ты тал­дау
үшін қо­сым­ша жүй­е­сі бар.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ва­лю­та
ба­ға­мын өзгер­ту­ді тал­да­у­ға
сәй­кес ва­лю­та по­зи­ци­я­ла­ры
бой­ын­ша ше­шім­ді қа­был­дау
са­я­са­тын бе­кі­те­ді.
20.
Функ­ци­я­сы­на Ұй­ым­ның мен­шік
және за­ем­дық қа­ра­жат­та­ры­на
қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын
бө­лім­ше және тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру бө­лім­ше­сі
тәу­е­кел­дер Ұй­ым­ның
ка­пи­та­лы­мен және кі­рі­сте­рі­мен са­лы­стыр­ған­да
сан­дық қа­ты­на­ста ша­ма­дан
тыс болған жағ­дай­лар­да
тәу­е­кел­дер­ді ке­мі­ту
жө­нін­де­гі ша­ра­лар­ды
қа­был­дай­ды.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі
мы­на­лар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды:
түр­лі тал­дау әді­сте­ме­сін
пай­да­ла­ну ар­қы­лы тәу­е­кел­дер­ді
ке­шен­ді бас­қа­ру;
гэп тал­дау тәу­е­кел­ге
се­зім­тал­дық­ты ба­ға­ла­уды
тұ­рақ­ты жүр­гі­зе­ді;
стресс-те­стинг, ры­н­ок­та­ғы
қо­лай­сыз фак­тор­лар кө­бей­ген
жағ­дай­да шұ­ғыл іс-әре­кет
жа­сау жос­па­рын­да олар­дың
нәти­же­ле­рін пай­да­ла­ны­ла­ды;
туын­ды қар­жы құ­рал­да­ры­ның
кө­ме­гі неме­се бас­қа ры­н­ок­тық
опе­ра­ци­я­лар ар­қы­лы, оның ішін­де пай­ы­здық
тәу­е­ке­лін хеджир­леу
рә­сім­де­рін пай­да­ла­на­ды;
гэп бой­ын­ша және тәу­е­кел­дер
бой­ын­ша мен­шік­ті ка­пи­тал
бір­дей­лі­гін ес­ке­ре оты­рып,
пай­ы­здық тәу­е­кел мөл­ше­рі­мен
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
21.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше
бас­қар­ма бе­кіт­кен
әді­сте­ме­ні пай­да­ла­на
оты­рып ва­лю­та­лық тәу­е­кел
дең­гей­ін ба­ға­лай­ды және
тал­дай­ды.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің
ак­тив­те­ріне қа­ты­сты
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше:
ва­лю­та­лық ба­ғам­ды өзгер­ту­ді
тал­дау үшін қо­сым­ша жүй­е­сі
бар;
ва­лю­та­лық ба­ғам­ды өзгер­ту­ге
се­зім­тал­дық­ты ай­қын­дау үшін
ва­лю­та­лық құ­рал­дар құ­нын
ба­ға­лау кел­ті­рі­ле­тін ашық
ва­лю­та­лық по­зи­ци­я­ны неме­се
үл­гі­лер­ді тұ­рақ­ты тал­дай­ды.
22.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі
тәу­е­кел­ді ва­лю­та
тәу­е­кел­де­рі сан­дық
қа­ты­на­ста мен­шік­ті ка­пи­тал
мен Ұй­ым кі­рі­сте­рі­нің
мөл­ше­рі­нен асып тү­се­тін
жағ­дай­лар­да азай­ту
жө­нін­де­гі са­я­сат­ты бе­кіт­ті.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру
бө­лім­ше­сі жар­ты жыл­да ке­мін­де
бір рет стресс-те­стинг
жүр­гі­зе­ді және ры­н­ок­та­ғы
қо­лай­сыз фак­тор­лар кө­бей­ген­де
шұ­ғыл іс-әре­кет жа­сау
жос­па­рын­да олар­дың
нәти­же­ле­рін пай­да­ла­на­ды.
Ұй­ым ак­тив­тер­ді және
мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру
са­я­са­ты­на сәй­кес туын­ды қар­жы
құ­рал­да­ры­ның кө­ме­гі ар­қы­лы
ва­лю­та тәу­е­ке­лін уақ­ты­лы
хеджир­леу рә­сім­де­рін
пай­да­ла­на­ды.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ашық
ва­лю­та по­зи­ци­я­ла­рын және
ва­лю­та нет­то-по­зи­ция ли­ми­тін
бел­гі­лей­ді.

Қазақстан Республикасы Қаржы
нарығын және қаржы Ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі
басқармасының 2007 жылғы
30 сәуірдегі N 129 қаулысына
3-қосымша
Ұйымның ақпараттық жүйелерін және басқарма ақпаратының жүйелерінің қызметіне қойылатын талаптар
№N
Та­лап­тың ата­уы
Та­лап­тың кри­те­рийі
1.
Бас­қар­ма ба­ға­лы қа­ға­з­дар
ры­но­гын­да қар­жы­лық қыз­мет
көр­се­ту­дің опе­ра­ци­я­лық
тех­ни­ка­сы бой­ын­ша рә­сім­дер­ді және олар­дың
бух­гал­тер­лік есеп бе­ру­ін,
сон­дай-ақ ақ­ша
ауда­рым­да­ры­ның жүй­е­ле­рін
бе­кіт­ті.
Іш­кі рә­сім­дер мы­на­лар­ды
рет­тей­ді:
Ұй­ым­ның өн­ді­рі­стік қыз­ме­тін
бас­қа­ру­ды қам­та­ма­сыз ете­тін
бө­лім­ше;
ба­ға­лы қа­ға­з­дар ры­но­гын­да
опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу­дің
тех­ни­ка­лық тәр­ті­бі;
Ұй­ым жүр­гі­зе­тін
опе­ра­ци­я­ла­ры­ның бух­гал­тер­лік
есе­бі;
Ұй­ым­ның опе­ра­ци­я­ла­ры­на және
олар­дың есеп­ке алы­нуы­на
қо­сар­лы ба­қы­лау;
Ұй­ым­ның құ­жат ай­на­лы­мы­на
ба­қы­лау;
Ұй­ым­ның ка­сто­ди­ан банк­ке
бе­рі­ле­тін ақ­па­ра­тын ба­қы­лау
және ку­әлан­ды­ру, оның ішін­де
ұсы­ны­л­ған ақ­па­рат­тың
сәй­кес­сіз­ді­гін анық­та­ған
жағ­дай­да іс-әре­кет­ті
ку­әлан­ды­ру және рет­теу
рә­сім­де­рі;
ақ­па­рат­ты бе­ру ке­зін­де
тұ­лға­лар жа­у­ап­кер­ші­лік­те­рі­нің
рә­сім­де­рі;
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы
заң­на­ма­ла­ры­ның та­лап­та­ры­на
ин­ве­сти­ци­я­лар­ды есеп­теу
ал­го­рит­мі­нің сәй­кест­і­гін
тек­се­ру рә­сім­де­рі, оның ішін­де
шар­тты бір­лік құ­ны­ның
есеп­те­луі, шар­тты бір­лік­тің
са­ны.
2.
Бас­қар­ма қар­жы
құ­рал­да­ры­мен жа­сал­ған
опе­ра­ци­я­лар­ды есеп­ке алу­ды
дұ­рыс жүр­гіз­беу және
шы­найы көр­сет­пеу
мүм­кін­ді­гін шек­тей­тін
рә­сім­дер­ді бел­гі­лей­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті жар­ты
жыл­да ке­мін­де бір рет ба­ға­лы
қа­ға­з­дар­мен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­дың есеп­ке алу
жур­на­лын­да се­нім­ді және
уақ­ты­лы көр­се­ті­луі, ба­ға­лы
қа­ға­з­дар­мен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу­дің
опе­ра­ци­я­лық тех­ни­ка­сын
олар­дың сақ­та­уын ба­ға­лау
мақ­са­тын­да бө­лім­ше­лер­ге
тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
3.
Ұй­ым­ның де­ректер­ді
элек­трон­дық өң­деу
жүй­е­ле­рін жос­пар­лау,
әзір­леу және функ­ци­я­лау бой­ын­ша іш­кі
ере­же­ле­рі мен
бас­шы­лық­та­ры бар.
Ұй­ым­ның де­ректер­ді
элек­трон­дық өң­деу жүй­е­ле­рін
жос­пар­ла­у­ға, әзір­ле­у­ге және
функ­ци­я­ла­у­ға қа­ты­сты ере­же­ле­рі
мен бас­шы­лық­та­ры бар.
4.
Ұй­ым­ның бас­қар­ма­сы
элек­трон­дық өң­деу
жүй­е­сі­нің іш­кі ауди­ті­нің
рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Де­ректер­ді элек­трон­дық өң­деу
жүй­е­сін ба­қы­ла­уды жү­зе­ге
асы­ра­тын және де­ректер­ді
өң­деу мә­се­ле­ле­ріне жа­у­ап
бе­ре­тін Ұй­ым қыз­мет­кер­ле­рі­нің
жұ­мыс про­фи­ліне сәй­кес
бі­лік­ті­лі­гі және тә­жі­ри­бе­сі
бо­ла­ды. Тек­се­ру­лер іш­кі аудит
қыз­ме­ті­мен бас­қар­ма бе­кіт­кен
тек­се­ру жос­пар­ла­ры­на сәй­кес
жүр­гі­зі­ле­ді.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті
жүр­гі­зі­л­ген тек­се­ру­лер
нәти­же­ле­рі ту­ра­лы бас­қар­ма
мен ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
тұ­рақ­ты ха­бар­лай­ды.
Ұй­ым­ның ин­ве­сти­ци­я­лар­ды бас­қа
Ұй­ым­дар­ға, банк­тер­ге,
сақ­тан­ды­ру Ұй­ым­да­ры­на және
бас­қа Ұй­ым­дар­ға уақ­ты­лы
ауда­руын жү­зе­ге асы­ру­ға
мүм­кін­дік бе­ре­тін
бағ­дар­ла­ма­лық-тех­ни­ка­лық
құ­рал­да­ры бар.
5.
Бас­қар­ма ком­пью­тер­лік және
те­ле­ком­му­ни­ка­ци­я­лық жүй­е­ге
рұқ­сат­сыз қол жет­кі­зу­ді
бол­дыр­мау бой­ын­ша са­я­сат­ты бе­кіт­ті.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету
бө­лім­ше­сі­нің
ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жүй­е­ге
кі­ру және шы­ғу ке­зін­де
рұқ­сат­тың дең­гей­ін тек­се­ре­тін
жүй­е­сі бар.
Бас­қар­ма ма­ңы­зды кі­лт­тер­ді,
оның ішін­де ақ­па­рат­тық
де­ректер ба­за­сы­на элек­трон­дық
кі­лт­тер­ді ба­қы­лау бой­ын­ша
ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету
бө­лім­ше­сі­нің рә­сім­де­рін
бе­кіт­ті және жа­у­ап­кер­ші­лі­гін
бел­гі­ле­ді.
6.
Бас­қар­ма де­ректер
ба­за­сы­ның ақ­па­рат­тық
жүй­е­лер­дің сақ­та­луын,
оның ішін­де тө­тен­ше
жағ­дай­лар болған кез­де
қам­та­ма­сыз ету жө­нін­де­гі
жос­пар­лы іс-ша­ра­лар­ды
орын­дау рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Рә­сім­дер мы­на­лар­дың мін­дет­ті
түр­де бо­луын көз­дей­ді:
дай­ын­да­у­шы­сы жаб­дық­тар­дың
кей­ін­гі тех­ни­ка­лық қыз­мет
көр­се­ту­ле­рін қам­та­ма­сыз
ете­тін сер­ти­фи­кат­тал­ған
бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз
ету­дің;
өрт қа­уіп­сіз­ді­гі мен
сей­смо­ло­ги­я­лық ор­нық­ты­лық­тың
та­лап­та­ры­на жа­у­ап бе­ре­тін
ақ­па­рат­тық де­ректер
ба­за­сы­ның тех­ни­ка­лық
ке­шен­де­ріне ар­нал­ған оқ­шау
үй-жай­лар­дың;
ав­то­ном­ды электр қу­а­ты­ның;
ре­зерв­те­гі ком­пью­тер­лер мен
же­лі­лік ком­му­ни­ка­ци­я­лар­дың.
Ұй­ым де­ректер­дің
жүй­е­лік-ма­ңы­зды бағ­дар­ла­ма­лық
файл­дар мен файл­дар­дың
ре­зерв­тік кө­шір­ме­ле­рін
тұ­рақ­ты қа­лып­та­сты­ра­ды.
7.
Бас­қар­ма тө­тен­ше жағ­дай­лар
болған жағ­дай­да
жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және
өкі­лет­ті­лік­ті та­быст­ау
рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
Тө­тен­ше жағ­дай­лар рә­сім­де­рі
ком­пью­тер ор­та­лы­ғы үшін жүйе
жұ­мысын­да­ғы тө­тен­ше
ір­кі­лі­стер болған жағ­дай­да
ере­же­лер мен нұс­қа­улық­тар­ды
көз­дей­ді.
8.
Бас­қар­ма кли­ент
ак­тив­те­рі­нің есе­бі­нен
қар­жы құ­рал­да­ры­мен
жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­ді
есеп­ке алу жур­на­лын
жүр­гі­зу ере­же­сін бе­кіт­ті.
Кли­ент ак­тив­те­рі­нің есе­бі­нен жа­сал­ған қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­дің есеп­ке алу жур­на­лын жүр­гі­зу ере­же­сі мы­на­лар:
мәмі­ле­лер­ді есеп­ке алу жур­на­лы­ның са­ны мен ата­уы;
жур­нал­да­ры тол­ты­ру тәр­ті­бі мен ке­зең­ді­лі­гі;
кли­ент ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­дің жа­са­у­ға ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ла­у­а­зым­ды тұ­лға­лар тіз­бе­сі бар.
9.
Бас­қар­ма де­ректер­дің сақ­та­луын және ақ­па­рат­тың
құ­пи­я­лы­лы­ғын қам­та­ма­сыз ету үшін іш­кі ба­қы­лау са­я­са­тын бе­кіт­ті.
Де­ректер­дің сақ­та­луын және ақ­па­рат­тың құ­пи­я­лы­лы­ғын қам­та­ма­сыз ету іш­кі ба­қы­лау са­я­са­ты­на мы­на­лар енуі ти­іс:
құ­пия са­на­ты­на жат­қы­зы­ла­тын ақ­па­рат тіз­бе­сі;
құ­пия ақ­па­ра­ты бар құ­жат­тар­ды
әзір­леу, рә­сім­деу, тір­кеу,
есеп­ке алу және сақ­тау тәр­ті­бі;
құ­пия ақ­па­рат­қа жі­бе­рі­ле­тін
тұ­лға­лар­ға, олар­дың
ла­у­а­зым­да­рын көр­се­те оты­рып,
құ­пия ақ­па­рат­қа қол жет­кізу­ге
рұқ­сат бе­ру тәр­ті­бі.
10.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі нақ­ты жүй­е­лік
про­бле­ма­лар­дың есе­бін
жүр­гі­зе­ді, олар­ды есеп­ке
алы­сы­мен про­бле­ма­лар­дың
қай­та­ла­нуын бол­дыр­мау
мақ­са­тын­да қа­уіп­сіз­дік
ша­ра­лар­ды әзір­леу бой­ын­ша
шұ­ғыл ша­ра­лар­ды қол­ға
ала­ды.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету
бө­лім­ше­сі тех­ни­ка­лық
про­бле­ма­лар есе­бі­нің
па­рақ­та­рын тол­ты­ра­ды және
олар бой­ын­ша есеп жүр­гі­зе­ді.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету
бө­лім­ше­сі про­бле­ма­лар­дың туу
се­беп­те­рін ба­қы­лай­ды, олар
ту­ра­лы ақ­па­рат жүй­е­сін
дай­ын­да­у­шы­лар­ға ха­бар­лай­ды
және олар­дың қай­та­ла­нуын
бол­дыр­мау үшін тү­зе­ту
ша­ра­ла­рын қа­был­дай­ды.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету
бө­лім­ше­сі осын­дай
про­бле­ма­лар­дың си­па­тын үне­мі
тал­дай­ды.
11.
Бас­қар­ма құ­пия ақ­па­рат­тың жа­рия бо­луын және ақ­па­рат де­ректе­рі­нің бұр­ма­ла­нуын бол­дыр­мау бой­ын­ша рә­сім­дер­ді бе­кіт­ті.
Рә­сім­дер:
қол же­тім­ді­лі­гі шек­те­улі
ақ­па­рат де­ректе­рі­нің тіз­бе­сін;
қол же­тім­ді­лік­ке рұқ­сат алу
тәр­ті­бін;
ақ­па­рат де­ректе­ріне қол
же­тім­ді­лік алу­ды ба­қы­лау
тәр­ті­бін;
ақ­па­рат де­ректе­ріне қол
же­тім­ді­лі­гі бар тұ­лға­лар
тіз­бе­сін көз­дей­ді.
12.
Бас­қар­ма құ­рал­дар­ды үне­мі ин­спек­ци­я­лау және жұ­мыс ту­ра­лы есеп­тер­ді тек­се­ру ар­қы­лы ір­кі­лі­стер­ді бол­дыр­мау бой­ын­ша рә­сім­дер­ді бе­кіт­ті.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі ке­мін­де тоқ­са­ны­на бір рет ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған де­ректер ба­за­сы­ның қыз­ме­тін қам­та­ма­сыз ете­тін тех­ни­ка­лық ке­шен­дер­ге тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі тоқ­са­ны­на бір рет тех­ни­ка­лық ке­шен­дер­дің жай-күйі ту­ра­лы ақ­па­рат­ты бас­қар­ма­ға ұсы­на­ды.
13.
Бас­қар­ма ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған де­ректер ба­за­сын бас­қа­ру тер­ми­нал­да­рын рұқ­сат­сыз пай­да­ла­ну­ды бол­дыр­мау бой­ын­ша рә­сім­дер­ді бе­кіт­ті.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған де­ректер ба­за­сын бас­қа­ру тер­ми­нал­да­ры­ның мо­ни­то­рин­гін жүр­гі­зе­ді және пай­да­ла­ну­шы­лар­ды бір­дей­лен­ді­ре­ді, оның ішін­де олар жүр­гіз­ген опе­ра­ци­я­лар­дың
түр­ле­рі мен кө­лем­де­рі­нің
пай­да­ла­ну­шы­ның функ­ци­о­нал­дық
мін­дет­те­ріне сәй­кест­і­гін
ба­қы­лай­ды.
Ұй­ым­да пай­да­ла­ну­шы­ның же­ке
ба­сын бір­дей­лен­ді­ру­ге
мүм­кін­дік бе­ре­тін жүй­е­сі бар.

Қазақстан Республикасы Қаржы
нарығын және қаржы Ұйымдарын
реттеу мен қадағалау
агенттігі Басқармасының 2007
жылғы 30 сәуірдегі N 129
қаулысына 4-қосымша
Талаптардың базалық критерийлері
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жүй­е­сін Ұй­ым­да­сты­ру
1.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі Ұй­ым­ның мүд­де­лер қай­шы­лы­ғын рет­теу
жө­нін­де­гі са­я­сат­ты бе­кіт­ті.
2.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның іш­кі ере­же­ле­рі мен рә­сім­дер­ді
сақ­та­уын ба­қы­ла­уды, іш­кі және сырт­қы ауди­тор­лар­дың
есеп­тер­ді орын­да­уын, уәкі­лет­ті ор­ган­ның ық­пал ету
ша­ра­ла­ры мен өзге де та­лап­та­рын жү­зе­ге асы­ра­ды.
3.
Ин­ве­сти­ци­я­лық ко­ми­тет қар­жы құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту және ин­ве­сти­ци­я­лау жө­нін­де­гі опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу
ере­же­сін бел­гі­ле­ді және бе­кіт­ті, сон­дай-ақ ак­тив­тер­ді
әр­та­рап­тан­ды­ру, Ұй­ым ка­пи­та­лы­ның өтім­ді­лі­гі мен
жет­кі­лік­ті­лі­гі, ти­ім­ді­лі­гі бой­ын­ша бағ­да­рын ай­қын­дай­ды.
Ко­ми­тет құ­ра­мы­на ти­ісін­ше са­нат­тың бі­лік­ті­лік ку­ә­лі­гіне
ие ке­мін­де үш адам кі­ре­ді.
4.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ай сай­ын мы­на­дай есеп­тер­ге тал­дау
жа­сай­ды:
Ұй­ым­ның өт­кен жы­л­ғы осы ке­зе­ңі­мен са­лы­стыр­ған­да­ғы жиын­тық
ба­лан­сы және кі­рі­сте­рі мен шы­ғын­да­ры ту­ра­лы есе­бі және
жос­пар­лы қыз­мет көр­сет­кіш­те­рі;
ин­ве­сти­ци­я­лар ту­ра­лы есеп­тер: қар­жы құ­рал­да­ры­ның олар­дың
түр­ле­рін және ба­лан­стық құ­нын, ры­н­ок­тық құ­нын,
кі­рі­сті­лі­гін және са­тып алу және са­ту жал­пы со­ма­сын
көр­се­ту бой­ын­ша топ­та­луы;
Ұй­ым­ның ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­ле­рі­нің кө­ле­мін са­лы­сты­ру
ту­ра­лы есеп (гэп-тал­дау);
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі тоқ­сан сай­ын мы­на­дай есеп­тер­ге тал­дау
жүр­гі­зе­ді:
Ұй­ым­ның пай­ы­здық тәу­е­кел бой­ын­ша по­зи­ци­я­сын қы­сқа­ша
тал­дау;
Ұй­ым­ның ва­лю­та­лар­дың ай­ыр­бас ба­ғам­да­ры­ның ауыт­қуы
тәу­е­ке­ліне ұшы­ра­ғы­штығ­ын қы­сқа­ша тал­дау;
Ұй­ым­ның мен­шік­ті ка­пи­тал­да­ғы ағым­да­ғы және бо­лжал­да­нып
отыр­ған қа­жет­ті­лік­те­рін қы­сқа­ша тал­дау.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі уәкі­лет­ті ор­ган­ның ық­пал ету ша­ра­ла­ры
мен өзге де та­лап­та­ры­ның, оның ішін­де Ұй­ым­ның қыз­ме­т­ін­де­гі
кем­ші­лік­тер­ді жою жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар жос­па­ры­ның
орын­дал­мау се­беп­те­рін анық­тай оты­рып ба­қы­лау жүр­гі­зе­ді.
5.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі уәкі­лет­ті ор­ган­ның ық­пал ету ша­ра­ла­рын
және өзге де та­лап­та­рын орын­да­мауы­ның се­беп­те­рін, оның
ішін­де Ұй­ым­ның қыз­ме­т­ін­де­гі кем­ші­лік­тер­ді жою жө­нін­де­гі
іс-ша­ра­лар жос­па­рын тү­сін­ді­ре оты­рып ба­қы­лау жүр­гі­зе­ді.
6.
Ди­рек­тор ке­ңе­сі Ұй­ым­ның бас­шы қыз­мет­кер­ле­рі­нің
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рі бой­ын­ша жыл сай­ын­ғы есеп­тер­ді
тал­дай­ды.
7.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі жыл сай­ын бас­қар­ма қыз­ме­ті­нің Ұй­ым­ның
ағым­да­ғы қар­жы жы­лы­на жос­пар­лан­ған мақ­сат­та­ры­на же­ту­ге
ар­нал­ған қыз­мет­те­рін тал­дай­ды.
8.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі өзі­нің өкі­лет­ті­лі­гі ше­гін­де ағым­да­ғы жыл­дың мақ­сат­ты көр­сет­кіш­те­ріне Ұй­ым қыз­ме­ті­нің нәти­же­ле­рі сәй­кес кел­ме­ген жағ­дай­да, Ұй­ым бас­қар­ма­сы­ның мү­ше­ле­ріне ша­ра­лар қол­да­на ала­ды.
9.
Ұй­ым­ның Ұй­ым­дық-функ­ци­о­нал­дық құ­ры­лы­мы­ның схе­ма­сы,
оның ішін­де:
Ұй­ым бө­лім­ше­сі­нің неме­се Ұй­ым­ның жүр­гі­зе­тін опе­ра­ци­я­лар­ға
бай­ла­ны­сты негіз­гі тәу­е­кел­дер­ді тәу­ел­сіз ба­ға­лау мен
тал­да­у­ға жа­у­ап бе­ре­тін тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі
тұл­ға­ның өкі­лет­ті­гі мен мін­дет­те­рін;
олар­дың функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­ріне сәй­кес ке­ле­тін Ұй­ым­ның
бас­қар­ма­сы ор­ган­да­ры­ның құ­ры­лы­мын;
Ұй­ым­ның әр­бір бас­шы қыз­мет­ке­рі­нің ла­у­а­зым­дық мін­дет­те­рі
және өкі­лет­тікте­рін;
Ұй­ым­ның есеп­ті жыл ішін­де әр­бір бас­шы қыз­мет­ке­рі­нің
(бас­қар­ма мү­ше­ле­рі­нен бас­қа) қыз­ме­тіне ба­ға бе­ру тәр­ті­бі,
оның ішін­де Ұй­ым қыз­ме­ті­нің мақ­сат­ты көр­сет­кіш­те­рін
орын­да­ма­ға­ны үшін Ұй­ым­ға ша­ра­лар қол­да­ну­ды неме­се
жа­у­ап­кер­ші­лік­ке тар­ту­ды рет­тей­ді.
10.
Жыл­дық бюд­жет­тер мен стра­те­ги­я­лық жос­пар­лар жа­са­уды
бас­қар­ма ағым­да­ғы және бо­ла­шақ­та­ғы бә­се­ке­ле­стік,
эко­но­ми­ка­лық ор­та мен нор­ма­тив­тік құқық­тық ба­за­ны,
қо­сым­ша Ұй­ым ка­пи­та­лы­ның қа­жет­ті мөл­ше­рін ес­ке­ре оты­рып
жүр­гі­зе­ді.
11.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру са­я­са­ты мы­на­лар­ды көз­дей­ді:
Ұй­ым­ның бас­шы қыз­мет­кер­ле­рі­нің өкі­лет­ті­лі­гі мен
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рін рет­тей­тін, оның ішін­де қар­жы
құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар­ды
жүр­гі­зу­дің дұ­ры­стығ­ы­на қо­сар­лы ба­қы­ла­уды және олар­мен
бай­ла­ны­сты тәу­е­кел­ді ба­қы­ла­уды қам­та­ма­сыз ету­ді көз­дей­тін
ере­же­ні қа­рас­ты­ра­ды.
12.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның қыз­ме­тін бас­қа­ру жө­нін­де­гі
өкі­лет­тіктер мен функ­ци­я­лар­ды шо­ғыр­лан­ды­ру­ға, сон­дай-ақ
кор­по­ра­тив­ті стра­те­гия бе­кіт­кен өт­кі­зі­л­ген опе­ра­ци­я­лар­дың
Ұй­ым са­я­са­ты мен рә­сім­де­ріне сәй­кест­і­гін анық­тау бой­ын­ша
бас­шы қыз­мет­кер­лер­ге тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
13.
Тәу­е­кел­де­рі бас­қа­ру са­я­са­ты бас­қар­ма­ның және Ұй­ым­ның
жа­у­ап­ты қыз­мет­кер­ле­рі­нің, ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мү­ше­ле­рі­нің
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі өкі­лет­тікте­рі мен
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рін ай­қын­дай­ды.
14.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мен Ұй­ым­ның бас­қар­ма­ға ұсы­ны­ла­тын
бас­қа­ру ақ­па­ра­ты­ның тіз­бе­сі ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мен
Ұй­ым­ның Бас­қар­ма­сы тәу­е­кел­де­рі бас­қа­ру жө­нін­де­гі өз
функ­ци­о­нал­дық қыз­мет­те­рін ти­ісін­ше орын­да­у­ға жет­кі­лік­ті.
15.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жө­нін­де­гі бө­лім­ше қыз­мет­кер­ле­рі
бас­шы қыз­мет­кер­лер­ге қой­ы­ла­тын бі­лік­ті­лік та­лап­та­ры­на
сәй­кес ке­ле­ді, оның ішін­де тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бой­ын­ша
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­тер­ді жү­зе­ге асы­ру үшін жұ­мыс өті­лі,
ти­іс­ті бі­лік­ті­лі­гі мен жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі­нің бо­луын
қа­рас­ты­ра­ды.
16.
Ұй­ым­ның бө­лім­ше қыз­мет­кер­ле­рі­нің функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рі
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру және іш­кі аудит қыз­ме­ті бой­ын­ша олар
өт­кі­зе­тін опе­ра­ци­я­лар­ға сәй­кес ке­ле­ді.
17.
Ұй­ым­ның кли­ент­тің ак­тив­те­рі­мен жұ­мыс жа­сау ке­зін­де­гі
са­я­са­ты­на мы­на­лар:
Ак­тив­тер­ді бас­қа­ру ту­ра­лы шар­ттар­дың Қа­зақ­стан
Рес­пуб­ли­ка­сы заң­на­ма­сы­мен сәй­кест­і­гін тек­се­ру рә­сім­де­рі;
кли­ент­тер­дің дер­бес шот­та­ры­на қа­ра­жат­тың есеп­ке алу мен
уақ­ты­лы тү­су­і­нің се­нім­ді­лі­гін қам­та­ма­сыз ете­тін рә­сім­дер;
ак­тив­тер­ді бас­қа­ру шар­ттар бой­ын­ша кли­ент­тер­дің ша­ғым­да­рын
бел­гі­лен­ген мер­зім­де қа­ра­луы­на, ин­ве­сти­ци­я­лар­дың олар­ды
ауда­ру неме­се тө­лем жа­сау сәт­ін­де жо­ға­луын уақ­ты­лы
қал­пы­на кел­ті­ру­ге ке­піл­дік бе­ре­тін рә­сім­дер;
кли­ент­тің ак­тив­те­рін есеп­ке алу сәй­кест­і­гіне мо­ни­то­ринг­ті
және ак­тив­те­рін Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы заң­на­ма­ла­ры­ның
та­лап­та­ры­на сай уақ­ты­лы ин­ве­сти­ци­я­ла­уды қам­та­ма­сыз ете­тін
рә­сім­дер;
Ұй­ым­ның ко­мис­си­я­лық сый­а­қы­ны есеп­те­уі және тө­лем
жа­са­уы­ның дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру;
мы­на­лар ен­гі­зі­л­ген ин­ве­сти­ци­я­лық са­я­сат:
кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
қа­был­дау тәр­ті­бі;
кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­ді
жа­сау мен олар­дың жа­са­луы­на ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
тәр­ті­бі;
де­ректер­дің сақ­та­луын және ақ­па­рат­тың құ­пи­я­лы­ғын
қам­та­ма­сыз ету­ге іш­кі ба­қы­лау тәр­ті­бі;
ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді қа­был­дау, сон­дай-ақ ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау үшін ұсы­ным­ды бе­ру рә­сім­де­рі;
кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің есе­бі­нен са­тып алын­ған қар­жы
құ­рал­да­рын хеджир­леу са­я­са­ты және ре­сім­де­рі;
Ұй­ым­ның кли­ент­тің ак­тив­те­рі мен ин­ве­сти­ци­я­лық кі­рі­стен
өн­ді­ріп алы­на­тын ко­мис­си­я­лық сый­а­қы­ның мөл­ше­рі, сон­дай-ақ
са­лым­шы­лар­ға (алушы­лар­ға) осы ақ­па­рат­ты ұсы­ну тәр­ті­бі
18.
Іш­кі аудит жө­нін­де­гі Ұй­ым­ның са­я­са­ты:
Ұй­ым­ның ұшы­ра­уы мүм­кін бар­лық тәу­е­кел­дер­ді;
Іш­кі аудит жүр­гі­зу­дің ауқы­мы мен жи­і­лі­гін;
іш­кі аудит­ті жүр­гі­зу ке­зін­де пай­да­ла­ны­ла­тын рей­тинг­тік
жүй­е­ні;
Ұй­ым­ның іш­кі аудит­ті жүр­гі­зу жос­па­рын жа­са­у­ға қой­ы­ла­тын
та­лап­тар­ды ай­қын­дай­ды.
19.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті аудит са­я­са­ты­на сәй­кес функ­ци­я­ла­ры
қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу­ді
көз­дей­тін Ұй­ым­ның бар­лық бө­лім­ше­ле­ріне тұ­рақ­ты іш­кі
тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
20.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті аудит са­я­са­ты­на сәй­кес кли­ент­тің
ак­тив­те­рі­нің есе­бі­нен жүр­гі­зі­ле­тін опе­ра­ци­я­лар­ға,
кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­дің
дұ­ры­стығ­ы­на және ка­сто­ди­ан банк­тер­мен және Ұй­ым­ның
есеп­ке алу және құ­жат ай­на­лы­мы­ның дұ­ры­стығ­ын са­лы­сты­ру­ды
жү­зе­ге асы­рып, тұ­рақ­ты іш­кі тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
21.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен
жа­сал­ған мәмі­ле­лер­ді есеп­ке алу жур­на­лын­да­ғы ақ­па­рат­тың
се­нім­ді­лі­гіне тек­се­ру жүр­гізу­ге тұ­рақ­ты негіз­де тек­се­ру
жүр­гі­зе­ді.
22.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің қыз­мет­кер­ле­рі Ұй­ым­ның бі­лік­ті­лік
та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­ді, сон­дай-ақ тек­се­ру жүр­гі­зі­ле­тін
Ұй­ым бө­лім­ше­ле­рі­нің қыз­ме­ті ту­ра­лы жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі мен
қа­жет­ті бі­лім­де­рі бар.
23.
Ұй­ым­ның іш­кі са­я­са­ты тек­се­рі­ле­тін бө­лім­ше­нің қыз­ме­тіне
бай­ла­ны­сты, оның ішін­де ком­мер­ци­я­лық бо­лып са­на­ла­тын
неме­се өзге за­ң­мен қор­ға­ла­тын құ­пи­я­ны неме­се құ­пи­я­лы­лық
ре­жи­мі бар ти­ісін­ше бар­лық құ­жат­тар­ға іш­кі аудит
қыз­ме­ті­нің қол же­тім­лі­гі құқы­ғы көз­де­ле­ді.
24.
Іш­кі аудит бой­ын­ша Ұй­ым­ның іш­кі са­я­са­ты бас­шы
қыз­мет­кер­лер­дің неме­се Ұй­ым­ның бас­қа бө­лім­ше­ле­рі­нің
функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­рін орын­да­уда­ғы тәу­ел­сіз­ді­гі және
іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне есеп бе­руі
бел­гі­ле­не­ді.
25.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның сырт­қы ауди­тор­мен бір­ле­сіп
жы­лы­на ке­мін­де бір рет Ұй­ым­ның іш­кі ба­қы­лау жүй­е­сі­нен
іш­кі және сырт­қы ауди­тор­лар анық­та­ған кем­ші­лік­тер­ді
тал­қы­лау үшін бір­лес­кен кез­де­су­лер өт­кі­зе­ді.
26.
Іш­кі аудит са­я­са­ты ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі мен Ұй­ым­ның
бас­қар­ма­сы­на іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің әр­бір тек­се­ру­і­нің
нәти­же­ле­рін ұсы­ну­дың оң­тай­лы мер­зім­де­рін қа­рас­ты­ра­ды.
27.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті­нің өкі­лет­тікте­рі бө­лім­ше­лер үшін
орын­да­луы мін­дет­ті бо­лып та­бы­ла­тын жүр­гі­зі­л­ген тек­се­ру­лер
нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ұсы­ны­стар дай­ын­да­уды қа­рас­ты­ра­ды,
со­ны­мен бір­ге олар­ды жү­зе­ге асы­ру тә­сіл­де­рі мен шар­тта­рын
ті­ке­лей бө­лім­ше­лер ай­қын­дай­ды және Ұй­ым­ның бас­қар­ма­сы
бе­кі­те­ді
28.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым бө­лім­ше­ле­рі­нің іш­кі аудит
нәти­же­ле­рі бой­ын­ша қа­был­дан­ған, өт­кі­зе­тін және жос­пар­ла­ған
іс-ша­ра­ла­ры­на олар­ды оң­тай­лы орын­дау мақ­са­тын­да
мо­ни­то­ринг­ті жү­зе­ге асы­ра­ды.
29.
Іш­кі са­я­сат­пен Ұй­ым­ның кі­рі­сін (шы­ғы­сын), оның ішін­де
қыз­мет көр­се­ту­лер­дің ди­на­ми­ка­сын­да, сол бө­лі­гін­де,
түр­ле­рін­де, Ұй­ым­ның аумақ­тық және функ­ци­о­нал­дық
бө­лім­ше­ле­рі бой­ын­ша ай сай­ын ба­қы­лап оты­ра­тын Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­сі бел­гі­ле­не­ді.
30.
Іш­кі са­я­сат­пен ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі­мен бел­гі­лен­ген жиын­тық
ли­мит­тер ше­гін­де, бө­лім­ше­лер қыз­ме­тіне бай­ла­ны­сты
кі­рі­стер­ді (шы­ғы­стар­ды) бас­қа­ру жө­нін­де­гі Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­ле­рі­нің өкі­лет­тікте­рі қа­рас­ты­ры­ла­ды.
31.
Бас­қар­ма Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы­мен сәй­кес
ең аз та­лап еті­ле­тін дең­гей­де Ұй­ым­ның мен­шік­ті
ка­пи­та­лы­ның сәй­кест­і­гін қам­та­ма­сыз ете­ді.
32.
Бас­қар­ма ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі­мен бел­гі­лен­ген жиын­тық
ли­мит­тер ше­гін­де қар­жы опе­ра­ци­я­ла­рын жү­зе­ге асы­ра­тын
Ұй­ым­ның әр бө­лім­ше­ле­рі үшін тәу­е­кел ли­ми­ті ай­қын­да­ла­ды.
33.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті жүр­гі­зі­л­ген тек­се­ру­лер нәти­же­ле­рі
бой­ын­ша Ұй­ым­ның қыз­мет­кер­ле­рі­нің ба­ға­лы қа­ға­з­дар ры­но­гы
са­ла­сын­да­ғы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы заң­на­ма­сын,
ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар­ды, Ұй­ым­ның қыз­ме­тін рет­тей­тін
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­ле­рін иге­ру дең­гей­ін ай­қын­дай­ды.
34.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті қар­жы­лық қыз­мет көр­се­ту­дің жа­ңа
түр­ле­рін ен­дір­ген кез­де, Ұй­ым­ның қыз­ме­тін рет­тей­тін
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­ле­рін
сақ­та­у­мен бай­ла­ны­сты, Ұй­ым­ның қо­сым­ша еле­улі тәу­е­кел­де­рін
пай­да бо­лу мүм­кін­ді­гін ба­ға­лай­ды
35.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі және Ұй­ым­ның ак­ци­о­нер­ле­рі
бас­қар­ма­сы­ның Ұй­ым­ның қар­жы­лық көр­сет­кіш­те­рін ба­ға­лау
мүм­кін­ді­гін қам­сыздан­ды­ра­тын қар­жы­лық және бас­қар­ма­лық
есеп бе­ру­ле­рін ұсы­ну мер­зім­де­рі мен ны­сан­да­рын бе­кіт­ті.
36.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі тұ­рақ­ты негіз­де ин­ве­сти­ци­я­лық ше­шім­ді
және олар­ға ұсы­ным­дар­ды тал­дай­ды.
37.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі іш­кі ба­қы­ла­уды және тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру­ды жақ­сар­ту бой­ын­ша сырт­қы ауди­тор­лар­дың
қо­ры­тындыс­ын тал­дай­ды.
38.
Есеп және есеп­ті­лік жө­нін­де­гі Ұй­ым­ның са­я­са­ты, со­ны­мен
бір­ге Ұй­ым­ның ауди­тін тек­се­ру ба­ры­сын­да мы­на­дай
мә­се­ле­лер­ді қа­рас­ты­ра­ды:
күн сай­ын­ғы ба­лан­стар­ды өң­де­удің дұ­ры­стығы;
Ұй­ым­ның есеп са­я­са­ты­ның қар­жы есе­бі­нің ха­лы­қа­ра­лық
стан­дарт­та­ры­на сәй­кест­і­гі;
қар­жы есеп­те­рі­мен бух­гал­тер­лік негіз­сіз ай­ла-әре­кет жа­сау
фак­ті­ле­рі­нің бо­луы;
мен­шік­ті және кли­ент­тің ак­тив­те­рін есеп­ке алу­дың
дұ­ры­стығ­ын;
Ұй­ым­ның есеп бе­ру са­я­са­тын­да бел­гі­лен­ген та­лап­тар­ға
есеп­ке алу әді­сте­рі мен есеп бе­ру­ді құ­ра­с­ты­ру­дың сәй­кес
ке­луі;
Ұй­ым­ның жыл­дық есеп­те­гі тәу­е­кел­дер құ­ры­лы­мы мен
оның мөл­ше­рін то­лық­қан­ды және дұ­рыс ашып көр­се­туі
39.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі кли­ент ак­тив­те­ріне мы­на­дай
фак­тор­лар­дың ти­ім­ді­лі­гі мен өтім­ді­лі­гі­нің ық­пал ету
әсе­рін бо­лжай­ды:
қар­сы әріп­те­стер ке­лі­сім-шарт бой­ын­ша өз мін­дет­те­ме­ле­рін
то­лық не іші­на­ра орын­да­мауы;
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның тәу­ел­сіз бо­рыш рей­тин­гі­нің үш
ай­да бір дең­гей­ге және бір жыл­да екі дең­гей­ге тө­мен­де­уі;
ұзақ мер­зім­ді қар­жы құ­рал­да­ры­ның мер­зі­мі­нен бұ­рын өте­уі;
тең­ге ба­ға­мы­ның құн­сызда­нуы/кө­те­руі.
40.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі:
Ұй­ым­ның ба­лан­стық және ба­лан­стан тыс есеп­те­ріне,
сон­дай-ақ эко­но­ми­ка­лық жағ­дай­лар­дың өзге­ру­іне се­зім­тал
кі­рі­сте­рі мен шы­ғы­ста­ры­на;
өтім­ді­лік­тің тө­мен­де­уі, қар­жы құ­рал­да­ры­на ба­ға­ның
өзге­ру­іне;
за­ем­шы­ның қар­жы­лық жай-күй­і­нің тәу­ел­ді бо­ры­штық ба­ға­лы
қа­ға­з­да­ры­ның порт­фе­лі, оның бо­ры­штың және есеп­тел­ген
про­цент­тің негіз­гі со­ма­сын өтеу жө­нін­де­гі оның
мүм­кін­дік­те­ріне;
пай­ыз мөл­шер­ле­ме­сі­нің өзге­ру­іне се­зім­тал ак­тив­тер,
мін­дет­те­ме­лер мен ба­лан­стан тыс ма­қа­ла­лар­дың олар­ды өтеу
мер­зі­міне сәй­кес бө­лі­ну­іне (гэп-ана­лиз);
ше­тел ва­лю­та­сы ба­ға­мы­ның өзге­ру­іне се­зім­тал ак­тив­тер,
мін­дет­те­ме­лер мен ба­лан­стан тыс ма­қа­ла­лар­ға тұ­рақ­ты
тал­дау жүр­гі­зе­ді.
41.
Қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гізу­ге
қой­ы­ла­тын та­лап­тар
42.
Қо­сар­лан­ған ба­қы­лау жүй­е­сі:
фронт- және бәк-офи­стер­ді бө­лу­ді;
бәк-офи­стің фронт-офи­сте­гі опе­ра­ци­я­ла­ры­ның жай-күй­ін
уақ­ты­лы тек­се­ру мүм­кін­ді­гін;
қо­сар­лан­ған ба­қы­лау жүй­е­сі қа­ты­су­шы­лар ара­сын­да­ғы ық­ти­мал
ымы­ра­ла­су­ды шек­теу ша­ра­ла­рын;
фронт пен бэк-офи­стер­де және бө­лім­ше­лер­де­гі қыз­мет­тік
мін­дет­тер­ді бір ға­на тұл­ға­ның қа­тар орын­да­уы­на тый­ым
са­лу­ды көз­дей­ді.
43.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті мен­шік­ті ка­пи­тал­дың және Ұй­ым­ның
кі­рі­сте­рі­нің мөл­ше­ріне тең­бе-тең бол­май­тын кі­рі­стер­мен
және тәу­е­кел­ді қа­был­да­у­мен жа­са­ла­тын опе­ра­ци­я­лар­ды жү­зе­ге
асыр­ған кез­де, асы­ра пай­да­ла­ну жағ­дай­ла­рын анық­тау және
бол­дыр­мау мақ­са­тын­да Ұй­ым­ның опе­ра­ци­я­ла­рын тек­се­ре­ді.
44.
Ұй­ым қар­жы құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту бой­ын­ша
опе­ра­ци­я­лар­ды қам­та­ма­сыз ете­тін тех­ни­ка­лық жүй­е­сі бар.
45.
Ұй­ым тәу­е­кел­де­рі бас­қа­ру­ға қа­жет­ті ақ­па­рат­ты жи­нау
бой­ын­ша жүй­е­сі бар.
46.
Ұй­ым ақ­ша және қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша есеп ай­ы­ры­су­лар­ды
жүр­гі­зу үшін тех­ни­ка­лық жүй­е­сі бар.
47.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті және сырт­қы ауди­тор­лар тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру бө­лім­ше­сін­де, бух­гал­тер­лік есеп және есеп бе­ру­ді
жүр­гізу­ге жа­у­ап бе­ре­тін Ұй­ым­ның бө­лім­ше­сі ұсын­ған
мә­лі­мет­тер­дің нақ­ты­лы­ғын тек­се­ре­ді.
48.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша
Ұй­ым­ның ай­қын­да­ған әділ құн­ның дұ­ры­стығ­ы­на мо­ни­то­ринг
жүр­гі­зе­ді.
49.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ке­зең-ке­зең­мен жиын­тық ли­мит­ті және
"stор-loss" ли­мит­те­рін бел­гі­леу ере­же­ле­рін ай­қын­дай­ды.
50.
Қар­жы құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар­ды
жү­зе­ге асы­ра­тын Ұй­ым­ның бө­лім­ше­сі жұ­мыс кү­ні ішін­де
Ұй­ым­ның бас­қар­ма­сы­на қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша
Ұй­ым­ның по­зи­ци­я­сын ұсы­на­ды.
51.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша ли­мит­тер­ді
және "stор-loss" ли­мит­те­рін бел­гі­леу ере­же­сін ай­қын­дау
рә­сім­де­рін бел­гі­лей­ді.
52.
Бас­қар­ма ше­тел ва­лю­та­ла­ры­ның әр­бір тү­рі мен бар­лық
ва­лю­та­лар бой­ын­ша спот, фор­вард, своп опе­ра­ци­я­ла­ры­ның
ха­лы­қа­ра­лық прак­ти­ка­сын­да қа­был­дан­ған по­зи­ци­я­лар бой­ын­ша
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
53.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі спот және фор­вард
опе­ра­ци­я­ла­рын өтеу мер­зім­де­рін бас­қа­ру үшін ак­тив­тер мен
мін­дет­те­ме­лер­ді өтеу мер­зім­де­рі­нің күн сай­ын­ғы кесте­сін
пай­да­ла­на­ды.
54.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ин­ве­сти­ци­я­лық са­я­сат­ты бе­кіт­ті, он­да:
ин­ве­сти­ци­я­лау мақ­са­тын, ин­ве­сти­ци­я­лау опе­ра­ци­я­ла­рын,
сон­дай-ақ ин­ве­сти­ци­я­ла­удың жос­пар­ла­ры мен ли­мит­те­рін
бе­кі­ту жө­нін­де­гі өкі­лет­тіктер­ді;
құ­пия ақ­па­рат­ты пай­да­ла­ну ар­қы­лы жүр­гі­зі­ле­тін
опе­ра­ци­я­лар­ға рұқ­сат бер­меу мақ­са­тын­да қар­жы­лық қыз­мет
көр­се­ту­мен бай­ла­ны­сты өзге функ­ци­я­лар­дан ин­ве­сти­ци­я­лық
опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу функ­ци­я­ла­рын бө­лу рә­сім­де­рі;
қар­жы құ­рал­да­ры­ның түр­ле­рі, ин­ве­сти­ци­я­лық қыз­мет­тің
мақ­са­ты жө­нін­де­гі ин­ве­сти­ци­я­лық кри­те­рий­лер;
қар­жы құ­рал­да­ры­ның бо­луын тал­дау рә­сім­де­рі, ай­на­лы­сқа
жі­бе­ру шар­тта­ры және кі­рі­сті­лі­гі ай­қын­да­ла­ды.
55.
Бас­қар­ма Ұй­ым­ның ин­ве­сти­ци­я­лық опе­ра­ци­я­ла­ры­ның күн­де­лік­ті
мо­ни­то­рин­гі рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
56.
Ин­ве­сти­ци­я­лық порт­фе­лі бой­ын­ша кі­рі­стер/шы­ғы­стар ту­ра­лы
есеп­пен бір­ге мо­ни­то­ринг нәти­же­ле­рі бас­қар­ма мен
Ұй­ым­ның ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне ай сай­ын ұсы­ны­ла­ды.
57.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі қар­жы құ­рал­да­ры­ның,
эми­тент­тің тү­рі, ай­на­лыс мер­зім­де­рі, ва­лю­та түр­ле­рі мен
ин­ве­сти­ци­я­лау мақ­сат­та­ры бой­ын­ша Ұй­ым­ның ин­ве­сти­ци­я­лық
порт­фе­лі­нің мо­ни­то­рин­гін жү­зе­ге асы­ра­ды.
58.
Құ­ры­лым­дау рә­сім­де­рі:
ай­ы­на ке­мін­де бір рет ры­н­ок­тық құ­ны бой­ын­ша ин­ве­сти­ци­я­лар
порт­фе­ліне қай­та ба­ға­лау жүр­гі­зу­ді;
жар­ты жыл­да ке­мін­де бір рет әр­бір есеп­ті ке­зең үшін
қа­ра­жат­тар­ды, кі­рі­стер­ді/шы­ғы­стар­ды тар­ту құ­нын ес­ке­ре
оты­рып, ин­ве­сти­ци­я­лар­дың қар­жы нәти­же­ле­ріне ба­ға­лау
жүр­гі­зу­ді көз­дей­ді.
59.
Бас­қар­ма қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын опе­ра­ци­я­лар бой­ын­ша
ша­ма­дан тыс шы­ғы­стар­ды бол­дыр­мау жө­нін­де­гі, оның ішін­де
қар­жы құ­рал­да­ры ры­но­гын­да­ғы ба­ға­лар­дың бір­ден өзге­ру­і­мен
бай­ла­ны­сты шұ­ғыл рә­сім­дер­ді ай­қын­дау.
60.
Ұй­ым олар­дың ры­н­ок­тық құ­ны­ның ди­на­ми­ка­сын ес­ке­ре оты­рып,
қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­сал­ған опе­ра­ци­я­лар­дан түс­кен
кі­рі­стер­дің/шы­ғы­стар­дың өзге­рі­сте­ріне тал­дау жүр­гі­зе­ді.
61.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше:
ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру мә­се­ле­ле­рін
қа­рас­ты­ра­ды;
тәу­е­кел­де­рі бас­қа­ру бө­лім­ше­ле­рі­нің өза­ра әре­кет жа­сай­ды;
өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лін, пай­ы­здық тәу­е­кел­ді және
ба­лан­стан және ба­лан­стан тыс опе­ра­ци­я­лар­ды ап­та сай­ын
ба­қы­лай­ды;
ап­та сай­ын бас­қар­ма­ға және ай сай­ын ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лін, про­цент­ті және ва­лю­та
тәу­е­ке­лі бой­ын­ша Ұй­ым­ның по­зи­ци­я­сы, са­тып алу/са­ту
опе­ра­ци­я­сы­ның түр­ле­рі және ди­на­ми­ка­сы бой­ын­ша ақ­па­рат­ты
бе­ре­ді;
са­тып алы­на­тын қар­жы құ­рал­да­ры­ның кі­рі­сті­лі­гі­нің қо­лай­лы
дең­гейі бой­ын­ша ұсы­ным­ды бе­ре­ді.
62.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше:
күн сай­ын ақ­ша ағы­ны­ның кесте­сін жа­сай­ды және та­я­у­да­ғы он
жұ­мыс кү­ніне гэп-по­зи­ция өтім­ді­лі­гі­нің мо­ни­то­рин­гін
жүр­гі­зе­ді;
үне­мі (мы­са­лы, ап­та сай­ын) есеп ай­ы­ры­су кү­ніне сәй­кес,
ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер­ді өтеу мер­зім­де­рі­нің кесте­сін
жа­сай­ды және күн сай­ын­ғы, ап­та сай­ын­ғы және ай сай­ын­ғы
негіз­де гэп-по­зи­ция өтім­ді­лі­гі­нің мо­ни­то­рин­гін жүр­гі­зе­ді;
әр ва­лю­та бой­ын­ша ұлт­тық ва­лю­та­ға неме­се бас­қа ше­тел
ва­лю­та­сы­на ай­ыр­ба­ста­май гэп-по­зи­ция өтім­ді­лі­гі­нің
мо­ни­то­рин­гін және бас­қа­руын жү­зе­ге асы­ра­ды.
63.
Ұй­ым өтім­ді­лік­ті ба­қы­ла­уды Ұй­ым­ның ба­лан­стан тыс
опе­ра­ци­я­лар­ды өте­удің бо­лжан­ған кө­ле­мін ес­ке­ре оты­рып
ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­ды.
64.
Бас­қар­ма өтім­ді ак­тив­тер­ді жұ­мыл­ды­ру мүм­кін­ді­гін ес­ке­ре
оты­рып, жо­ға­ры өтім­ді ак­тив­тер бой­ын­ша гэп-по­зи­ци­я­ға
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
65.
Ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі Ұй­ым­ның
өтім­ді ак­тив­тер­ді жи­нақ­тау қа­бі­ле­ті­нің өзге­ру­ін ес­ке­ре
оты­рып, қол­ма-қол ақ­ша­ның гэп-по­зи­ци­я­ла­ры бой­ын­ша
ли­мит­тер­ге үне­мі шо­лу жүр­гі­зе­ді.
66.
Ұй­ым ше­тел ва­лю­та­сын­да мін­дет­те­ме­лер­ді өте­у­ге қа­жет­ті
ше­тел ва­лю­та­сын­да­ғы өтім­ді ак­тив­тер­ді қа­лып­та­сты­ру
қа­бі­лет­ті­лі­гіне тұ­рақ­ты түр­де мо­ни­то­ринг жүр­гі­зе­ді
67.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше ке­мін­де тоқ­са­ны­на бір
рет тұ­рақ­ты VАR үл­гі­сіне ен­гізу­ге рұқ­сат бе­ру­ді ес­ке­ре
оты­рып, өтеу мер­зі­мі бой­ын­ша кі­рі­сті­лік­тің дең­гей­ін
ай­қын­дай­ды және пай­ы­здық мөл­шер­ле­ме­нің өзге­ру­іне се­зім­тал
ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша дю­ра­ция көр­сет­кіш­те­рі
мо­ни­то­рин­гін тұ­рақ­ты түр­де жүр­гі­зе­ді.
68.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше:
пай­ы­здық тәу­е­кел­ді, пай­ы­здық тәу­е­кел­дің негіз­гі де­рек
көз­де­ріне (өтеу мер­зі­мін­де­гі ай­ыр­ма­шы­лық­тар, за­ем
ка­пи­та­лы ры­но­гы­ның мөл­шер­ле­ме­ле­рі, құ­ра­с­тыр­ма оп­ци­он­дар)
мо­ни­то­ринг жүр­гі­зе­ді.
69.
Ак­тив­тер­ді және мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі
ва­лю­та­лық ба­ғам­ды өзгер­ту­ін жан-жақ­ты тал­дау үшін қо­сым­ша
жүй­е­сі бар.
70.
Функ­ци­я­сы­на кли­ент­тің ак­тив­те­ріне қа­ты­сты ин­ве­сти­ци­я­лық
ше­шім­ді қа­был­дау жа­та­тын бө­лім­ше:
ва­лю­та­лық ба­ғам­ды өзгер­ту­ді тал­дау үшін қо­сым­ша жүй­е­сі
бар;
ва­лю­та­лық ба­ғам­ды өзгер­ту­ге се­зім­тал­дық­ты ай­қын­дау үшін
ва­лю­та­лық құ­рал­дар­дың құ­нын ба­ға­лау жүр­гі­зі­ле­тін ашық
ва­лю­та­лық по­зи­ци­я­ны неме­се мо­дел­дер­ді тұ­рақ­ты тал­дай­ды.
71.
Ұй­ым­ның опе­ра­ци­я­лық қыз­ме­тін, ақ­па­рат­тық жүй­е­ле­рін және
бас­қар­ма ақ­па­ра­ты­ның жүй­е­ле­рін функ­ци­я­ла­уды қам­та­ма­сыз
ету­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар.
72.
Іш­кі рә­сім­дер рет­тей­ді:
Ұй­ым­ның өн­ді­рі­стік қыз­ме­тін бас­қа­ру­ды қам­та­ма­сыз ете­тін
бө­лім­ше­ні;
ба­ға­лы қа­ға­з­дар ры­но­гын­да опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу­дің
тех­ни­ка­лық тәр­ті­бін;
Ұй­ым опе­ра­ци­я­ла­ры­ның бух­гал­тер­лік есе­бін;
Ұй­ым­ның опе­ра­ци­я­ла­ры­на және олар­дың есе­біне қо­сар­лы
ба­қы­ла­уды;
Ұй­ым­ның құ­жат ай­на­лы­мы­на ба­қы­ла­уды;
Ұй­ым­ның ка­сто­ди­ан банк­ке бе­ре­тін ақ­па­рат­ты ба­қы­лау және
ку­әлан­ды­ру, оның ішін­де ұсы­ны­л­ған ақ­па­рат­тың
сәй­кес­сіз­ді­гін анық­та­ған жағ­дай­да іс-қи­мыл­ды ку­әлан­ды­ру
және рет­теу рә­сім­де­рін;
ақ­па­рат­ты бе­ру ке­зін­де тұ­лға­лар жа­у­ап­кер­ші­лік­те­рі­нің
рә­сім­де­рін;
жи­нақ­тал­ған ин­ве­сти­ци­я­лар есеп­те­уле­рі ал­го­ритмде­рі­нің
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы заң­на­ма­ла­ры­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ға
сәй­кест­і­гін тек­се­ру рә­сім­де­рі, оның ішін­де шар­тты бір­лік
құ­ны­ның есеп ай­ы­ры­су­ла­рын, шар­тты бір­лік­тің са­нын
рет­тей­ді.
73.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті жар­ты жыл­да ке­мін­де бір рет
бө­лім­ше­лер­ге олар­дың ба­ға­лы қа­ға­з­дар­мен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу­дің опе­ра­ци­я­лық тех­ни­ка­сын сақ­та­уын,
есеп­ке алу жур­на­лын­да ба­ға­лы қа­ға­з­дар­мен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­дың се­нім­ді және уақ­ты­лы көр­се­ті­лу­ін ба­ға­лау
мақ­са­тын­да тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
74.
Ұй­ым­ның де­ректер­ді элек­трон­дық өң­деу жүй­е­сін жос­пар­ла­у­ға,
әзір­ле­у­ге және функ­ци­я­ла­у­ға қа­ты­сты ере­же­ле­рі мен
бас­шы­лық­та­ры бар.
75.
Элек­трон­дық өң­деу жүй­е­сін ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын және
де­ректер­ді өң­деу мә­се­ле­ле­ріне жа­у­ап бе­ре­тін Ұй­ым
қыз­мет­ке­рі­нің жұ­мыс са­ла­сы­на сәй­кес бі­лік­ті­лі­гі және
тә­жі­ри­бе­сі бо­ла­ды.
76.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті бас­қар­ма бе­кіт­кен тек­се­ру­лер жос­па­ры­на
сәй­кес тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
77.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті жүр­гі­зі­л­ген тек­се­ру­лер бой­ын­ша тұ­рақ­ты
түр­де бас­қар­ма мен ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне ха­бар­лай­ды.
78.
Ұй­ым­ның бас­қа Ұй­ым­дар­ға, банк­тер­ге, сақ­тан­ды­ру Ұй­ым­да­ры­на
және бас­қа Ұй­ым­дар­ға ин­ве­сти­ци­я­лар­ды уақ­ты­лы ауда­ру­ды
жү­зе­ге асы­ру­ға мүм­кін­дік бе­ре­тін бағ­дар­ла­ма­лық-тех­ни­ка­лық
құ­рал­да­ры бар.
79.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі­нің ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған
жүй­е­ден шық­қан және кір­ген кез­де рұқ­сат бе­ру дең­гей­ін
тек­се­ру жүй­е­сі бар.
80.
Бас­қар­ма ма­ңы­зды кі­лт­тер­ді, оның ішін­де де­ректер­дің
ақ­па­рат ба­за­сы­на элек­трон­дық кі­лт­тер­ді ба­қы­лау жө­нін­де­гі
ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі­нің рә­сім­де­рін және
жа­у­ап­кер­ші­лі­гін бе­кіт­ті.
81.
Рә­сім­дер мы­на­лар­дың мін­дет­ті түр­де бо­луын қа­рас­ты­ра­ды:
дай­ын­да­у­шы жаб­дық­тар­дың мы­на­дай тех­ни­ка­лық қыз­мет
көр­се­ту­ле­рін қам­та­ма­сыз ете­тін сер­ти­фи­кат­тал­ған
бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету­дің;
өрт қа­уіп­сіз­ді­гі­нің және сей­смо­ло­ги­я­лық ор­нық­ты­лық­тың
та­лап­та­ры­на жа­у­ап бе­ре­тін де­ректер­дің ақ­па­рат ба­за­сы­ның
тех­ни­ка­лық ке­шен­де­ріне ар­нал­ған оқ­шау үй-жай­лар­дың;
ав­то­ном­ды электр қу­а­ты­ның;
ре­зерв­те­гі ком­пью­тер­лер мен же­лі­лік ком­му­ни­ка­ци­я­лар­дың;
Ұй­ым­ның де­ректер­дің жүй­е­лік-ма­ңы­зды бағ­дар­ла­ма­лық
файл­да­ры мен файл­дар­дың ре­зерв­тік кө­шір­ме­ле­рін
үне­мі қа­лып­та­сты­ра­ды.
82.
Тө­тен­ше жағ­дай­лар рә­сім­де­рі ком­пью­тер­лік ор­та­лық­тар үшін
жүйе жұ­мысын­да тө­тен­ше ір­кі­лі­стер болған жағ­дай­да­ғы
ере­же­лер мен бас­шы­лық­тар­ды қа­рас­ты­ра­ды.
83.
Кли­ент­тің ак­тив­те­рі­мен жа­сал­ған мәмі­ле­лер­ді есеп­ке алу
жур­на­лын жүр­гі­зу ере­же­сін­де мы­на­лар:
мәмі­ле­лер­ді есеп­ке алу жур­на­лы­ның са­ны және ата­уы;
жур­на­лын тол­ты­ру тәр­ті­бі мен ке­зең­ді­лі­гі;
кли­ент­тің ак­тив­те­рі­нің қа­ты­суы­мен жа­са­ла­тын мәмі­ле­лер­ді
жа­са­у­ға ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ла­у­а­зым­ды
тұ­лға­лар­дың тіз­бе­сі бар.
84.
Де­ректер­дің және құ­пия ақ­па­рат­тың сақ­та­луын қам­та­ма­сыз
ету жө­нін­де­гі іш­кі ба­қы­лау са­я­са­ты мы­на­лар­ды:
құ­пия са­на­ты­на жат­қы­зы­ла­тын ақ­па­рат тіз­бе­сін;
құ­пия ақ­па­ра­ты бар құ­жат­тар­ды тір­кеу тәр­ті­бі, рә­сім­деу,
тір­кеу, есеп­ке алу және сақ­та­уды;
құ­пия ақ­па­рат­қа жі­бе­рі­ле­тін тұ­лға­лар­дың ла­у­а­зым­да­рын
көр­се­те оты­рып, құ­пия ақ­па­рат­қа рұқ­сат бе­ру тәр­ті­бін
көз­дей­ді.
85.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі тех­ни­ка­лық про­бле­ма­лар­дың есеп­ке алу па­рақ­та­рын тол­ты­ра­ды және олар бой­ын­ша есеп бе­ру жүр­гі­зі­ле­ді.
86.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі про­бле­ма­лар­дың туу
се­беп­те­рін ба­қы­лай­ды, олар ту­ра­лы ақ­па­рат жүй­е­сін
дай­ын­да­у­шы­лар­ға ха­бар­лай­ды және олар­дың қай­та­ла­нуын
бол­дыр­мау үшін тү­зе­ту ша­ра­ла­рын қа­был­дай­ды.
87.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі осын­дай
про­бле­ма­лар­дың си­па­тын үне­мі тал­дай­ды.
88.
Рә­сім­дер:
рұқ­са­ты шек­те­улі ақ­па­рат де­ректе­рі­нің тіз­бе­сін;
рұқ­сат алу тәр­ті­бін;
ақ­па­рат де­ректе­ріне рұқ­сат­ты ба­қы­лау тәр­ті­бін;
ақ­па­рат де­ректе­ріне рұқ­са­ты бар тұ­лға­лар­дың тіз­бе­сін
көз­дей­ді.
89.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі тоқ­са­ны­на ке­мін­де бір
рет ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған де­ректер ба­за­сы­ның функ­ци­я­ла­нуын
қам­та­ма­сыз ете­тін тех­ни­ка­лық ке­шен­дер­ге тек­се­ру жүр­гі­зе­ді.
90.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі тоқ­са­ны­на бір рет
тех­ни­ка­лық ке­шен­дер­дің жай-күйі ту­ра­лы бас­қар­ма­ға
ақ­па­рат ұсы­на­ды.
91.
Ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету бө­лім­ше­сі ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған
де­ректер ба­за­сын бас­қа­ру тер­ми­нал­да­рын пай­да­ла­ну­дың
мо­ни­то­рин­гін жүр­гі­зе­ді және сәй­кестен­ді­ре­ді, оның ішін­де
олар жүр­гіз­ген опе­ра­ци­я­лар­дың тү­рі мен кө­ле­мі­нің
пай­да­ла­ну­шы­ның функ­ци­о­нал­дық мін­дет­те­ріне сәй­кест­і­гін
ба­қы­лай­ды.
92.
Ұй­ым пай­да­ла­ну­шы­ның же­ке ба­сын сәй­кестен­ді­ру­ге мүм­кін­дік
бе­ре­тін жүйе бар.

Қазақстан Республикасы Қаржы
нарығын және қаржы Ұйымдарын
реттеу мен қадағалау агенттігі
Басқармасының 2007 жылғы 30
сәуірдегі N 129 қаулысына
5-қосымша
Талаптардың қосымша критерийлері
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру жүй­е­сін Ұй­ым­да­сты­ру
1.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі Ұй­ым қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сын бе­кіт­ті.
2.
Ұй­ым­ның кор­по­ра­тив­тік стра­те­ги­я­сын­да Ұй­ым қыз­ме­ті­нің қы­сқа мер­зім­ді (ке­мін­де бір жыл­да) және ұзақ мер­зім­ді (екі жыл­дан он жы­л­ға дей­ін) Ұй­ым­ның қыз­ме­ті­нің мақ­сат­та­ры ай­қын­дал­ған.
3.
Ұй­ым­ның ұзақ мер­зім­ді стра­те­ги­я­сы жа­сал­ған және Ұй­ым­ның
қыз­ме­тіне бұ­рын жа­ғым­сыз әсер ет­кен фак­тор­лар­ды алып
та­стау мақ­са­тын­да үне­мі же­тіл­ді­рі­ле­ді.
4.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі тәу­е­кел­дер­мен (кре­дит тәу­е­ке­лі, пай­ыз
тәу­е­ке­лі, өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лі, ва­лю­та тәу­е­ке­лі)
бай­ла­ны­сты Ұй­ым­ның стра­те­ги­я­сы­на, са­я­са­ты­на және
рә­сім­де­ріне қай­шы ке­ле­тін опе­ра­ци­я­лар­ды жа­сау мүм­кін­ді­гін
бол­дыр­мау мақ­са­тын­да мо­ни­то­ринг жүр­гі­зе­ді.
5.
Тәу­е­кел­ді бас­қа­ру функ­ци­я­сын жү­зе­ге асы­ра­тын Ұй­ым­ның
кли­ент­тің ак­тив­те­ріне ық­пал ету әді­сте­ме­сін, қар­жы
құ­рал­да­ры­ның те­ріс ди­на­ми­ка­сы жағ­дай­ын­да іш­кі және сырт­қы
ры­н­ок­та­ры­ның кі­рі­сті­лі­гі мен өтім­ді­лі­гін пай­да­ла­на­ды.
6.
Бас­қар­ма әле­ует­ті және ық­ти­мал тәу­е­кел­ді біл­ді­ре­тін іш­кі
және сырт­қы эко­но­ми­ка­лық фак­тор­лар­ды сәй­кестен­ді­ре­ді және тал­дай­ды, олар­дың Ұй­ым­ның қар­жы көр­сет­кіш­те­ріне
ық­па­лы­ның дә­ре­же­сін ба­ға­лай­ды.
7.
Бас­қар­ма әле­ует­ті және ық­ти­мал тәу­е­кел­ді біл­ді­ре­тін іш­кі
және сырт­қы эко­но­ми­ка­лық фак­тор­лар­ды сәй­кестен­ді­ре­ді және
тал­дай­ды, олар­дың Ұй­ым­ның қар­жы көр­сет­кіш­те­ріне
ық­па­лы­ның дә­ре­же­сін ба­ға­лай­ды.
8.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа ал­қа­лы ор­га­ны олар­дың ай сай­ын­ғы есе­бі негі­зін­де тәу­е­кел­дер­дің түр­ле­рі бой­ын­ша жиын­тық ли­мит­тер­ді сақ­та­уын ба­қы­лай­ды.
9.
Бас­қар­ма не Ұй­ым­ның бас­қа ал­қа­лы ор­га­ны Ұй­ым­ның
бө­лім­ше­ле­рі­нің әле­ует­ті және ық­ти­мал тәу­е­кел­дер­ді
бас­қа­ру­да­ғы са­я­сат­ты сақ­та­уын ба­қы­лай­ды, Ұй­ым
бө­лім­ше­ле­рі­нің олар үшін бел­гі­лен­ген ли­мит­тер ше­гін­де
тәу­е­кел­дер мөл­ше­рін сақ­тау мо­ни­то­рин­гін жү­зе­ге асы­ра­ды.
10.
Бас­қар­ма оның жүр­гіз­ген опе­ра­ци­я­ла­ры­ның түр­ле­рі бой­ын­ша
тәу­е­кел­дер­ді бө­лу, яғ­ни мен­шік­ті ка­пи­тал мен тө­лем
қа­бі­лет­ті­лі­гін сақ­тау мақ­са­тын­да, олар­ға бай­ла­ны­сты
тәу­е­кел­ді ес­ке­ре оты­рып, қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын
опе­ра­ци­я­лар­дың құ­ры­лы­мын және кө­ле­мін қа­лып­та­сты­ру
са­я­са­тын қол­да­на­ды және оны Ұй­ым­ның жа­у­ап­ты
бө­лім­ше­ле­рі­нің орын­да­уын ба­қы­лай­ды.
11.
Ұй­ым­ның әр­та­рап­та­ну са­я­са­тын іс­ке асы­ру­ды қам­та­ма­сыз
ете­тін, сон­дай-ақ уәкі­лет­ті ор­ган бел­гі­ле­ген әр­та­рап­та­ну
нор­ма­ла­рын сақ­тау мо­ни­то­рин­гін жү­зе­ге асы­ру­ға мүм­кін­дік
бе­ре­тін Ұй­ым­дық-функ­ци­о­нал­дық және опе­ра­ци­я­лық құ­ры­лы­мы
бар.
12.
Ұй­ым­ның ағым­да­ғы қар­жы жағ­дайы ту­ра­лы ақ­па­рат фор­ма­ты және
олар бой­ын­ша қа­был­да­ған тәу­е­кел­дер бас­қа­ру есе­бі­нің
бел­гі­лі бір ны­сан­да­ры тү­рін­де стан­дарт­тал­ған, оның ішін­де
кре­дит, пай­ыз тәу­е­кел­де­рі, өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лі,
ва­лю­та тәу­е­ке­лі, ел­дің (транс­ферт) тәу­е­кел­де­рін
сәй­кестен­ді­ре­ді және өл­шей­ді, сон­дай-ақ тәу­е­кел­дер­ге
ұшы­рау дә­ре­же­сі, бел­гі­лен­ген ли­мит­тер ше­гін­де олар­дың
сақ­та­луы ай­қын­да­ла­ды.
13.
Бө­лім­ше қа­был­да­на­тын тәу­е­кел­ді ес­ке­ре оты­рып, Ұй­ым­ның
кү­ті­ле­тін кі­рі­сте­рін ба­ға­ла­уды (есеп­те­уді) жүр­гі­зе­ді.
14.
Қар­жы құ­рал­да­ры­мен жа­са­ла­тын опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу.
15.
Қар­жы құ­рал­да­рын са­тып алу/са­ту опе­ра­ци­я­ла­рын бас­қа­ру
жө­нін­де­гі іш­кі са­я­са­ты мы­на­лар­ды рет­тей­ді:
Ұй­ым­ның ак­тив­тер (мін­дет­те­ме­лер) құ­ры­лы­мы­на бай­ла­ны­сты
өтім­ді­лік­ті жо­ғал­ту тәу­е­ке­лін ай­қын­да­уды;
Ұй­ым­ның ак­тив­тер (мін­дет­те­ме­лер) құ­ры­лы­мы­на бай­ла­ны­сты
пай­ы­здық тәу­е­кел­ді анық­та­уды;
Ұй­ым­ның ак­тив­тер (мін­дет­те­ме­лер) құ­ры­лы­мы­на бай­ла­ны­сты
ва­лю­та­лық тәу­е­кел­ді анық­та­уды;
туын­ды қар­жы құ­рал­да­ры­мен опе­ра­ци­я­лар­ға ти­е­сі­лі
тәу­е­кел­дер­ді анық­та­уды;
Ұй­ым­ның ры­н­ок­тық тәу­е­ке­ліне өл­шем жа­сау ке­зін­де­гі
пай­да­ла­ны­ла­тын үл­гі­лер­ді;
тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі­нің ди­рек­тор­лар ке­ңе­сіне
және бас­қар­ма­ға ры­н­ок­тық тәу­е­кел бой­ын­ша Ұй­ым­ның
по­зи­ци­я­ла­ры ту­ра­лы есе­бін ұсы­ну ке­зең­ді­лі­гін;
16.
Ұй­ым бас­қа ры­н­ок­тық опе­ра­ци­я­лар­дан же­ке са­уда опе­ра­ци­я­ла­ры­ның өң­де­уін жүр­гі­зе­ді.
17.
Ұй­ым­ның ак­тив­тер мен мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша тәу­е­кел­дер­ді
және кі­рі­стер­ді/шы­ғы­стар­ды ба­қы­лай­ды және олар­дың құ­ны­на
күн сай­ын­ғы ба­ға­лау жүр­гі­зе­ді.
18.
Ұй­ым­ның қар­жы құ­ра­лы­ның ры­н­ок­тық құ­ны­ның бол­ма­ған жағ­дай­да
қар­жы­лық есеп бе­ру жағ­дай­ын­да, қар­жы­лық есеп бе­ру­дің
ха­лы­қа­ра­лық стан­дар­ты­на сәй­кес осы қар­жы құ­ра­лы­ның
құн­сызда­нуы­на тест жүр­гіз­ді.
19.
Ұй­ым әр­бір опе­ра­ци­я­лық күн ішін­де қар­жы құ­рал­да­ры­мен
жа­са­ла­тын кі­рі­стер­ді/шы­ғы­стар­ды ба­ға­ла­уды тұ­рақ­ты
жүр­гі­зе­ді.
20.
Ұй­ым­ның ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ба­ға тәу­е­ке­лін ес­ке­ре оты­рып
қар­жы құ­рал­да­ры­ның құ­нын ай­қын­дау рә­сім­де­рін бе­кіт­ті.
21.
Ұй­ым қар­жы құ­ра­лы­ның құ­нын ба­ға­ла­уды тәу­е­кел­ді ба­ға­лау
мо­де­лі­нің және ағым­да­ғы ба­ға­лар­ды ры­н­ок­тық ба­ға­ға кел­ті­ру
негі­зін­де жүр­гі­зе­ді, со­ны­мен бір­ге стресс-те­стинг (stress-testing) және бэк-те­стинг (back-testing) өт­кі­зе­ді.
22.
Ұй­ым тәу­е­кел­ді ба­ға­лау нәти­же­ле­рін және қар­жы құ­рал­да­ры­мен
опе­ра­ци­я­лар­ды жа­са­у­ға ше­шім қа­был­дау ба­ры­сын­да тұ­рақ­ты
стресс-те­стинг­тер­ді пай­да­ла­на­ды.
23.
Бас­қар­ма қар­жы құ­рал­да­ры үшін "stop-loss" ли­мит­те­рі­нің
диа­па­зо­нын пай­да­ла­на­ды.
24.
Іш­кі аудит қыз­ме­ті Ұй­ым­ның "stop-loss" ли­ми­тін ай­қын­дау
ере­же­ле­рін дұ­рыс қол­да­нуын тек­се­ре­ді.
25.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі қар­жы құ­рал­да­ры бой­ын­ша ли­мит­тер­дің бір­дей­лі­гіне қар­жы құ­рал­да­ры ры­но­гы­ның ауқы­мы мен ди­на­ми­ка­сы мен қар­жы құ­рал­да­ры­ның өтім­ді­лі­гіне сәй­кес тал­дау жүр­гі­зе­ді.
26.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ва­лю­та­лық ба­ғам­ның өзге­ру­ін тал­да­у­ға
сәй­кес ва­лю­та­лық по­зи­ция бой­ын­ша ше­шім қа­был­дау са­я­са­тын
бе­кіт­ті.
27.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі мы­на­лар­ды жү­зе­ге асы­ра­ды:
түр­лі тал­дау әді­сте­ме­сін пай­да­ла­ну ар­қы­лы тәу­е­кел­дер­ді
ке­шен­ді бас­қа­ру;
тәу­е­кел­ге се­зім­тал­дық­ты ба­ға­ла­уды гэп тал­дау жүр­гі­зе­ді;
стресс-те­стинг, ры­н­ок­та­ғы қо­лай­сыз фак­тор­лар кө­бей­ген
жағ­дай­да шұ­ғыл іс-әре­кет жа­сау жос­па­рын­да олар­дың
нәти­же­ле­рін пай­да­ла­на­ды;
туын­ды қар­жы құ­рал­да­ры­ның кө­ме­гі неме­се бас­қа ры­н­ок­тық
опе­ра­ци­я­лар ар­қы­лы пай­ы­здық тәу­е­ке­лін уақ­ты­лы хеджир­леу
рә­сім­де­рін пай­да­ла­на­ды;
гэп бой­ын­ша және тәу­е­кел­дер бой­ын­ша мен­шік­ті ка­пи­тал
бір­дей­лі­гін ес­ке­ре оты­рып, пай­ы­здық тәу­е­кел мөл­ше­рі
ли­мит­тер­ді бел­гі­лей­ді.
28.
Тәу­е­кел­дер­ді бас­қа­ру бө­лім­ше­сі ке­мін­де жар­ты жыл­да бір рет
стресс-те­стинг өт­кі­зе­ді және оның нәти­же­сін ры­н­ок­та­ғы
қо­лай­сыз фак­тор­лар­дың өсу ба­ры­сын­да шұ­ғыл іс-әре­кет
жос­па­ры­на пай­да­ла­на­ды.
29.
Ұй­ым­ның ак­тив­тер­ді және мін­дет­те­ме­лер­ді бас­қа­ру са­я­са­ты­на
сәй­кес туын­ды қар­жы құ­рал­да­ры кө­ме­гі­мен ва­лю­та­лық
тәу­е­кел­ді уақ­ты­лы хеджир­леу рә­сім­де­рін пай­да­ла­на­ды.
30.
Ди­рек­тор­лар ке­ңе­сі ашық ва­лю­та­лық по­зи­ци­я­лар бой­ын­ша
ли­мит­тер­ді және ва­лю­та­лық нет­то-по­зи­ция ли­мит­те­рін
анық­тай­ды.