Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5-бабына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

«Келісілген»
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрі
Т. Дүйсенова___________
2013 жылғы 21 қазан

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
1-қосымшасы
«Ауыл шаруашылығын механикаландыру» кәсіби стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу–әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік – біліктілік анықтамасы;
ШРК – шектеулі рұқсат етілген концентрациясы;
МШФМ – мал шаруашылығы фермаларының механикаландыруы.

Кәсіби стандарт «Ауыл шаруашылығын механикаландыру» кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

темір ұстасы–жөндеуші;
мал өсіру кешендерінің және механикаландырылған фермелер операторы;
агроөнеркәсіптік кешенінің техник-механигі;
көп еңбекті қажет ететін процестерді механикаландыру жөніндегі техник.

Параграф 1. Темір ұстасы–жөндеуші

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. «Агроөнеркәсіптік кешенінің техник – механигі», ауыл шаруашылығы техникасын дайындау, басқару, техникалық қызмет көрсету, пайдалануы мен жөнделуіне бақылау жасау, персоналды басқару жөніндегі кәсібі субъектіні негізгі функцияны жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді.
Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 4–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 5–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Ауыл шаруашылығын
механикаландыру»
кәсіптік стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің
Ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
ҚР 05 – 2008 МС мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей
1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сын дай­ын­дау, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
Те­мір-ұста­сы жөн­де­у­ші
Көп ең­бек­ті қа­жет ете­тін про­це­стер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ник, те­мір-ұста­сы жөн­де­у­ші
2-3
2
Мал­ды ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің кө­ме­гі­мен өсі­ру жұ­мыста­рын орын­дау
Мал өсі­ру ке­ше­ні және ме­ха­ни­ка­лан­ған фер­ма­лар опе­ра­то­ры
Мал өсі­ру ке­ше­ні және ме­ха­ни­ка­лан­ған фер­ма­лар опе­ра­то­ры, ше­бер, рет­те­у­ші
2-3
3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сын дай­ын­дау, бас­қа­ру, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, пай­да­ла­нуы мен жөн­де­лу­іне ба­қы­лау жа­сау, пер­со­нал­ды бас­қа­ру
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні­нің тех­ник-ме­ха­ни­гі
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні­нің тех­ник-ме­ха­ни­гі
3-4
4
Мал өсі­ру мен азық өн­ді­ру ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін дай­ын­дау, про­фи­лак­ти­ка­лық, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, пер­со­нал­ды бас­қа­ру
Көп ең­бек­ті қа­жет ете­тін про­це­стер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ник
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні­нің тех­ник-ме­ха­ни­гі, мал өсі­ру ке­ше­ні және ме­ха­ни­ка­лан­ған фер­ма­лар опе­ра­то­ры, ше­бер, рет­те­у­ші
3-4

механикаландыру»
кәсіптік стандартының
2-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
7233
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
Шы­ға­ры­лым 2 «Те­мір-ұста­сы және те­мір–ұста­лық жи­нау жұ­мыста­ры» 1 на­урыз 2012 жыл № 66 – ө – м (ӘМ № 7478 19.03.2012)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Те­мір ұста­сы – жөн­де­у­ші
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
2 – 4
3
5 – 8
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы стан­ци­я­ла­ры, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­те­тін ком­па­ни­я­лар, ма­ши­на-трак­тор парк­те­рі және жөн­деу мен тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге ар­нал­ған ше­бер­ха­на­лар. Жер­ді өң­деу бой­ын­ша ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­ғам­дық және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ры­лы­стар, ауыл жол­да­рын жай­ла­сты­ру
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру. Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар-жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар. Зи­ян­ды заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс-фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы та­лап­та­ры­на сәй­кес жүр­гі­зу­ші, трак­тор­шы, ма­ши­нист ку­ә­лі­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
Та­лап етіл­мей­ді
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім
СБШ 2-дең­гей­ін­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның №
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Жұ­мыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін таң­дау, қа­был­дау және жұ­мысқа қо­су
2
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу және про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Жою, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тал­дау жа­сау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
1-1) Трак­тор, ком­байн, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі аг­ре­гат­тар ви­зу­ал­дық тек­се­ру және таң­дау
1-2) Ас­па­лы, тір­ке­ме­лі аг­ре­гат­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және ор­на­ту және қоз­ғалт­қыш пен жаб­дық­тың ти­ім­ді ре­жім­де­рін анық­тау
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
2-1) Әр­түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу
2-2) Әр­түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы түр­ле­ріне про­фи­лак­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
3-1) Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысқа дай­ынды­ғын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау және ба­қы­лау, жою
3-2) Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­деу қо­ры­тын­ды­ла­ры­на тал­дау жа­сау
3-3) Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су
5 Кесте. СБШ 2–деңгейі темір ұстасы–жөндеушісі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Тех­ни­ка­лық және аг­ро­кли­мат­тық та­лап­тар­ды ес­ке­ру­мен ма­ши­на ком­би­на­ци­я­ла­рын таң­дау және ұй­ым­да­сты­ру
Трак­тор, ком­байн, және ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті ма­ши­на­лар­дың құ­ра­с­тыр­ма­сы, мақ­са­ты, ат­қа­ры­мы, пай­да­ла­ну са­ла­сы және пай­да­ла­ну си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша сы­нып­тау
2-1)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі темір-ұстасы жөндеушісі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-2)
Құ­ра­с­ты­ру, жұ­мыс ре­жім­де­рін ор­на­ту бой­ын­ша мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын­дық­ты жү­зе­ге асы­ру, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­тау
Ас­па­лы жаб­дық­ты, құ­рал­дар­ды қа­уіп­сіз ор­на­ту, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, өң­деу, ти­еу, тө­сеу, тү­сі­ру және сақ­тау бой­ын­ша жұ­мыс рә­сім­де­рі мен ке­зең­де­рі­нің си­патта­ма­сы
2-2)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­сы­на про­фи­лак­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну, ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау, ақау ак­ті­ле­рін тол­ты­ру
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің, жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
3-1)
Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау, ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды жою бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі кем­ші­лік­тер мен ақа­у­лар­ды анық­тау. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның ас­пап па­нель­де­рін бап­тау
Мо­тор кө­лік құ­рал­да­ры­ның және бас­қа өзі жү­ре­тін ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғы­ның ме­ха­низмде­рі­нің және ав­то­мат­ты бас­қа­ру мен даб­ыл жүй­е­ле­рі­нің, сен­сор­лық тех­но­ло­ги­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
3-2)
Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­де­у­ге тал­дау жа­сау, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің мо­ни­то­рин­гі, ба­қы­лау және тү­зе­ту
Ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті кө­лік құ­рал­да­ры­ның, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры­ның, тір­ке­ме­лер­дің, ас­па­лы жаб­дық­тың, аг­ре­гат­тар­дың ат­қа­рым­дық ме­ха­низмде­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі жүй­е­ле­рі­нің, жұ­мыс прин­ципте­рі және ре­жі­мі­нің си­патта­ма­сы
3-3)
Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну ке­зін­де тех­ни­ка­лық бұ­зу­шы­лық­тар­ды, апат­тар мен ин­ци­дент­тер­дің се­беп­те­рін анық­тау. Бас­шы­лар­ға са­па­ны қам­та­ма­сыз ету ша­ра­ла­ры­на сәй­кес стан­дарт­ты рә­сім­дер­ді жақ­сар­ту бой­ын­ша ұсы­ны­стар бе­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­ның қа­уіп­сіз, ти­ім­ді жұ­мысын ба­қы­лау, ме­ха­низмдер мен қон­дыр­ғы­лар­ға мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу мен ба­қы­лау әді­сте­рі­нің си­патта­ма­сы

механикаландыру»
кәсіптік стандартының
3-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
8331
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
Шы­ғар­лы­мы 64 «Мал өсі­ру ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы жұ­мыстар мен жұ­мыс­шы­лар­дың кә­сіп­те­рі» 1.11.2012 ж. № 422-ө-м (ӘМ № 8089 23.11.2013 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Мал өсі­ру ке­шен­де­рі мен ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған фер­ма­лар опе­ра­то­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
2 – 4
3
5 – 6
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ет, сүт, та­у­ар­лық мал өсі­ру­мен ай­на­лы­са­тын ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­сал­қы ша­ру­а­шы­лық­тар (мал өсі­ру фер­ма­ла­ры мен ме­ха­ни­ка­лан­ған ке­шен­де­рі, ашық және жа­бық мал се­мір­ту орын­да­ры)
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру. Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар – жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар. Зи­янды­да заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс – фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқу ке­зін­де
3
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
СБШ 3-дең­гей­де 1 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
2
Мал ба­сын, ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­рын анық­тау, мал өсі­ру ке­ше­нін­де­гі, фер­ма­да­ғы жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру
3
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын көз­бен шо­лып тек­се­ру, жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін, са­па­сын, аг­ре­гат­тар­ды, жөн­деу жұ­мыста­рын ди­а­гно­сти­ка­лау. Мал­ды ұстау мен азық­тан­ды­ру та­лап­та­ры, тұқым­дық есеп тал­да­уы, алын­ған өнім­ді тал­дау, мал­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру әді­сте­рін бі­лу
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
1-1) Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
2-1) Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
3
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
5 Кесте. СБШ 2-деңгейі мал өсіру кешендері мен механикаландырылған фермалар операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ке­зек­ші­лік ат­қа­ру ке­зін­де ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сын қа­был­дап алу және сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету, қа­жет бол­са, сою. Ауыр­ған мал­ды азық­тан­ды­ру, су­а­ру
Мал өсі­ру, ана­то­мия және фи­зио­ло­гия негіз­де­рі, азық­тың негіз­гі түр­ле­рі, олар­дың құн­ды­лы­ғы, азық­тан­ды­ру мен су­а­ру нор­ма­ла­ры мен ре­жім­де­рі, өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру ке­зін­де мал­ды ұстау жағ­дай­ла­ры­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
2-1)
Мал ба­сын, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын және жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру ке­зін­де жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі, ең көп та­ра­ған ау­ру­лар­дың бел­гі­ле­рі және ауыр­ған және за­рдап шек­кен мал­ға ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту негіз­де­рі
Мал өсі­ру фер­ма­ла­ры­ның ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру жабды­ғын дай­ын­дау, құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­та­уды жү­зе­ге асы­ру
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі мал өсіру кешендері мен механикаландырылған фермалар операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
3-1)
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, алын­ған өнім­ді есеп­ке алу және мал­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру әді­сте­рін тал­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және өз бе­ті­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Мал­ды кү­ту, азық­тан­ды­ру, ұстау ере­же­ле­рі. Ме­ха­низмдер­ді, за­рар­сыздан­ды­ру қон­дыр­ғы­ла­ры­ның құ­ры­лы­мы мен тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
Азық­тан­ды­ру және ұстау шар­тта­ры, ме­ха­низмдер жұ­мысы

механикаландыру»
кәсіптік стандартының
4-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3115
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні­нің тех­ник–ме­ха­ни­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Тех­ник
Ме­ха­ник
3
-
-
4
-
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы стан­ци­я­ла­ры, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­те­тін ком­па­ни­я­лар, ма­ши­на-трак­тор парк­те­рі және жөн­деу мен тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге ар­нал­ған ше­бер­ха­на­лар. Жер­ді өң­деу бой­ын­ша ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­ғам­дық және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ры­лы­стар, ауыл жол­да­рын жай­ла­сты­ру
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру. Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар-жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар. Зи­ян­ды заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс-фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы та­лап­та­ры­на сәй­кес жүр­гі­зу­ші, трак­тор­шы, ма­ши­нист ку­ә­лі­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
Та­лап етіл­мей­ді
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім
СБШ 2-дең­гей­ін­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы
1
Жұ­мыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін таң­дау, қа­был­дау және жұ­мысқа қо­су
2
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу және про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Жою, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тал­дау жа­сау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­те­рі (ең­бек іс-қи­мыл­да­ры)
1
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
1-1) Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар­ды сыр­ты­нан шо­лып тек­се­ру және таң­дау
1-2) Ас­па­лы, тір­ке­ме­лі аг­ре­гат­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және ор­на­ту және қоз­ғалт­қыш пен жаб­дық­тың ти­ім­ді ре­жім­де­рін анық­тау
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
2-1) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу
2-2) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы түр­ле­ріне про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
3-1) Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысқа дай­ынды­ғын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау және ба­қы­лау, жою
3-2) Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­деу қо­ры­тын­ды­ла­ры­на тал­дау жа­сау
3-3) Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су
5 Кесте. СБШ 3–деңгейі агроөнеркәсіптік кешені техник–механигі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Тех­ни­ка­лық және аг­ро­кли­мат­тық та­лап­тар­ды ес­ке­ру­мен ма­ши­на ком­би­на­ци­я­ла­рын таң­дау және ұй­ым­да­сты­ру
Трак­тор, ком­байн, және ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті ма­ши­на­лар­ды құ­ра­с­тыр­ма­сы, мақ­са­ты, ат­қа­ры­мы, пай­да­ла­ну са­ла­сы және пай­да­ла­ну си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша сы­нып­тау
1-2)
Құ­ра­с­ты­ру, жұ­мыс ре­жім­де­рін ор­на­ту бой­ын­ша мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын­дық­ты жү­зе­ге асы­ру, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­тау
Ас­па­лы жаб­дық­ты, құ­рал­дар­ды қа­уіп­сіз ор­на­ту, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, өң­деу, ти­еу, тө­сеу, тү­сі­ру және сақ­тау бой­ын­ша жұ­мыс рә­сім­де­рі мен ке­зең­де­рі­нің си­патта­ма­сы
2-1)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
2-2)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­сы­на про­фи­лак­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау, ақау ак­ті­ле­рін тол­ты­ру
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің, жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
6 Кесте. СБШ 4-деңгейі Агроөнеркәсіптік кешені техник-механигі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лі­мі
3-1)
Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау, ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды жою ке­зін­де жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі кем­ші­лік­тер мен ақа­у­лар­ды анық­тау. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның ас­пап па­нель­де­рін бап­тау
Мо­тор кө­лік құ­рал­да­ры­ның және бас­қа өзі жү­ре­тін ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғы­ның ме­ха­низмде­рі­нің және ав­то­мат­ты бас­қа­ру мен даб­ыл жүй­е­ле­рі­нің, сен­сор­лық тех­но­ло­ги­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
3-2)
Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­де­у­ге тал­дау жа­сау, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тек­се­ру ке­зін­де жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің мо­ни­то­рин­гі, ба­қы­лау және тү­зе­ту
Ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті кө­лік құ­рал­да­ры­ның, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры­ның, тір­ке­ме­лер­дің, ас­па­лы жаб­дық­тың, аг­ре­гат­тар­дың ат­қа­рым­дық ме­ха­низмде­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі жүй­е­ле­рі­нің, жұ­мыс прин­ципте­рі және ре­жі­мі­нің си­патта­ма­сы
3-3)
Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну ке­зін­де тех­ни­ка­лық бұ­зу­шы­лық­тар­ды, апат­тар мен ин­ци­дент­тер­дің се­беп­те­рін анық­тау. Бас­шы­лар­ға са­па­ны қам­та­ма­сыз ету ша­ра­ла­ры­на сәй­кес стан­дарт­ты рә­сім­дер­ді жақ­сар­ту бой­ын­ша ұсы­ны­стар бе­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­ның қа­уіп­сіз, ти­ім­ді жұ­мысын ба­қы­лау, ме­ха­низмдер мен қон­дыр­ғы­лар­ға мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу мен ба­қы­лау әді­сте­рі­нің си­патта­ма­сы

механикаландыру»
кәсіптік стандартының
5-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
7233
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
-
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Көп ең­бек­ті қа­жет ете­тін про­це­стер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру жө­нін­де­гі тех­ни­гі
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек шарттары, білімі және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы стан­ци­я­ла­ры, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­те­тін ком­па­ни­я­лар, ма­ши­на – трак­тор парк­те­рі және ет, сүт, та­у­ар­лық мал өсі­ру­мен ай­на­лы­са­тын ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­сал­қы ша­ру­а­шы­лық­тар (мал өсі­ру фер­ма­ла­ры мен ме­ха­ни­ка­лан­ған ке­шен­де­рі, ашық және жа­бық мал се­мір­ту орын­да­ры, қо­ғам­дық және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ры­лы­стар, ауыл жол­да­рын жай­ла­сты­ру
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дай­ла­ры
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру. Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар – жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар. Зи­ян­ды заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс – фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа жі­бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы та­лап­та­ры­на сәй­кес жүр­гі­зу­ші, трак­тор­шы, ма­ши­нист ку­ә­лі­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқу ке­зін­де
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3-дең­гей­де 1 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Азық дай­ын­дау ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін, МЖФ жабды­ғын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
2
Азық дай­ын­дау ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­рын анық­тау, мал өсі­ру ке­ше­нін­де­гі, фер­ма­да­ғы жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру
3
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын көз­бен шо­лып тек­се­ру, жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін, са­па­сын, аг­ре­гат­тар­ды, жөн­деу жұ­мыста­рын ди­а­гно­сти­ка­лау. Мал­ды ұстау мен азық­тан­ды­ру та­лап­та­ры, алын­ған өнім­ді тал­дау, мал­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру әді­сте­рін бі­лу
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Жем­шөп да­қыл­да­ры­ның түр­ле­рі және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Азық жи­нау тех­ни­ка­сы және мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
1-1) Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, ме­ха­низмдер­ді, МЖФ жабды­ғын ор­на­ту және рет­теу, пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
2
Жем­шөп да­қыл­да­ры­ның түр­ле­рі және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Азық жи­нау тех­ни­ка­сы және мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
2-1) Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
3
Жем­шөп да­қыл­да­ры­ның түр­ле­рі және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мал ба­сы, ірі мал, қой, еш­кі, жыл­қы, шош­қа және олар­дың тө­лі
Азық жи­нау тех­ни­ка­сы және мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­ры, жабды­ғы, ав­то­су­ар­ғы­штар, са­у­а­тын қон­дыр­ғы­лар, азық та­рат­қы­штар, көң шы­ға­ра­тын транс­пор­тер­лер, электр жа­ры­ғы мен жа­ра­ғы
3-1) Мал ба­сын және кү­ту құ­рал­да­рын таң­дау, қа­был­дау, бө­лу, ме­ха­низмдер­ді ор­на­ту және рет­теу, МЖФ жабды­ғын пай­да­ла­ну, ме­ха­низмдер­де­гі ақа­у­лар­ды жою
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі көп еңбекті қажет ететін процестерді механикаландыру жөніндегі техник құзыретіне қойылатын талаптар
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Тұ­лға­лық және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім­дер
1-1)
Мал­ды таң­дау, кү­ту, азық­тан­ды­ру құ­рал­да­рын қа­был­дау ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Азық жи­нау тех­ни­ка­сы және мал өсі­ру ке­шен­де­рі­нің ме­ха­ни­за­ция құ­рал­да­рын таң­дау және қа­был­дау. Әр түр­лі жас­та­ғы және жы­ны­с­та­ғы мал­ды азық­тан­ды­ру, су­а­ру
Мал өсі­ру, ана­то­мия және фи­зио­ло­гия негіз­де­рі, азық­тың негіз­гі түр­ле­рі, олар­дың құн­ды­лы­ғы, азық­тан­ды­ру мен су­а­ру нор­ма­ла­ры мен ре­жім­де­рі, өн­ді­рі­стік про­це­стер­ді ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру ке­зін­де мал­ды ұстау жағ­дай­ла­ры­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
2-1)
Азық тү­рін анық­тау, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын және жұ­мысты ұй­ым­да­сты­ру ке­зін­де жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­ті­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­рын тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі, ең көп та­ра­ған ау­ру­лар­дың бел­гі­ле­рі және ме­ха­ни­ка­лық за­лал­сыздан­ды­ру­дың негіз­гі тә­сіл­де­рі
Мал өсі­ру фер­ма­ла­ры­ның ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру жабды­ғын дай­ын­дау, құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­та­уды жү­зе­ге асы­ру
6 Кесте. СБШ 4-деңгейі көп еңбекті қажет ететін процестерді механикаландыру жөніндегі техник құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
3-1)
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, алын­ған өнім­ді есеп­ке алу және мал­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру әді­сте­рін тал­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Мал­ды кү­ту, азық­тан­ды­ру, ұстау ере­же­ле­рі. Ме­ха­низмдер­ді, за­рар­сыздан­ды­ру қон­дыр­ғы­ла­ры­ның құ­ры­лы­мы мен тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі
Азық­тан­ды­ру және ұстау шар­тта­ры, ме­ха­низмдер жұ­мысы

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт ______________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ________
Хат (хаттама) № ________ Күні____________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
2-қосымшасы
«Ауылшаруашылығы техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу» кәсіби стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу – әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы;
ШРК – шектеулі рұқсат етілген концентрациясы.

Кәсіби стандарт «Ауыл шаруашылығын механикаландыру» кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

ауылшаруашылық өндірісінің тракторшы – машинисі;
ауылшаруашылық техникасына техникалық қызмет көрсету және жөндеу жөніндегі шебер.

Параграф 1. Ауылшаруашылық өндірісінің тракторшы – машинисі

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Ауылшаруашылық техникасына
техникалық қызмет көрсету және
жөндеу» кәсіптік стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
ҚР 05 – 2008 МС мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей
1.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сын дай­ын­дау, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы – ма­ши­ни­сі
Трак­тор­шы – ма­ши­нист
2-3
2.
Ма­ши­на­лар мен ме­ха­ни­за­тор­лар­дың кө­ме­гі­мен аг­ро­тех­ни­ка­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу
Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну және жөн­деу жө­нін­де­гі тех­ник (ше­бер)
Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну және жөн­деу жө­нін­де­гі ше­бер
2-4

техникалық қызмет көрсету және
жөндеу» кәсіптік стандартының
2-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланыс
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1226
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
Шы­ға­ры­лым 64 «Ауыл, су және ор­ман ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ме­ха­ни­за­тор­лық жұ­мыстар» 1.11.2012 ж. № 422-ө-м (ӘМ № 8089 23.11.2013 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сі­нің трак­тор­шы-ма­ши­нист
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
-
3
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы стан­ци­я­ла­ры, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­те­тін ком­па­ни­я­лар, ма­ши­на-трак­тор парк­те­рі және жөн­деу мен тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге ар­нал­ған ше­бер­ха­на­лар. Жер­ді өң­деу бой­ын­ша ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­ғам­дық және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ры­лы­стар, ауыл жол­да­рын жай­ла­сты­ру
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру. Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар-жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар. Зи­ян­ды заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс – фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы та­лап­та­ры­на сәй­кес жүр­гі­зу­ші, трак­тор­шы, ма­ши­нист ку­ә­лі­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқу ке­зін­де
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
1 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның №
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Жұ­мыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін таң­дау, қа­был­дау және жұ­мысқа қо­су
2
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу және про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Жою, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тал­дау жа­сау
4
Ком­байн, трак­тор, ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысқа дай­ынды­ғын тек­се­ру
5
Ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау және ба­қы­лау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек фун­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, руль­дік бас­қа­ру, бас­қа­ру пульт­та­ры. Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, нұс­қа­улық­тар, пас­порт, ТТ, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­лар. Ке­рек – жа­рақ­тар, құ­рал­дар. Өл­шеу ас­пап­та­ры, пнев­ма­ти­ка­лық, гид­рав­ли­ка­лық, элек­трон­ды және электр құ­ры­л­ғы­ла­ры
1-1) Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар­ды сыр­ты­нан шо­лып тек­се­ру және таң­дау. Ас­па­лы, тір­ке­ме­лі аг­ре­гат­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және ор­на­ту және қоз­ғалт­қыш пен жаб­дық­тың ти­ім­ді ре­жім­де­рін анық­тау
1-2) Ақа­у­лар­ды жою, жөн­деу және жұ­мысқа қо­су
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, руль­дік бас­қа­ру, бас­қа­ру пульт­та­ры. Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, нұс­қа­улық­тар, пас­порт, ТТ, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­лар. Ке­рек-жа­рақ­тар, құ­рал­дар. Өл­шеу ас­пап­та­ры, пнев­ма­ти­ка­лық, гид­рав­ли­ка­лық, элек­трон­ды және электр құ­ры­л­ғы­лар
2-1) Ең­бек қыз­ме­ті ба­ры­сын­да­ғы түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну
2-2) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу
2-3) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы түр­ле­ріне про­фи­лак­ти­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, руль­дік бас­қа­ру, бас­қа­ру пульт­та­ры. Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, нұс­қа­улық­тар, пас­порт, ТТ, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­лар. Ке­рек-жа­рақ­тар, құ­рал­дар. Өл­шеу ас­пап­та­ры, пнев­ма­ти­ка­лық, гид­рав­ли­ка­лық, элек­трон­ды және электр құ­ры­л­ғы­лар
3-1) Ком­байн, трак­тор, ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысқа дай­ынды­ғын тек­се­ру
3-2) Ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау және ба­қы­лау
3-3) Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­деу қо­ры­тын­ды­ла­ры­на тал­дау жа­сау
5 Кесте. СБШ 2–деңгейі ауылшаруашылық өндірісінің тракторшы–машинисі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­ның пай­да­ла­ну­ға жа­рам­ды­лы­ғын тек­се­ру
Тех­ни­ка жүй­е­ле­рі­нің, ком­по­нент­те­рі­нің, қыз­мет ету және пай­да­ла­ну ере­же­ле­рі­нің, олар­ды сы­нып­тау си­патта­ма­сы
2-1)
Ком­байн, трак­тор, ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысқа дай­ынды­ғын тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Жұ­мыс іс­теу және оны тү­зе­ту ке­зін­де пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рін ор­на­ту, мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу және ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
Ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті кө­лік құ­рал­да­ры­ның ат­қа­рым­дық ме­ха­низмде­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі жүй­е­ле­рі­нің, прин­ципте­рі­нің және ре­жі­мі­нің си­патта­ма­сы
6 Кесте. СБШ 3–деңгейі ауылшаруашылық өндірісінің тракторшы–машинисі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-2)
Ақа­у­лар­ды жою, жөн­деу және жұ­мысқа қо­су үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Жаб­дық­ты, құ­рал­дар­ды құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­тау
Жұ­мыс рә­сім­де­рі­нің, жұ­мыс ке­зең­де­рі­нің, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғы­ның тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры
2-1)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Кө­лік құ­рал­да­рын бас­қа­ру және оны­мен жұ­мыс іс­теу
Жол жү­ру ере­же­ле­рі, сал­мақ пен өл­шем шек­те­уле­рі, га­ба­рит­ті емес өзі жү­ре­тін ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғын жүк­теу ере­же­ле­рі
2-2)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу ке­зін­де қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну ке­зін­де ақа­у­лар мен кем­ші­лік­тер­ді анық­тау
Ав­то­мат­ты бас­қа­ру, даб­ыл жүй­е­сі ме­ха­низмде­рі­нің және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
2-3)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­сы­на про­фи­лак­ти­ка­лық қыз­мет көр­се­ту үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Кө­лік құ­рал­да­ры­мен жұ­мыс іс­теу
Жұ­мыс рә­сім­де­рі­нің, жұ­мыс ке­зең­де­рі­нің, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғы­ның тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры
3-2)
Ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау және ба­қы­лау ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну ке­зін­де ақа­у­лар мен кем­ші­лік­тер­ді анық­тау
Кө­лік құ­рал­да­ры­ның же­ке ком­по­нент­те­рі мен бөл­шек­те­рін рет­ке кел­ті­ру үшін жүй­е­лер мен ме­ха­низмдер­дің си­патта­ма­сы
3-3)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­ріне сәй­кес ти­ім­ді және қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­рам­ды­лы­ғын тек­се­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­ның ти­ім­ді және қа­уіп­сіз жұ­мысын ба­қы­лау әді­сте­рін си­паттау, ме­ха­низмдер мен құ­ры­л­ғы­лар­ға мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу және ба­қы­лау. Жұ­мыс рә­сім­де­рі мен ке­зең­де­рін, ма­ши­на­лар­дың бап­та­у­ла­рын және жүр­гі­зу­ді бас­қа­ру, қа­уіп­сіз ор­на­ту, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, өң­деу және ас­па­лы жаб­дық пен құ­рал­дар­ды сақ­тау

техникалық қызмет көрсету және
жөндеу» кәсіптік стандартының
3-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1226
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
-
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Ма­ши­на­лар мен ме­ха­низмдер­ді пай­да­ла­ну және жөн­деу жө­нін­де­гі ше­бер
2
-
3
-
4
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы стан­ци­я­ла­ры, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­те­тін ком­па­ни­я­лар, ма­ши­на-трак­тор парк­те­рі және жөн­деу мен тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге ар­нал­ған ше­бер­ха­на­лар.
Жер­ді өң­деу бой­ын­ша ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ра­ма­ла­ры, қо­ғам­дық және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық құ­ры­лы­стар, ауыл жол­да­рын жай­ла­сты­ру
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жім. Ауыр тех­ни­ка­ның ай­нал­ма эле­мент­те­рі. Би­ік­тікте жұ­мыс іс­теу, ауыр кө­те­ру
Электр қу­а­ты, шу, шаң, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер, ал­лер­ген­дер. Жа­нар-жа­ғар май­лар, пе­сти­цид­тер мен түр­лі ны­сан­да­ғы қа­уіп­ті хи­ми­я­лық заттар
Зи­ян­ды заттар неме­се га­з­дар­дың ШРК арт­ты­ру мүм­кін­ді­гі. Стресс-фак­тор­лар, әсі­ре­се астық­ты отыр­ғы­зу және жи­нау ке­зе­ңін­де
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның заң­на­ма­сы та­лап­та­ры­на сәй­кес жүр­гі­зу­ші, трак­тор­шы, ма­ши­нист ку­ә­лі­гі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқу ке­зін­де
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ дең­гей­ін­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Жұ­мыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін таң­дау, қа­был­дау және жұ­мысқа қо­су
2
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу және про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Жою, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тал­дау жа­сау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
1-1) Трак­тор, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар­ды сыр­ты­нан шо­лып тек­се­ру және таң­дау.
1-2) Ас­па­лы, тір­ке­ме­лі аг­ре­гат­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және ор­на­ту және қоз­ғалт­қыш пен жаб­дық­тың ти­ім­ді ре­жім­де­рін анық­тау
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
2-1) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу
Ең­бек қыз­ме­ті ба­ры­сын­да­ғы түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну
2-2) Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы түр­ле­ріне про­фи­лак­ти­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық мақ­сат­та­ғы құ­рал­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар, ав­то­кө­лік­тер, трак­тор, ком­байн­дар
Сал­қын­да­ту­ға ар­нал­ған сұй­ық­тық­тар, жа­нар-жа­ғар май­лар, ком­пью­тер­лер мен ком­пью­тер құ­рал­да­ры, ди­а­гно­сти­ка мен ба­қы­лау құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лық ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
3-1) Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау, ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды жою
3-2) Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­де­у­ге тал­дау жа­сау, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тек­се­ру
3-3) Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су
5 Кесте. СБШ 2-деңгейі машиналар мен механизмдерді пайдалану және жөндеу жөніндегі техниктің (шебердің) құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді және ас­па­лы жаб­дық­ты тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Тех­ни­ка­лық және аг­ро­кли­мат­тық та­лап­тар­ды ес­ке­ру­мен ма­ши­на ком­би­на­ци­я­ла­рын таң­дау және ұй­ым­да­сты­ру
Трак­тор, ком­байн, және ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті ма­ши­на­лар­ды құ­ра­с­тыр­ма­сы, мақ­са­ты, ат­қа­ры­мы, пай­да­ла­ну са­ла­сы және пай­да­ла­ну си­патта­ма­ла­ры бой­ын­ша сы­нып­тау
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі машиналар мен механизмдерді пайдалану және жөндеу жөніндегі техниктің (шебердің) құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-2)
Құ­ра­с­ты­ру, жұ­мыс ре­жім­де­рін ор­на­ту бой­ын­ша мін­дет­тер­ді орын­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын­дық­ты жү­зе­ге асы­ру, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын құ­ра­с­ты­ру, рет­теу, бөл­шек­теу және сақ­тау
Ас­па­лы жаб­дық­ты, құ­рал­дар­ды қа­уіп­сіз ор­на­ту, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, өң­деу, ти­еу, тө­сеу, тү­сі­ру және сақ­тау бой­ын­ша жұ­мыс рә­сім­де­рі мен ке­зең­де­рі­нің си­патта­ма­сы
2-1)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
2-2)
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­сы­на про­фи­лак­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­шы­лық тех­ни­ка­сы қоз­ғалт­қы­шта­ры мен жүй­е­ле­рін жи­нау және бұ­зу. Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және олар­ды құ­жат­тау, ақау ак­ті­ле­рін тол­ты­ру
Ме­ха­низмдер жүй­е­ле­рі­нің, пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің, жұ­мыс ре­жі­мі прин­ципте­рі­нің және доң­ға­лақ­ты, шы­н­жыр та­бан трак­тор, ком­байн және мо­тор­лы кө­лік құ­рал­да­ры­ның си­патта­ма­ла­ры
7 Кесте. СБШ 4-деңгейі машиналар мен механизмдерді пайдалану және жөндеу жөніндегі техниктің (шебердің) құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
3-1)
Ма­ши­на және ме­ха­низмдер­дің жұ­мысын тек­се­ру, ма­ши­на, ме­ха­низмдер­дің жұ­мыс па­ра­метр­ле­рін ди­а­гно­сти­ка­лау, ба­қы­лау және ақа­у­лар­ды жою ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на­лар­ды пай­да­ла­ну ке­зін­де­гі кем­ші­лік­тер мен ақа­у­лар­ды анық­тау. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның ас­пап па­нель­де­рін бап­тау
Мо­тор кө­лік құ­рал­да­ры­ның және бас­қа өзі жү­ре­тін ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жабды­ғы­ның ме­ха­низмде­рі­нің және ав­то­мат­ты бас­қа­ру мен даб­ыл жүй­е­ле­рі­нің, сен­сор­лық тех­но­ло­ги­я­ла­ры­ның си­патта­ма­сы
3-2)
Аг­ре­гат­тар мен ме­ха­низмдер­ді құ­ра­с­ты­ру және жөн­де­у­ге тал­дау жа­сау, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тек­се­ру ке­зін­де шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі­нің мо­ни­то­рин­гі, ба­қы­лау және тү­зе­ту
Ме­ха­ни­ка­лық же­тек­ті кө­лік құ­рал­да­ры­ның, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры­ның, тір­ке­ме­лер­дің, ас­па­лы жаб­дық­тың, аг­ре­гат­тар­дың ат­қа­рым­дық ме­ха­низмде­рі мен пай­да­ла­ну па­ра­метр­ле­рі жүй­е­ле­рі­нің, жұ­мыс прин­ципте­рі және ре­жі­мі­нің си­патта­ма­сы
3-3)
Ақа­у­лар­ды жою және жұ­мысқа қо­су ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын пай­да­ла­ну ке­зін­де тех­ни­ка­лық бұ­зу­шы­лық­тар­ды, апат­тар мен ин­ци­дент­тер­дің се­беп­те­рін анық­тау. Бас­шы­лар­ға са­па­ны қам­та­ма­сыз ету ша­ра­ла­ры­на сәй­кес стан­дарт­ты рә­сім­дер­ді жақ­сар­ту бой­ын­ша ұсы­ны­стар бе­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы­ның қа­уіп­сіз, ти­ім­ді жұ­мысын ба­қы­лау, ме­ха­низмдер мен қон­дыр­ғы­лар­ға мо­ни­то­ринг жүр­гі­зу мен ба­қы­лау әді­сте­рі­нің си­патта­ма­сы

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт ____________________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________
Хат (хаттама) № ___________ Күні__________________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
3-қосымшасы
«Агрономия» кәсіптік стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік – біліктілік анықтамасы.

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: агрономия саласында ғылыми зерттеулер жүргізу, жер, бау-бақша өңдеудің озық әдістерін зерттеу және ендіру, зиянды жәндіткермен, өсімдік ауруларымен және арам шөптермен күресудің технологияларын әзірлеу және енгізу, топырақтың құнарлығын жақсартуға және астықты ұлғайтуға бағытталған агротехникалық іс-шараларды дайындау.
Кәсіби стандарт «Агрономия» кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

агроном;
агрохимик;
өсімдіктерді қорғау бойынша агроном.

Параграф 1. Агроном

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. «Өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном», шұжық тағамдары мен жартылай ет фабрикаттарын технологиялық өндіру үдерісін ұйымдастыру, технологиялық жабдықтарға қызмет көрсету және реттеу жөніндегі кәсібі субъектіні негізгі функцияны жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді.
Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 4–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Агрономия» кәсіптік
стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
ҚР 05-2008 МС мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей
1
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін өсі­ру және ба­стап­қы өң­де­уді ұй­ым­да­сты­ру
Аг­ро­ном
Ла­бо­рант, бри­га­да аг­ро­но­мы, есеп­ке алушы аг­ро­ном, тұқым өсі­ру­ші аг­ро­ном, бри­га­дир
3-4
2
Аг­ро­хи­ми­я­лық зерт­теу және то­пы­рақ құ­нар­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру бой­ын­ша ша­ра­лар­ды әзір­леу
Аг­ро­хи­мик
Аг­ро­хи­мик
3-4
3
Фи­то­са­ни­тар­лық мо­ни­то­ринг және Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын қор­ғау ша­ра­ла­рын ұй­ым­да­сты­ру
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
3-4

стандартының
2-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3212, 2213 – Аг­ро­ном
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Аг­ро­ном
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
4
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Тұқым өсі­ру аг­ро­но­мы
Аг­ро­ном
Бө­лім аг­ро­но­мы
3
-
-
-
4
-
-
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Фер­мер­лік, же­ке, ұжым­дық ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
жоқ
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім
-
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған дең­гейі мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2-дең­гей­де 3 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның №
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Аг­ро­ланд­шафт­тар­дың жа­рам­ды­лы­ғын және өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін өсі­ру­ге ар­нал­ған сұ­рып­тар­ды ба­ға­лау
2
Дән­ді да­қыл­дар­ды егу тех­но­ло­ги­я­сын ұй­ым­да­сты­ру (жер өң­деу, ты­ңайт­қыш се­бі, тұқым­ды/кө­шет­тер­ді/егі­стікті дай­ын­дау, егіс­ке кү­тім жа­сау және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өсім­дік­те­рін су­а­ру)
3
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің са­па­сын ба­ға­лау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек фун­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ав­то­кө­лік­тер, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры мен сай­ман­да­ры
1-1) Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын өсі­ру­ге ар­нал­ған аг­ро­ланд­шафт­тар­ды ба­ға­лау және олар­ды ти­ім­ді пай­да­ла­ну
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ав­то­кө­лік­тер, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры мен сай­ман­да­ры
1-2) Сұ­рып­тар мен тұқым­дық ма­те­ри­ал­дар­ды ірік­теу
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
Ком­пью­тер­лер, бағ­дар­ла­ма­лар
1-3) Тех­кар­та құ­ру, тұқым­ды, ты­ңайт­қы­штар­ды және та­ғы да бас­қа қа­жет­ті­лі­гін есеп­теу, егін еге­тін және ора­тын ком­па­ни­я­ның жұ­мыс жос­пар­ла­рын құ­ру
2
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ав­то­кө­лік­тер, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры мен сай­ман­да­ры, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма, өті­нім­дер
2-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­ры мен өсім­дік­те­рін өсі­ру­дің қа­зір­гі за­ман­ғы аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­де­рін ен­гі­зу, тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп­тің сақ­та­луын ба­қы­лау
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған аг­ре­гат­тар, ас­па­лы, тір­ке­ме­лі жаб­дық­тар
2-2) Ты­ңайт­қы­штар­ды, өсім­дік­тер­ді қор­ғау құ­рал­да­рын, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, тұқым­да­рын, ауыл ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­дар­дың сұ­рып­та­ры мен ги­брид­те­рін ти­ім­ді пай­да­ла­ну
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар, гер­би­цид­тер
2-3) Жер жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу және әр түр­лі та­би­ғат жағ­дай­ла­рын­да және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жағ­дай­лар­да бас­қа­ру­шы­лық ше­шім­дер­ді қа­был­дау
3
Астық және та­у­ар­лық өнім
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы
3-1) Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің са­па­сын ба­ға­лау және олар­ды пай­да­ла­ну тә­сі­лін бел­гі­леу
Зерт­ха­на­лық жаб­дық, стан­дарт­тар, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
3-2) Астық­ты дай­ын­дау және ору, ба­зи­стік са­па­ға жет­кі­зу, та­сы­мал­дау, сақ­тау
Нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
3-3) Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің энер­ге­ти­ка­лық және эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін анық­тау және оның бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лі­гін арт­ты­ру бой­ын­ша ше­шім­дер­ді қа­был­дау
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі агрономының құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын өсі­ру­ге ар­нал­ған аг­ро­ланд­шафт­тың жа­рам­ды­лы­ғын ба­ға­лау және олар­ды ти­ім­ді пай­да­ла­ну ба­ры­сын­да шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­дің жер­ле­рін аг­ро­хи­ми­я­лық зерт­теу және то­пы­р­ақ­қа, өсім­дік­ке хи­ми­я­лық тал­дау жа­сау.
То­пы­рақ кар­та­сын және аг­ро­хи­ми­я­лық кар­то­грам­ма құ­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық­тың пай­да­лы жер­ле­рін, то­пы­рақ­тың құ­нар­лы­лы­ғын зерт­теу қа­ғи­да­ты мен әді­сте­рі және то­пы­рақ­тық кар­та­лар мен кар­то­грам­ма­лар­ды құ­ру. Өсім­дік­тер­ді су­а­ру ерекше­лік­те­рі және оны рет­теу әді­сте­рі
1-2)
Сұ­рып­тар мен тұқым­дық ма­те­ри­ал­ды ірік­те­у­ге жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Тұқым­ның са­па­сын және сұ­рып­тар­дың өнім­ді­лі­гін ба­ға­лау
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­дар­дың сұ­ры­бы және түр­ле­рі­нің әр­түр­лі­лі­гі, олар­дың ша­ру­а­шы­лық-био­ло­ги­я­лық си­патта­ма­сы
2-1)
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­ры мен өсім­дік­те­рін өсі­ру­дің қа­зір­гі за­ман­ғы аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­де­рін ен­гі­зу, тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп­тің сақ­та­луын ба­қы­лау үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын өсі­ру тех­но­ло­ги­я­сы.
Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын се­лек­ци­я­лау негіз­де­рі
Нақ­ты жыл­дың ауа райы жағ­дай­ла­рын есеп­ке ала оты­рып аг­ро­тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­ге тү­зе­ту ен­гі­зу бой­ын­ша ұй­ым­да­сты­ру-ша­ру­а­шы­лық мә­се­ле­ле­рін ше­шу
ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын өсі­ру­дің озық тех­но­ло­ги­я­сын қол­да­ну
2-2)
Ты­ңайт­қы­штар­ды, өсім­дік­тер­ді қор­ғау құ­рал­да­рын, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын, тұқым­да­рын, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­дар­дың сұ­рып­та­ры мен ги­брид­те­рін ти­ім­ді пай­да­ла­ну үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын рет­теу (тұқым сеп­кіш, со­қа, қоп­сыт­қыш, ком­байн­дар және бас­қа­ла­ры), ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын егу нор­ма­сын бел­гі­леу. Орын­дал­ған жер жұ­мыста­ры­ның са­па­сын ба­ға­лау (то­пы­рақ­ты, егі­сті өң­деу, егі­стік жұ­мыста­ры, астық ору және бас­қа­ла­ры)
Егін ша­ру­а­шы­лы­ғы заң­да­ры, өсім­дік фак­то­ры және олар­ды рет­теу әді­сте­рі.
Өсім­дік­тер­дің өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі. Ты­ңайт­қыш се­бу ерекше­лі­гі, жік­те­уі­ші, мер­зі­мі және тә­сіл­де­рі.
Зи­ян­ды жән­дік­тер­дің, арам­шө­птер­дің, өсім­дік ау­ру­ла­ры­ның түр­лі құ­ра­мы, зи­ян­ды жән­дік­тер мен өсім­дік ау­ру­ла­ры­ның та­ра­лу кар­та­сын құ­ру, егі­стің қо­қыр­суы, зи­ян­ды ағ­за­лар­мен кү­рес жүр­гі­зу ша­ра­ла­ры­ның жүй­е­сі
3-1)
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің са­па­сын ба­ға­лау және олар­ды пай­да­ла­ну тә­сі­лін бел­гі­леу үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің са­па­сы мен қа­уіп­сіз­ді­гіне са­рап­та­ма жүр­гі­зу
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­ріне ар­нал­ған мем­ле­кет­тік стан­дарт­тар негіз­гі та­лап­та­ры.
Өнім­дер мен егіс ма­те­ри­ал­да­ры­ның са­па­сын анық­тау әді­сте­ме­сі
3-2)
Астық­ты дай­ын­дау және ору, ба­зи­стік са­па­ға жет­кі­зу, та­сы­мал­дау, сақ­тау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын рет­теу (ком­байн­дар және бас­қа­ла­ры). Дән, тұқым, же­мі­стер мен кө­кө­ні­стер­ді өң­деу тә­сіл­де­рі мен амал­да­рын қол­да­на бі­лу, сақ­тау та­лап­та­рын ба­қы­лау және тү­зе­ту
Астық жи­нау мер­зі­мі және тә­сіл­де­рі, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын (ком­байн­дар және бас­қа жаб­дық­тар) рет­теу өл­шем­де­рі дән, тұқым, же­мі­стер мен кө­кө­ні­стер­ді өң­де­у­ге қой­ы­ла­тын негіз­гі та­лап­тар, қой­ма­ға са­лу және олар­ды са­ны мен са­па­сын жо­ғалт­пай сақ­тау та­лап­та­ры
6 Кесте. СБШ 4-деңгейі агрономының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тех­кар­та құ­ру, тұқым­ды, ты­ңайт­қы­штар­ды және т.б. қа­жет­ті­лі­гін есеп­теу, егін еге­тін және ора­тын ком­па­ни­я­ның жұ­мыс жос­пар­ла­рын құ­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ауы­спа­лы егіс сыз­ба­сын, иге­ру­ге ар­нал­ған жос­пар­лар­ды құ­ру
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын өсі­ру­дің тех­но­ло­ги­я­лық кар­та­ла­рын құ­ру және олар­ға сәй­кес жер жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру;
та­би­ғи мал азығ­ы­на ар­нал­ған жер­лер­ді ти­ім­ді пай­да­ла­ну және жақ­сар­ту тә­сіл­де­рін әзір­леу; ша­ру­а­шы­лық­тың тұқым, жа­нар­май-май­лау ма­те­ри­ал­да­ры­на, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры­на, құ­рал-сай­ман­дар мен тех­ни­ка­ға, ең­бек ре­сур­стар­ға қа­жет­ті­лі­гін есеп­теу
Егін­ші­лік және өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның негіз­гі заң­да­ры және олар­дың нақ­ты жағ­дай­лар­да­ғы әре­кет­те­сі­гі, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­ры­ның тө­зім­ді және жо­ға­ры сұ­ры­бын алу үшін өн­ді­ріс жағ­дай­ын­да олар­ды қол­да­ну жол­да­ры
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­ры мен өсім­дік­те­рі­нің сұ­рып­та­ры­ның әр­түр­лі­лі­гі, олар­дың био­ло­ги­я­лық және ша­ру­а­шы­лық ерекше­лік­те­рі
2-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жер жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу және әр түр­лі та­би­ғат жағ­дай­ын­да және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жағ­дай­лар­да бас­қа­ру­шы­лық ше­шім­дер­ді қа­был­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Жер жұ­мыста­рын жос­пар­лау, олар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша есеп құ­ру.
Учас­ке­де­гі қыз­мет­тік мін­дет­тер­ді са­лы­сты­рып тек­се­ру және ба­ла­ма ша­ра­лар­ды қа­был­дау, құ­жат­та­ма жүр­гі­зу, есеп­ті­лік құ­ру.
Өн­ді­рі­стік үде­рі­стің нәти­же­ле­рін тал­дау, жиын­тық­тау
Ұжым­да­ғы және бас­қа да ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­мен туын­да­ған да­у­лар­ды ше­шу­ге ар­нал­ған құқық­тық мә­се­ле негіз­де­рі.
Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы және ең­бек қор­ғау, іш­кі тәр­тіп ере­же­сін және эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар­ды және аг­ро­тех­но­ло­гия та­лап­та­рын орын­дау
3-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің энер­ге­ти­ка­лық және эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін анық­тау және оның бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лі­гін арт­ты­ру бой­ын­ша тех­но­ло­ги­я­лық ше­шім­дер­ді қа­был­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Қол­да бар жер, ең­бек, ма­те­ри­ал­дық және бас­қа ре­сур­стар­ды оң­тай­лы әрі ти­ім­ді пай­да­ла­ну;
Ша­ру­а­шы­лық­тың на­рық жағ­дай­ын­да да­му пер­спек­ти­ва­сын ба­ға­лау, өн­ді­рі­сті үз­дік­сіз жүр­гі­зу және ша­ру­а­шы­лық ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру мақ­са­тын­да егін­ші­лік және мал ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның ти­ім­ді ара­қа­ты­на­сын ай­қын­дау
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық кә­сі­по­рын­да­ры өнім­де­рі­нің негіз­гі түр­ле­рін үнем­деу және өн­ді­рі­сін ұй­ым­да­сты­ру.
Қа­зір­гі за­ман­ғы на­рық­тық эко­но­ми­ка негіз­де­рі

стандартының
3-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3212
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік–бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Аг­ро­хи­мик
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Аг­ро­хи­мик
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Фер­мер­лік, же­ке, ұжым­дық ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Жоқ
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2–дең­гей­де 1 жыл
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3–дең­гей­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
То­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғы­ның аг­ро­эко­ло­ги­я­лық және аг­ро­хи­ми­я­лық мо­ни­то­рин­гі
2
Жер ре­сур­ста­рын ти­ім­ді пай­да­ла­ну және то­пы­рақ бо­ни­те­тін және олар­дың эко­но­ми­ка­лық ба­ға­ла­у­ын ес­ке­ре оты­рып то­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын арт­ты­ру бой­ын­ша ша­ра­лар­ды әзір­леу
3
өнер­к­ә­сіп­тік хи­ми­я­лық құ­рал­да­ры және жер­гі­лік­ті ре­сур­стар­ды ғы­лы­ми негіз­деп қол­да­ну негі­зін­де то­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­дар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры және сай­ман­да­ры, ком­пью­тер­лер, бағ­дар­ла­ма­лар
1-1) Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­дің жер­ле­ріне аг­ро­хи­ми­я­лық зерт­теу жүр­гі­зу және то­пы­рақ­ты, өсім­дік­ті хи­ми­я­лық тал­дау
1-2) То­пы­рақ­тық кар­та­лар мен аг­ро­хи­ми­я­лық кар­то­грам­ма­ны құ­ру
1-3) Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жер­ле­рін аг­ро­өн­ді­рі­стік топ­тау және ба­ға­лау
2
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар
Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ав­то­кө­лік­тер, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­ры және құ­рал-сай­ман­да­ры, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма, өті­нім­дер
2-1) То­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын өсі­ру бой­ын­ша ша­ра­лар­ды әзір­леу
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, ты­ңайт­қы­штар
2-2) Ты­ңайт­қы­штар­ды ша­ру­а­шы­лық­та қол­да­ну жос­пар­ла­ры мен жүй­е­ле­рін құ­ру
2-3) Жер жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу және әр түр­лі та­би­ғат жағ­дай­ын­да және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жағ­дай­лар­да бас­қа­ру­шы­лық ше­шім қа­был­дау
3
То­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғы, астық және та­у­ар­лық өнім
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы (Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған аг­ре­гат­тар, жаб­дық­тар)
Зерт­ха­на­лық жаб­дық, стан­дарт­тар, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
3-1) Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­де ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­ды қол­да­ну ти­ім­ді­лі­гін эко­ло­ги­я­лық және эко­но­ми­ка­лық ба­ға­лау
3-2) Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және эко­ло­ги­я­лық та­за өнім алу­ды қам­та­ма­сыз ету
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі агрохимигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­дің жер­ле­ріне аг­ро­хи­ми­я­лық зерт­теу жүр­гі­зу және то­пы­р­ақ­қа, өсім­дік­ке хи­ми­я­лық тал­дау жа­сау мін­дет­те­рін орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­дің жер­ле­ріне аг­ро­хи­ми­я­лық зерт­теу жүр­гі­зу және то­пы­р­ақ­қа, өсім­дік­ке хи­ми­я­лық тал­дау жа­сау
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тың пай­да­лы жер­ле­рін то­пы­рақ­тық зерт­теу тә­сіл­де­рі мен әді­сте­рі, өсім­дік­тер­ді ты­ңай­ту ерекше­лік­те­рі және оны рет­теу әді­сте­рі, то­пы­рақ­ты ти­ім­ді пай­да­ла­ну әді­сте­рі мен тә­сіл­де­рі, өсім­дік ағ­за­сын­да жү­ре­тін фи­зио­ло­ги­я­лық үде­рі­стер­дің ма­ңы­зы, өсім­дік­тер­дің өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі, егін­ші­лік заң­да­ры, өсім­дік­тің тір­ші­лік ету фак­тор­ла­ры және олар­ды рет­теу әді­сте­рі
1-2)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, то­пы­рақ кар­та­ла­ры мен аг­ро­хи­ми­я­лық кар­то­грам­ма­лар­ды құ­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
То­пы­р­ақ­қа, өсім­дік­тер ты­ңайт­қы­штар­ға хи­ми­я­лық тал­дау жа­сау, то­пы­рақ­ты ты­ңай­ту эле­мент­те­рі­мен қам­та­ма­сыз ету кар­то­грам­ма­сын құ­ру, то­пы­рақ­тық кар­то­грам­ма құ­ру
То­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын ба­ға­лау және то­пы­рақ­тық кар­та­лар мен кар­то­грам­ма­лар құ­ру, аг­ро­хи­ми­я­лық тал­дау әді­сте­рі, өсім­дік­тер­дің ты­ңай­ту эле­мент­те­ріне қа­жет­ті­лі­гін анық­тау және аг­ро­хи­ми­я­лық кар­та құ­ру
2-1)
То­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру бой­ын­ша ша­ра­лар­ды әзір­леу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік­тер­дің ты­ңай­ту эле­мент­те­ріне қа­жет­ті­лі­гін анық­тау, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы. Ты­ңайт­қы­штар­ды ауы­спа­лы егіс­ке қол­да­ну­дың та­би­ғат қор­ғау жүй­е­сін әзір­леу
Өсім­дік­тер­дің өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі, егін­ші­лік заң­да­ры, өсім­дік­тің тір­ші­лік ету фак­тор­ла­ры және олар­ды рет­теу әді­сте­рі, өсім­дік­тер­ді ты­ңай­ту ерекше­лік­те­рі және оны рет­теу әді­сте­рі, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы; ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өнім­де­рін кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сы, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын рет­теу (ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­ды се­бу үшін), орын­дал­ған жер жұ­мыста­ры­ның са­па­сын ба­ға­лау
2-2)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, ты­ңайт­қы­штар­ды ша­ру­а­шы­лық­тар­да қол­да­ну жос­пар­ла­ры мен жүй­е­ле­рін құ­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік­тер­дің ты­ңай­ту эле­мент­те­ріне қа­жет­ті­лі­гін анық­тау, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы. Ты­ңайт­қы­штар­ды ауы­спа­лы егіс­ке қол­да­ну­дың та­би­ғат қор­ғау жүй­е­сін әзір­леу
Өсім­дік­тер­дің өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі, егін­ші­лік заң­да­ры, өсім­дік­тің тір­ші­лік ету фак­тор­ла­ры және олар­ды рет­теу әді­сте­рі, өсім­дік­тер­ді ты­ңай­ту ерекше­лік­те­рі және оны рет­теу әді­сте­рі, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы; ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өнім­де­рін кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сы, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын рет­теу (ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­ды се­бу үшін), орын­дал­ған жер жұ­мыста­ры­ның са­па­сын ба­ға­лау
3-1)
Ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу­ші субъ­ек­ті­лер­де ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­ды қол­да­ну­дың эко­ло­ги­я­лық және эко­но­ми­ка­лық ба­ға­лау үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қол­да бар жер, ма­те­ри­ал­дық және бас­қа ре­сур­стар­ды ти­ім­ді пай­да­ла­ну;
Ша­ру­а­шы­лық­тың на­рық жағ­дай­ын­да да­му пер­спек­ти­ва­сын ба­ға­лау
Эко­но­ми­ка және то­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын, а/ш дән­ді да­қыл­дар­дың өнім­ді­лі­гін арт­ты­ру тә­сіл­де­рін бі­лу; қа­зір­гі на­рық­тық эко­но­ми­ка негіз­де­рі
6 Кесте. СБШ 4-деңгейі агрохимигінің құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық жер­ле­рін ба­ға­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Зерт­те­ле­тін то­пы­рақ­ты са­па­лық ба­ға­лау, то­пы­рақ ерекше­лік­те­рін зерт­ха­на­лық зерт­теу де­ректе­рін тал­дау, фи­зи­ка-хи­ми­я­лық тал­дау жа­сау,
өсім­дік­тер­дің, то­пы­рақ­тың, ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­дың хи­ми­я­лық құ­ра­мын анық­тау бой­ын­ша қа­зір­гі ас­пап­тар­да жұ­мыс іс­теу
Егін­ші­лік пен өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның негіз­гі заң­да­ры, олар­дың нақ­ты жағ­дай­лар­да­ғы әре­кет­те­сті­гі, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рынң тө­зім­ді және са­па­лы астығ­ын алу үшін олар­ды өн­ді­ріс жағ­дай­ы­на қол­да­ну тә­сіл­де­рі, өсім­дік­тер­дің ты­ңай­ту эле­мент­те­ріне қа­жет­ті­лі­гін анық­тау және аг­ро­хи­ми­я­лық кар­та құ­ру
2-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жер жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру және әр түр­лі та­би­ғат жағ­дай­ла­рын­да және ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жағ­дай­лар­да бас­қа­ру­шы­лық ше­шім қа­был­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік­тер­дің ты­ңай­ту эле­мент­те­ріне қа­жет­ті­лі­гін анық­тау, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы. Ты­ңайт­қы­штар­ды ауы­спа­лы егіс­ке қол­да­ну­дың та­би­ғат қор­ғау жүй­е­сін әзір­леу
Өсім­дік­тер­дің өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі, егін­ші­лік заң­да­ры, өсім­дік­тің тір­ші­лік ету фак­тор­ла­ры және олар­ды рет­теу әді­сте­рі, өсім­дік­тер­ді ты­ңай­ту ерекше­лік­те­рі және оны рет­теу әді­сте­рі, ты­ңайт­қыш се­бу­дің ти­ім­ді мер­зім­де­рі мен тә­сіл­де­рі, тех­но­ло­ги­я­сы; ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өнім­де­рін кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сы, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, жаб­дық­та­рын рет­теу (ты­ңайт­қы­штар мен ме­ли­о­рант­тар­ды се­бу үшін), орын­дал­ған жер жұ­мыста­ры­ның са­па­сын ба­ға­лау
3-2)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау және эко­ло­ги­я­лық та­за өнім алу­ды қам­та­ма­сыз ету үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Қол­да­ны­ла­тын ша­ра­лар­ды эко­ло­ги­я­лық ба­ға­лау дағдысы
Қа­зір­гі на­рық­тық эко­но­ми­ка негіз­де­рі

стандартының
4-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3212
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
-
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жө­нін­де­гі аг­ро­ном
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
-
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Фер­мер­лік, же­ке, ұжым­дық ша­руа қо­жа­лық­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
жоқ
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім
-
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған дең­гейі мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2-дең­гей­де 3 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (еңбек функцияларының кәсіптері)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
То­пы­рақ, егіс, кө­п­жы­л­ғы кө­шет­тер және өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің фи­то­са­ни­тар­лық ба­ға­лау; зи­ян­ды ны­сан­дар­дың түр­лік құ­ра­мын ай­қын­дау
2
Аг­ро­ланд­шафт­тың эко­ло­ги­я­лық күй­ін ба­ға­лау және фи­то­са­ни­тар­лық күйі мен аг­ро­ме­тео­ро­ло­ги­я­лық фак­тор­ла­рын ес­ке­ре оты­рып дән­ді да­қыл­дар­ды­кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сын бей­ім­деу
3
Қол­да­ны­ла­тын қор­ға­ныс ша­ра­ла­ры­ның ти­ім­ді­лі­гіне ба­ға­лау жүр­гі­зу және зи­ян­ды ны­сан­дар­дың да­му бо­лжа­мын құ­ру; фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жүр­гі­зу
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Өсім­дік, то­пы­рақ, қи­ян­ды ағ­за­лар, пай­да­лы жан-жа­ну­ар­лар жүй­е­сі және мик­ро­фло­ра
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­лар мен сай­ман­дар, пе­сти­цид­тер
1-1) Аг­ро­ланд­шафт­тың аг­ро­эко­ло­гя­лық күй­ін ба­ға­лау,
Зи­ян­ды ны­сан­дар­дың түр­лік құ­ра­мын ай­қын­дау
Өсім­дік, то­пы­рақ, қи­ян­ды ағ­за­лар, пай­да­лы жан-жа­ну­ар­лар жүй­е­сі және мик­ро­фло­ра
Ком­пью­тер­лер, бағ­дар­ла­ма­лар
1-2) Өсім­дік­тер­ді зи­ян­ды объ­ек­ті­лер­ден ти­ім­ді қор­ғау әді­сте­рін таң­дау. Өсім­дік­тер­ді қор­ғау жүй­е­ле­рін әзір­леу
2
То­пы­рақ, тұқым, өсім­дік­тер, пе­сти­цид­тер
Трак­тор­лар, ком­байн­дар, ав­то­кө­лік­тер мен а/ш ма­ши­на­ла­ры және сай­ман­да­ры, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма, өті­нім
2-1) Өсім­дік­тер мен өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін қа­зір­гі за­ман­ғы хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық қор­ғау әді­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру, жүр­гі­зу және ен­гі­зу, тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп­тің сақ­та­луын ба­қы­лау
3
Астық және та­у­ар­лық өнім
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сы (трак­тор­лар, ком­байн­дар, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған аг­ре­гат­тар, жаб­дық­тар)
3-1) Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін қор­ғау ша­ра­ла­ры­ның био­ло­ги­я­лық және эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін анық­тау
Нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
3-2) Зи­ян­ды жән­дік­тер мен өсім­дік ау­ру­ла­ры, арам­шө­птер­дің да­муын есеп­ке алу және бо­лжа­мын құ­ру
Зерт­ха­на­лық жаб­дық­тар, стан­дарт­тар, нор­ма­тив­тік құ­жат­та­ма
3-3) Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­ріне фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жа­сау
5 Кесте. СБШ 4–деңгейі өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зі­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Аг­ро­ланд­шафт­тың аг­ро­эко­ло­ги­я­лық күй­ін ба­ға­лау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Ақа­у­лар бой­ын­ша зи­ян­ды ны­сан­дар­ды ай­ы­рып та­ну, әр түр­лі да­му са­ты­сын­да­ғы негіз­гі зи­ян­ды жән­дік­тер­ді ди­а­гно­сти­ка­лау,
Өсім­дік­тер­дің негіз­гі за­қым­да­ну­ла­ры және ау­ру пай­да бо­луы, аг­ро­ланд­шафт­тың эко­ло­ги­я­лық күй­ін ба­ға­лау
Ана­то­мия, мор­фо­ло­гия, жік­теу, зи­ян­ды ны­сан­дар­дың пай­да бо­лу заң­ды­лық­та­ры және өзге­рі­сте­рі.
Өсім­дік ағ­за­сын­да бо­ла­тын фи­зио­ло­ги­я­лық үде­рі­стер­дің ма­ңы­зды­лы­ғы
1-2)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, өсім­дік­тер­ді зи­ян­ды объ­ек­ті­лер­ден ти­ім­ді қор­ғау әді­сте­рін таң­дау, өсім­дік­тер­ді қор­ғау жүй­е­ле­рін әзір­леу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­ріне, то­пы­р­ақ­қа, егі­стікке, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық­тың пай­да­лы жер­ле­ріне фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жа­са­уды ұй­ым­да­сты­ру, қор­ға­ныс ша­ра­ла­рын қол­да­ну­дың мақ­сат­қа лай­ық­ты­лы­ғын негіз­деу. Зи­ян­ды ны­сан­дар­дан қор­ғаудың ти­ім­ді әді­сте­рін таң­дау
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау әді­сте­рі, өсім­дік ау­ру­ла­ры­ның этио­ло­ги­я­сы,
мор­фо­ло­ги­я­сы, фи­зио­ло­ги­я­сы, фи­то­па­то­ло­ги­я­лық са­ңы­ра­у­құ­лақ­тар­дың жүй­е­лі­лі­гі, па­ра­зит­тік ма­ңы­зы және өсім­дік ау­руын ту­ғы­зу­шы­лар­дың па­то­ген­дік қа­си­ет­те­рі.
Зи­ян­ды объ­ек­ті­лер­дің мор­фо­ло­ги­я­сы, ана­то­ми­я­сы, фи­зио­ло­ги­я­сы, кө­бе­юі, да­муы, жүй­е­лі­лі­гі, эко­ло­ги­я­сы
2-1)
Өсім­дік­тер мен өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін қа­зір­гі за­ман­ғы хи­ми­я­лық және био­ло­ги­я­лық қор­ғау әді­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру, жүр­гі­зу және ен­гі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дән­ді да­қыл­дар­дың кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сын нақ­ты жағ­дай­лар­ға бей­ім­деу, ве­ге­та­тив­тік ке­зең­нің негіз­гі аг­ро­ме­тео­ро­ло­ги­я­лық көр­сет­кіш­те­рін бел­гі­леу, әзір­лен­ген өсім­дік­тер­ді қор­ғау жүй­е­сін іс­ке асы­ру, ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ма­ши­на­ла­рын, өсім­дік­тер­ді қор­ғау бой­ын­ша жаб­дық­тар­ды рет­теу. Жұ­мыстар­ды жос­пар­лау, қор­ға­ныс ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу бой­ын­ша жұ­мыста­ры жос­пар­лау
Өсім­дік­ті қор­ғау құ­рал­да­ры­ның құ­ра­мы және қа­си­ет­те­рі Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­да­рын қор­ға­ныс ша­ра­ла­рын, кү­тіп-бап­тау тех­но­ло­ги­я­сын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу; өнім өнім­ді­лі­гін рет­теу әді­сте­рі; зи­ян­ды жән­дік­тер­дің және өсім­дік ау­ру­ла­ры­ның та­ра­лу кар­та­сын, егі­стіктер­дің қо­қы­ста­ну кар­та­сын құ­ру, зи­ян­ды ағ­за­лар­мен кү­рес бой­ын­ша ша­ра­лар жүй­е­сі
3-1)
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін қор­ғау ша­ра­ла­ры­ның био­ло­ги­я­лық және эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді­лі­гін анық­тау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды бо­лжам­дай­тын, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік­тер мен өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рін қор­ғау бой­ын­ша орын­дал­ған жұ­мыстар­дың са­па­сын ба­ға­лау, қа­лып­ты және тө­тен­ше жағ­дай­лар­да­ғы ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өнім­де­рі­нің тір­ші­лік ету қа­уіп­сіз­ді­гі­нің негіз­де­рі. Өн­ді­рі­стік үде­ріс нәти­же­ле­рін тал­дау, жиын­тық­тау
Өсім­дік ау­ру­ла­ры мен зи­ян­ды жән­дік­те­рі­нің зи­ян кел­ті­ру ше­гі;
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау ны­сан­да­рын өсі­ру және қол­да­ну тех­но­ло­ги­я­сы
6 Кесте. СБШ 4–деңгейі өсімдіктерді қорғау жөніндегі агроном құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
3-2)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, зи­ян­ды жән­дік­тер мен өсім­дік ау­ру­ла­ры, арам­шө­птер­дің да­муын есеп­ке алу және бо­лжа­мын құ­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық дән­ді да­қыл­дар­да­ғы зи­ян­ды ағ­за­лар­ды есеп­ке алу және қа­да­ға­лау әді­сте­рі, олар­дың та­ра­лу ке­ңі­сті­гін бел­гі­леу, зи­ян­ды ағ­за­лар жө­нін­де сиг­нал бе­ру және бо­лжам­дау
Зи­ян­ды ны­сан­дар­дың мо­ни­то­рин­гі әді­сте­рі, олар­дың этио­ло­ги­я­сы, мор­фо­ло­ги­я­сы, фи­зио­ло­ги­я­сы, жүй­е­лі­лі­гі, па­ра­зит­тік ма­ңы­зы және па­то­ген­дік қа­си­ет­те­рі
3-3)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­ріне фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жа­сау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің қа­уіп­сіз­ді­гіне фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жа­сау
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­ріне фи­то­са­ни­тар­лық са­рап­та­ма жа­са­у­ға, анық­тау әді­сте­ме­сіне ар­нал­ған МЕМСТ негіз­гі та­лап­та­ры

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт__________________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________
Хат (хаттама) № ___________ Күні__________________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
4-қосымшасы
«Дәнді сақтау және өңдеу» кәсіптік стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы.

Кәсіби стандарт «Астықты сақтау және қайта өңдеу» кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады:
астықты сақтау жөніндегі оператор;
астықты қайта өңдеу жөніндегі оператор;
техник – механик;
техник – технолог.

Параграф 1. Астықты сақтау жөніндегі оператор

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 4–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 5–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Дәнді сақтау және өңдеу»
кәсіптік стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
ҚР 05-2008 МС мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей
1.
Астық­ты сақ­тау
Астық­ты сақ­тау жө­нін­де­гі опе­ра­тор
Астық­ты өң­деу ап­па­рат­шы­сы
2-3
2.
Астық­ты қай­та өң­деу
Астық­ты қай­та өң­деу жө­нін­де­гі опе­ра­тор
Ұн тар­ту өн­ді­рі­сі ап­па­рат­шы­сы, дән өн­ді­рі­сі ап­па­рат­шы­сы, құ­ра­ма азық өн­ді­рі­сі ап­па­рат­шы­сы
2-4
3.
Жаб­дық­ты ба­қы­лау, құ­ра­с­ты­ру, қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
Тех­ник-ме­ха­ник
Тех­ник–ме­ха­ник
3-4
4.
Астық­ты сақ­тау және қай­та өң­де­уді ұй­ым­да­сты­ру
Тех­ник-тех­но­лог
Тех­ник–тех­но­лог
4

кәсіптік стандартының
2-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1216000 Эле­ва­тор­лық, ұн тар­ту, дән және құ­ра­ма азық өн­ді­рі­сі, 8273
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік–бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Астық­ты сақ­тау жө­нін­де­гі опе­ра­тор
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
-
3
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Астық қа­был­дау және астық өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын­да­ғы жаб­дық­тал­ған және ат­те­стат­тал­ған жұ­мыс орын­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң, газ, шу және ді­ріл ШРК жо­ға­ры бо­лу мүм­кін­ді­гі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқы­ту ке­зін­де
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2–дең­гей­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның №
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Ши­кі­затты қа­был­дау және дай­ын­дау
2
Азық–тү­лік өнім­де­рін шы­ға­ру
3
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек фун­ци­я­сы­ның№
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Астық
Қа­был­дау құ­ры­л­ғы­ла­ры, астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры, астық кеп­тір­гіш, астық­ты бел­сен­ді жел­де­ту­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар
1-1) Астық­ты қа­был­дау және та­за­лау
1-2) Астық­ты қа­был­дау және кеп­ті­ру
1-3) Астық­ты қа­был­дау және бел­сен­ді жел­де­ту
2
Астық
Астық са­па­сын анық­тай­тын ас­пап­тар, қой­ма­лар және сүр шөп­тің ор­на­ла­су сұл­ба­сы
2-1) Астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау
2-2) Астық­ты сақ­та­у­ға ор­на­ла­сты­ру
2-3) Сақ­та­уда­ғы астық­тың са­па­сын ба­қы­лау
3
Астық, қой­ма­лар, сүр шөп, кө­лік құ­рал­да­ры
Астық са­па­сын анық­тай­тын ас­пап­тар, қой­ма­лар және сүр шөп­тің ор­на­ла­су сұл­ба­сы
3-1) Эле­ва­тор қой­ма­ла­ры мен сүр шөп­тің жағ­дай­ын тек­се­ру
3-2) Кө­лік құ­рал­да­ры­ның жағ­дай­ын тек­се­ру
3-3) Астық­ты ор­на­ла­сты­ру жос­па­рын дай­ын­дау
5 Кесте. СБШ 2-деңгейі астықты сақтау жөніндегі операторы құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Астық­ты та­за­лау бой­ын­ша шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры­ның жұ­мыс ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-1)
Астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау бой­ын­ша шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау
Астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау әді­сте­ме­сі
3-1)
Қой­ма­лар мен эле­ва­тор­лар­да­ғы кеп­ті­рі­л­ген шөп­тің жағ­дай­ын тек­се­ру бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қой­ма­лар мен эле­ва­тор­лар­да­ғы кеп­ті­рі­л­ген шөп­тің жағ­дай­ын тек­се­ру
Қой­ма­лар мен эле­ва­тор­лар­да­ғы кеп­ті­рі­л­ген шөп­тің жағ­дай­ы­ның дең­гей­ле­рі
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі астықты сақтау жөніндегі операторы құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-2)
Астық­ты кеп­ті­ру бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық кеп­тір­гіш­тер­дің жұ­мыс ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Астық кеп­тір­гіш­тің құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
1-3)
Астық­ты бел­сен­ді жел­де­ту нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­ты бел­сен­ді жел­де­ту ре­жім­де­рін ор­на­ту
Жел­де­ту құ­рал­да­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-2)
Астық­ты сақ­та­у­ға ор­на­ла­сты­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­ты сақ­та­у­ға ор­на­ла­сты­ру
Астық­ты ор­на­ла­сты­ру жос­па­рын құ­ру әді­сте­ме­сі және астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау әді­сте­ме­сі
2-3)
Сақ­та­уда­ғы астық­тың са­па­сын ба­қы­лау, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­уы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Сақ­та­уда­ғы астық­тың са­па­сын ба­қы­лау
Астық­тың ылғал­ды­лық бой­ын­ша жай – күйі және астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау әді­сте­ме­сі
3-2)
Кө­лік құ­рал­да­ры­ның жағ­дай­ын тек­се­ру бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Кө­лік құ­рал­да­ры­ның жағ­дай­ын тек­се­ру
Кө­лік құ­рал­да­ры­ның тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры
3-3)
Астық­ты ор­на­ла­сты­ру жос­па­рын дай­ын­дау үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­ты ор­на­ла­сты­ру жос­па­рын дай­ын­дау
Астық­ты ор­на­ла­сты­ру жос­па­рын дай­ын­дау әді­сте­ме­сі және астық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау әді­сте­ме­сі

кәсіптік стандартының
3-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
СТ, 1216000 «Эле­ва­тор­лық, ұн тар­ту, дән және құ­ра­ма азық өн­ді­рі­сі», 8273
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Астық­ты қай­та өң­деу жө­нін­де­гі опе­ра­тор
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
-
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Астық қа­был­дау және астық өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын­да­ғы жаб­дық­тал­ған және ат­те­стат­тал­ған жұ­мыс орын­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң, газ, шу және ді­ріл ШРК жо­ға­ры бо­лу мүм­кін­ді­гі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқы­ту ке­зін­де
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2-дең­гей­де 2 жыл
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған бі­лік­ті­лік дең­гейі, және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3-дең­гей­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Астық­ты қа­был­дау, та­за­лау, құр­ға­ту, уа­ту, уа­ты­л­ған өнім­дер­ді сү­зу және уа­ты­л­ған өнім­дер­ді бай­ы­ту
2
Астық­ты қай­та өң­деу
3
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Астық
Ылғал­да­ғыш ма­ши­на­лар, бун­кер­лер және мөл­шер­ле­уіш­тер
1-1) Астық­ты гид­ро­тер­ми­ка­лық өң­деу
1-2) Астық­ты су­лан­ды­ру ре­жі­мін ба­қы­лау
1-3) Астық­ты өл­шеу
2
Астық
Жа­ныш­қыш, еле­гіш ста­н­ок­тар, елек-суыр­ғы ма­ши­на­лар
2-1) Астық­ты уа­ту ре­жі­мін ор­на­ту
2-2) Уа­ты­л­ған өнім­дер­ді сү­зу ре­жі­мін ор­на­ту
2-3) Уа­ты­л­ған өнім­дер­ді бай­ы­ту ре­жі­мін ор­на­ту
3
Дай­ын өнім
Қой­ма­лар мен сүр шөп, дай­ын өнім са­па­сын анық­тау бой­ын­ша ас­пап­тар, боса­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры
3-1) Дай­ын өнім­ді ор­на­ла­сты­ру
3-2) Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
3-3) Дай­ын өнім­ді боса­ту
5 Кесте. СБШ 2–деңгейі астықты ұнға және жармаға қайта өңдеу жөніндегі оператор құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Уат­қыш ма­ши­на­лар­дың негіз­гі жұ­мыс ор­ган­да­рын рет­теу бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­ты гид­ро­тер­ми­ка­лық өң­деу ре­жім­де­рін ор­на­ту
Ылғал­да­ғыш ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-1)
Уат­қыш ма­ши­на­лар­дың негіз­гі жұ­мыс ре­жім­де­рін рет­тей­тін ор­ган­да­рын рет­теу үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Уат­қыш ма­ши­ана­лар­дың негіз­гі рет­тей­тін жұ­мыс ор­ган­да­рын рет­теу
Уат­қыш ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-1)
Дай­ын өнім­ді түр­ле­рі мен сұ­рып­та­ры бой­ын­ша ор­на­ла­сты­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­ді түр­ле­рі мен сұ­рып­та­ры бой­ын­ша ор­на­ла­сты­ру
Дай­ын өнім­ді ор­на­ла­сты­ру жос­па­ры
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі астықты ұнға және жармаға қайта өңдеу жөніндегі оператор құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-2)
Еле­гіш ма­ши­на­лар­дың негіз­гі жұ­мыс ор­ган­да­рын рет­теу бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Астық­ты су­лан­ды­ру ре­жі­мін ба­қы­лау
Астық­ты су­лан­ды­ру ре­жім­де­рі
2-2)
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың уа­ты­л­ған астық өнім­де­рін сү­зу ре­жім­де­рін бел­гі­леу нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың уа­ты­л­ған астық өнім­де­рін сү­зу ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-2)
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау әді­сте­ме­ле­рі
7 Кесте. СБШ 4-деңгейі астықты ұнға және жармаға қайта өңдеу жөніндегі оператор құзіретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зі­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-3)
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­лар­дың негіз­гі жұ­мыс ор­ган­да­рын рет­теу бой­ын­ша нәти­же үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Астық­ты өл­ше­уді ба­қы­лау
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен прин­ципте­рі
2-3)
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­да уа­ты­л­ған астық өні­мін бай­ы­ту ре­жім­де­рін ор­на­ту нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­да уа­ты­л­ған астық өні­мін бай­ы­ту ре­жім­де­рін ор­на­ту
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­лар­дың жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі және құ­ры­лы­сы
3-2)
Дай­ын өнім­ді тұ­ты­ну­шы­лар­ға боса­ту нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­ді тұ­ты­ну­шы­лар­ға боса­ту
Дай­ын өнім­ді тұ­ты­ну­шы­лар­ға боса­ту нор­ма­ла­ры

кәсіптік стандартының
4-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3115
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Тех­ник – ме­ха­ник
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
-
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
тех­ник
ме­ха­ник
3
-
-
4
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Астық қа­был­дау және астық өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын­да­ғы жаб­дық­тал­ған және ат­те­стат­тал­ған жұ­мыс орын­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң, газ, шу және ді­ріл ШРК жо­ға­ры бо­лу мүм­кін­ді­гі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 2-дең­гей­де 2 жыл
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған дең­гейі және пра­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3-дең­гей­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (еңбек функцияларының кәсіптері)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
Құ­рал­дар мен май­лау ма­те­ри­ал­да­рын, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын дай­ын­дау
2
Жаб­дық­қа қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу
3
Жаб­дық жұ­мысын ба­қы­лау
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Жаб­дық
Жаб­дық­ты жөн­деу жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар, ма­ши­на­лар­дың сұл­ба­ла­ры, құ­рал­да­ры және май­лау ма­те­ри­ал­да­ры, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, ауы­сты­ра­тын то­рап­тар мен бөл­шек­тер
1-1) Құ­рал­дар­ды дай­ын­дау
1-2) Май­лау ма­те­ри­ал­да­рын дай­ын­дау
1-3) Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­рын дай­ын­дау
2
Жаб­дық
Жаб­дық­ты жөн­деу жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар, ма­ши­на­лар­дың сұл­ба­ла­ры, құ­рал­да­ры және май­лау ма­те­ри­ал­да­ры, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, ауы­сты­ра­тын то­рап­тар мен бөл­шек­тер
2-1) Жаб­дық ақа­у­ла­рын анық­тау
2-2) Ауы­сты­ра­тын то­рап­тар мен бөл­шек­тер­ді таң­дау
2-3) То­рап­тар мен бөл­шек­тер жұ­мысын тек­се­ру
3
Жаб­дық
Жаб­дық­ты жөн­деу жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар, ма­ши­на­лар­дың сұл­ба­ла­ры, құ­рал­да­ры және ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
3-1) Ма­ши­на­лар­дың жұ­мысын жөн­де­уден кей­ін тек­се­ру
3-2) Өн­ді­рі­ле­тін өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
3-3) Ма­ши­на жұ­мысын­да­ғы ауыт­қу­лар­ды жою
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі техник-механигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зі­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Қа­жет­ті құ­рал­дар­ды таң­дау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қа­жет­ті құ­рал­дар­ды таң­дау
Жаб­дық­ты жөн­деу және қыз­мет көр­се­ту үшін қа­жет құ­рал­дар­дың құ­ра­мы
1-2)
Қа­жет­ті май­лау ма­те­ри­ал­да­рын таң­дау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қа­жет­ті май­лау ма­те­ри­ал­да­рын таң­дау
Май­лау ма­те­ри­ал­да­ры­ның мар­ка­сы
2-1)
Жаб­дық­тың ақа­у­ла­рын анық­тау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Жаб­дық­тың ақа­у­ла­рын анық­тау
Ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-2)
Қа­жет­ті то­рап­тар мен бөл­шек­тер­ді таң­дау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қа­жет­ті то­рап­тар мен бөл­шек­тер­ді таң­дау
Ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-1)
Жаб­дық­тың жұ­мысқа жа­рам­ды күй­ін тек­се­ру бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­те­рі орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Жаб­дық­тың жұ­мысын тек­се­ру
Ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-2)
Өн­ді­рі­ле­тін өнім­нің са­па­сын тек­се­ру бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­те­рі орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өн­ді­рі­ле­тін өнім­нің са­па­сын тек­се­ру
Өн­ді­рі­ле­тін өнім­нің са­па­сын анық­тау тә­сіл­де­рі
6 Кесте. СБШ 4–деңгейі техник–механигінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-3)
Ба­қы­лау – өл­шеу ас­пап­та­рын таң­дау нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық – бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ба­қы­лау–өл­шеу ас­пап­та­рын таң­дау
Ба­қы­лау–өл­шеу ас­пап­та­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-3)
То­рап­тар мен бөл­шек­тер­дің жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лі­гін анық­тау нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
То­рап­тар мен бөл­шек­тер­дің жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лі­гін анық­тау
Ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-3)
Ма­ши­на­лар­дың жұ­мысын­да­ғы ауыт­қу­лар­ды жою нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Ма­ши­на­лар­дың жұ­мысын­да­ғы ауыт­қу­лар­ды жою
Ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі

кәсіптік стандартының
5-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
3111
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Тех­ник – тех­но­лог
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Раз­ря­ды по ЕТКС
-
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Тех­ник – тех­но­лог
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Астық қа­был­дау және астық өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын­да­ғы жаб­дық­тал­ған және ат­те­стат­тал­ған жұ­мыс орын­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң, газ, шу және ді­ріл ШРК жо­ға­ры бо­лу мүм­кін­ді­гі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
4
Тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған дең­гейі және пра­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3 – дең­гей­де 2 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (еңбек функцияларының кәсіптер)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
Астық­ты та­за­лау, гид­ро­тер­ми­ка­лық өң­деу және өл­шеу
2
Астық­ты сақ­тау және қай­та өң­деу
3
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Астық
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры Ылғал­да­ғыш ма­ши­на­лар, бун­кер­лер, та­ра­зы
1-1) Астық­ты та­за­лау
1-2) Астық­ты гид­ро­тер­ми­ка­лық өң­деу
1-3) Астық­ты өл­шеу
2
Астық
Жа­ныш­қыш, еле­гіш ста­н­ок­тар, елек–суыр­ғы ма­ши­на­лар
2-1) Астық­ты уа­ту
2-2) Уа­ты­л­ған өнім­дер­ді сү­зу
2-3) Уа­ты­л­ған өнім­дер­ді бай­ы­ту
3
Дай­ын өнім
Қой­ма­лар мен сүр шөп, дай­ын өнім са­па­сын анық­тау бой­ын­ша ас­пап­тар, боса­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры
3-1) Дай­ын өнім­ді ор­на­ла­сты­ру
3-2) Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
3-3) Дай­ын өнім­ді боса­ту
5 Кесте. СБШ 4-деңгейі техник–технологының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры­ның жұ­мыс ре­жім­де­рін бел­гі­леу үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры­ның жұ­мыс ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Астық та­за­лау ма­ши­на­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
1-2)
Астық­ты ылғал­дан­ды­ру және су­лау ре­жім­де­рін бел­гі­леу нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Астық­ты ылғал­дан­ды­ру және су­лау ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Ылғал­дан­ды­ру ма­ши­на­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі, су­лау ре­жім­де­рі
1-3)
Астық­ты өл­шеу үшін соң­ғы нәти­же­ге қол жет­кі­зу­ді көз­дей­тін, тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс пен кә­сі­по­рын қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сы шең­бе­рін­де­гі бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Астық­ты өл­шеу
Та­ра­зы­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі, бун­кер­лер­дің сый­ым­ды­лы­ғы
2-1)
Астық­ты уа­ту ре­жім­де­рін бел­гі­леу бой­ын­ша нәти­же үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Астық­ты уа­ту ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Уа­ту ма­ши­на­ла­ры­ның мақ­са­ты, олар­дың жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі мен құ­ры­лы­сы
2-2)
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың сү­зу ре­жім­де­рін бел­гі­леу нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың сү­зу ре­жім­де­рін бел­гі­леу
Сүзе­тін ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
2-3)
Уа­ты­л­ған өнім­ді бай­ы­ту үшін соң­ғы нәти­же­ге қол жет­кі­зу­ді көз­дей­тін, тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс пен кә­сі­по­рын қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сы шең­бе­рін­де­гі бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Уа­ты­л­ған өнім­ді бай­ы­ту
Елек-суыр­ғы ма­ши­на­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы мен жұ­мыс іс­теу прин­ци­пі
3-1)
Дай­ын өнім­ді түр­ле­рі мен сұ­рып­та­ры бой­ын­ша ор­на­ла­сты­ру нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­ді түр­ле­рі мен сұ­рып­та­ры бой­ын­ша ор­на­ла­сты­ру
Дай­ын өнім бө­лім­ше­сі­нің сый­ым­ды­лы­ғы
3-2)
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау нәти­же­сі үшін ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау
Дай­ын өнім­нің са­па­лық көр­сет­кіш­те­рін анық­тау тә­сіл­де­рі
3-3)
Дай­ын өнім­ді тұ­ты­ну­шы­лар­ға боса­ту үшін соң­ғы нәти­же­ге қол жет­кі­зу­ді көз­дей­тін, тех­но­ло­ги­я­лық про­цесс пен кә­сі­по­рын қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сы шең­бе­рін­де­гі бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­ді тұ­ты­ну­шы­лар­ға боса­ту
Дай­ын өнім­ге ар­нал­ған ыдыс тү­рі, және өнім­ді ти­еу тә­сіл­де­рін бі­лу

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт __________________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________
Хат (хаттама) № ___________ Күні_________________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
5-қосымшасы
«Ет және ет өнімдерін өндіру» кәсіби стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу – әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік – біліктілік анықтамасы.

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: сойылған малдың етін шұжық жасау үшін сылу, сіңірден тазалау, бөлшектеу, шұжық өнімдерін, жартылай ет өнімдерін қуыру, пісіру, ыстау, кептіру, суыту, шұжық өнімдерін, ет жартылай өнімдерін шығаруды ұйымдастыру және технологиялық процесін бақылауға алу.
Кәсіби стандарт «Етті қайта өңдеу мен консервілеу және ет өнімдерін жасау» кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады:
етші;
шұжық өндірісі операторы;
техник-технолог.

Параграф 1. Етші

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 4–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Ет және ет өнімдерін өндіру»
кәсіптік стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші­сі­нің «Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
1.
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мал­да­рын сою және ба­стап­қы өң­деу
Ет­ші
Мал со­ю­шы, ет бұ­зу­шы, ет және ішек-қа­рын­ды та­за­ла­у­шы
2
2.
Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет өнім­де­рін әзір­леу үшін ши­кі­зат дай­ын­дау
Шұ­жық өн­ді­рі­сі опе­ра­то­ры
Жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын әзір­ле­у­ші, шұ­жық өнім­де­рін қа­лып­та­у­шы, ет тар­ту­шы, тар­ты­л­ған ет дай­ын­да­у­шы же­лі­нің опе­ра­то­ры, пі­сі­рі­л­ген шұ­жық­ты өн­ді­ре­тін ав­то­мат­тың опе­ра­то­ры
2-3
3.
Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық өн­ді­ру үде­рі­сін ұй­ым­да­сты­ру, тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар­ға қыз­мет көр­се­ту және рет­теу
Тех­ник – тех­но­лог
Тех­ник – тех­но­лог, тех­ник – ме­ха­ник
3-4

«Ет және ет өнімдерін өндіру»
кәсіптік стандартының
2-қосымшасы
Етші

«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
«Ет және ет өнім­де­рін жа­сау», 1225
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
49 – шы­ға­ры­лым, «Ет өнім­де­рін жа­сау»,
29 қа­зан 2012 жы­лы № 415-ө-м
(ӘМ № 8103 23.11.2012 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Мал со­ю­шы
Ет бұ­зу­шы
Ет және ішек-қа­рын­ды та­за­ла­у­шы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
2-6
3-5
2-4
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Мал со­я­тын кә­сі­по­рын­дар, пункт­тер және цех­тар, фер­мер­лік ша­ру­а­шы­лық­тар, мал және сой­ы­л­ған мал өнім­де­рін өң­дей­тін кә­сі­по­рын
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Қа­уіп­ті және зи­ян­ды өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­дың әсе­рі; ауа­ның тө­мен неме­се жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы;ең­бек қор­ғау ере­же­сі; өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия; өрт, электр және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі, же­ке қор­ға­ну затта­рын пай­да­ла­ну ере­же­сі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Оқу ке­зін­де
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек
функ­ци­я­ла­ры­ның
№
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы
(кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Жұ­мыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін таң­дау, қа­был­дау және жұ­мысқа қо­су
2
Түр­лі ауы­л­ша­ру­а­шы­лық тех­ни­ка­сын жөн­деу және про­фи­лак­ти­ка­лық тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту
3
Жою, жөн­деу жұ­мыста­ры­ның са­па­сын тал­дау жа­сау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі)
1
Же­ке қор­ға­ну эле­мент­те­рі, мал­ды тал­ды­ру­ға ар­нал­ған кон­вей­ер (бокстар)
Ар­найы ки­ім (ре­зең­ке етік, ал­жап­қыш, қол­ғап), сай­ман, мү­лік, кө­мек­ші құ­рал­дар (бал­ға, электр қы­сқы­штар)
1-1) Ауыл ша­ру­а­шы­лық мал­да­рын түр­ле­рі бой­ын­ша сұ­рып­тау, бокстар­ды, кон­вей­ер­лер­ді, мал­ды тал­ды­ру­ға ар­нал­ған сай­ман­дар­ды дай­ын­дау
Кон­вей­ер­лер, ас­па­лы жол­дар
Транс­пор­тер­лер, кө­мек­ші құ­рал­дар, қан ағызуға ар­нал­ған аста­у­лар, қан құ­ю­ға ар­нал­ған ыдыс­тар
1-2) Сой­ы­ла­тын мал­дар­ды сою және қа­нын ағы­зу, қан жи­нау
Мал те­рі­сін сы­ды­ру­ға ар­нал­ған кон­вей­ер
Пы­шақ жиын­тығы, кө­тер­гіш ме­ха­низмдер, шы­н­жыр­лар
1-3) Мал те­рі­сін сы­ды­ру
Кон­вей­ер­лік және ста­ци­о­нар­лық стол­дар
Пы­шақ жиын­тығы
1-4) Ба­сын, мүй­і­зін, си­рақ­та­рын бө­лек алу, қа­быр­ға­сын сө­гу
2
Кон­вей­ер­лер, ас­па­лы жол­дар
Ме­ха­ни­ка­лық ара­лар, дис­кі­лік пы­шақ­тар, пы­шақ­тар жи­на­ғы
2-1) Мал­дың еті мен ішек-қа­ры­нын сі­ңір­ден та­за­лау, бөл­шек­теу
2-2) Мал етін сүй­ек­тен та­за­лау үшін, мал­дың тұ­тас етін, жар­ты етін, ши­рек етін бұ­зу
2-3) Ара­мен ке­су (мүй­із­ді ірі қа­ра мен шош­қа­ның тұ­тас еті)
3
Мал­дың дай­ын тұ­тас еті, жар­ты еті, шұ­жық та­ғам­да­ры, жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар, ішек-қа­рын
Ба­қы­лау – өл­шеу ас­пап­та­ры
3-1) Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­ға­лау
3-2) Мал етін өт­кізу­ге, әрі қа­рай өң­де­у­ге жі­бе­ру
5 Кесте. СБШ 2–деңгейі темір ұстасы–жөндеушісі құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мал­да­рын түр­ле­рі бой­ын­ша бокстар­ға ай­дап кір­гі­зу және сұ­рып­тау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Мал­ды тал­ды­ра­тын орын­ға ай­дап кір­гі­зу, ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мал­да­рын сұ­рып­тау
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мал­да­ры­ның түр­ле­рі
1-2)
Мал сою және қа­нын ағы­зу, қа­нын жи­нау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Мал­ды тал­ды­ру түр­ле­рі; пы­шақ­тар­ды қай­рау және тү­зеу түр­ле­рі және тә­сіл­де­рі; тұ­са­у­лай­тын шы­н­жыр­лар­ды са­лу және тал­ды­ры­л­ған мал­ды кө­те­ру;
мал­дың қа­нын ағы­зу және қа­нын жи­нау үде­рі­сі
1-3)
Мал те­рі­сін сы­ды­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Мал тұ­са­у­лай­тын шы­н­жыр­лар­ды са­лу және тал­ды­ры­л­ған мал­ды кө­те­ру; мал те­рі­сін ме­ха­ни­ка­лық жол­мен сы­ды­ру ке­зін­де те­рі­ні шы­н­жыр­мен бе­кі­ту; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Өң­де­ле­тін мал тү­рі­нің ана­то­ми­я­лық құ­ры­лы­сы; мал сою және өң­деу ке­зін­де өн­ді­рі­стік ақа­у­лар­ды бол­дыр­мау ере­же­сі және тә­сіл­де­рі; пы­шақ­тар­ды қай­рау және тү­зеу түр­ле­рі және тә­сіл­де­рі
1-4)
Мал­дың ба­сын, мүй­і­зін, си­рақ­та­рын бө­лек алу, қа­быр­ға­сын сө­гу ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
өн­ді­рі­стік ақа­у­лар­ды бол­дыр­мау тә­сіл­де­рі; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Өң­де­ле­тін мал тү­рі­нің ана­то­ми­я­лық құ­ры­лы­сы; мал­дың бар­лық түр­ле­рін өң­деу бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар ке­ше­ні­нің тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сі; пы­шақ­тар­ды қай­рау және тү­зеу түр­ле­рі және тә­сіл­де­рі; қыз­мет жа­са­ла­тын же­лі­нің құ­ры­лы­сы
2-1)
Сой­ы­ла­тын мал­дың еті мен ішек-қар­нын сі­ңір­ден та­за­лау және бөл­шек­теу ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Әр түр­лі мал еті мен ішек-қар­нын сі­ңір­ден та­за­лау, нор­ма­тив­тер мен амал­дар­ды сақ­тай оты­рып сүй­ек­тен ажы­ра­ты­л­ған ет­ті сұ­ры­бы бой­ын­ша бел­гі­лен­ген кө­лем­де­гі ке­сек­тер­ге бө­лу және бөл­шек­теу; өн­ді­рі­стік ақа­у­лар­ды бол­дыр­мау тә­сіл­де­рі; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Мал­дың бұл­шық еті, бай­ла­ныс және май тка­нь­де­рі­нің ана­то­ми­я­лық құ­ры­лы­сы; мал етін сі­ңір­ден та­за­лау және бөл­шек­теу бой­ын­ша тех­но­ло­ги­я­лық нұс­қа­улық та­лап­та­ры; мал­дың әр түр­лі тұ­тас еті мен ішек-қа­ры­ны­ның са­па­лық бел­гі­ле­рі және өн­ді­рі­стік пай­да­ла­ны­луы
2-2)
Сой­ы­ла­тын мал­дың тұ­тас етін бұ­зу ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Әр түр­лі мал еті мен ішек – қар­нын сі­ңір­ден та­за­лау, нор­ма­тив­тер мен амал­дар­ды сақ­тай оты­рып сүй­ек­тен ажы­ра­ты­л­ған ет­ті сұ­ры­бы бой­ын­ша бел­гі­лен­ген кө­лем­де­гі ке­сек­тер­ге бө­лу және бөл­шек­теу; өн­ді­рі­стік ақа­у­лар­ды бол­дыр­мау тә­сіл­де­рі; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Мал етін бұ­зу ере­же­сі, мал етін, ішек – қар­нын та­за­ла­удың, ішек – қа­рын­ды та­зар­ту­дың тех­но­ло­ги­я­лық та­лап­та­ры; май, бұл­шық ет және бай­ла­ны­сты­ру ұл­па­ла­ры ор­на­ла­са­тын жер­ле­рі; мал­дың әр түр­лі тұ­тас еті мен ішек – қа­ры­ны­ның са­па­лық бел­гі­ле­рі және өн­ді­рі­стік пай­да­ла­ны­луы
2-3)
Мал­дың тұ­тас етін ара­мен ке­су ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өн­ді­рі­стік ақа­у­лар­ды бол­дыр­мау тә­сіл­де­рі; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Мал­дың бар­лық түр­ле­рі­нің ана­то­ми­я­лық құ­ры­лы­сы; мал­дың бар­лық түр­ле­рін өң­деу бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар ке­ше­ні­нің тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сі; қыз­мет жа­са­ла­тын же­лі­нің құ­ры­лы­сы; мал­дың тұ­тас етін ет-сүй­ек­ті жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар­ға және өл­шеп буы­л­ған ет­ке бөл­шек­теп сұ­рып­тап бұзуға ар­нал­ған мем­ле­кет­тік стан­дарт
3-1)
Өнім са­па­сын ба­ға­лау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Мал­дың тұ­тас еті­нің, жар­ты еті­нің, еті­нің және ішек-қар­ны­ның са­па­лық бел­гі­ле­рін анық­тау
Ақау түр­ле­рі және олар­ды жою және ал­дын алу тә­сіл­де­рі; мал сою және өң­деу ке­зін­де­гі өн­ді­рі­стік ақау, өнім са­па­сын ве­те­ри­нар­лық-са­ни­тар­лық ба­ға­лау әді­сте­рі; сем­і­з­ді­гі бой­ын­ша сұ­рып­тау
3-2)
Әрі қа­рай өң­де­у­ге жі­бе­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Сой­ы­ла­тын мал­дың тұ­тас еті­нің әр түр­лі бө­лік­те­рі­нің өн­ді­рі­стік қол­да­ны­луын бел­гі­леу
Тех­ни­ка­лық шар­ттар; өң­деу нор­ма­сы; дай­ын өнім­нің са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар

«Ет және ет өнімдерін өндіру»
кәсіптік стандартының
3-қосымшасы
Шұжық өндірісі операторы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01-2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
«Ет және ет өнім­де­рін жа­сау», 1225
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
49 – шы­ға­ры­лым, «Ет өнім­де­рін жа­сау»,
29 қа­зан 2012 жы­лы № 415-ө-м
(ӘМ № 8103 23.11.2012 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын әзір­ле­у­ші
Шұ­жық өнім­де­рін қа­лып­та­у­шы
Ет тар­ту­шы
Тар­ты­л­ған ет­ті дай­ын­дай­тын же­лі­нің опе­ра­то­ры
Пі­сі­рі­л­ген шұ­жық өн­ді­ре­тін ав­то­мат­тың опе­ра­то­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
2
2
4
4
5
4
3
3 – 4
5 – 6
5 – 6
6
5
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Мал со­я­тын кә­сі­по­рын­дар, пункт­тер және цех­тар, фер­мер­лік ша­ру­а­шы­лық­тар, мал және сой­ы­л­ған мал өнім­де­рін өң­дей­тін кә­сі­по­рын
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Қа­уіп­ті және зи­ян­ды өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­дың әсе­рі; ауа­ның тө­мен неме­се жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы; ең­бек қор­ғау ере­же­сі; өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия; өрт, электр және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі, же­ке қор­ға­ну затта­рын пай­да­ла­ну ере­же­сі.
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
2
Жал­пы ор­та бі­лі­мі болған­да қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кә­сі­по­рын­да оқы­ту
Жұ­мыс ор­нын­да оқу ке­зін­де, нұс­қа­ма.
3
Тех­ни­ка­лық бі­лім
СБШ 2-дең­гей­ін­де 1 жыл
Тех­ни­ка­лық бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
Та­лап етіл­мей­ді
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Шұ­жық өнім­де­рін және жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған негіз­гі және кө­мек­ші ши­кі­затты және ма­те­ри­ал­дар­ды ірік­теу және дай­ын­дау
2
Шұ­жық өнім­де­рін, жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қуы­ру, пі­сі­ру, қақ­тау, сал­қын­да­ту
3
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау және өт­кі­зу
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Мал­дың жар­ты еті, сал­қын­да­ты­л­ған неме­се мұз­да­ты­л­ған ет, шпик, дәм­де­уіш­тер, та­би­ғи неме­се жа­сан­ды қа­бық, кен­дір жіп, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
Жал­пақ және ұзын жү­зі бар ар­найы пы­шақ­тар, кут­тер, ет тарт­қыш, пі­сі­ру­ге ар­нал­ған фор­ма­лар
1-1) Ет тар­ту, шұ­жық өнім­де­рін қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған негіз­гі және кө­мек­ші ма­те­ри­ал­дар­ды да­яр­лау
1-2) Ұсақ ке­сек­ті және ірі ке­сек­ті жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­ры­на ар­нал­ған ши­кі­затты ірік­теу және дай­ын­дау
2
Шұ­жық та­ғам­да­ры, жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар
Ас­па­лы жақ­та­у­лар, қуы­ра­тын ка­ме­ра­лар, пі­сі­ру шкаф­та­ры, пі­сі­ру­ге ар­нал­ған ка­ме­ра­лар, тер­мо­метр, душ, то­ңа­зыт­қыш ка­ме­ра, пі­сі­ру­ге ар­нал­ған фор­ма­лар, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры
2-1) Шұ­жық өнім­де­рін және жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық қуы­ру, пі­сі­ру, қақ­тау, сал­қын­да­ту үде­рі­сі
3
Дай­ын өнім
Ағаш, по­ли­мер жә­шік­тер; қап­тай­тын ыдыс, затбел­гі таң­ба­сы, то­ңа­зыт­қыш кө­лік құ­ра­лы
3-1) Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау және өт­кі­зу
5 Кесте. СБШ 2 – деңгейі шұжық өндіру операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Шұ­жық өнім­де­рін қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған ши­кі­затты ірік­теу және дай­ын­дау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Шұ­жық өнім­де­рін дай­ын­дау, жа­сау және қа­лып­тау үде­рі­сте­рін жүр­гі­зу, қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Ре­цеп­ту­ра­лар; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің, тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­стің ас­сор­ти­мен­ті
1-2)
Жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған ши­кі­затты ірік­теу және дай­ын­дау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын­дау үде­рі­сін жүр­гі­зу, жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қа­лып­тау, қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Та­би­ғи жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар­ды өң­де­у­ге ар­нал­ған мал­дың тұ­тас еті бө­лік­те­рі­нің қол­да­ны­луы; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің ас­сор­ти­мен­ті; тех­но­ло­ги­я­лық үде­ріс, тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп
3-1)
Шұ­жық өнім­де­рін және жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық қуы­ру, пі­сі­ру, қақ­тау, кеп­ті­ру, сал­қын­да­ту үде­рі­сін жүр­гі­зу ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қат­тау және қа­лып­тау; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Тех­но­ло­ги­я­лық сыз­ба, тех­ни­ка­лық нұс­қа­улық та­лап­та­ры;
дай­ын өнім­ге ар­нал­ған стан­дарт­тар мен тех­ни­ка­лық шар­ттар; ши­кі­зат пен ком­по­нент­те­рі­нің ре­цеп­ту­ра­сы, өң­деу тәр­ті­бі және са­па­лық бел­гі­ле­рі; қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы
6 Кесте. СБШ 3-деңгейі шұжық өндіру операторы құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
2-1)
Шұ­жық өнім­де­рін қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған ши­кі­затты ірік­теу және дай­ын­дау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Шұ­жық өнім­де­рін дай­ын­дау, жа­сау және қа­лып­тау үде­рі­сте­рін жүр­гі­зу, қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Ре­цеп­ту­ра­лар; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің, тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­стің ас­сор­ти­мен­ті
2-2)
Жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қа­лып­та­у­ға ар­нал­ған ши­кі­затты ірік­теу және дай­ын­дау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын­дау үде­рі­сін жүр­гі­зу, жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын қа­лып­тау, қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Та­би­ғи жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар­ды өң­де­у­ге ар­нал­ған мал­дың тұ­тас еті бө­лік­те­рі­нің қол­да­ны­луы; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің ас­сор­ти­мен­ті; тех­но­ло­ги­я­лық үде­ріс, тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп
3-2)
Шұ­жық өнім­де­рін және жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық қуы­ру, пі­сі­ру, қақ­тау, кеп­ті­ру, сал­қын­да­ту үде­рі­сін жүр­гі­зу ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қат­тау және қа­лып­тау; қол­да­ны­ла­тын сай­ман­дар­ды, жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну
Тех­но­ло­ги­я­лық сыз­ба, тех­ни­ка­лық нұс­қа­улық та­лап­та­ры;
дай­ын өнім­ге ар­нал­ған стан­дарт­тар мен тех­ни­ка­лық шар­ттар; ши­кі­зат пен ком­по­нент­те­рі­нің ре­цеп­ту­ра­сы, өң­деу тәр­ті­бі және са­па­лық бел­гі­ле­рі; қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы

«Ет және ет өнімдерін өндіру»
кәсіптік стандартының
4-қосымшасы
Техник-технолог
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
«Ет және ет өнім­де­рін жа­сау» 1225
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі
Тех­ник–тех­но­лог
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Тех­ник – тех­но­лог
3
-
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Шұ­жық цех­та­рын­да­ғы, та­мақ кә­сі­пор­ны және өң­де­у­ші өнер­к­ә­сіп­тер­де­гі жаб­дық­тал­ған және ат­те­стат­тал­ған жұ­мыс орын­да­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Қа­уіп­ті және зи­ян­ды өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­дың әсе­рі; ауа­ның тө­мен неме­се жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы, ауа­ның ылғал­ды­ғы; ең­бек қор­ғау ере­же­сі; өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия; өрт, электр және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі, же­ке қор­ға­ныс затта­рын пай­да­ла­ну ере­же­сі
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі, бі­лік­ті­лік­ті арт­ты­ру
СБШ 2–дең­гей­ін­де 2 жыл
4
Ду­ал­ды жүйе бой­ын­ша тех­но­ло­ги­я­лық және кә­сіп­тік бі­лім бі­лік­ті­лі­гі­нің жо­ға­ры­ла­ты­л­ған дең­гейі
Та­лап етіл­мей­ді
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы
1
Тех­но­ло­ги­я­лық же­лі­де­гі бар­лық ма­ши­на­лар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру, ақа­у­лар­ды жою
2
Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық өн­ді­ру үде­рі­сін ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау
3
Са­па көр­сет­кіш­те­рін ба­қы­лау, шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар­ды өт­кізу­ге жі­бе­ру
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­те­рі (ең­бек іс-қи­мыл­да­ры)
1
То­лас­сыз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған же­лі­лер
Жұ­мыс сай­ман­да­ры; дәм­де­уіш­тер­ге, тұз­ға, су­ға ар­нал­ған мөл­шер­ле­уіш­тер; ет­ті май­да­лап ту­рай­тын аг­ре­гат­тар; тен­зо­мет­ри­я­лық та­ра­зы­лар, тар­ты­л­ған ет­тің құ­рам­дас затта­рын ара­ла­сты­ру­ға ар­нал­ған ма­ши­на­лар; тар­ты­л­ған ет­ті шприц­теу цехы­на жі­бе­ру­ге ар­нал­ған сор­ғы
1-1) Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру, жұ­мысын рет­теу, ақа­у­ла­рын жою
2
Негіз­гі және кө­мек­ші ши­кі­зат
Тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық
2-1) Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­ры­ның бар­лық ас­сор­ти­мен­тін әзір­леу тәр­ті­бін дай­ын­дау
Тер­ми­ка­лық өң­деу қон­дыр­ғы­ла­ры, жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар
Қай­нат­қыш қа­зан­дар; ав­тоы­с­та­ғы­штар; пі­сір­гіш, бу­мен пі­сір­гіш, ыс­та­ғыш және кеп­тір­гіш ка­ме­ра­лар, жақ­та­у­лар, ны­сан­дар
2-2) Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық өн­ді­ру үде­рі­сін жүр­гі­зу
3
Дай­ын шұ­жық та­ғам­да­ры және жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­ры
Қап­тай­тын ыдыс; өнім­ді таң­ба­лау тә­сіл­де­рі, қап­та­ма ма­те­ри­ал­дар; то­ңа­зыт­қыш ка­ме­ра
3-1) Са­па көр­сет­кі­шін ба­қы­лау; шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын өт­кізу­ге жі­бе­ру
5 Кесте. СБШ 3–деңгейі техник–технологының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
Жаб­дық жұ­мысы­ның дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру, рет­теу ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қа­зір­гі за­ман­ғы тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты бап­тау және ақа­у­ла­рын жою
Қа­зір­гі за­ман­ғы тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тың жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
жаб­дық­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу тәр­ті­бі; ақау түр­ле­рі; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
1-2)
Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тың ақа­у­ла­рын жою ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз бе­тін­ше жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Қа­зір­гі за­ман­ғы тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты бап­тау және ақа­у­ла­рын жою
Қа­зір­гі за­ман­ғы тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тың жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты;
жаб­дық­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу тәр­ті­бі; ақау түр­ле­рі; шы­ға­ры­ла­тын өнім­нің са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар
3-1)
Дай­ын өнім­нің са­па­сын анық­тау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Дай­ын өнім­нің са­па­лық бел­гі­ле­рін, кем­ші­лік түр­ле­рін анық­тау
Дай­ын өнім­нің са­па­сы­на қой­ы­ла­тын нор­ма­тив­тік-тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма та­лап­та­ры
3-2)
Жұ­мыс ор­ны­на қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
За­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­рын пай­да­ла­ну
Са­ни­тар­лық нор­ма та­лап­та­ры
6 Кесте. СБШ 4–деңгейі техник–технологының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің№
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лі­мі
2-1)
Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­ры ас­сор­ти­мен­тін әзір­леу тәр­ті­бін дай­ын­дау ке­зін­де­гі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өн­ді­рі­стің тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сте­рі­нің сыз­ба­ла­ры мен ре­жим­де­рін әзір­леу
Шы­ға­ры­ла­тын өнім­ді ұй­ым­да­сты­ру қа­ғи­да­ты; тех­но­ло­ги­я­лық тәр­тіп­те­рі; ас­сор­ти­мен­ті және ре­цеп­ту­ра­сы; тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­стер­ді әзір­леу
2-2)
Шұ­жық та­ғам­да­ры мен жар­ты­лай ет фаб­ри­кат­та­рын тех­но­ло­ги­я­лық өн­ді­ру үде­рі­сін жүр­гі­зу ке­зін­де­гі ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Шұ­жық ба­тон­да­рын жақ­та­у­лар­ға рет­теп са­лу, кі­ріс және шы­ғыс де­ректе­рін көр­се­тіп тол­ты­ры­л­ған жақ­та­у­ға төл­құ­жат ілу
Тех­но­ло­ги­я­лық нұс­қа­улық­тар, сыз­ба­лар, ре­жим­дер; жаб­дық жұ­мысын әзір­леу және рет­теу; дай­ын өнім­нің са­па­лық бел­гі­ле­рін, кем­ші­лік­те­рін анық­тау

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт________________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________
Хат (хаттама) № ___________ Күні_______________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
6-қосымшасы
«Сүт өнімдерін өндіру» кәсіптік стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

7) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ (ұқсас және қызметі жақын объектілер, технологиялар, оның ішінде еңбек құралдары) негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы атқарымдарды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі; кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

КҚ – кәсіптік қызмет;
ҚТ – қызмет түрі;
КС – кәсіби стандарт;
ҰБШ – ұлттық біліктілік шеңбері;
СБШ – салалық біліктілік шеңбері;
БТБА – Қазақстан Республикасы жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы;

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: сүт өнімдерін өңдеу машиналары мен жабдығын басқару мен бақылау, сүт өнімін өндірудің технологиялық процестерін берілген бағдарлама бойынша белгілі реттілікпен жүргізу, сүт және сүт өнімдерін шығару, сүт және сүт өнімдерін шығару үшін шикізатты қабылдау және дайындау.
Кәсіби стандарт сүт өнімдерін өндіру бойынша кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады:
сүт өнімдері аппаратшысы;
сүт өнімдері операторы;
сүт өнімдерін шығару жөніндегі шебер;
техник-технолог.

Параграф 1. Сүт өнімдері аппаратшысы

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 2–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 3–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 4–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы Кәсіби стандартының 5–қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

«Сүт өнімдерін өндіру»
кәсіптік стандартының
1-қосымшасы
Қызмет, кәсіп түрлері, біліктілік деңгейлері
Рет. №
Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы
Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы
ҚР 05-2008 МС мем­ле­кет­тік кә­сіп­тер жік­те­уі­ші­сіне сәй­кес кә­сіп­тер ата­уы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гей
1
Сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­дің тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сін жүр­гі­зу
Сүт өнім­де­рі ап­па­рат­шы­сы (сүт­ті па­стер­леу және сал­қын­да­ту ап­па­рат­шы­сы, сүт­ті қал­пы­на кел­ті­ру ап­па­рат­шы­сы, ері­ті­л­ген май ап­па­рат­шы­сы)
Сүт­ті па­стер­леу және сал­қын­да­ту ап­па­рат­шы­сы, сүт­ті қал­пы­на кел­ті­ру ап­па­рат­шы­сы, ері­ті­л­ген май ап­па­рат­шы­сы
3 – 4
2
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды және ав­то­мат­ты же­лі­лер­де сүт өнім­де­рін шы­ға­ру
Сүт өнім­де­рі опе­ра­то­ры
Сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­дің ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған же­лі­сі опе­ра­то­ры, сүт өнім­де­рін па­кет­тер мен плен­ка­лар­ға құю ав­то­ма­ты­ның опе­ра­то­ры, орау-қап­тау ав­то­ма­ты­ның опе­ра­то­ры
3
3
Сүт және сүт өнім­де­рін шы­ға­ру
Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру жө­нін­де­гі ше­бер (май шай­қа­у­шы, ірім­шік жа­са­у­шы, қай­ма­ғы алын­ба­ған және ашы­ған сүт өнер­к­ә­сі­бі ше­бе­рі)
Май шай­қа­у­шы, ірім­шік жа­са­у­шы, қай­ма­ғы алын­ба­ған және ашы­ған сүт өнер­к­ә­сі­бі ше­бе­рі
3 – 4
4
Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру­дың тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сте­рін әзір­леу, ен­гі­зу және жүр­гізу­ге қа­ты­су
Тех­ник–тех­но­лог
Тех­ник–тех­но­лог
5

кәсіптік стандартының
2-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1224000 «Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру», 7413
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
49-шы­ға­ры­лым, «Ет өнім­де­рін жа­сау»,
29 қа­зан 2012 жы­лы № 415-ө-м
(ӘМ № 8103 23.11.2012 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Сүт­ті па­стер­леу және сал­қын­да­ту ап­па­рат­шы­сы
Сүт­ті қал­пы­на кел­ті­ру ап­па­рат­шы­сы
Ері­ті­л­ген май ап­па­рат­шы­сы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
3
-
2-3
4
4
4
4
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Сүт за­уыт­та­ры, май шай­қау және ірім­шік жа­сау за­уыт­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
жоқ
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық бі­лім
2-дең­гей­де 1 жыл
4
Тех­ни­ка­лық бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3–дең­гей­ін­де 1 жыл­дан кем емес
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның №
Ең­бек функ­ци­я­ла­ры­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты жұ­мыс іс­те­у­ге дай­ын­дау
2
Сүт өнім­де­рін өң­деу ма­ши­на­ла­ры мен жабды­ғын бас­қа­ру мен ба­қы­лау
3
Жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­ты жұ­мыс іс­те­у­ге дай­ын­дау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек функ­ци­я­сы­ның №
Ең­бек затта­ры
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс–әре­кет­те­рі)
1
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, Ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер
Жұ­мыс құ­рал­да­ры
1-1) Жаб­дық­ты жи­нау
1-2) Тех­но­ло­ги­я­лық же­лі­де­гі бар­лық ма­ши­на­лар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру
1-3) Же­лі жұ­мысын рет­теу және оның ма­ши­на­ла­рын май­лау
1-4) Қа­зан­дар­ды жұ­мысқа дай­ын­дау
2
Қыз­мет жа­са­ла­тын жаб­дық
За­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­ры, су
2-1) Жаб­дық­ты бөл­шек­теу
2-2) Жаб­дық­ты та­за­лау, жуу және за­лал­сыздан­ды­ру
2-3) Жұ­мыс ор­нын за­лал­сыздан­ды­ру
3
Ши­кі сүт, сүт өнім­де­рі (дай­ын өнім)
Жұ­мыс құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер, сор­ғы­лар, сал­қын­дат­қы­штар, сүз­гі­лер, сүт та­зарт­қыш се­па­ра­тор­лар, па­сте­ри­за­тор­лар, сте­ри­ли­за­тор­лар
3-1) Түр­лі үл­гі­де­гі ма­ши­на­лар­да сүт­ті қал­пы­на кел­ті­ру үде­рі­сін жүр­гі­зу
3-2) Сүт­ті қант­пен, ко­фе­мен (ка­као­мен), қо­ю­ла­ты­л­ған сүт­пен сал­қын­дау үде­рі­сін жүр­гі­зу және сүт­ті қант­ты кри­стал­дау
3-3) Сүт және сүт өнім­де­рін шы­ға­ру үде­рі­сін жүр­гі­зу
3-4) Зерт­ха­на­лық тал­дау де­ректе­рі бой­ын­ша өнім­нің дай­ын бо­луын анық­тау
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі сүт өнімдері аппаратшысының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
1-2)
1-3)
1-4)
3-1)
3-2)
2-1)
2-2)
2-3)
Қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өзін – өзі ба­ға­лау, өзін – өзі би­леу және өзін – өзі ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Қой­ы­л­ған нор­ма­лар, ең­бек мәні мен құ­рал­да­рын орын­дау амал­да­рын өзді­гі­нен көр­се­те­ді
Ең­бек мәнін қай­та құ­ру, жос­пар­лау және ұй­ым­да­сты­ру тех­но­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, кә­сіп­тік қыз­мет­тер­дің тип­тік жағ­дай­ла­рын­да мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен орын­дай бі­лу
6 Кесте. СБШ 4 – деңгейі сүт өнімдері аппаратшысының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
2-4)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын,нәти­же­лер үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық – бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өзін – өзі би­леу және өзін – өзі нор­ма­лау дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Бе­рі­л­ген тап­сыр­ма­лар­ды нақ­ты­лай­ды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­ге мін­дет бел­гі­лей­ді, қыз­мет нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды, бі­лім мен бі­лік кем­ші­лік­те­рін анық­тай­ды, қыз­мет­кер­лер­ді кә­сі­би ше­бер­лі­гін жо­ға­ры­ла­ту­ға ын­та­лан­ды­ра­ды
Кә­сіп­тік мін­дет­тер­ді бел­гі­леу және ше­шу амал­да­ры, қа­ғи­да­ты және тә­сіл­де­рі ту­ра­лы, қа­рым – қа­ты­нас эти­ка­сы және пси­хо­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, ой­лау және қыз­мет ету ре­флек­си­я­сы ту­ра­лы, ең­бек­ке ын­та­лан­ды­ру тә­сіл­де­рін бі­лу

кәсіптік стандартының
3-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1224000 «Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру», 7413
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
49 – шы­ға­ры­лым, «Ет өнім­де­рін жа­сау»,
29 қа­зан 2012 жы­лы № 415-ө-м
(ӘМ № 8103 23.11.2012 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Сүт­ті па­стер­леу және сал­қын­да­ту ап­па­рат­шы­сы
Сүт­ті қал­пы­на кел­ті­ру ап­па­рат­шы­сы
Ері­ті­л­ген май ап­па­рат­шы­сы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
4
5
3-5
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Сүт за­уыт­та­ры, май шай­қау және ірім­шік жа­сау за­уыт­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
жоқ
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық бі­лім
2–дең­гей­де 1 жыл
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (кәсіптер еңбек функциялары)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дар­ты­ның бір­лік­те­рі)
1
Тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты жұ­мыс іс­те­у­ге дай­ын­дау
2
Сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­дің тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сте­рін бе­рі­л­ген бағ­дар­ла­ма бой­ын­ша бел­гі­лі рет­ті­лік­пен жүр­гі­зу
3
Жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­ты жұ­мыс іс­те­у­ге дай­ын­дау
4 Кесте. Кәсіби стандарт бірліктерінің сипаттамасы (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, Ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер
Жұ­мыс құ­рал­да­ры
1-1) Тех­но­ло­ги­я­лық же­лі­де­гі бар­лық ма­ши­на­лар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру
1-2) Же­лі жұ­мысын рет­теу және оның ма­ши­на­ла­рын май­лау
2
Ши­кі сүт
Жұ­мыс құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер, сор­ғы­лар, сал­қын­дат­қы­штар, сүз­гі­лер, сүт та­зарт­қыш се­па­ра­тор­лар, па­сте­ри­за­тор­лар, сте­ри­ли­за­тор­лар
2-1) За­уыт­та сүт қа­был­дау үде­рі­сін жүр­гі­зу
Сүт және сүт өнім­де­рі (дай­ын өнім)
2-2) Сүт­ті сал­қын­да­ту үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-3) Сүт­ті та­зар­ту үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-4) Сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-5) Өнім­ді қап­тау және таң­ба­лау
3
Қыз­мет жа­са­ла­тын жаб­дық
За­лал­сыздан­ды­ру құ­рал­да­ры, су
3-1) Жаб­дық­ты та­за­лау, жуу және за­лал­сыздан­ды­ру
3-2) Жұ­мыс ор­нын за­лал­сыздан­ды­ру
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі сүт өнімдері операторының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің №
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
1-2)
2-1)
2-2)
2-3)
3-1)
3-2)
Қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өзін-өзі ба­ға­лау, өзін-өзі би­леу және өзін-өзі ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Қой­ы­л­ған нор­ма­лар, ең­бек мәні мен құ­рал­да­рын орын­дау амал­да­рын өзді­гі­нен көр­се­те­ді
Ең­бек мәнін қай­та құ­ру, жос­пар­лау және ұй­ым­да­сты­ру тех­но­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, кә­сіп­тік қыз­мет­тер­дің тип­тік жағ­дай­ла­рын­да мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен орын­дай бі­лу
2-4)
2-5)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын,нәти­же­лер үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өзін-өзі би­леу және өзін-өзі нор­ма­лау дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Бе­рі­л­ген тап­сыр­ма­лар­ды нақ­ты­лай­ды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­ге мін­дет бел­гі­лей­ді, қыз­мет нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды, бі­лім мен бі­лік кем­ші­лік­те­рін анық­тай­ды, қыз­мет­кер­лер­ді кә­сі­би ше­бер­лі­гін жо­ға­ры­ла­ту­ға ын­та­лан­ды­ра­ды
Кә­сіп­тік мін­дет­тер­ді бел­гі­леу және ше­шу амал­да­ры, қа­ғи­да­ты және тә­сіл­де­рі ту­ра­лы, қа­рым-қа­ты­нас эти­ка­сы және пси­хо­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, ой­лау және қыз­мет ету ре­флек­си­я­сы ту­ра­лы, ең­бек­ке ын­та­лан­ды­ру тә­сіл­де­рін бі­лу

кәсіптік стандартының
4-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1224000 «Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру», 7413
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
49 – шы­ға­ры­лым, «Ет өнім­де­рін жа­сау»,
29 қа­зан 2012 жы­лы № 415-ө-м
(ӘМ № 8103 23.11.2012 ж.)
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Май шай­қа­у­шы
Ірім­шік жа­са­у­шы
Қай­ма­ғы алын­ба­ған және ашы­ған сүт өнер­к­ә­сі­бі­нің ше­бе­рі
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
3
2-4
2-4
4
4
-
-
5-6
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Сүт за­уыт­та­ры, май шай­қау және ірім­шік жа­сау за­уыт­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Қа­уіп­ті және зи­ян­ды өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­дың әсе­рі; жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы; ең­бек қор­ғау бой­ын­ша ере­же; өн­ді­рі­стік та­за­лық сақ­тау; өрт қа­уіп­сіз­ді­гі, электр және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
3
Тех­ни­ка­лық бі­лім
СБШ 2–дең­гей­де 1 жыл
4
Тех­ни­ка­лық бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3–дең­гей­ін­де 1 жыл­дан кем емес
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізбесі (еңбек функцияларының кәсіптері)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
Сүт­ті қа­был­дау, сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­ге ар­нал­ған ши­кі­затты дай­ын­дау
2
Сүт және сүт өнім­де­рін шы­ға­ру
3
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау, дай­ын өнім­ді қап­тау, таң­ба­лау, өт­кі­зу
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Ши­кі сүт
Сор­ғы­лар
1-1) Сүт­ті қа­был­дау
Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар
1-2) Сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­ге ар­нал­ған ши­кі­затты дай­ын­дау
2
Ши­кі сүт, сүт және сүт өнім­де­рі (дай­ын өнім)
Жұ­мыс құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер, сор­ғы­лар, сал­қын­дат­қы­штар, сүз­гі­лер, сүт та­зарт­қыш се­па­ра­тор­лар, па­сте­ри­за­тор­лар, сте­ри­ли­за­тор­лар
2-1) Сүт­ті нор­ма­лау, үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-2) Сүт­ті та­зар­ту, үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-3) Сүт­ті го­мо­ген­деу үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-4) Сүт­ті па­стер­леу үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-5) Сүт­ті сал­қын­да­ту үде­рі­сін жүр­гі­зу
2-6) Сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­дің тех­но­ло­ги­я­лық опе­ра­ци­я­ла­рын жүр­гі­зу
3
Сүт және сүт өнім­де­рі
По­ли­мер жә­шік­тер; қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры, тет­ра – пак­тар, пюр – пак­тар, по­ли­мер ыдыс­тар
3-1) Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
3-2) Дай­ын өнім­ді қап­тау, таң­ба­лау, өт­кі­зу
5 Кесте. СБШ 3-деңгейі сүт өнімдері шеберінің құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зі­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
1-2)
2-1)
2-2)
2-3)
3-1)
3-2)
Қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет
Өзін-өзі ба­ға­лау, өзін-өзі би­леу және өзін-өзі ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Қой­ы­л­ған нор­ма­лар, ең­бек мәні мен құ­рал­да­рын орын­дау амал­да­рын өзді­гі­нен көр­се­те­ді
Ең­бек мәнін қай­та құ­ру, жос­пар­лау және ұй­ым­да­сты­ру тех­но­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, кә­сіп­тік қыз­мет­тер­дің тип­тік жағ­дай­ла­рын­да мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен орын­дай бі­лу
6 Кесте. СБШ 4-деңгейі сүт өнімдері операторының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
2-4)
2-5)
Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын,нәти­же­лер үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Өзін – өзі би­леу және өзін-өзі нор­ма­лау дағ­ды­ла­рын біл­ді­ре­ді. Бе­рі­л­ген тап­сыр­ма­лар­ды нақ­ты­лай­ды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­ге мін­дет бел­гі­лей­ді, қыз­мет нәти­же­ле­рін ба­ға­лай­ды, бі­лім мен бі­лік кем­ші­лік­те­рін анық­тай­ды, қыз­мет­кер­лер­ді кә­сі­би ше­бер­лі­гін жо­ға­ры­ла­ту­ға ын­та­лан­ды­ра­ды
Кә­сіп­тік мін­дет­тер­ді бел­гі­леу және ше­шу амал­да­ры, қа­ғи­да­ты және тә­сіл­де­рі ту­ра­лы, қа­рым-қа­ты­нас эти­ка­сы және пси­хо­ло­ги­я­сы ту­ра­лы, ой­лау және қыз­мет ету ре­флек­си­я­сы ту­ра­лы, ең­бек­ке ын­та­лан­ды­ру тә­сіл­де­рін бі­лу

кәсіптік стандартының
5-қосымшасы
1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы
«Қыз­мет­тер­дің жік­те­уі­ші» 01 – 2005
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­ші
Ба­за­лық топ
1224000 «Сүт өнім­де­рін шы­ға­ру», 3111
Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік – бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА)
БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі
-
БТ­БА бой­ын­ша кә­сіп
Тех­ник – тех­но­лог
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
Тех­ник – тех­но­лог
4
-
Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Са­нат­тар
2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар
Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар)
Сүт за­уыт­та­ры, май шай­қау және ірім­шік жа­сау за­уыт­та­ры
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы
Қа­уіп­ті және зи­ян­ды өн­ді­рі­стік фак­тор­лар­дың әсе­рі; жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы; ең­бек қор­ғау бой­ын­ша ере­же; өн­ді­рі­стік та­за­лық сақ­тау; өрт қа­уіп­сіз­ді­гі, электр және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік
Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше жағ­дай­ла­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Заң­на­ма­сы­на сәй­кес
СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі
Кә­сіп­тік бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі
Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
4
Тех­ни­ка­лық бі­лім, прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі
СБШ 3–дең­гей­ін­де 1 жыл­дан кем емес
3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (еңбек функцияларының кәсіптер)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лік­те­рі)
1
Тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты жұ­мыс іс­те­у­ге дай­ын­дау
2
Сүт­ті қа­был­дау, сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­ге ар­нал­ған ши­кі­затты дай­ын­дау
3
Сүт өнім­де­рі тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сте­рін әзір­леу
4
Сүт өнім­де­рі тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сте­рін ен­гі­зу
5
Сүт өнім­де­рі тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сте­рін жүр­гі­зу
6
Дай­ын өнім­нің са­па­сын ба­қы­лау
7
Дай­ын өнім­ді қап­тау, таң­ба­лау, өт­кі­зу
4 Кесте. Кәсіби стандартының бірліктерді сипаттау (функционалдық карта)
Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның №
Ең­бек мәні
Ең­бек құ­рал­да­ры
Мін­дет­тер (ең­бек іс-қи­мыл­дар)
1
Ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, Ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер
Жұ­мыс құ­рал­да­ры
1-1) Тех­но­ло­ги­я­лық же­лі­де­гі бар­лық ма­ши­на­лар­дың дұ­ры­стығ­ын тек­се­ру
1-2) Же­лі жұ­мысын рет­теу және оның ма­ши­на­ла­рын май­лау
2
Ши­кі сүт
Сор­ғы­лар
2-1) Сүт­ті қа­был­дау
Ба­қы­лау – өл­шеу ас­пап­та­ры, тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық­тар
2-2) Сүт және сүт өнім­де­рін өн­ді­ру­ге ар­нал­ған ши­кі­затты дай­ын­дау
3
Ши­кі сүт, сүт және сүт өнім­де­рі (дай­ын өнім)
Жұ­мыс құ­рал­да­ры, ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған тас­қын­ды же­лі­лер, ав­то­мат­ты тас­қын­ды же­лі­лер, сор­ғы­лар, сал­қын­дат­қы­штар, сүз­гі­лер, сүт та­зарт­қыш се­па­ра­тор­лар, па­сте­ри­за­тор­лар, сте­ри­ли­за­тор­лар
3-1) Ши­кі­зат, жар­ты­лай фаб­ри­кат­тар, қо­сал­қы ма­те­ри­ал­дың нор­ма­ла­рын есеп­теу
4
4-1) Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу
5
5-1) Жа­ңа тех­ни­ка мен тех­но­ло­ги­я­ны иге­ру бой­ын­ша жұ­мыс экс­пе­ри­мент­те­рін жүр­гі­зу
6
Сүт және сүт өнім­де­рі
Сүт және сүт өнім­де­рі
Ба­қы­лау – өл­шеу ас­пап­та­ры
По­ли­мер жә­шік­тер; қап­тау ма­те­ри­ал­да­ры, тет­ра - пак­тар, пюр - пак­тар, по­ли­мер ыдыс­тар
6-1) Өнім­нің ақа­у­ла­ры­на тал­дау жа­сау және олар­ды бол­дыр­мау ша­ра­ла­рын қа­был­дау
7-1) Дай­ын өнім­ді қап­тау
7
7-2) Дай­ын өнім­ді таң­ба­лау
5 Кесте. СБШ 4-деңгейі техник–технологының құзыретіне қойылатын талаптар
Мін­дет­тер­дің шиф­ры
Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­ті­лік­тер
Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар
Бі­лім
1-1)
1-2)
2-1)
2-2)
3-1)
3-2)
4-1)
5-1)
6-1)
7-1)
7-2)
Тех­но­ло­ги­я­лық про­цес учас­ке­сі және кә­сі­по­рын қыз­ме­ті­нің стра­те­ги­я­сы шең­бе­рін­де соң­ғы нәти­же­ге қол жет­кі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет
Тап­сы­ры­сты тү­сі­ну, жағ­дай­ды тал­дау, өзін өзі тал­дау, ше­шім қа­был­дау және олар­ды іс­ке асы­ру үшін жағ­дай жа­сау, ко­ман­да­лық жұ­мыс тұр­ғы­сын­да қыз­мет­ті ба­қы­лау және тү­зе­ту, бас­қа­ру­шы­лық және орын­да­у­шы­лық кә­сіп­қой­лық­ты ал­дын ала арт­ты­ру дағ­ды­ла­рын көр­се­те­ді
Кә­сіп­тік жағ­дай­лар­ды жүй­е­лі тал­дау және жо­ба­лау, бас­қа­ру­шы­лық ше­шім­дер қа­был­дау әді­сте­рі, ұжым және ко­ман­да құ­ру ту­ра­лы бі­лім

PRC «Career-Holdings»

Ұй­ым ата­уы
Ке­лі­сі­л­ген кү­ні
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңе­сі

Осы кәсіби стандарт___________________ бекітілді және тіркелді.
Кәсіби стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________
Хат (хаттама) № ___________ Күні______________

Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы Министрінің
2013 жылғы 30 қыркүйектегі
№ 20/460 бұйрығының
7-қосымшасы
«Азық-түлік өнімдерін өндіру» кәсіби стандарты

еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;
қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;
білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;
кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;
ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;
білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;
кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.